اس تاد، گ روه ارگونوم ی، مرک ز تحقیق ات عل وم بهداش تی، دانش کده بهداش ت، دانش گاه عل وم پزش کی هم دان
مربی، گروه مهندسی بهداشت حرفهای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار
اس تادیار، گ روه ارگونوم ی، مرک ز تحقیق ات عل وم بهداش تی، دانش کده بهداش ت، دانش گاه عل وم پزش کی هم دان
دانشیار، گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی همدان
108358423897

نویس نده مس ئول: مجی د معتم دزاده، اس تاد، گ روه ارگونوم ی، مرک ز تحقیق ات عل وم بهداش تی ،دانش کده بهداش ت، دانش گاه عل وم پزش کی هم دان. ایمی ل: [email protected]
چکیده
مقدمــه: پیشــرفت فــنآوری و اســتفاده از سیســتمهای پیچیــده در محیطهــای کار بــار کار فکــری زیــادی ب ه اپراتوره ا تحمی ل میکن د. از این رو پای ش پیوس ته آن میتوان د ب ه پیش گیری از ع وارض روان ی و حف ظ س امت روان ی آنه ا کم ک کن د. بنابرای ن، ای ن مطالع ه ب ا ه دف بررس ی تأثی ر س طوح ب ار کار فک ری ب ر پاس خهای فیزیول وژک و ذهن ی انج ام گردی د.
روشکار: ای ن مطالع ه مقطع ی از ن وع توصیف ی- تحلیل ی ب ر روی 16 نف ر از دانش جویان س الم در ش رایط آزمایش گاهی در س ال 1393 انج ام گردی د. ش اخصهای فیزیولوژی ک: الکتروکاردیوگراف ی و الکترومیوگراف ی س طحی در ش ش مرحل ه )اس تراحت، کارفک ری زی اد، متوس ط، ک م، خیل ی ک م و اس تراحت بع د( ب ا اس تفاده از دس تگاه NeXus-4 اندازهگی ری ش دند و ش اخص ب ار کار ناس ا بافاصل ه پ س از انج ام ه ر س طح از کار
مقدمه
127000986154Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.20286/joe-04032 ]

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.20286/joe-04032 ]

بــه علــت پیشــرفت فــن آوری و اتوماســیون، بــار کار فکــری بــه-عنــوان یکــی از مهمتریــن موضوعــات حــوزه سیســتمهای کاری مط رح ش ده اس ت] 1[. ب ار کار فک ری واژه ای عموم ی اس ت ک ه ب رای تش ریح فک ر ص رف ش ده در اج رای کام ل نیازه ای وظیف ه ب ه کارم ی رود] 2[. ب ار کار به ص ورت جس مانی و فک ری اس ت و ه ر دو هم واره ب ا یکدیگ ر در ارتباطن د و زمان ی ک ه ی ک ف رد وظیفــه ای خــاص را انجــام می دهــد بــه طــور کامــل نمی تــوان آن دو را از ه م ج دا نم ود] 3[. اپراتوره ای انس انی ج زء اساس ی سیســتم ها هســتند و عملکــرد سیســتم ها را در ســطح مناســب حفــظ می کننــد] 4[. زمانــی کــه وظیفــه، پــر از نیــاز و پیچیــده اســت، اپراتورهــا بایــد بیشــتر تــاش کننــد تــا وظیفــه محولــه را تکمیــل کننــد] 5[. در ایــن شــرایط بــار کار فکــری افزایــش می یابــد و ممکــن اســت اپراتورهــا در پــردازش اطاعــات تأخیــر کنن د] 6[. از آنج ا ک ه اپراتوره ا س طوح زی ادی از ب ار کار فک ری را در کار روزان ه خ ود ب دون اس تراحت کاف ی تجرب ه می کنن د ،در نتیجــه مشــکاتی نظیــر اســترس مزمــن، افســردگی، یــا فرســودگی رخ خواهــد داد] 7[ و بــر عملکــرد و ســامتی آن هــا تأثی ر خواه د گذاش ت] 8[. ف ن دال ن و همکاراننش ان دادن د ک ه ع دم تناس ب می ان نی از وظیف ه و قابلیت ه ای کارگ ر می توان د منجــر بــه اســترس مرتبــط بــا کار شــود] 9[. همچنیــن تأثیــر بــار کار فکــری بــر شــاخص های قلبــی بــه طــور گســترده ای در حیــن عملکــرد وظیفــه در شــرایط آزمایشــگاهی مــورد مطالعــهقــرار گرفتــه اســت] 10, 11[.
