۱. گروه محيط زيست، دانشکده منابع طبيعی ،دانشگاه صنعتی اصفهان
۲. دانشکده منابع طبيعی ،دانشگاه صنعتی خاتم الانبياء بهبهان
* : مسئول مكاتبات، پست الكترونيكي[email protected]
۴۳
مقدمه
1268732170558

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:17 IRST on Saturday October 28th 2017

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:17 IRST on Saturday October 28th 2017

سروصدا به هر نوع صداي ناخواسته و نامطلوب اطلاق میشود.
سروصدا به معنی پیـامی اسـت کـه هـیچگونـه اطلاعـاتی را در بر نداشته و شدت آن در طول زمـان بـهصـورت اتفـاقی تغییـرمی کند. در علم آکوستیک، سروصدا را بهعنـوان انـرژي صـوتیقابل شنیدن تعریف می کنند کـه بـر سـلامت جسـمی و روانـیموجودات زنده اثر معکوس و منفی دارد (26). توسـعه شـهري،صـنعتی و شـبکه ه اي حمـل و نقـل منج ر بـه افـزایش س طحسروصدا در سرتاسر جهان گردیده است که این امر باعث ایجاد اثرات سوء بر گونه هاي مختلف در اکوسیسـتم هـاي خشـکی ودریایی می شود 8(). بهطـور مـداوم در معـرض سروصـدا قـرارگرفتن می تواند باعث اثـرات زیـانآور فیزیولـوژیکی و رفتـارينظی ر اف زایش س طح اس ترس و ک اهش زادآوري گ ردد(16).
اجتناب از منابع سـر و صـدا مـی توانـد الگـوي توزیـع مکـانیجـانوران را تغییــر داده و در نتیجــه باعــث کــاهش مطلوبیــتزیستگاه و فراوانی گونه گردد(14). صداي ناخواسـته در محـیططبیعی باعث ایجاد آشفتگی در سیسـتم هـاي ارتبـاطی جـانورانشده و امکان تشخیص علائم مخـابره شـده از افـراد هـم نـوع،جهت برقراري ارتباط را مختل مـی کنـد (23). عوامـل محیطـیمختلفی بـر الگـوي انتشـار صـوت در اکوسیسـتم هـاي طبیعـی تأثیر گذار است که از آن جمله می توان به وضعیت توپـوگرافی،شرایط هواشناسی و نوع کاربري سرزمین اشاره نمود (2 و 26).
انرژي صوتی بر اثر عملکرد ارتفاع، دماي هوا و رطوبت هوا توسط اتمسـفر جـذب مـیشـود(2، 6 و 17). عـلاوه بـر ایـن،گرادیان دما و باد باعث انکسار و انحراف امواج صـوتی شـده والگوي مکانی انتشار صوت را تغییر میدهـد . صـوت هـمچنـینتوسط زمین نیز جذب می شود (18). سـطوح صـاف و سـختنظیر جاده شوسه صداي کمی را جـذب مـی کننـد، درحـالیکـهسطوح نرم و متخلخل نظیر علفزارها و خاك لخت سطوح صوت را تضعیف می کنند. همچنین گیاهان باعث جـذب امـواج صـوتیمی گردد. میزان تضعیف شدت صوت بستگی به ساختار، گستره و تــراکم پوشــش گیــاهی دارد (21). عــوارض ســطح زمــ ین ۴۴
تعیینکننده اهمیت نسبی آن در مقابل اثرات اتمسـفر مـی باشـد .
میزان تضعیف صداي پخششده از قله یا از میان دره در درجـهاول بستگی به انتشار هندسی و جذب اتمسفري دارد. از سـويدیگر یال ها می توانند با ایجاد زون سایه بهعنـوان موانـع صـوتعمل کنند، بهطوريکه امواج نمی توانند بهطور مستقیم پراکنـدهشوند (14). در نهایت شدت و فرکانس آشفتگی صوتی بستگی به خصوصیات منبع صوت دارد. براي مثال صداي پخـش شـدهدر اطراف جاده هاي تفرجی بستگی به تعداد و نوع وسایل نقلیه عبوري از نظر نوع موتور و سرعت آنها دارد. همچنـین صـدايناش ی از دو ی ا چن د وس یله نقلی ه دقیق اًا ب هص ورت تجمع ی نمی باشد، حجم ترافیک در طول مسیر بر سطح کلی صدا تـأثیرمی گذارد.
می زان ت أثیر ش دت ص وت ب ر انس انه ا ی ا گون هه اي حی اتوح ش بس تگی ب ه ش رایط ص داي زمین ه و ه مچن ین حساسیت شنوایی دارد. شرایط صداي زمینـه بسـته بـه سـاعت،روز هفته و فصل می تواند متغییـر باشـد. بـراي مثـال تغییـراتدمایی بین روز و شب می تواند جهت انکسـار امـواج صـوت راتغییر داده و سطح صدا را در نزدیک سطح زمین افـزایش دهـد،بههمین خاطر است که در شب صداهاي دوردست قابل شـنیدنهستند. بهطور مشابه شرایط زمینه اغلب در زمستان آرام تر ب ـوده چون سطوح پوشیده از برف صداي بیشتري را از سـایر سـطوحجذب می کند (23). براي گونه هاي حیاتوحش آشـفتگی هـايصوتی بر حسب اثراتزیان آور بیولـوژیکی تعریـف مـی شـود .
