سیاه خروس قفقازي در داخل ذخیرگـاه زیسـتکره ارسـباران درمحدوده سامان عرفی چهار روستا زندگی م ـیکنـد کـه در ایـنتحقیق، مرز سیستم اکولوژیک سامان عرفـی روسـتاي خریـل ومرز اجتماعی بهـره بـرداران از منـابع طبیع ـی در سـامان عرفـیروستاي خریل میباشد که با اسامی مخفف در نتـا یج مشـخصشدهاند. بهرهبرداران در این روستا، در دو زیرگروه مختلف بهره برداري از منابعطبیعی موردبررسی قرار گرفته اند. سامان عرفـیروس تاي خری ل ب ا 4700 هکت ار مس احت در ش مال غ ربشهرستان کلیبر و در شمال استان آذربایجان شـرقی واقـع شـدهاست که حدود 100 نفر جمعیت دارد. درآمـد مـردم روسـتا از طریق دامداري است و تعداد دامداران روسـتا کـه بـهطـور دائـم درروستا زندگی میکنند، 42 خانوار میباشد. روسـتاي خریـل حـدود03 کیلومتر از مرکز شهرستان کلیبر فاصله دارد و براساس یافتههـاي این تحقیق در طول جغرافیایی 07/64 درجه الی 38/64 درجـهشرقی و عرض جغرافیایی 67/83 الی 38/83 درجه شمالی قرار گرفته است. بخشی از منطقه ارسباران بهدلیل داشتن فون و فلور منحصربهفرد در سال 1976 توسط سـازمان یونسـکو ب ـهعنـوانیکی از ذخیرگاههاي زیستکره در ایران معرفی شد (3 و 52) که روستاي مورد نظر در این منطقه قرار دارد. شکل 1 موقعیت این روستا در ذخیرگاه زیست کره ارسباران را نشان میدهد.
می انگین ش یب زیس تگاه س یاه خ روس قفق ازي در داخ ل ذخیرگاه زیستکره ارسـباران ، 06 درصـد (01) و حـداقل ارتفـاع727 متر و حداکثر ارتفاع 2600 متر میباشد که تا ار تفاع 2000 متري از سطح دریا که 97 درصـد از مسـاحت زیسـتگاه را شـاملمیشود، داراي پوشش غالب جنگلهاي متراکم و نیمهمتـراکم و ازارتفاع 2000 متري تا 2200 متري که 21 درصد زیستگاه میباشد، شامل بوته زار و بالاي 2200 متر که 9 درصد از زیسـتگاه اسـت را علفزار و صخرههـا ي پراکنـده تشـکیل م ـیدهـد (12). عمومـاً
۳۱

پوشش غالب در شیبهاي جنوبی ،گونزار م ـیباشـد و می ـانگین ارتفاع در زیستگاه 1660 متر از سـطح در ی ـا اسـت . س ـیاه خـروسقفقازي در حاشیهي جنگلها ومناطق کوهستانی و مرتفع بهسر برده و در زیــر بوتــههــاي کوتــاه و یــا پــاي صــخرههــا آشــیانه مــیســازد (21). در منطقــه مــوردمطالعــه ســیاه خــروس در ارتفاعات بالاي 1800 متري از سـطح در ی ـا زنـد گی م ـیکنـد (10). روب اه و ط رلان از ش کارچیان طبیع ی س یاه خ روس قفقازي در منطقه بهحساب میآیند و همچنین بهدلیل وابستگی مردم روستاها به منابع طبیعی ،شـکار و تخر ی ـب زیسـتگاه ای ـن پرنده توسط مردم روستاها از دیگر عوامل تهدید کننده جمعیت این گونه بهحساب میآید .