روش هــای اصلــی اندازه گیــری بــار کار فکــری، روش هــای اندازه گیــری وظیفــه اولیــه و وظیفــه ثانویــه، روش هــای روانــی- فیزیولوژیــک و روش هــای ذهنــی هســتند] 12[. در ســه دهــه گذش ته در ارگونوم ی ای ن تمای ل وج ود داش ته ک ه از گروه ی از روش-هــای اندازه گیــری بــرای ارزیابــی بــار کار فکــری اســتفاده ش ود. روش-ه ای ذهن ی ب ه م ا اطاعات ی درب اره ادراکات ف رد از شــرایط وظیفــه ارائــه می دهنــد] 13[. معمول تریــن ایــن روش ها، روش های ی نظی ر ش اخص ب ار کار ناس ا) the nationalaeronautics and space administration-task load index( و تکنیــک ارزیابــی ذهنــی بــار کار) subjective workloadassessment Technique( اس ت] 14[. در س ال 1992، هی ل و هم کاران چه ار روش ن رخ گ ذاری ب ار کار ذهن ی: ش اخص ب ار کار ناســا، روش ارزیابــی ذهنــی بــار کار، بــار کار کلــی) overallworkload( و مقیــاس اصــاح شــده کوپرهارپــر) modifiedCooper-Harper( را ب ا ه م مقایس ه کردن د. ای ن روش ه ا ب ا توج ه ب ه معیاره ای 1( حساس یت 2( پذی رش توس ط اپرات ور 3( نیازهــای وظیفــه و 4( شــیوه های خــاص مقایســه شــدند. نتایــج نشــان داد کــه شــاخص بــار کار ناســا، دارای بیشــترین اعتبــار اســت، در حالــی کــه روش بــار کار کلــی پــس از آن بیشــترین اعتب ار را داش ت. روش ناس ا محبوب تری ن روش از دی د اپراتوره ا و روش بــار کار کلــی آســانترین روش بــرای تکمیــل بــود] 51[.
روش ه ای مبتن ی ب ر عملک رد و روان ی – فیزیولوژی ک اطاع ات لحظــه ای دربــاره شــرایط عینــی کار یــا الزامــات وظیفــه بــرای منابــع خــاص را فراهــم می کننــد] 13[. ارزشــیابی روانــی-فیزیولوژیــک بــارکار فکــری، دارای چندیــن مزیــت نســبت بــه روش-ه ای ذهن ی اس ت. مزی ت اصل ی روش روانی-فیزیولوژی ک ،قابلی ت ثب ت پیوس ته داده ه ا اس ت. در برخ ی م وارد ارزش یابی لحظ ه ای ب ار کار، ام کان دارد. احتم الاً ضرب ان قل ب معمول تری ن متغی ر اندازه گی ری در روش ه ای روانی-فیزیولوژی ک اس ت] 61[. در مطالع ه کین از و هم کاران ب ا افزای ش س طح ب ار کار فک ری تغییــرات شــاخص های مرتبــط بــا تغییــر پذیــری ضربــان قلــب در دو گــروه قــرار گرفــت. گــروه نخســت؛ شــاخص هایی کــه بــا افزای ش ب ار کار فک ری کاه ش یافتن د و گ روه دوم ش اخص هایی ک ه ب ا افزای ش ب ار کار فک ری رون د افزایش ی را نش ان دادن د] 7[.