براي مثال آشفتگی هاي صوتی می توانـد باعـث افـزایش سـطحاسترس یا دیگر اثرات فیزیولوژیکی در حیوانات شده ی ـا باعـثاختلال در سیگنال هاي ارتباطی بین جـانوران شـده و یـا باعـثکاهش کیفیت جمعیت ها گردد (12 و 23). در دهـه هـاي اخیـرتوجه به اثرات اکولوژیکی جاده ها و ترافیک جاده اي بهطور دائم در حال افزایش می باشـد (51، 61، 52 و 28). بیشـترین اثـراتمنفی گزارششده از جاده هـا و زیرسـاخت هـاي ارتبـاطی شـاملنابودي زیستگاه ها، نفوذ اثرات حاشیه اي به مناطق بکـر و طبیعـی،جدایی جمعیت ها بر اثر ایجاد موانع در مسیر انتشار، مـرگ و میـرجادهاي و افزایش دسترسی انسـان بـه منـاطق طبیعـی مـی باشـد (6، 51، 26، 27 و 28). تمام این اثرات ممکن است بر زیسـت ایی دراز مدت جمعیت ها و در نهایت بر تنوعزیستی اثرگـذار باشـد8(). بررسی هاي کیفی، درك وسیعی از اثرات اکولوژیکی جاده هـارا فراهم می سازد با این وجود شواهد کّمّیّ ناچیزي در این زمینـهوجود دارد (15،7 و 28). با این حـال تـلاش هـاي انـدکی بـراي کک ّمیّمیسازي اثـرات زیرسـاخت هـا یـا مـدلسـازي آسـیبپـذیريجمعیت هاي جانوري بر اثر توسعه راه ها انجام پذیرفته است (9).
یکی از مهم تـرین اثـرات جـاده و ترافیـک جـادهاي، ایجـاداختلال در ارتباطات آکوستیک جانوران بر اثـر آلـودگی صـوتیمــی باشــد (21 و 19). بســیاري از جــانوران نظیــر حشــرات،دوزیستان، پرن ـدگان و پسـتانداران از طریـق علائـم صـوتی بـایکدیگر ارتباط برقرار می کنند (19). چنین ارتباطات صوتی بین جـانوران در فضـایی بـا عنـوان فضـاي مـؤثر (Active Space) صورت می پذیرد. فضاي مؤثر یک سیگنال صوتی عبارت اسـتاز حداکثر فاصله از جانورجانورِ در حال ایجاد صوت که هـم نـوع آنقادر بـه تشـخیص و رمزگشـایی سـیگنال ارسـالی باشـد (28).
پرندگان از استراتژي هـاي مختلفـی بـراي بـه حـداکثر رسـاندنفضاي مؤثر سیگنال هاي خود، نظیر آوازخوانی در فرکانس هـايبالاتر از فرکانس ترافیک در زیستگاه ها اسـتفاده مـیکننـد (10).
واحد اندازهگیري تراز صوتی دسیبـل اسـت. صـفر دسـی بـلتقریباً همان آستانه شنوایی در فرکانس 1000 هرتز است و 120 دسی بل، سطحی است که صدا بسـیار بلنـد بـوده و شـروع بـهآسـیب رسـاندن مـیکنـد (14). مطالعـات بـر روي پسـتاندارانخشکی زي نشان می دهد که تراز صوتی 120 دسـی بـل باعـثآسیب جدي به شنوایی پستانداران شده و تراز صوتی 59 دسـیبل منجر به کاهش دائمی قدرت شنوایی می گردد(11). سمداران وحشی (نظیـر بوفـالوي آمریکـایی، گـوزن آمریکـاي شـمالی وگوسفند وحشی bighorn) نسبت به سـ مداران اهلـی حساسـیتبسیار بـالاتري بـه آشـفتگی صـوتی دارنـد (28). پناهگـاه هـايحیاتوحش، زیستگاه هاي نمونـه گونـه هـاي جـانوران وحشـیهستند که از اهمیت زیست محیطـی و ملـی برخوردارنـد. ایـنمناطق، محیط هاي مناسبی براي فعالیت هاي آموزشـی و پژوهشـیبه ویژه در ارتباط با جانوران وحشی بهشمار می آیند .بهره بـرداريمصرفی و سازگار وهمچنین فعالیتهاي گردشگري کنترل شـدهدر پناهگاهها مجاز است.
مطالعه اکولوژي صوت از اواخر دهـه 1970 شـروع شـد وطی این مدت مشخص گردید که این گونه مطالعـات مـی توانـدیکی از ابزارهاي مناسب براي تعیین مطلوبیت زیستگاه هـا باشـد(22). مدلسازي الگوهاي مکانی انتشار صوت می تواند در درك بهتر و پیشبینی نحوه اثرگذاري آلودگی صـوتی بـر گونـه هـا واکوسیستم ها مؤثر باشد (22). یکی از مدل هـاي مناسـب جهـتشبیهسازي نحوه انتشار صوت در اکوسیستمهاي طبیعی، ابـزاريتحــت عنــوان System for the Prediction of Acoustic (SPreAD-GIS) Detectability می باشد. پناهگاه حیات وحـشقمیشلو با داشتن 152 گونه جانوري و 344 گونه گیاهی کـه64 مورد آن آندمیک هستند از ارزش اکولوژیکی و ژنتیکـی بـالاییبرخوردار می باشد 3(). وجود دشت ها، کوهها و تپـه ماهورهـايمتعدد در این پناهگاه، آن را تبدیل بـه زیسـتگاه بسـیار مناسـبیبراي گونه هایی نظیـر قـوچ و مـیش اصـفهانی و آهـوي ایرانـینم وده اس ت. در ای ن ب ین اح داث و به ره ب رداري از آزادراه کنارگذر غرب اصفهان بهعنوان یکی از مهم ترین عوامـل تهدیـدزیستگاه این گونه ها بهشمار می رود؛ زیرا باعـث دو تکـه شـدنمنطقه گردیده و زیستگاههاي حساس قوچ و مـیش و آهـو را ازهم جدا ساخته است (3 و4). همچنین تردد متخلف ـین از طریـقهمین بزرگراه به سـادگی امکـانپـذیر مـ یگـردد . از نقطـه نظـرآلودگی هاي زیست محیطی مهم ترین نوع آلـودگی در منطقـه رامی توان آلودگی صوتی دانست. احداث و بهره برداري از آزادراه کنار گذر غربی اصفهان در سال هاي اخیـر کـه بخشـی از آن درداخل پناهگاه حیات وحش قمیشلو قرار دارد، بهعنوان مهم ترین منبع آشفتگی صوتی در داخل این منطقه می باشد.
1268732170558

