ارتباط میان رهبری تحولآفرین و رفتار شهروندی سازمانی
پژوهشها چهار عامل ويژگیهای فردی، ويژگیهای شغلی، ويژگیهای سازمانی و رفتارهای رهبری را عوامل تأثیرگذار بر رفتار شهروندی سازمانی میدانند که رهبری، يكی از مهمترين متغیرهای اثرگذار بر اين رفتارهاست )پوروانوا و همكاران، 2006(.
باس )1985( معتقد است رهبری تحولآفرين، به عملكردی فراتر از انتظار در محیط سازمان منجر میشود. پژوهشها نیز مؤيد وجود ارتباط مثبت، میان رهبری تحولآفرين و عملكرد سازمانی و نیز رفتار شهروندی سازمانی است. رهبران تحولآفرين در باورها، ارزشها و اهداف پیروان نفوذ میکنند. پیروان نیز نسبت به اين رهبران، احساس اعتماد و وفاداری دارند و برای منفعترساندن به سازمان، غالبا فراتر از وظايف رسمی، انگیزه دارند )يعقوبی و همكاران، 1389(.
برايناساس میتوان گفت با وجود رهبری تحولآفرين، احتمال ارائة رفتار شهروندی پیروان افزايش میيابد. درعین حال، بر ادراک شغلی آنها تأثیر میگذارد و در نتیجه، رفتار شهروندی سازمانی را متأثر میکند. رهبری تحولآفرين، نوعی رهبری متعالی و توأم با حمايت از زيردستان است که بر عملكرد فراتر از انتظارهای معمول تأکید میکند؛ بنابراين، انتظار میرود که ارتباط مثبتی با رفتار شهروندی سازمانی داشته باشد )پوروانوا و همكاران، 2006(.
وايتینگتون و همكاران )2004( معتقدند پیروانی که برای رهبران تحولآفرين کار میکنند، اغلب برای انجام وظايفی فراتر از نقشهای رسمی انگیزش دارند. همچنین اگر رهبران، رابطهای نزديک و همراه با اعتماد با کارکنان برقرار کنند، به سطح بالاتری از رفتار شهروندی دست خواهند يافت.

ارتباط میان توانمندسازی و رفتار شهروندی سازمانی
رفتار شهروندی سازمانی در سیستمهای کاری جديد که با کاهش سرپرستی و نظارت، و افزايش خودمختاری و استقلال کارکنان همراه است، اهمیتی ويژه دارد. سیستمهای کاری بر پاية تصمیمگیری و درگیری کارکنان در فرايندهای کاری ممكن است رفتارهايی مانند رفتار شهروندی سازمانی را بهوجود بیاورند )اسماعیلی و همكاران، 1390(.
دفت )2001( توانمندسازی را شامل ارائة کنترل، آزادی و اطلاعات برای مشارکت در تصمیمگیری و امور سازمانی میداند. کانگر و کاننگو )1988(، اسپريتزر )1995( و توماس و ولتهوس )1990( تمرکز خود را بر جنبههای روان شناسی کارکنان )توانمندسازی روان شناختی( معطوف کردند؛ بهعنوان مثال، درجة توانمندی کارکنان به عوامل درونی همچون شايستگی، معناداری، حق انتخاب و مؤثربودن بستگی دارد. توانمندسازی روان شناختی، درواقع نوعی انگیزش درونی است که به ارتقای رفتار شهروندی سازمانی منجر میشود. موريسون )1996( معتقد است که توانمندسازی، کارکنان را تشويق میکند و انگیزهها، آرمانها و تظاهر به شهروند سازمانیبودن را در آنها افزايش میدهد. علاوه بر اين، برای اينكه يک فرد، شهروند سازمانی خوبی باشد، بايد تأثیر خود در انجام مسئولیتهای شغلی را نشان دهد. هافستد )1980( در تعريف مفهوم فاصلة قدرت بیان کرد که تا چه حد، اعضايی با قدرت کمتر در سازمانها انتظار توزيع نابرابر قدرت در سازمانها را دارند و آن را میپذيرند. سپس استدلال کرد که فاصلة قدرت، عاملی مؤثر بر ادراک کارکنان از توانمندسازی روان شناختی است )چیانگ و هسی، 2012(.