در مطالعــه هیلمــا زدری، از الکترومیوگرافــی )electromyography: EMG( ســطحی و الکتروآنســفالوگرافی )electroencephalography: EEG( بــرای اندازه گیــری فعالی ت عضل ه و مغـز اس تفاده ش د و مش خص ش د ک ه می ان فعالیــت عضلــه انــدام فوقانــی و فعالیــت مغــزی در حیــن انجــام وظایــف ارتبــاط زیــاد و معنــی داری وجــود داشــت. هــر چقــدرزم ان افزای ش می-یاف ت و کار دقیق ت ر می ش د، اف راد بیش تری از نظــر جســمانی و فکــری خســته می شــدند] 17[. در مطالعــه مهتــا، نتیجه گیــری شــد کــه بــار کار فکــری بــر عضلــه شــانه اثــرات مخربــی ماننــد کاهــش تحمــل و خســتگی را دارد] 81[.
در مقایســه بــا مطالعــات انجــام شــده در دنیــا، در کشــور مــا مطالعــات کمــی جهــت ارزیابــی بــار کار فکــری و اثــرات آن بــر پاس خ های فیزیولوژی ک و ذهن ی حت ی ب ه ص ورت آزمایش گاهی انج ام ش ده اس ت. ب ا توج ه ب ه کمب ود و خ اء مطالع ات در ای ن حــوزه در کشــور از اطاعــات حاصــل شــده از چنیــن تحقیقاتــی می ت وان ب رای ارتقـاء ارگونوم ی ش ناختی، ش رایط کار و بهین ه س ازی س طوح ب ار کار فک ری اس تفاده ک رد و ریس ک خطاه ای انســانی را در شــرایط واقعــی کار کاهــش داد. از آنجــا کــه در ش رایط واقع ی کار انج ام مطالع ات در ح وزه ب ار کار فک ری ب ا اســتفاده از روش هــای عینــی بــا محدودیت هایــی نظیــر عــدم همــکاری اپراتورهــا، وجــود عوامــل مداخله گــر ماننــد جابجایــی اپراتوره ا حی ن کار، و ع دم دسترس ی ب ه وس یله ان دازه گی ری مناســب روبــرو اســت مطالعــه حاضــر بــا هــدف بررســی تأثیــر س طوح ب ار کار فک ری ب ر پاس خ های فیزیولوژی ک و ذهن ی اف راد در شــرایط آزمایشــگاهی انجــام شــد.
روش کار
برخ ی مطالع ات] 7[ در ارزیاب ی ب ار کار فک ری از م ردان در مطالعه خ ود اس تفاده کردهان د. در ای ن مطالع ه ب ر آن ش دیم ت ا تأثی ر ب ار کار فکــری بــر پاســخ های فیزیولوژیــک و ذهنــی را در دختــران م ورد بررس ی ق رار دهی م. از ای ن رو 16 نف ر از دانش جویان دخت ر کــه از ســامت کام ل برخ وردار بودنــد بــه ص ورت داوطلبانــه در مطالعــه شــرکت کردنــد. بــه منظــور کاهــش تأثیــر هورمونهــای ب اروری زنان ه آزمای ش ب ر روی اف راد ش رکت کنن ده بی ن روزه ای 0 تــا دهــم عــادت ماهیانــه آنهــا انجــام شــد] 19[. ماحظــات اخاق ی ای ن مطالع ه توس ط کمیت ه اخ اق در پژوه ش دانش گاه علــوم پزشــکی همــدان مــورد تصویــب قــرار گرفــت. عــاوه بــر اندازهگیــری شــاخص-های