روششناسی تحقیق
در این تحقیق براي تحلیل ساختار الگوي روابط بـین کنشـگرانمختلف از تئوري شبکه و اصول و مبانی آن استفاده شده اسـتکه در چند دهه اخیر اهمیت زیادي پیـدا کـرده و در دو دهـه ي گذشته در مطالعه و بررسی شبکه هاياجتماعی بسـیار پیشـرفتداشته است. در تحلیل شبکه اجتمـاعی، شـاخص هـاي بسـیاريقابلمحاسبه است و بایـد توجـه داشـت در تحلیـل شـبکههـاياجتماعی شاخص هاي زیـادي وجـود دارد کـه بسـته بـه هـدفمطالعه می توانند مورداستفاده قـرار گیرنـد(4 و 13). در تحلیـلشبکه اجتماعی، براي مطالعه سـاختار اجتمـاعی ،مجموعـه اي از
۳۲

شکل 1. موقعیت سامان روستاي خریل در استان آذربایجان شرقی و ذخیرگاه زیستکره ارسباران
روش ها، اصول، تکنیک ها و ابزاره ـا ارائـه مـیشـود کـه واحـدتحلیل در اینجا یک رابطه است 5(). بهطورکلی تئوري شبکه اي مجموعه اي از روش هاي ریاضی مـورد اسـتفاده در روانشناسـیاجتماعی، جامعه شناسی، رفتارشناسی و انسان شناسی مـیباشـدکه در آن از ابزارهاي ریاضی و مفاهیم تئوري گرافهـا اسـتفادهمی شود 7(). جهت انجام این تحقیق ابتدا کنشـگران محلـی ی ـا افراد بهره بردار براساس روش مشاهده مستقیم مصاحبه سـازمانیافته و مشاهده مشارکتی مشخص گردیدند. سپس پرسـش نامـهتحلیل شبکه اي تدوین و روابط اعتماد بین شخصی و مشارکت در بین افـراد تو لی ـد گردی ـد .در شـبکه هـاي اجتمـاعی، سـطوح مطالعاتی نیز اهمیـت ویـژه اي دارنـد . ب ـهطـور کلـی در مطالعـهحاضر، در دو پیوند اعتماد و مشارکت در شـبکه بهـره بـرداران،شاخصهاي انتخاب شده در سـطح خـرد شـبکه مطالعـه شـدهاست که مهمترین آنها شاخص مرکزیت (Centrality) میباشد.

شاخصهاي اندازهگیري شده
همانطور که اشاره شـد سـطوح مطالعـاتی نیـز در شـبکه هـاياجتماعی اهمیت ویژه اي دارند. بهطورکلـی در ایـن تحقیـق بـر
س نجش ش اخص مرکزی ت ب راس اس پیون دهاي اعتم اد ب ین شخصی و مشارکت در سطح شبکه محلی بهره برداران مرتـع درروستاي خریل تأکیـد شـده اسـت. در ایـن مطالعـه بـا بررسـیمرکزیت درجه و بینابینی، مولفه قدرت اجتماعی و همچن ـین بـااستفاده از پیوندهاي درونگروهی و برونگروهی میزان سـرمایهاجتماعی هر فرد سنجش شده است.

شاخص مرکزیت
این شاخص براي نخستین بار در سال 1948 و توسـط بـاولاسارائه شده است. به اعتقاد وي، زمانی که فـردي درون شـبکه اياز روابط محاط می شود، قادر به کنترل روابط خود با دیگران و قرار گرفتن در مرکز روابط می باشد 4(). بهطـور کلـی مرکزیـتداراي مفه وم گس تردهاي اس ت ک ه ب راي شناس ایی و تعی ین مهمترین کنشگران و یا ارتباطات در یک شـبکه مـورد اسـتفادهقرار میگیرد (4).
شاخص مرکزیت نشان دهندهي قدرت اجتماعی هر فرد در شبکه میباشد 7(). کنشگران کلیدي در مدیریت منـابع طبیعـی،همان قدرتهاي اجتماعی هستند (14). این افراد براساس میزان روابطی که از سایر افراد در شبکه دریافت یا ارسال مـی -کننـد،قدرت را در شبکه در دست گرفته و سایر افراد را تحت کنتـرلخود قرار میدهند 4(). این شاخص نیز داراي انواع مختلفـی ازجملـ ه مرکزیـ ت درجـ ه ورودي (In-Degree Centrality)، مرکزیت درجه خروجی (Out-Degree Centrality) و مرکزیـتبینــابینی (Betweeness Centrality) اســت. مرکزیــت درجــهورودي نشاندهنده اقتدار فرد، مرکزیت درجـه خروجـی نشـاندهنده میزان نفوذ اجتماعی هرفرد در شبکه و مرکزیـت بینـابینینشان دهنده میزان واسطهگري در شبکه است (1).