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:17 IRST on Saturday October 28th 2017

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:17 IRST on Saturday October 28th 2017

هدف از این تحقیـق معرفـی ایـن مـدل بـهعنـوان یکـی ازمهم ترین ابزارهاي موجود جهت ارزیابی و سـنجش صـوت دراکوسیستم هاي طبیعی می باشد. این مدل براي اولین بار در کشور
۴۵
1268732170558Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:17 IRST on Saturday October 28th 2017

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:17 IRST on Saturday October 28th 2017

ایران براي شبیهسازي انتشار صوت در زیستگاههاي طبیعـی در ایـنتحقیق مورد استفاده قرار گرفته است. با توجـه بـهایـن کـه سـاختجاده ها در مناطق حفاظت شده جزء مهـم تـرین منـابع آلـودگیصوتی به شمار می رونـد، مـدلسـازي انتشـار صـوت ناشـی ازترافیک جادهاي در این گونـه منـاطق و کّمّـّیسـازي آثـار سـوءجاد هها بر حیاتوحش این مناطق بسیار حائز اهمیت می باشـد .
لذا مهم ترین هدف این تحقیق شبیهسازي انتشار صوت ناشی از این آزادراه بر وضعیت زیسـتگاه هـاي مهـم گونـه هـاي کلیـديجانوري در پناهگاه حیات وحش قمیشلو شامل زیستگاه آهـو وقوچ و میش میباشد.