فیزیولوژیــک؛ الکتروکاردیوگرافــی )electrocardiography: ECG( و الکترومیوگرافــی ســطحی در حی ن انج ام چه ار وظیف ه فک ری، در پای ان ه ر مرحل ه ب ا روش ذهنــی شــاخص بــار کار ناســا، بــار کار فکــری ارزیابــی شــد. بــه شــرکت-کنندگان توضیــح داده شــد کــه ارزیابــی بــار کار فکــری در حیــن انجــام چهــار وظیفــه n-back صــورت خواهــد گرفــت .وظیف ه n-back ی ک وظیف ه ب ا عملک رد پیوس ته اس ت ک ه ب ه ط ور معم ول بهمنظ ور ارزیاب ی در ح وزه عل وم روانش ناختی ب رای اندازهگی ری بخش ی از حافظ ه کار م ورد اس تفاده ق رار میگی رد .ایــن وظیفــه در ســال 1985 توســط ویــن کرچنرمعرفــی گردیــد .ب ه ف رد ترتیب ی از محرکه ا )اش کال( نش ان داده می ش ود و ب ا توج ه ب ه مق دار n زمان ی ک ه مح رک )ش کل( فعل ی ب ا یک ی از n مراح ل ک ه ب ه ترتی ب نش ان داده ش ده ب ود، منطب ق گ ردد ،فــرد بایــد بــرروی صفحــه کلیــد یــک دکمــه را فشــار دهــد، در غی ر اینص ورت واکنش ی نش ان نمیده د. فاکت ور ب ار n میتوان د بــه نحــوی تنظیــم گــردد تــا وظیفـه را بیشــتر یــا کمتــر دشــوار نمایــد .1-n یعنــی شــرکتکننده بایــد موقعیــت آیتــم )شــکل موردنظ ر( نس بت ب ه ی ک نوب ت قب ل را بخاط ر بی اورد.2-n یعن ی شــرکتکننده بایــد موقعیــت آیتــم )شــکل موردنظــر( نســبت بــه دو نوب ت قب ل را بخاط ر بی اورد و ب ه همی ن ترتی ب ب ا افزای ش n دشــواری وظیفــه افزایــش مییابــد] 20[. در ایــن مطالعــه اندازهگیــری شــاخص های فیزیولوژیــک بــه مــدت 5 دقیقــه در شــرایط بــار کار فکــری خیلــی کــم) back-1 position: ردیابــی موقعیــت صحیــح یــک شــکل مشــخص نســبت بــه یــک مرحلــه قب ل(، ک م) back-1 position-image: ردیاب ی همزم ان موقعی ت و تصوی ر صحی ح اش کال مختل ف نس بت ب ه ی ک مرحل ه قب ل( ،متوســط) back-position-color-image1: ردیابــی همزمــان موقعی ت، تصوی ر و رن گ صحی ح اش کال مختل ف نس بت ب ه ی ک مرحل ه قب ل( و زی اد) back-1 position, color, image, audio: ردیاب ی همزم ان موقعی ت، تصوی ر، رن گ و ص دای صحی ح اش کال و ح روف مختل ف نس بت ب ه ی ک مرحل ه قب ل( ب رای ه ر ف رد انجــام گردیــد. شــرکتکننده موظــف بــود در مــدت 5,4 ثانیــه ،چنانچ ه وضعی ت مش اهده ش ده ب ر روی نمایش گر مش ابه مرحل ه قبــل بــود، بــر روی صفحــه کلیــد یــک حــرف تــا چهــار حــرف را فشــار دهــد. در صورتــی کــه وضعیــت مشــاهده شــده بــر روی نمایش گر مش ابه مرحل ه قب ل نب ود، نبای د واکنش ی نش ان م یداد.
