رسميت سطح بالا: در اينجا روابط بروكراتيك و قوانين خشك و رويههاي ساختارمند و آزادي كمي در عمل وجـود دارد و ارتباطـات رسـمي شـده اسـت. بروكراسـي خشـك ازجريان اطلاعات در وظايف و سلسله مراتب جلوگيري ميكند. تخصص گرايي(پيچيـدگي ) افراطي فرآيندهاي كار، انسجام دانش تخصصي و پاسخ سـريع بـه رقبـاي بيرونـي را دچـارشك و ترديد نموده است [15].
ساختارسازمانيمتناسب با شرايط عدم اطمينان محيطي
عدم اطمينان محيطي ميتواند به عنوان عـدم توانـايي پـيشبي نـي ناشـي از فقـدان صـحت دراطلاعات،زمان مصروفه براي دريافت بازخورد، طبيعت رفتار و غيـ ر قابـل پـيشبي نـي بـودنگروه هاي متغير(نظير عرضه كنندگان، مشتريان و رقبا)تعريف شود. [24]ساختارهايسـازمانيمتناسب با شرايط عدم اطمينان محيطي ساختارهايي ارگانيكي هستند كه ويژگي هاي زير را دارند: [29]
مسطح و مبتني بر گروه: شكل سازمان بهنوعي شامل مديريت عالي، گروههاي اسـتراتژيكو تيمهاي پروژهاي است. [29]
بخشي: تسهيل در وظايف تيمهاي وظيفهاي و انسـجام منـابع دانـش، موانـع اداري را از بـينميبرد. [29]
عدم تمركز قدرت و كنترل:مديران توانمند براي جداسازي در مديريت سـازماني و ارتقـاءفرهنگ گشـودگي و اعتمـاد اسـتخدام مـيشـوند [29]. زمـاني كـه انـدازه سـازمان افـزايشمي يابد، اندازه بر رشد اثر ميگذارد و در نتيجه به كار بردن كنترلها و نفوذ بـراي تـأثير بـروظايف سازماني مشكل ميشود و اين مسئله باعث توسـعه عـدم تمركـز بـه عنـوان راه حلـي براي كنترل مؤثر ميشود [15].ساختار غير متمركز ارتباطات را تشويق مـ يكنـد و رضـايت شغلي و انگيزش كاركنان را افزايش ميدهد؛ زيرا در يك محـ يط بـا تمركـز كمتـر جريـ ان آزاد عمودي و افقي ارتباطات تشويق ميشود[28].
درجه بالايي از عـدم رسـميت: در اينجـا آزادي از قـوانين وتمركززدايـي زيـاد، ارتباطـاتچهره بهچهره و دو طرفه ازبالا به پايين و از پايين به بالا وجود دارد. روابط غير رسمي نقـشمهمي در ساختار سازماني بازي ميكنند. اين روابط يك جنبهي حياتي و مرز ميان سـاختارمكانيك و ارگانيك و يك بعد از سازمانهاي فرآيند مدارند. روابـط غيـر رسـمي زمينـهي وسيعي براي ساختار سازماني مهيا كرده و علاوهبر آن به ابعاد ساختاري سه بعدي يك بعـدديگر ميافزايد. از سوي ديگر الزامات سازمان ها مشخصشده است كه چهار بعـد نيـز كـافينيست؛ بنابراين اين امر به تفكر مجدد بـر روي سـاختار سـازماني در سـطح بـالاتر و كشـفمجدد ابعاد عميقتر ساختارمنجر شد ه است. به منظور فعال كردن سازمانهاي مبتني بر دانش بايد ابعاد را در سطح وسيعتري تركيب نمود. اين سطح بالاتر توسط روابط مبتني بر اعتماد، تعامل مبتني بر محيط و روابط هيجاني مشخص شده است[15]:
روابط مبتني بر اعتماد:اعتمادسازي، ارتباطات مؤثر و بدون مانع را موجب ميشود. به دليـلنياز به تسهيم دانش، ساختارهاي مبتني بر دانش بايد پيش از آنكـه مبتنـي بـر كنتـرل باشـند، ضرورتاً مبتني بر اعتماد باشند[15].
روابط مبتني بر تعامل با محيط: ساختارهاي مبتني بر دانش ضرورتاً يك تعامل بيرونيدارند.
طرز فكرهاي محدود، به حفاظت دانش و محدوديت تسهيممنجر ميشـود . از سـوي ديگـرمحيطهاي همكاري تسهيم دانش و رواني جريان اطلاعـات را تسـهيل مـيكننـد و موجـبارتقاء توليد دانش ميشوند.
رابطه عاطفي فراگير: رابطه عاطفي فراگير، ساختار را قادر ميسازد تا به افراد اجازه دهد تـابه ارزشها و رقابتهاي سازماني در مسير مشخص شده پاسخ دهند. هيجـان نيازمنـد تعليـقاستراتژيك امور منطقي و تشويق به دستيابي به تنوع است [15] .
به دليل افزايش رقابت، انتقال دانـش بـين مرزهـاي عمليـاتي(بـه شـكل افقـي) ضـرورياست[29]بدين منظور و براي ايجاد سيستم انتقال دانش در سازمان ( هم در سطح عمودي و هم در سطح افقي)تيم هاي دانش ايجاد ميشود كه از دانشكاران تشكيل شدهاند ( نمـودار2)
.[29]

