ي

2

پاييز

1391

1- مقدمه
از منابع و خاك هاي رسي – مارني مي توان به عنوان يكي از منابع اصلي مواد اوليه در ساخت انواع سراميك ها مانند آجر، سيمان وكاشي استفاده كرد. مارن مخلوطي از خاك هاي رسي و آهكي است كه معمولاً داراي ناخالصي هايي مانند تركيبات آهن دار، مـوادآلي و ساير عناصر ديگر ميباشد. توليد محصولات سراميكي به ميزان زيادي وابسته به مواد خام اوليه است. ناخالصي هاي موجـوددر مواد اوليه به عنوان نقطه ضعفي براي فرآوردههاي سراميكي محسوب مي شوند كه آثار مخرب آنها در مراحـل مختلـف توليـدبخصوص در مرحله پخت ديده مي شود. هدف اين تحقيق بررسي خواص مكانيكي، فيزيكي و كيفيـت بدنـه هـاي پختـه شـده ازافق هاي مارني دو سازند رازك و ميشان مي باشد. براي بررسـي كيفيـت و خـواص فيزيكـي- مكـانيكي بدنـه هـاي سـراميكي ازپلاستيسيته، انداز ه ذرات، ظرفيت تبادل كاتيوني، جذب آب، انقباض خشك و پخت، مقاومت خمشي خشك و پخت، تعيين درصدرطوبت نمونه ها و رنگ استفاده شد.
در طي پالئوژن توالي هاي تشكيل شده در پهنه زاگرس داراي تغييرات رخساره اي گسترده اي بوده است. نهشته هاي دريايي سازندآسماري با ضخامت 314 متر شامل آهك هاي مقاوم و كرم رنگ نشان دهنده پيشروي دريا در طي زمان اليگوسن پيـشين در ايـنبخش از ايران است. اين شرايط تا زمان ميوسنپيشين دوام داشته و با پسروي و كم عمق شدن دريا و تأثير محـيط هـاي قـاره اي رسوبات تبخيري سازند گچساران در اواخر ميوسن پيشين تهنشين شده است. در نواحي زاگرس مرتفع بجاي سـازند فـوق سـازند
-9141621713

17
رازك تشكيل شده است كه يك واحد آواري به ضخامت 4/744 متر از مارن هاي قرمز، سبز تا خاكستري رنگ سيلتي همـراه بـاسنگ آهك هاي سيلتي است. مرز بالا يي اين سازند تدريجي بوده با سنگ آهك هاي گوري (آهكهـاي كـرم رنـ گ و صـخره اي) شروع و سپس به سازند ميشان ختم مي شود. مرز پاييني اين سازند كنتاكتي تدريجي داشـته و بـه آهـكهـاي آسـماري تبـديلمي شود. سازند ميشان با 710 متر ضخامت مارن خاكستري و سنگآهك هاي رسي حاوي صدف سنگواره ها اسـت. مـرز بـالاييميشان را تشكيلات ماسه سنگي آغاجاري قرار دارد[1].
دو منطقه زنجيران و پلكوار در زون زاگرس چين خورده و جنوب غرب ايران قرار دارند. منطقه مورد مطالعه در پل كـوار بـا طـولجغرافيايي ˝ 00 ´36 °52 تا˝00 ´42 °52 و عرض جغرافيايي˝00 ´06 °29 تـا ˝00 ´12 °29 در اسـتان فـارس و بـهفاصـلهتقريبي 35 كيلومتري جنوب غربي شيراز و به فاصله 6 كيلومتري در غرب شهرستان كوار قرار دارد. در منطقه پل كوار سازند رازكشامل لايه هايي با امتداد شرقي- غربي با تناوب ضخيمي از مارن هاي قرمز، سبز و خاكستري رنگ همراه با ماسـه سـنگ قرمـزبين لايهاي و سنگآهك نازك لا يه خاكستري است كه در برخي نقاط با ميان لايه هاي ژيپس همراه است. منطقه مورد مطالعه در زنجيران با طول جغرافيايي ˝00 َ30 °52 تا ˝00 َ 36 °52 و عـرض جغرافيـايي˝00 ´00 °29 تـا ˝00 ´06 °29 در 68 كيلومتري جنوب شهرستان شيراز قرار گرفته است (شكل1). با توجه به عواملي مانند دما، درصد رطوبت نسبي و ميـزان بارنـدگيمنطقه در زمره اقليم نيمه مرطوب سرد طبقه بندي مي شود[2].