بــرای اندازه گیــری شــاخص های فیزیولوژیــک از دســتگاه پرتابــل نکســوس- 4)Nexus-4( ســاخت کمپانــی ماینــد مدیــا هلنــد اســتفاده گردیــد. نکســوس-4 یــک وســیله چهــار کانالــه بــرای پایــش شــاخص های روانــی – فیزیولوژیــک بــا فــن آوری بلوتــوث اســت. بــا ایــن سیســتم، جمــع آوری ســیگنال های الکتروآنس فالوگرافی، الکتروکاردیوگراف ی، الکترومیوگراف ی و غی ره امکان-پذیــر اســت. ســیگنال های جمــع آوری شــده به صــورت بی ســیم بــا اســتفاده از بلوتــوث بــرای پایــش آنایــن و ذخیــره داده هــا بــه حافظــه کامپیوتــر منتقــل شــدند. پــردازش داده هــا ،فیلتــر کــردن دیجیتــال، گــزارش روندهــا و آنالیزهــای آمــاری اولیــه بوســیله نــرم افــزار) BioTrace+software®, MindMedia BV, Roermond-Herten, The Netherlands( انج اممی شــد. کانال هــای عملیاتــی در فرکانــس 1024 هرتــز بــرایاندازه-گیــری ســیگنال های الکتروکاردیوگرافــی و الکترومیوگرافــیســطحی مــورد اســتفاده قــرار گرفــت. فعالیــت عضانــی شــانه بــا نصــب الکترودهــای Ag-Agcl در دو طــرف عضــات شــانه )upper-trapezius( و ســیگنال های الکتروکاردیوگرافــی نیــز بــا نصــب الکترودهــای Ag-Agcl بــر اســتخوان جنــاغ ســینه و در قس مت س مت چ پ زی ر بغ ل روی دن ده شش م ثب ت ش د .از ثبــت ســیگنال های ECG، شــاخص های میانگیــن ضربــان قل ب، انح راف معی ار فواص ل بی ن ضرب ان قل ب) the standarddeviation of NN intervals: SDNN( ب ر حس ب میل ی ثانیه ،ریش ه دوم میانگی ن اختاف ات فواص ل بی ن ضرب ان قل ب) rootmean square of successive differences: RMSSD( بــر حس ب میل ی ثانی ه، درص د تع داد فاصل ه ضرب ان قل ب متوال ی ک ه بی ش از 50 میل ی ثانی ه از فاصل ه ضرب ان قل ب قبل ی ب ود
divided by total number of the proportion of NN50( ب ر حس ب درص د و نس بت فرکان س پایی ن ب ه فرکان س )NNs
)The ratio of low frequency to high frequency (بــالا .محاســبه شــدند
127000986154Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.20286/joe-04032 ]

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.20286/joe-04032 ]

127000986154Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.20286/joe-04032 ]

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.20286/joe-04032 ]

عوام ل محیط ی مانن د ص دا، روش نایی و دم ای محی ط در ات اق م ورد آزمای ش مناس ب ب ود. از اف راد خواس ته می ش د ت ا روز و زم ان معین ی ک ه آمادگ ی دارن د آزمای ش انج ام ش ود را اع ام نماینــد. در روز مقــرر، قبــل از انجــام آزمایــش توضیحــات کافــی در خصــوص نحــوه کار بــا وظیفــه n-back بــه افــراد آمــوزش داده شــد. همچنیــن نحــوه تکمیــل پرسشــنامه شــاخص بــار کار ناس ا ب رای ه ر ف رد ارائ ه گردی د. ش اخص ب ار کار ناس ا توس ط گ روه عملک رد انس انی مرک ز تحقیق ات ناس ا توس عه یافت ه اس ت 21][. ایــن شــاخص یــک روش نــرخ گــذاری چندبعــدی