مرکزیت درجه
مرکزیت درجه (Degree Centrality) تعداد ارتباطات مسـتقیمیاست که یک کنشگر با سایر کنشگران در یک شـبکه دارد . اگـربخواهید به جهت یک رابطه توجه کنید می توانید بـر روي ایـنموضوع تمرکز کنید که یک کنشگر مرکزي چنـد رابطـه وروديرا دریافت می کند (که بهعنوان درجه ورودي شناخته می شود) یا کنشگر مرکزي چند رابطه خروجـی دارد (کـه بـهعنـوان درجـهخروجی شناخته می شوند). تعداد پیوندهاي زیاد یک کنشگر در یک شبکه نشان دهنده مرکزیت درجه بالاي آن کنشگر در شـبکهمیباشد که باعث ارتباط گسترده آن کنشگر بـا سـایرین مـیشـود در نتیجه این ارتباطات گسترده دسترسی کنشگر به منابع را بیشـترمیکند و مرکزي تر محسوب میشود.

مرکزیت بینابینی
ممکن است تراکنش بین دو کنشگر در شبکه، به کنشـگر دیگـريکه بین این دو قرار گرفته، وابسته باشد. این کنشگر قادر است بـرروي تراکنش هاي دو کنشگر دیگر کنترل داشته باشد و بهعبـارت دیگر قدرت کنترلی هر کنشگر را در شبکه مورد سـنجش قـرارمی دهد (29). این شاخص بـراي یـک کنشـگر برابـر اسـت بـا”تعداد کوتاهترین مسیرهاي بین همه اعضا که شامل کنشگر نیز میشود” 4(). نقطه اي داراي بیشترین مرکزیت بینابینی است کـهبینـابین بسـیاري از جفـت نق اط دیگـر قـرار گرفتـه و راهه اي ارتباطی نقاط دیگر از آن بگذرد (7).
نسبت پیوندهاي برونگروهـی بـه درونگروهـی (شـاخص E-I) پیوندهاي داخـل یـک زیـر گـروه منسـجم را پیونـدهاي
“درون گروهی” و پیوندهاي بـین زیـر گـروههـاي مختلـف راپیوندهاي “بین گروهی” یا “پیوند پلی” مینامند. ایـن شـاخصدر سه سطح خرد، کلان و میانی شبکه قابل محاسـبه اسـت (34).
پیوندهاي درون گروهی سبب تقویت اعتمـاد، میـزان دوسـویگیپیوندها و بنابراین افزایش انسجام در داخل گروه خواهد شـد کـهدر ح ل اختلاف ات و درگی ري و ایج اد ی ک س اختار منس جم، بهعنوان دو مولفه اساسی و مهم در تصـدي گـري منـابع طبیعـی،نقــش مهمــی را ایفــا مــی نمایــد (22)هــمچنــین پیونــدهاي برونگروهی سـبب تقویـت و افـزایش ظرفیـت نـوآوري، حـلچالشهاي مرتبط با پیچیـدگی اکوسیسـتم و ظرفیـت سـازگاريخواهد شد 6(). در این مطالعه شاخص E-I در سطح کنشـگرانمحاسبه شده است. براساس این شـاخص مـیتـوان بی ـان نمـودکدام کنشگر داراي سرمایه اجتماعی بالاتري می باشد. تحلیل ای ـن شاخص بدین صورت است که داراي سه سطح 1 – ، صـفر و 1+ می باشد. چنانچه عدد محاسباتی براي این شاخص منف ـی باشـد
۳۳
نشاندهنده این است که کنشگر تمایل به انسجام درونگروه ـی و ایجاد ارتباط با افراد زیر گروه خود دارد و چنانچه مثبت باشـدبه آن میزان تمایل به ارتباط بـا افـراد بی ـرون از زیرگـروه خـود
خواهد داشت و در صورت صفر بودن این شاخص کنشگر یک فرد بیتفاوت در روابط خود می باشد 4().
بهطورکلـی در تحلیـل شـبکه، تئـوري جبـر مـاتریس جهـتمحاسبات ریاضی مورد استفاده قرار می گیرد. ایـن مطالعـه دادههـادر قالب روش تحلیل شبکه و با استفاده از روش داده برداري کل (Full-network methods) در مــورد شــبک ههــاي اعتمــاد ومشارکت جمعآوري شده انـد . کلیـه محاسـبات ریاضـی در نـرمافزارUCINET 6.0 انجام شده است (17). گراف هاي موردنظر نیز در نرم افزار Netdrow ترسیم شده است.
در نهایت جهت تعیـین کنشـگران کلیـدي در شـبکه، پیوندهاي اعتماد و مشارکت در شبکه بهـره برداران منابع طبیعی در مقیـاس محلـی در روسـتاي خریـل براسـاس شاخص Boolean Combination ترکیب میشوند (نمره هـر فـرد در ماتریس اعتماد = 1 و در ماتریس مشارکت = 1) و کنشگران با نمره بالاي اعتماد و مشارکت در شبکه بهره برداران مشخص میگردد که این افراد کنشگران کلیدي در عملیاتی نمـودن برنامه مدیریت مشارکتی منابع طبیعی خواهند بود.