مواد و روشها
منطقه مورد مطالعه
پناهگاه حیاتوحش قمیشلو در شمال غربی اصـفهان در فاصـله52 کیلومتري اصفهان و 51 کیلومتري شهر تیران و در محـدودهجغرافی ایی ΄72 °15 ت ا ΄00 °15 ش رقی و ع رض جغرافی ایی ΄50 °33 ت ا ΄34 °23 جن وبی واق ع اس ت. 30069 هکت ار از مساحت 113774هکتاري منطقه پـارك ملـی و مـابقی ، پناهگـاهحیاتوحش می باشد. پناهگاه حیات وحش قمیشـلو داراي آبو هواي معتدل متمایل به گرم بوده و در منطقه اي نیمه صحرایی واقع گردیده است. متوسط بارندگی سالیانه 190ـ180 میلی متـرمی باشد که مشخصه منطقه خشک با بارندگی کم است. متوسط کمترین رطوبت 61 درصد در تابستان و متوسط بیشترین آن 67 درصد در فصل زمستان می باشد. حداکثر درجـه حـرارات 5/14 درج ه س انتیگ راد در مردادم اه و کمت رین آن 5/18ـ درج ه سانتیگراد در بهمن ماه اسـت کـه نتیجـه ایـن مطالعـات نشـانمی دهد اقلیم منطقه سرد و خشـک اسـت. عرصـه هـاي طبیعـیقمیشلو را دشت ها، کوه هـا و تپـه ماهورهـاي متعـددي تشـکیلمی دهد. مهـم تـرین گونـه هـاي جـانوري منطقـه قـوچ و مـیشاصفهانی ( Ovis orientalis isfahanica ) بهعنوان گونـه غالـبمنطقه و آهوي ایرانی (Gazella subgutturosa subgutturosa) می باشند که جزء جاذبه هاي توریستی پناهگاه بهشمار می رونـد .
۴۶
از تعارضات و تهدیدات مهم پناهگـاه حیـات وحـش قمیشـلو،عبورکنار گذر غرب اصفهان از منطقه و تقسیم آن بـه دو بخـش شرقی و غربی می باشد. طول این کنارگذر 49 کیلومتر با عـرض35/30 متر اسـت . بزرگـراه کنارگـذر غـرب اصـفهان در ادامـهآزادراه کاشان – نطنز – اصفهان از تقاطع آن محور بـا بزرگـراه اصفهان – تهران در جنوب مورچه خورت آغاز و پس از گذر از غرب شهر هاي خمینی شهر، نجـف آبـاد و فولادشـهر بـه آزادراه ذوب آهن و شرق زرین شهر و عبـور از زاینـده رود بـه چهـارراه کرکوند در مسیر زرین شهر- مبارکه ختم مـی شـو د .ایـن آزادراهمحوري استراتژیک و کنارگذري براي اتصال شـمال کشـور بـهسمت غرب استان اصفهان است و کل تـردد بـار کارخانـههـايسیمان سپاهان و اصفهان، ذوبآهن و فـولاد مبارکـه بـه سـمتمرکز و شمال ایران از این مسیر می گذر(1). 72 کیلومتر از ایـنآزاد راه از داخل پناهگاه حیات وحش قمیشلو عبور کـرده و آنرا به دو بخش شرقی و غربی تقسیم می کند (شکل 1 – الف).