نمودار2. عناصر سلسله مراتب سازمان دانشي[29] تيم هاي دانشبه نيازسـنجي محيطـي بـراي دانـش خـاص هـر قسـمت (مثـل بازاريـابي يـاحسابداري) ميپردازند و دانشكاراني را كه دانش ضمني مطلوب براي پيوستن به تـيمهـا راداشته باشند، گزينش ميكنند[29] تا بسـتر لازم بـراي واكـنش بـه موقـع در برابـر متغيرهـايمحيطي فراهم شود.
ساختار سازماني مطلوب بيمه مركزي ايران متناسب با شرايط محيطي ساختارهاي سازماني درآينده همچنان اين روند تاريخي به سمت سـازما ن هـاي ارگانيـك ومنعطف تر را دنبال خواهند كرد كه آنها را قادر مـي سـازد بـا كـارايي و اثربخشـي بيشـترينسبت به محيط واكنش نشان دهند. سازمان هاي منعطف تـر و غيرمتمركزتـر بـا سـاختارهايمجازي كه در محيط متلاطم فعاليت ميكنند، قادر خواهند بود به كمك مزيت هاي رقـابتيكه از طريق بهره گيري اثـربخش تـر از تكنولـوژي اطلاعـات بـهدسـت مـي آورنـد؛ بـه طـورمستقيم تر با سازمان هاي بزرگ تـر بـه رقابـت بپردازنـد.»سـيبورا « (1997) بيـان مـيكنـد ، در محيط هاي بسيار ناپايدار، رابطه محيط- سـاختار مكانيـك بـراي ايجـاد انعطـاف پـذيري درسازمان هاي بسيار متمركـز و رسـمي، بـه شكسـت مينجامـد. بـراي كـاهش و حـذف تـنشبه وجود آمده بين محيط و ساختار و با فراهم ساختن شكل ساختاري مجـازي، هوشـمند يـاسايه اي كه ويژگي آن تمركززدايي بيشـتر ،پيچيدگي(تفكيـك عمـودي) و رسـميت كمتـراست، به مثابه جايگزيني براي ساختار سازماني، عمل مي كند[16]. پارادايم ساختار اقتضايي بر مؤثرترين ساختار كه براي عملكرد در محيطهاي ويژه مناسـب اسـت تمركـز دارد و آن بيان ميكند كه سازمان هايي كه تحت درجه بـالايي از محـ يط نـامطمئن فعال يـ ت مـيكننـد،ساختار سازماني آنها غيرمتمركز خواهد شد.پژوهش هاي تجربي در رفتار سازماني پيشنهاد ميكنندكه ساختار سازماني شركت ها بايد به خصوصيات محيطي وابسته باشـد كـه اطـرافشركت را احاطه كرده است [24]. در محيط پويا، ساختار سازماني بايد بازتر باشد تـا اينكـهدقيق تعريف شود، حالت انگيزشي آن بيشتر از حالت منطقي، تعامل بيشتر از انفكاك باشـدو همچنين ساختار سازماني بايد موقتيتر، منعطـف تـر و مبتنـي بـر اعتمـاد و غيـر رسـميتـرباشد[15].در آينده كه دوران افزايشعدم اطمينان محي طـي اسـت سـازمانهـا با يـد سـاختاري ارگانيك نظير ساختار مجازي رابرگزينند كه از پيچ يـدگي(تفكيـك عمـودي)، رسـميت و تمركز كمتري برخوردارند[16].جدول3شرايط محيطي و سـاختارهاي سـازماني منطبـق بـر آنها را نشان ميدهد:
جدول1. مدل سيبورا: شرايط محيطي و ساختارهاي سازماني منطبق بر آن [16]
دوره زماني دهه1950-1960 دهه1970-1980 دهه 1990 تاكنون آينده
ميزان عدم اطمينان محيطي دوره ثبات دوره گذار دوره عدم اطمينانمحيطي دوره افزايش عدم
اطمينان محيطي
نوع ساختار
سازماني ساختار بروكراتيك ساختار ماتريسي ساختار شبكهاي ساختار مجازي