پیشینة تجربی پژوهش
محققان، پژوهشهای بسیاری در زمینة رفتار شهروندی سازمانی، رهبری تحولآفرين و توانمندسازی انجام دادهاند و روابط میان آنها را بررسی کردهاند که در اينجا به بعضی از اين پژوهشها اشاره میشود:
نیستانی و همكاران )1391( در مطالعهای با عنوان «بررسی رابطة بین رهبری تحولآفرين با توانمندسازی کارکنان کويرتاير» دريافتند بین همة ابعاد رهبری تحولگرا با توانمندسازی کارکنان و مؤلفههای آن، رابطة مثبت و معناداری وجود دارد. نتايج اين مطالعه نشان داد که سه بعد ملاحظة فردی، انگیزش الهامبخش و نفوذ آرمانی، بهعنوان متغیرهای پیشبین، توانايی ورود به معادلة رگرسیون برای توضیح تغییرهای توانمندسازی را دارند.
در پژوهش خالصی و همكاران )1389( با عنوان «رابطة رفتار شهروندی سازمانی و توانمندسازی کارکنان»، اين رابطه در بین کارکنان مراکز بهداشت دانشگاه علوم پزشكی تهران، ارزيابی و سنجش شده است. در اين پژوهش، ارتباط توانمندسازی با پنج بعد رفتار شهروندیسازمانی بررسی شده است که نتايج، نشاندهندۀ معناداری ارتباط میان توانمندسازی و ابعاد رفتارشهروندی سازمانی هستند.
حسنپور و همكاران )1388(، در مطالعهای با عنوان «بررسی نقش رهبری تحولآفرين در توانمندسازی کارکنان»، تأثیر ابعاد رهبری تحولآفرين بر ابعاد توانمندسازی کارکنان )احساس های شايستگی، داشتن حق انتخاب، مؤثربودن، معناداربودن و اعتماد به ديگران( را در شعب بانک ملت شهر تهران بررسی کردند و به اين نتیجه رسیدند که رهبری تحولآفرين، ارتباطی معنادار با توانمندسازی کارکنان دارد. نتايج اين پژوهش نشان داد که از میان ابعاد توانمندسازی، رهبران تحولآفرين بیشترين تأثیر را بر احساس معناداری کارکنان دارند.
زينآبادی )1390( با درنظرگرفتن الگوی پادساکف و همكاران )1990(، ارتباط میان رهبری تحولآفرين و رفتار شهروندی سازمانی را از طريق نقش میانجی اعتماد به مدير و رضايت شغلی سنجیده است. نتايج پژوهش بیانگر آن است که معناداری تأثیر غیر مستقیم رهبری تحولآفرين، صرفا از طريق اعتماد مدير به رفتار شهروندی سازمانی تأيید میشود و تأثیر مستقیم میان اين دو متغیر، با توجه به اين پژوهش تأيید نشده است. اين نتايج در پژوهش پادساکف و همكاران )1990( تأيید نشده بود.
اوزارلی )2002( به بررسی اثر ابعاد رهبری تحولآفرين بر توانمندسازی و ابعاد آن در هشت شرکت خصوصی فعال در زمینههای منسوجات، تبلیغات، ارتباطات، ساختوساز، هواپیمايی، انرژی، بانكداری و سلامت پرداخته و به اين نتیجه رسیده است که رهبری تحولآفرين، بر ابعاد توانمندسازی، تأثیر مثبت معناداری دارد.
در پژوهش ديگری، چیانگ و هسی )2012( اثر توانمندسازی روان شناختی بر ابعاد رفتار شهروندی سازمانی )نوعدوستی، وجدان، جوانمردی، ادب، مهربانی و فضیلت مدنی( را در هتل های تايوان بررسی کردند و به اين نتیجه رسیدند که بین توانمندسازی روان شناختی و ابعاد رفتار شهروندی سازمانی، ارتباط مثبت معناداری وجود دارد.
در پژوهش ديگری، سان و همكاران )2012( در بررسی رابطة توانمندسازی و رهبری تحول آفرين در کارکنان چند سازمان در چین، به اين نتايج دست يافتند که توانمندسازی ساختاری، رابطة بین رهبری تحولآفرين و توانمندسازی روان شناختی را تعديل کرده و توانمندسازی روان شناختی، نقش تعديلگر کامل را در رابطة رهبری تحولآفرين و توانمندسازی ساختاری ايفا کرده است. همچنین آنها دريافتهاند که توانمندسازی بر رابطة رهبری تحولآفرين و خلاقیت و نوآوری نیز تأثیر گذاشته است.
مدل مفهومی و فرضیههای پژوهش
با توجه به متغیرهای اصلی پژوهش و نیز هدف از انجام اين مطالعه- که شناخت و بررسی رابطة بین اين متغیرهاست- مدل مفهومی پژوهش بهصورت زير پیشنهاد میشود:

رهبری

تحول
آفرین

ا

الهام
نگیزش
بخش

آرمانی
نفوذ

ملاحظ
ة

فردی

ترغیب
ذهنی

شهروندی

رفتار

اجتماعی

آداب

نوع
دوستی

کاری

وجدان

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

جوانمردی

نزاکت

توانمندسازی
ساختاری

توانمندسازی

روان
شناختی

شایستگی

معنادار
ی

انتخاب

حق

مؤثربودن

رهبری

تحول

آفرین

ا


پاسخی بگذارید