حــاوی شــش زیــر مقیــاس؛ نیــاز فکــری، نیــاز جســمانی، نیــاز زمانــی ،عملک رد، ت اش و ناامی دی می باش د. س ه زی ر مقی اس نخس ت ب ا نیازه ای ش رکت کننده مرتب ط و س ه م ورد آخ ر ب ا تعام ل شــرکت کننده بــا وظیفــه مرتبــط اســت. نرخ گــذاری عــددی بــرای هــر زیرمقیــاس توســط شــرکت کننده روی یــک مقیــاس مــدرج خطــی کــه بــه 20 فاصلــه یکســان تقســیم شــده اســت ،مشــخص می شــد کــه بــه مقیــاس نــرخ گــذاری 0-100 تبدیــل -شــد. خــط مربــوط بــه هــر زیرمقیــاس در هــر طــرف خــط بــا توصیــف کننده هــای تــک قطبــی )بــه طــور مثــال کــم و زیــاد( مش خص اس ت. نم ره خ ام ب ار کار ب ا جم ع ن رخ گ ذاری ارائ ه ش ده ب رای ه ر ش ش زیرمقی اس و تقس یم آن ب ر ع دد ش ش محاس به ش د] 22[. نم ره ب ارکار کل ی، براس اس میانگی ن ن رخ گــذاری وزنــی زیرمقیاس هــا محاســبه شــد. وزن زیرمقیاس هــا توســط ارزیابــی شــرکت کننده در خصــوص این-کــه هــر عامــل چ ه س همی در ب ارکار وظیف ه دارد، تعیی ن ش د. پ س آر تکمی ل ن رخ گ ذاری اولی ه ،15 مقایس ه دودوی ی زیرمقیاس ه ا ب ه ف رد نشــان داده شــد، و شــرکتکننده یــک زیرمقیــاس از 15 جفــترا ک ه از نظ ر او در ب ارکار وظیف ه، دارای اهمی ت ب ود، انتخ اب می ک رد. وزن ه ر زیرمقی اس تع داد م وارد انتخ اب ش ده تقس یم ب ر ع دد 15 اس ت. ع دد ب ار کار کل ی، ب ا ض رب ه ر بع د ن رخ گــذاری در وزن بدســت آمــده از آن زیرمقیــاس، محاســبه کــه دارای گســتره 0-100 می باشــد] 21[. شــاخص بــار کار ناســا، در بســیاری از بررســی های تعامــل انســان-کامپیوتر به عنــوان یــک روش ذهنــی اندازه گیــری بــار کار فکــری اســتفاده شــده اســت ]22[.
جدول 1: مقایسه میانگین ± انحراف معیار زیرمقیاس های شاخص بارکارناسا و عملکرد در چهار سطح از کار فکرt
F; p کارفکری زیاد کارفکری متوسط کارفکری کم کارفکری خیلی کم ابعاد شاخص بارکار ناسا
0/001؛ 12/5 69/50 ± 12/65 64/72 ± 11/72 50/17 ± 12/63 46/01 ± 13/18 نیاز فکری
0/128؛ 54/3 22/45 ± 7/32 19/81 ± 5/13 16/18 ± 5/32 13/50 ± 4/55 نیاز جسمانی
0/010؛ 81/7 72/73 ± 14/82 68/82 ± 13/26 48/74 ± 10/25 39/71 ± 14/28 نیاز زمانی
0/042؛ 69/7 73/85 ± 8/39 79/42 ± 5/29 88/83 ± 7/40 90/41 ± 5/83 عملکرد خود
0/001؛ 69/6 64/81 ± 14/24 54/12 ± 11/35 45/87 ± 9/68 35/92 ± 10/32 تلاش وکوشش
0/224؛ 06/5 77/13 ± 15/41 48/88 ± 13/80 51/71 ± 11/75 53/90 ± 13/67 ناامیدی
0/002؛ 63/7 65/26 ± 12/01 66/31 ± 12/99 52/29 ± 13/69 48/58 ± 17/00 بارکارکل
0/001؛ 43/80 45/06 ± 18/52 66/31 ± 14/25 83/87 ± 11/11 98/87 ± 3/26 عملکرد*، درصد