SPreAD-GIS مدل
این مدل بهصورت افزونه سازگار با نـرم افـزارArcGIS تحـتعنوان SPreAD-GIS در سال 2002 مـیلادي توسـط Sarah E.
Reed و همکاران وي در دانشگاه ایالتی کلـرادو توسـعه یافـت.
مدل SPreAD در اوایل دهـه 1980، توسـط سـازمان خـدماتجنگلـداري آمریکـاUSFS, United States Forest Service و EPA, Environmental Protection Agency بـراي پـیشبینـیاثرات صداي فعالیت هاي تفرجی بر حیات وحـش ایجـاد شـد.
SPreAD ب راي م دلس ازي اینک ه چگون ه انتش ار ص وت در اکوسیستم هاي طبیعی صورت می پذیرد، طراحی شد. ایـن مـدلبا هدف برآورد صداي ناشـی از وسـایل نقلیـه موتـوري شـکلگرفت. بـر همـین اسـاس فرآینـد محاسـباتی ایـن مـدل شـاملفاکتورهاي مؤثر و مهم در انتشار صوت در محیط شـامل اثـراتبــاد و اتمســفر، اثــرات ســطح زمــین و پوشــش گیــاهی، وخصوصیات منبع صوتی می باشد(22و23). بـا توجـه بـه حجـمبالاي محاسبات در این مدل از یک سو و شکلگیري و توسـعهسیستم هاي اطلاعات مکانی( GIS) بهعنوان ابزاري قدرتمنـد دراخذ، ذخیرهسازي، بههنگامسازي، بازیافت، پـردازش و نمـایش اطلاعات جغرافیایی در فرمت هاي متنوع در سـال هـاي اخیـر ازسوي دیگر، این مدل بهصورت یک افزونه قابلاجـرا در محـیطGIS طراحی گردید. افزونه SPreAD-GIS در مقایسـه بـا سـایرنرمافزارهاي موجود جهت مدلسـازي انتشـار صـوت ناشـی ازمناطق شهري و صنعتی ( نظیـرCadnaA, LIMA, Noise Map و Sound PLAN ) و ی ا هواپیم ا و ترافی ک آزادراهه ا (مانن د INM, NMSim و TNM) که غالباً یـا گـران بـوده و یـا جهـتهدف خاصی طرحریزي شده اند، کاملاً رایگان بوده و بهصورت هدفمند جهت شـبی هسـازي انتشـار صـوت در اکوسیسـتم هـايطبیعی طرح ریزي شده است (20). این مـدل سـاده و در عـینحال کارا با در اختیار قرار دادن امکانـات متنـوعی نظیـر تعیـین
خصوص یات منب ع ی ا من ابع ص وتی، ویژگ یه اي فیزیک ی و اکولوژیکی منطقه موردنظر می توانـد در فرکـانس هـاي مختلفـینحوهانتشار صوت را شبیهسازي نماید. با توجه بهاینکـه اسـاسشکلگیري این مدل بر مبناي انتشار صوت در محیطهاي طبیعی می باشد لذا این مدل پتانسـیل بـالایی در تحقیقـات مربـوط بـهزیست پژواك شناسی (Bioacoustics) و بوم شناسی آواي منظر

شکل1.الف)، موقعیت پناهگاه حیات وحش قمیشلو در استان اصفهان و نقشه سایه روشن پستی و بلندي منطقه همراه با موقعیت آزادراه کنار گذر غرب اصفهان در داخل منطقه. ب)، موقعیت انواع وسائل نقلیه که با توجه به حجم ترافیک بطور تصادفی در طول آزادراه توزیع شده اند .

(Soundscape Ecology) می تواند داشته باشد. این مدل کـاربردگستردهاي در شـبیه سـازي انتشـار صـوت ناشـی از جـاده هـا،فعالیت هاي تفرجی، توسعه هاي شهري، فعالیت هـاي کـانکنـی،ایستگاه هاي پمپ خطوط انتقال نفـت و گـاز و خطـوط انتقـالنیرو در محیطهاي طبیعی میتواند داشته باشد(32).

ورودي هاي مدل
داده هاي موردنیاز جهت مـدل سـازي صـوت ناشـی از ترافیـکآزادراه کنارگذر غرب اصفهان شامل چهار مورد می باشند که در ادامه به تشریح آنها پرداخته می شود .

مدل رقومی ارتفاع
1268732170558Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:17 IRST on Saturday October 28th 2017

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:17 IRST on Saturday October 28th 2017

با توجه بهاینکـه وضـعیت توپـوگرافی در انتشـار صـوت عامـل تأثیرگذاري است؛ از مـدل رقـومی ارتفـاع در سـاختار رس تـريجهت معرفی به مدل استفاده مـی گـردد . ایـن داده براسـاس مـرزپناهگاه حیات وحـش قمیشـلو از مـدل رقـومی ارتفـاعAster بـااندازه تفکیک مکانی تقریباً 03 متر، تهیه گردید. با توجه بهاینکـه واحدهاي اندازه گیري در مدل مورداستفاده بـر اسـاس سیسـتمانگلیسی می باشند لذا باید ابعاد سلول در مدل رقومی ارتفاع کـه
۴۷
1268732170558Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:17 IRST on Saturday October 28th 2017

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:17 IRST on Saturday October 28th 2017

برحسب متر و با ابعاد دقیق 5/82 متر مـی باشـند بـه ابعـاد 100 فوت تغییر یابند. دامنه ارتفاعی محدوده مورد نظـر بـراي شـبیهسازي صوت 1615 متر تا 2539 متر می باشد.