شكل 1- بخشي از نقشه زمين شناسي كوار به مقياس 1:100000 [3]مناطق مورد مطالعه با علامت دايره مشخص شدند.
2- روش آزمايش
تعداد 9 نمونه از سازند رازك و3 نمونه از سازند ميشان براساس تنوع رنگ و ويژگي هاي فيزيكـي ظـاهري انتخـاب و بـرايتعيين كاني شناسي به روش تجزيه كمي پراش پرتو ايكس (XRD) با دستگاه PHILIPS هلند (مـدل(Xpert pro و تعيـينعناصر اصلي به روش فلوئورسانس پرتو ايكس ((XRF با دستگاه PHILIPS هلند (مـدل (Magix pro مـورد بررسـي قـرارگرفتند. براساس پيك هاي ارائه شده در روش XRD و اندازه گيري فواصل d نوع كاني و مقدار آن به صورت كمي محاسبه شده و نتايج در جدول1 ارائه شده است. ظرفيت تبادل كاتيوني ((CEC نمونهها به روش استات آمونيم براي 5نمونه از سـازند رازك و2نمونه از سازند ميشان تعيين شد. پلاستيسيته نمونه ها به روش آتربرگ براي نمونـه هـاي هـر دو سـازند انـدازه گيـري شـد. حـدرواني (LL)، حـدخميري (PL) و شـاخص خميـري (PI) و پلاستيـسيته توسـط فرمـول PI=LL-PL تعيـين شـد. بـراي اندازه گيري توزيع اندازه دانه ها از روش هيدرومتري و براساس استانداردهاي AASHTO T88-70 [11] و ASTM D422-63 انجام شد [4]. آناليز كيفيXRD نمونه هاي پخته شده هر دو سازند براي شناسايي كـاني شناسـي بـا دسـتگاهPHILIPS هلند (مدلPW1800 ) مورد بررسي قرار گرفت. آزمايش هاي مربوط به بررسي خواص فيزيكي و مكانيكي بدنه هاي سراميكي پس از شكل دادن، خشك كردن، پخت بصورت كاشي انجام شد. نمونه ها جداگانه (4نمونه) براساس تنـوع رنـگ (قرمـز، سـبز،خاكستري) از هر دو سازند انتخاب و به صورت تك پخت مورد آزمايش قرار گرفـت. بيـسكويت هـاي سـراميكي داراي ابعـاد50×10×5/0سانتيمتر بودند.
براي تعيين درصد رطوبت مواد خام ابتدا 10 گرم از نمونة مرطوب را بر روي كاغذي (قبلاً وزن شده) ريخته و وزن كـرده تـا وزنتر آن (mw) بدست آيد . نمونه مرطوب را در دماي°C 110 در خشك كن به مدت 24 ساعت قرار مي دهيم. سپس نمونه را دوبـارهوزن كرده تا وزن خشك (md) بدست آيد. درصد رطوبت طبق رابطه1 بدست مي آيد:
U%

mwmwmd 100
براي تعيين انقباض خطي خشك يكي از ابعاد نمونه بلافاصله بعد از پرس (2L) و در مرحله بعد ابعاد نمونه بعد از خشك كن (1L) به وسيله كوليس با دقت (01/0) اندازه گيري مي شود و از رابطه2 استفاده ميشود[5]:
R%

L2L2L1 100
براي تعي ين انقباض خطي پخت از رابطه3 استفاده شد كه در آن به ترتيـب 1L (طـول نمونـه خـشك شـده ) و 2L (طـول نمونـهپخته شده) اندازه گيري شد و ميزان درصد انقباض پخت بدست مي آيد[6]:
RF%

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

L2 L1 100
L2
براي تعيين درصد جذب آب ابتدا نمونه پخته شده را وزن كرده (1W)، بعد نمونه را به مدت 24 ساعت درون آب قرار مي دهـيم وسپس سطح نمونه را خشككرده، دوباره بدنه سراميكي را وزن مي كنيم (2W) و در رابطه4 قرار مي دهيم[6]:
WA%W


پاسخی بگذارید