نتایج
شاخص مرکزیت
شکل 2 میزان مرکزیـت درجـه ورودي، خروجـی و بینـابینی رابراساس ماتریس ترکیبی پیوندهاي مشـارکت و اعتمـاد در بـینبهرهبرداران خریل نشان داده است. براساس این نتایج مـی تـوانبیان نمود بهرهبردار Yo-Al بـا 71/25 درصـد مرکزیـت درجـهورودي، بالاترین میزان را در بین کنشـگران دارا مـی باشـد . لـذاداراي اقتـدار اجتمـاعی بـالایی نسـبت بـه سـایرین اسـت و دررهبـري افکـار و برنامـه هـاي ترویجـی جهـت جوامـع محل ی میتواند بهعنوان یک فرد کلیدي نقش آفرین باشد.
همچنین فرد Vahe-Eb میزان مرکزیت درجه خروجـی بـالایی
در شبکه دارد (82/75) که نشاندهنده نفوذ اجتماعی بالاي این کنشگر نسبت به دیگر کنشگران در شبکه است که این کنشـگربراساس نفوذ اجتماعی بالاي خـود براسـاس مـاتریس ترکیبـیپیوندهاي اعتمـاد و مشـارکت در بـین بهـرهبـرداران روسـتايخریل، یک کنشگر کلیدي بهحساب مـی آیـد . ایـن کنشـگر درپخش و توسعه اعتماد در بین افراد میتوانـد نقـش اساسـی راایفا نماید.
بهرهبردار Ka – Gh داراي مرکزیـت درجـه بینـابینی بـالایی براساس پیوندهاي اعتماد و مشارکت بـوده (57/91) و لـذا نقـشواسطهگري را در شبکه روستاي خریل بهخوبی ایفـا مـینمایـد ودر رف ع درگی ريه اي موج ود در ش بکه بس یار ح ائز اهمی تمی باشد. این فرد داراي قدرت کنترلی بالا در روابط بـین سـایرافراد خواهد بود. همچنین Be-He نیز از کنشـگران کلیـدي بـهحســاب آمــده کــه داراي میــزان مرکزیــت درجــه ورودي وخروجی و حتی بینابینی بالایی بوده و میتواند در سامان دهـیفعالیتهاي جمعی و تقویت اعتماد در شـبکه نقـش مهمـی راایفا نماید.
شکل 2 میزان مرکزیت هاي درجه ورودي، خروجـی و بینـابینیدر ماتریس ترکیبی اعتماد و مشـارکت شـبکه بهـره بـرداران خریـل مدلها در شبکه اجتماعی به صورتهـاي مختلفـی قابـل نمـایشاست. مدل ماتریس ترکیبی اعتماد و مشارکت در روسـتاي خریـلدر شکل 3 نشان داده شـده اسـت. در ایـن مـدل انـدازه هـر گـره براساس میزان درجه مرکزیت ورودي ماتریس ترکیبـی پیونـدهاي اعتماد و مشارکت میباشد. این شکل نشان دهنده موقعیت هندسی کنشگران در شبکه بوده و برخی از افـراد در مرکـز و برخـی ازافراد در پیرامون شبکه قرار گرفته اند. مزیت مدل ها و گرافها در تحلیل شبکه اجتماعی، درك سریع و دقیقتر میـزان قـدرتکنشگران در شبکه است که این مورد در این شـکل مشـخص ونمایان است و براساس مـدل شـکل3 مـی تـوان بیـان نمـود کـه Be-He در مرک ز ش بکه روس تاي خری ل ق رار دارد و داراي مرکزیت بالایی نسبت به سایر افراد اسـت، در حـالیکـه افـرادپیرامونی و انتهایی شبکه، داراي قدرت کمتر و مرکزیت کمتري
۳۴