دوره افزايش عدم اطمينان محيطي دوره اطمينان محيطي
صنعت بيمه نيز از محيط پوياي امروزي جدا نيست و در دنيـاي نـوين تجـارت، صـنعتبيمه نيز مجموعهاي پررقابـت اسـت كـه از فاكتورهـاي بـازار، اقتصـاد اجتمـاعي و فنـاوريبه منظور موفقيت هر چه بيشتر بهره ميگيرد. در اين محيط پويا، قدرت و توانـايي مصـرف-كنندگان و مشتريان افزايش يافته و آن ها قدرت انتخاب وسيع تري مييابند. اما فاكتورهـايگفته شده به سرعت در حال تغيير هستند و سرعت اين تغييرات نيازمند واكـنش هـاي سـريعشركتهـاي بيمـه در ايـن محـيط پـر تلاطـم اسـت. ايـن رفتـار حاصـل فشـاري اسـت كـهشركت هـاي مختلـف بيمـه از دنيـاي نـوين و بـهشـدت رقـابتي تجـارت متحمـل مـي شـوند[13]بنابراين با توجه به مدل سيبورا، يافتههاي برنز و استاكر و محيط پويـا و رقـابتي صـنعتبيمه، الگوي مطلوب ساختار سازماني بيمه مركزي جمهوري اسلامي ايـران، الگـويي اسـتكه ارگانيكتر(زيستيتر) بوده يعني پيچيدگي، رسميت و تمركز سازماني آن كم باشد.
تحليل تطبيقي ساختار سازماني بيمه مركزي جمهوري اسلاميايران با ساختار مطلوب
ساختار سازماني موجود بيمـه مركزي جمهـوري اسـلاميايران متشـكل از چهـار معاونـت، 15 مديريت و 48 اداره است. يافتههاي اين پژوهش نشان ميدهد، ساختار گفته شده سـاختاريوظيفهاي است كه بيشترين انطباق با الگوي مكانيك را دارد. براين اساس گروهبندي دوايـربر مبناي وظايف انجام شده و اصل اساسي در طراحي ايـن سـاختار ، تقسـيم كـار بـر مبنـايوظايف مشابه است. اين موضوع بر پيچيدگي ايـن سـاختار از هـر دو بعـد افقـي و عمـوديمي افزايد و با توجه به نتايج آزمونهاي آماري نيز اثبات خواهد شد كه پيچيدگي، رسـميتو تمركز سازماني اين ساختار نيز از حد مطلوب فراتر است. تقسيم ادارات بر مبناي وظايف مشابه و تا حد امكان ساده سبب تنوع شغلي و تفكيـك افقـي بـالا در ايـن سـاختار شـده بـهنحـوي كـه ب ا افـزايش تفكيـك افق ي بـه منظـور ايجادهم اهنگي ميـان ادارات و واح دهايسازماني، سطوح عمودي بيشتري ايجـاد شـده اسـت؛ بنـابراين پيچيـدگي سـازماني در ايـنساختار افزايش يافته و انعطافپذيري سازمان در مقابل تغييرات محيطي كاهش يافته اسـت .
