NDVI توسط نرمافزارIDRISI Kilimanjaro 14.0 محاسبه شد. رويکرد مورد استفاده در اين پژوهش براي تحليل الگـوي مکاني جانداران خاکزي، مطالعه به وسيله ترانسکت است کـهنمونهها روي آن با نظم و فاصله معين واقع مـي شـوند (۲۴،
۱۵
۲۵). بـ راي انجـ ـام ايـ ن تحقيـ ق، نمونـ ه بـ ـرداري روي ترانسکت هايي موازي با فاصله ۵۰۰ متر از يکـديگر و عمـودبر رودخانه كرخه و در يک سمت آن انجـام گرفـت. فاصـله۵۰۰ متر به عنوان فاصلة حداكثر و پايه نمونـه بـرداري در نظـر گرفته شد . براي دستيابي به تعداد جفت نمونه هـاي زيـادتردر چند فاصله (lag) اول که نقـش تعيـين کننـدهاي در رسـمواريوگرام و تعيين پارامترهاي آن دارنـد و در نهايـت سـببتخمين دقيق تر کريجينگ ميشـوند، در فواصـل كمتـر (۱، ۲ ،۵، ۱۰، ۱۵، ۲۰، ۵۰، ۱۰۰ و ۲۵۰ متر) نيز بـهعنـوان سلـسله مراتبــي در مقيــاس نمونــه بــرداري روي ترانــسکت هــا در محل هاي مختلف، به صورت تصادفي و هدفمدار، نمونههاي جانداران خاکزي جمعآوري شدند . در کل، تعـداد نمونـه هـا
۲۰۰ نمونه بود (شکل۲).
جمعآوري جانداران خاک (جانداراني که با چشم ديده مـيشوند (۴۱) بهروش دستي، در قطعه نمونههـايي بـه ابعـاد ۵۰ * ۵۰ سانتيمتر تا عمق ۲۵ سانتي متر در اواخر زمستان که از لحاظشرايط آب و هـوايي و رطـوبتي، مطلـوبتـرين شـرايط بـراي فعاليت اکثر جانداران در اين منطقه است، انجـام گرفـت. بـراي اينکار در هر قطعه نمونه، جانداران خاکزي بهصورت دسـتي ازخاک جدا و در کيسههاي پلاستيکي با بر چسب مشخص قـرارداده شد (۱۹). جانداران پس از انتقال به آزمايـشگاه، تـا سـطحخــانواده شناســايي و تعدادشــان ثبــت شــد (۱۲). ســپس، فراواني(تعداد کل جانداران خاکزي مشاهده شده در هـر قطعـهنمونه) و شاخصهاي تنـوع زيـستي جانـداران خـاکزي شـامليکنواختي(شاخص Sheldon)، تنوع ( شـاخصShannon H’) و غنا (شاخص Menhinick) بـا نـرم افـزار PAST 1.39 محاسـبهشدند. اندازه گيـري معيارهـاي غنـا، يکنـواختي و تنـوع توسـطشاخصهايي صورت ميگيرد که مهمتـرين آنهـا شـاخص هـاي ذکر شده ميباشند(۸).
توصيف آماري دادههـا بـه منظـور دسـتيـابي بـه خلاصـهاطلاعات آماري هر ويژگي، با اسـتفاده از نـرم افـزارSPSS 17 انجام گرفـت. شـاخص هـاي آمـاري ميـانگين، ميانـه، حـداقل،۱۶
حداکثر، انحراف معيار، ضريب تغييـرات و چـولگي بـراي هـرمتغيـر تعيـين شـد. نرمـال بـودن دادههـا بـا اسـتفاده از آزمـون كولموگروف- اسميرنوف بررسـي شـد. عـلاوه بـر آن ضـريبهمبستگي پيرسون بـين جانـداران خـاکزي و شـاخصNDVI (به عنوان شاخص تراکم پوشش گياهي) تعيين گرديد.
قبــل از کــاربرد تجزيــه و تحليــلهــاي زمــين آمــار ي، ناهمسانگردي هر متغير با ترسيم واريوگرام رويهاي مورد بررسي قرارگرفت (۴). براي واريوگرام ايدهآل، سه پـارامتر را مـيتـوانبهصورت اثر قطعهاي، حد آستانه (سقف) و دامنه تأثير بيان کرد.
درجه وابـستگي مکـاني متغيرهـا بـر اسـاس تقـسيم واريـانساثرقطعهاي به حد آستانه (واريانس کل ) ضرب در ۱۰۰ بهدسـتميآيد. چنان چه اين نسبت کمتر از ۲۵% باشد همبستگي قـوي، ۷۵-۲۵% همبستگي متوسط و بيشتر از ۷۵% هم بـستگي ضـعيفخواهد بود (۳۹). بررسي هم بـستگي مکـاني و تحليـل سـاختارمكاني با استفاده از واريوگرام از طريق نرم افزار VARIOWIN 2.21 انجام شد (۳۲). اعتبارسنجي واريـوگرامهـا بـا اسـتفاده ازروش جک نايف برا ي تعيين مناسبترين شـعاع جـستوجـو وتعداد نقاط همسايه براي به حـداقـل رسـاندن خطـاي تخمـينکريجينگ به وسيله نـرمافـزارGEOEASE انجـام شـد(۳۷). بـاتوجه به مقادير مشاهده شده و برآورد شده، اريب (ME) ودقت (RMSE) محاسبه شد. خطاي تخمين کريجينگ بايـستي داراي ميانگين صفر بـوده و ريـشه ميـانگين مجـذور خطـاي تخمـين،بايستي حتي الامكان كوچك باشد. معمولا هرچه مقـدار ايـن دو شاخص كمتر باشد دقت روش بيشتر است. بعد از كنترل اعتبـار پارامترهاي كريجينگ و به دست آوردن مناسـب تـرين پارامترهـا جهت ميان يابي متغيرها، اقدام به پهنـه بنـدي و تهيـه نقـشه هـاي كريجينگ شد. بدين منظور، ميانيابي به روش كريجينگ بلوكي با استفاده از نـرم افـزار SURFER 8 صـورت گرفـت (۱۷). بـراي بررسي ارتباط بين جانداران خاکزي و تراکم پوششگياهي آناليز همبستگي و بررسي ارتباط مکاني از طريق تجزيه و تحليل هـاي زمين آماری انجام گرفت.