شکل 2. میزان مرکزیت ورودي، خروجی و بینابینی هر فرد در شبکه بهره برداران سامان عرفی خریل

شکل 3. مدل ماتریس ترکیبی اعتماد و مشارکت در شبکه بهرهبرداران خریل

خواهند بود که به اصطلاح بـه آنهـا افـراد پیرامـونی در شـبکهاطلاق میگردد.
اندازه گره نشاندهنده میزان مرکزیت درجه ورودي کنشـگراس ت.اش کال مختل ف نش ان دهن ده زیرگ روه ه ا در ش بکه بهرهبرداران میباشد.

نسبت پیوندهاي برون گروهی بـه درون گروهـی در سـطحکنشگران (شاخص E-I)

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

میزان پیوندهاي درونگروهی و بـرون گروهـی هـر کنشـگر درشبکه بهره برداران در روستاي خری ـل در جـدول1 آورده شـدهاست. شاخص E-I در کنشگران روستاي خریل نشـان مـیدهـد،تمام کنشگران گرایش به برقراري ارتباط بـا افـراد درونگروه ـی دارن د، در ح الی ک ه Vahe-Eb تنه ا کنش گر روس تاي خری ل میباشد که به برقراري ارتباط بـرو نگروهـی تما ی ـل دارد و ای ـن تمایل به میزان 58 درصد می باشد(در سطح بسیار بالایی اسـت ) لذا این فرد قادر است حمایت و منابع بیشتري را در شبکه خـود وارد نماینـ د و از ایـ ن طریـ ق سـ رمایه اجتمـ اعی خـ ود را تقویت نماید .هر چه یک فـرد روابـط بـرون گروه ـی را تقوی ـت نماید.
دسترسی بیشتري به اطلاعـات داشـته و لـذا مـی توانـد درمدیریت مشارکتی یک فرد کلیدي محسوب گردد. با توجـه بـهنت ایج ش اخص مرکزی ت در ب الا، ای ن ف رد نی ز داراي نف وذ
۳۵
اجتماعی بالا در بین سـا یرین م ـی باشـد و از اقتـدار اجتمـاعی مناسبی نیز در شبکه برخودار است. لذا یک ـی از افـراد مهـم در تصمیمات زیست محیطی و اجراي مدیریت مشارکتی در راسـتا ي تن وعزیس تی و م دیریت حی اتوح ش در منطق ه خواه د ب ود.
همچنین نتایج این شـاخص نشـان مـی دهـد برخـی افـراد می ـزان حداکثر تمایل به درونگروهی بودن را دارند که اندازه شـاخص در
۳۶
جدول 1. میزان پیوندهاي درون و برونگروهی ماتریس ترکیبی پیوندهاي اعتماد و مشارکت بین شخصی و شاخص E-I براي هر کنشگر در شبکه بهرهبرداران خریل

کنشگران (گلهداران) شماره گله پیوندهاي پیوندهاي جمع کل شاخص یا زیرگروه درون گروهی برون گروهی E-I

0/85 14 13 1 1 Vahe-Eb
0/60 10 2 8 1 Mo-Ah
-0/75 8 1 7 1 Da-Ah
-0/38 13 4 9 1 Ka-Gh
-0/55 9 2 7 1 Mo-Gh
0/60 10 2 8 1 Ja-Gh
1 6 0 6 1 Is-Gh
-0/75 8 1 7 1 Kh-Gh
-0/71 7 1 6 1 Ay-Ah
1 6 0 6 1 Ha-He
1 7 0 7 1 Sh-Fa

0/80 10 1 9 2 Ja-Gh
-0/77 9 1 8 2 Sa-Gh
-0/75 8 1 7 2 Al-Ra
-0/81 11 1 10 2 Me-Ra
-0/69 13 2 11 2 Ah-Eb
0/80 10 1 9 2 Ba-Eb
-0/69 13 2 11 2 Vahi-Eb
0/60 10 2 8 2 Ba-He
-0/63 11 2 9 2 Kh-He


پاسخی بگذارید