نقشه کاربري اراضی

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

کاربري اراضی از عوامل تعیینکننـده صـداي زمینـه مـی باشـد،تعیین میزان صداي زمینه جهت تعیین مقـدار تاثیرگـذاري منبـعآلاینده صوتی و مدلسازي نقش دارد. با توجه بـه ایـن کـه نـوعکاربري منطقه، مرتع و حفاظت می باشد، لذا براساس مقـادیر ازقبل تعیینشده در راهنماي مدل براي چنین مناطقی و همچنـینطبق بازدید میدانی صورت گرفتـه کـه در شـرایط عـدم وجـودهرگونه منبع صـوتی در منطقـه بسـیار آرام بـوده اسـت، میـزانشدت صوت زمینه 02 دسیبل درنظر گرفته شد.

خصوصیات منبع صوتی
از آنجاکه هدف از انجام این تحقیق بررسی نحوه انتشار صـوتناشــی از آزادراه کنارگــذر غــرب اصــفهان واقــع در پناهگــاه حیاتوحش قمیشلو می باشد، لـذا منبـع آلاینـده صـوتی جـاده، بهصورت یک خط خواهد بود. اما با توجه به محـدودیت مـدلبراي معرفی لایه خطی به آن این منبع براساس وسایل نقلیهاي کـهبر روي آن در حرکت می باشند را می توان بهصـورت نقطـهاي در نظر گرفت. از سوي دیگر با توجه بهاینکـه مـدل موجـود یـکمدل ایستا می باشـد امـا وسـایل نقلیـه بـهعنـوان منـابع صـوت بهصورت متحرك می باشند لذا براي غلبـه بـر ایـن محـدودیتمی توان از داده هاي حجم ترافیک استفاده نمود. وجـود ایسـتگاهپرداخت عوارضی آزادراه، در قسمت شـمالی آزادراه و درسـتقبل از ورود به داخل پناهگاه و در نزدیکـی روسـتاي جهادآبـادبهعنوان مهم ترین منبع گردآوري حجم ترافیک بهحساب می آید.
با استفاده از دادهاي بهدست آمـده از حجـم ترافیـک سـالانه ازایستگاه مذکور باید بهتوان وضعیت وسایل نقلیـه را ب ـهگونـه اي طرح ریزي نمود تا صوت منتشـر شـده از وسـایل نقلیـه در آزادراهنشاندهنده مجموع صوت آزاد راه باشد. با توجـه بـهایـن کـه طـول
۴۸
آزادراه در داخل منطقه 72 کیلومتر می باشد، و از سوي دیگر بهدلیل ایستا بودن مدل باید متوسط تعداد از هر نوع وسیله نقلیه کـه دریک لحظه می توانند در منطقه حضور داشته باشـند را بـهدسـتآورد. بیشترین میزان ترافیک مربوط بـه خودروهـاي سـواري وتریلر می باشند (جدول 1). با توجه بهاینکه میزان حجم ترافیک در طول روز به مراتب بیشتر از شب می باشد لـذا میـزان3/2 از حجم ترافیک براي 01 ساعت از روز در بازه زمانی 7 صبح تا 5 بعدازظهر در نظر گرفته شد. با در نظر گـرفتن سـرعت متوسـط08 کیلومتر در ساعت براي وسایل نقلیه و طـول72 کیلـومتريجاده در داخل پناهگاه مدت زمـان ورود هـر وسـیله بـه داخـلمنطقه تا زمان خروج آن 12 دقیقه خواهد بود.
به این ترتیب بهطور متوسط و در آنآنِ واحـد بایـد حـدود85 وسیله نقلیه داخل منطقه حضور داشته باشد. جهت صحت سنجی این مقدار از تصاویر مـاهواره ايGoogle Earth و Bing Maps استفاده شد. با توجه بهاینکه این تصاویر در زمـانی بـین01 تـا21 صبح تصویربرداري شده و از قدرت تفکیـک بـالایی بـرايتشخیص خودرو و حتی نوع خودرو برخوردار بوده و وضـعیتجاده را در لحظه نشان می دهند لذا می تواننـد منـابع اطلاعـاتیمناسبی جهت صحتسنجی باشـند . نتـایج حاصـل از شـمارشتعداد انواع وسائل نقلیـه از روي تصـاویر فـوق، نشـان داد کـهتعداد و نوع خودروهاي مشاهده شده به مقادیر محاسباتی بسیار نزدیک می باشد. با توجه بهاینکـه آزادراه در دو مسـیر رفـت وبرگشت می باشد لذا بر اسـاس متوسـط تعـداد بـر حسـب نـوعخودرو نیمی از این تعداد در مسیر رفت و نـیم دیگـر در مسـیربرگشت و بهصورت کاملاً تصادفی در طـول آزادراه (یعنـی85 خودرو در طول 27000 متر) توزیع گردید (شکل 1 – ب). بـراین اساس، فاصله بین خودروها در طول مسیر بر حسب متر در جدول 1 نشان داده شده است. براي شبیه سازي صوت، تعیـینمیزان فرکانس مهم می باشد. با بررسی منابع مختلف ایـن مقـداربراي ترافیـک جـاده 1000 هرتـز در نظـر گرفتـه شـد( 1 و )8 شدت صوت هر وسیله نقلیه براي انواع مختلـف بـا اسـتفاده ازدستگاه صوت سنج مدل2239A محصول شـرکتBrüel & Kjær کشور دانمارك و در فاصله 5 متري از کنار آزادراه براي هـر نـوعخودرو یکبار و در 8 نقطه در طول مسر و در بازه زمـانی بـین8 صبح تا 71 بعدازظهر اندازه گیري شد. با توجه به سرعت حرکت وسایل نقلیه میزان شدت صوت حداکثر لحظه اي مـورد اسـتفاده قرار گرفت. کـه مقـادیر متوسـط آن بـراي انـواع خودروهـا درجدول (1) ارائه شده است.