وضعی ت کاری تمام ی اف راد ب ه ص ورت نشس ته ب ود و آنه ا در حی ن انج ام ه ر وظیف ه n-back موظ ف بودن د ب ه ط ور پیوس ته وظیفــه موردنظــر را انجــام دهنــد. بــرای جلوگیــری از نقــص در اندازهگیــری از هــر فــرد خواســته شــد کــه در حیــن اندازهگیــری حداقــل حرکــت را داشــته باشــد و ازصحبــت کــردن و حــرکات اضاف ی اجتن اب نمای د. پ س از نص ب الکتروده ای ECG و EMG، ایــن ســیگنالها قبــل از انجــام وظایــف n-back و در انتهــای وظای ف ب ه م دت 5 دقیق ه در حال ت اس تراحت ب ا چش مان ب از و در حی ن انج ام چه ار وظیف ه n-back، ه ر وظیف ه ب ه م دت 5 دقیق ه اندازهگی ری ش د و در پای ان ه ر وظیف ه فک ری از ه ر ف رد درخواســت شــد تــا پرسشــنامه شــاخص بــار کار ناســا را تکمیــل نمایــد. لازم بــه ذکــر اســت ترتیــب انجــام وظایــف فکــری بــرای تم ام اف راد از کار فک ری خیل ی ک م ت ا زی اد ب ود. همچنی ن پ س از تکمیــل پرسشــنامه بــه مــدت 5 دقیقــه هــر فــرد اســتراحت میکــرد و ســپس کار فکــری بعــد را انجــام مــی-داد. پــس از جم ع آوری دادهه ای مرب وط ب ه ش اخص های فیزیولوژی ک ب ا ن رم افــزار Biotrace، بــا اســتفاده از نمودارهــا، شــاخصهای مرکــزی و پراکندگــی و همچنیــن ارائــه جــداول بــه توصیــف اطاعــات پرداختیــم. بــا اســتفاده از آمــار تحلیلــی و بــهکار بــردن آزمــون تحلیــل واریانــس انــدازه گیریهــای تکــراری توزیــع هــر یــک از ش اخص های فیزیولوژی ک و روشه ای ذهن ی ب ا اس تفاده از ن رمافــزار SPSS نســخه 21 مــورد تجزیــه و تحلیــل قرارگرفتنــد.
یافته ها
بارکارذهنی
میانگی ن )انح راف معی ار( س ن اف راد ش رکت کنن ده در مطالع ه 21 [2] س ال ب ود. نتای ج نرخ گذاری ه ای ذهن ی ب ار کار ک ه ب ا روش ش اخص ب ار کار ناس ا اندازه گی ری ش د در ج دول 1 ارائ ه شــده اســت. گســتره امتیــاز شــاخص بــار کارناســا از 0 نشــانگر عــدم نیــاز تــا 100 نشــانگر حداکثــر نیــاز بــود. افــراد نیازهــای وظیفــه بیشــتری را بــا افزایــش بــار کار فکــری گــزارش کردنــد .نتای ج نش ان داد ک ه از دی دگاه اف راد درج ه س ختی ب ا افزای ش ب ار کار ب رای ه ر وظیف ه متف اوت ب ود. در تم ام چه ار وظیف ه نی از جس مانی کمتری ن امتی از را داش ت. در بی ن زیرمقیاس ه ای ناس ا ب رای کار فک ری خیل ی ک م و ک م، س ه زی ر مقی اس عملکرد خ ود، ناامی دی و نی از فک ری ب ه ترتی ب دارای بیش ترین امتی از بودن د. ب رای کار فک ری متوس ط، عملک رد خ ود، نی از زمان ی و نیــاز فکــری بــه ترتیــب دارای بیشــترین امتیــاز بودنــد و در کار فکــری خیلــی زیــاد ســه زیــر مقیــاس ناامیــدی، عملکــرد خــود و نیــاز زمانــی بــه ترتیــب دارای بیشــترین امتیــاز بودنــد. نتایــج آنالیــز واریانــس اندازه گیری هــای تکــراری تفــاوت معنــی داری میــان میانگیــن شــاخص بــار کار ناســا و زیــر مقیاس-هــای آن در چهــار وظیفــه فکــری به جــز بــرای زیــر مقیاس هــای نیــاز جســمانی و ناامیــدی را نشــان داد. همچنیــن نتایــج عملکــرد برحس ب درص د باتوج ه ب ه تع داد م وارد صحی ح و ناصحی ح در جــدول 1 ارائــه شــده اســت. نتایــج نشــان داد کــه بــا افزایــش بــار کار فکــری امتیــاز عملکــرد افــراد کاهــش می یابــد و تفــاوت معن ی داری بی ن میانگی ن امتی از عملک رد اف راد در تکمی ل چه ار وظیفــه وجــود دارد.