همچنين ايـن سـاختار مكـانيكعمودي شـكل ، باعـث تمركـز بسـياري از وظـايف در دسـتمديران عالي شده است؛ بنابراين، وضعيت موجود اين سـاختار بـا الگـوي مطلـوب سـاختار سازماني بيمه مركزي جمهوري اسلامي ايران كه در شرايط عـدم اطمينـان محيطـي بايـد ازپيچيدگي، رسميت و تمركزسازماني كمي برخوردار باشد، متفاوت است.
پيشينه ي پژوهش
يافتههاي برنز و استاكرنشان داد، سـاختار سـازماني بايـد در يـك محـيط باثبـات و مطمـئن،مكانيك بوده يعني از پيچيدگي، رسـميت و تمركـز زيـادي برخـوردار باشـد و مـوقعيكـهمحيط متلاطم است، ساختار ارگانيك يا زيستي با پيچيدگي، رسميت و تمركز كم، مناسب است [2]. دو تن ديگر از نظريهپردازان مديريت به نام هاياريك تريستو فرد امـريمحيط هـايچهارگانه را تعيين نمودند و در پژوهشهاي خود نتيجه گيري كردند كه محيطها، ترتيبـاتساختاري مختلفي را ميطلبند.همچنـين نقـش لارنـس و لورشـتبيين ايـن موضـوع بـود كـهمحيطهاي خصوصي چندگانهاي وجود دارند كه از ميزان مختلفي از عدم اطمينان محيطـيبرخوردارند و واحدهاي موفق فرعي سازمان آن هايي هستن د كه خواستههاي خرده محـيط -هاي خود را محقق سـازند و اينكـه ميـزان اطمينـان محيطـي در انتخـاب سـاختار صـحيح ومناسب از اهميت وافري برخوردار است [2].
مدل مفهومي پژوهش
با توجه به مباني نظري پژوهش، اگر سازمانها با محيطي روبهرو باشند كه از عـدم اطمينـانبيشتري برخوردار باشد، بايد ساختار ارگانيك (پيچيدگي كم، رسميت كم، تمركز كـم) و برعكس اگر سازمانها با محيطي روبهرو باشند كه در آن اطمينان و ثبات برقرار باشد، بايـدساختار مكانيك (پيچيدگي زياد، رسميت زياد، تمركز زيـاد ) را برگزيننـد؛ ايـن روابـط بـاعنوان مدل مفهومي اين پژوهش در جدول 2 ارايه شده است كه فرضيههاي پژوهش نيز بـراساس اين مدل نوشته شده است:
جدول 2. مدل مفهومي پژوهش

محيطي

اطمينان

عدم

شرايط

محيطي

اطمينان

شرايط

ي
مان
ز
سا

ي
يدگ
چ
ي
پ

سازماني

ساختار

ابعاد
سازماني

رسميت

ي
مان
ز
سا
ز
ك
ر
تم

ساختار
مكانيك

كم

كم

كم

ساختار
مكانيك

زياد

زياد

زياد

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

محيطي


پاسخی بگذارید