شرایط هواشناسی
نزدیکتـرین ایسـتگاه سـینوپتیک بـه منطقـه مطالعـاتی، ایسـتگاهسینوپتیک مورچهخورت واقع در 51 کیلومتري شمال شرقی مـرزپناهگاه میباشد، بنابراین این ایسـتگاه بـهمنظـور کسـب دادههـاي هواشناسی مـورد نیـاز در مـدل انتخـاب گردیـد. لـذا داده هـايهواشناسی شامل؛ دماي هوا به درجه فارنهایت، رطوبت نسبی به درصد، جهت باد غالب به درجه و سرعت باد برحسب مایل بـرساعت براي منطقه موردنظر استفاده گردید. با توجـه بـهایـن کـهزمان اندازهگیري مقادیر صوت در فصل زمستان بوده اسـت لـذامتوسط دادههاي هواشناسی براي فصل زمستان مورداستفاده قرار گرفت. با توجه بهاینکه بهطور معمول حیاتوحش منطقه شامل قوچ و میش اصفهانی و آهوي ایرانی در فصـل زمسـتان جهـتتامین غذا به مناطق پست تر و به جاده نزدیک تر مـی شـوند، لـذاانتظار می رود که تاثیرات اکولوژیکی ناشی از انتشار صـوت درفصول سرد سال بیشتر باشد. (جدول 2).
جدول 1. حجم ترافیک سالانه و روزانه انواع خودرو (شرکت آزادراه غرب اصفهان)
تريلر کاميون اتوبوس وانت سواری
76844 36111 25590 14994 96212 تعداد سالیانه هر نوع
30/8 14/5 10/2 6 38/5 درصد روزانه
20/6 9/7 6/9 4 25.8 دو سوم ترافیک در روز
51/5 24/2 17/1 10 64/5 10 ساعت فعالیت روزانه
17/2 8/1 5/7 3/3 21/5 تعداد خودرو در لحظه با فرض سرعت 80 کیلومتر بر ساعت
1573/3 3347/9 4724/4 8062/9 1256/6 فاصله خودروها در طول یک مسیر رفت یا برگشت برحسب متر
9 4 3 2 11 تعداد در هر مسیر رفت یا برگشت در لحظه
77/7 78/1 76 77/9 73/7 متوسط شدت صوت اندازه گیري شده (dB)

1268732170558Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:17 IRST on Saturday October 28th 2017

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:17 IRST on Saturday October 28th 2017


پاسخی بگذارید