نتايج و بحث
با بررسي جدول ارزشهاي تصوير و استفاده از تکنيک تعـديلهيستوگرام, اثر اتمسفري در باندهاي تصوير مشاهده نشد.
ضرايب رگرسيون (۲r) بين شـاخصNDVI و داده هـاي تـراکمزميني در هر مرحلـه پـس از تـشکيل بـافر، در جـدول ۱ آمـدهاسـت. نتـايج نـشان مـيدهنـد کـه در محـدوده نقـاط اصـلي نمونه برداري، بدون تشکيل بافر، بيـشترين ارتبـاط وجـود دارد.
بنابراين، داده هاي NDVI در نقاط اصلي نمونه بـرداري بـا ارائـهرابطـه قـويتـر بـا دادهاهـ ي برداشـت زمينـي، گويـاي تـراکم پوششگياهي بوده و بهعنوان شاخص تراکم پوششگياهي مورد استفاده قرار گرفتند.
مـــاکروفون موجـــود در منطقـــه نيـــز شـــامل حلـــزون (Gastropodae)، کـــرم خـــاک ي(Lumbricidae) و بنـــدپايان
(خرخــاکي(Isopodae)، مورچــه(Ant)، عنکبــوت(Aranea)، پادمــان و صــدپا (Millipedes) و سوســک(Coleoptera)) بــا ميانگين فراواني ۱/۴۳ در هر متر مربـع بودنـد . خلاصـه آمـاري دادههاي NDVI، فراواني ، يکنواختي (شاخص Sheldon)، تنوع (شـاخصShannon H’) و غنـاي جان داران خـاک (ش اخص Menhinick) در جدول ۲ آمده است.

شکل۱. موقعيت منطقه مورد مطالعه
نتايج حاصل از جدول خلاصه آماري و آزمون نرمال، نشانداد که توزيع داده ها در مورد شـاخص NDVI و شـاخص هـاي تنوع زيستي جانداران خاک از توزيع نرمـال پيـروي نمـيکننـد . به خصوص توزيع دادههاي فراواني داراي چولگي زياد در جهت مثبت است.
از آنجا که هرگاه چولگي زياد نباشد نيازي به تبديل دادههـانيست (۵) با توجه به مقـادير پـايين چـولگي در مـوردNDVI (جدول ۲) که نمايانگر انحراف کم اين متغيـر از توزيـع نرمـالاست، همچنين نزديک بودن ميانگين و ميانه آن (جـدول ۲) کـهباز هم مـيتوانـد بيـانگر توزيـع نـسبتا نرمـال آن باشـد، کليـهتحليل هاي زمين آماري در مورد اين شاخص برحسب داده هـاي اصلي صورت گرفت.
اگرچــه توزيــع نرمــال داده هــا شــرط لازم و ضــروري پردازش هاي زمين آماري نمي باشد، ليکن در صورت نرمال بودندادهها، تخمين هـاي زمـين آمـاري مـيتواننـد از دقـت بـالاتري برخوردار باشـند (۶). بـه همـين دليـل سـعي بـر نرمـال کـردن دادههاي جانداران خاکز ي گرديد. داده ها به صورت لگاريتم پايـ ه طبيعي تبديل شدند. با ايـن حـال، از آنجـا کـه در بعـضي نقـاطنمونــهبــرداري، مــشاهدات صــفر بودنــد تبــديل بــه صــورت
((Ln (1+x) انجام گرفت (۵، ۳۰ و ۳۵).
با مقايسه واريوگرامهاي متغيرها در دو حالت تبديل شده و
۱۷