127000986154Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.20286/joe-04032 ]

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.20286/joe-04032 ]

پاسخ های فیزیولوژیک
مقادی ر میانگی ن و انح راف معی ار ش اخصهای فیزیولوژی ک ب رای ش ش مرحل ه در ج دول 2 ارائ ه ش ده اس ت. نتای ج نش ان داد ک ه در مرحل ه اس تراحت پ س از انج ام چه ار وظیف ه فک ری میانگی ن ش اخصهای ضرب ان قل ب، نس بت فرکان س پایی ن ب ه ب الا و دامن ه فعالی ت عضان ی ش انه ازحال ت اس تراحت قب ل از ش روع وظای ف فکــری بیشــتر و بــرای شــاخص-های مربــوط بــه تغییــر پذیــری ضربــان قلــب قضیــه عکــس اســت. شــاخصهای ضربــان قلــب ،نس بت فرکان س پایی ن ب ه فرکان س ب الا ب ا افزای ش ب ار کار فک ری افزایــش تدریجــی را نشــان میدهــد و در مقابــل شــاخصهای مرب وط ب ه تغیی ر پذی ری ضرب ان قل ب مانن د SDNN و RMSSD ب ا افزای ش ب ار کار فک ری کاه ش یافتهان د. نتای ج آنالی ز واریان س انــدازه گیریهــای تکــراری تفــاوت معنــیداری را بیــن میانگیــن شــاخصهای RMSSD ،SDNN و نســبت فرکانــس پاییــن بــه فرکانــس بــالا در حیــن انجــام چهــار وظیفــه فکــری نشــان داد .همچنی ن تف اوت معن یدار آم اری بی ن میانگی ن فعالی ت عضان ی ش انه در ش ش مرحل ه وج ود نداش ت.
بحث
ایــن مطالعــه بــه بررســی تغییــرات شــاخصهای قلبی-عروقــی ،فعالی ت عض ات ش انه و پاس خهای ذهن ی اف راد در حی ن انج ام وظایــف فکــری در آزمایشــگاه پرداختــه اســت. از محدودیتهــای مطالع ه می ت وان ع دم هم کاری ش رکت کنن دگان و اینک ه تم ام شــرکتکنندگان در مطالعــه حاضــر زن بودنــد، را ذکــر کــرد. بــا اس تفاده از ش اخص ب ار کار ناس ا اف راد اظه ار کردن د ک ه نیازه ای وظیفــه بــا افزایــش ســختی کار افزایــش می یابــد. در وظیفــهفکــری خیلــی کــم و کــم عملکــرد دارای بیشــترین اهمیــت بــودکــه نشــان می-دهــد افــراد ســعی میکننــد عملکــرد خــود را در
جدول 2: مقایسه میانگین ± انحراف معیار شاخصهای فیزیولوژیک در شش مرحله
F; P استراحت )بعد( کارفکری زیاد کارفکری متوسط کارفکری کم استراحت )قبل(کارفکری خیلی کم شاخصهای فیزیولوژیک
0/062؛ 55/0 84/53 ± 14/43 85/75 ± 19/70 84/89 ± 11/50 84/87 ± 18/35 84/71 ± 14/8380/46 ± 9/51 ضربان قلب ،bpm


پاسخی بگذارید