شکل۲. الگو ي نمونهبرداري و موقعيت نمونهها در منطقه مورد مطالعه
۱۸
جدول ۱. ضرايب رگرسيون (2r) بين شاخص NDVI و دادههاي تراکم زميني

اندازه بافر (متر)

بدون بافر ۳۰ ۵۰ ۶۰ ۶۵ ٧٠ ۱۰۰ ۲۰۰

ضريب رگرسيون (2r) ۴۶۷/۰ ۴۳۶/۰ ۴۳۵/۰ ۴۴۸/۰ ۴۴۵/۰ ۴۴۶/۰ ۳۶۹/۰ ۳۶۷/۰

جدول ۲. خلاصه آمار ي دادههاي شاخص NDVI، فراواني، تنوع، غنا و يکنواختي جانداران خاکزي
چولگي حداکثر حداقل ضريب تغييرات(%) انحراف معيار ميانه ميانگين شاخص
۰/۴۲۲ ۰/۲۶ ۰/۰۰ ۷۷ ۰/۰۷ ۰/۰۷ ۰/۰۹ NDVIشاخص
٣/٧ ٤٨٠ ٠ ۱۷۱ ٧٣/٩٧ ١٦ ٤٣/١ فراواني(قبل از تبديل)
۰/۸۴ ٦/١٨ ٠ ۷۶ ١/٧ ٢/٨٣
٢/٦٦ ( تعداد در متر مربع)
فراواني(بعد از تبديل)
٠/٣٨٩ ١/٩٣ ٠ ۹۳ ٠/٥١ ٠/٥٧ ٠/٥٦ تنوع
٠/١٥٤ ٢ ٠ ۸۰ ٠/٥٧ ٠/٧٢ ٠/٧١ غنا
-٠/٨٤٢ ١ ٠ ٥٧ ٠/٣٧ ٠/٧٩ ٠/٦٥ يکنواختي

بدون تبديل (دادههاي اصلي ) مشخص شد کـه سـاختار مکـانيواريوگرامها در حالتي که از دادههاي اصلي استفاده شود بهتـر و داراي شکل هنجارتري اسـت. امـا درمـورد داده هـاي فراوانـي، تبديل با عث بهبود وضعيت شد. بنابراين، در مورد شاخص هـاي تنوع زيستي جانداران خاکزي کليـه تحليـل هـاي زمـين آمـاري برحسب داده هاي اصلي صورت گرفـت. در تحقيقـات ديگـري نيز محققان مختلف پس از برخورد با چنين وضعيتي از دادههاي اصلي استفاده کردهاند (۱).

همبستگي جانداران خاکزي با تراکم پوشش گياهي نتايج بيانگر اين است که فراواني و شاخص هـاي تنـوع زيـستيجانداران خاکز ي، هم بـستگي مثبـت و معنـيداري بـا شـاخصNDVI دارند (جدول ۳ ). فراواني جانداران خاکزي، همبستگي بيشتري با تراکم پوشش گياهي نشان ميدهد.

ساختار تغييرات مکاني
با بررسـي واريـوگرامهـاي رويـهاي، ناهمـسانگردي مشخـصيمشاهده نگرديد . بنابراين، با توجه به همسانگرد بودن متغيرهـا ي مورد بررسي، واريـوگرام هـاي همـه جهتـهي آنهـا تهيـه و مـدلمناسب برازش داده شد (شکل ۳ ).
مطالعه اين واريوگرام ها نشان ميدهد کـه توزيـع دادههـا درمورد همه فاکتورها در سطح منطقه به گونهاي است که نـشانگروجود روند در هر شاخص نميباشـد و واريـوگرامهـا حـضورهمبستگي مکاني را نشان ميدهند. شايان ذکر است کـه الگـوي پراکنش مکانيNDVI و ويژگي هـاي مـورد بررسـي جانـدارانخاکزي، همگي از مدل کروي تبعيت نمودهاند.
در تحقيق حاضر، ميزان اثر قطعهاي در مورد شاخص تراکمپوشـــش گيـــاهي ۱۹%، فراوانـــي جانـــداران خـــاکزي ۵۲%، يکنــواختي(Sheldon) ۳۵%، غنــا (Menhinick) ۵۳% و تنــوع (Shannon H’) ۵۵% حد آستانه مـيباشـد ( جـدول ۴). در کـلشاخص هاي جانداران خاکزي داراي همبستگي متوسط بودنـدو اثر قطعهاي در واريوگرامها بالاست.
دامنه تأثير واريوگرام در مورد تـراکم پوشـشگيـاهي ۱۹۷۷ متر، فراواني جانداران خاکزي ۱۷۲۴متر، يکنـواختي ۱۴۵۰ متـر،
۱۹
جدول۳. ضريب همبستگي پيرسون(r) بين فراواني، غنا، يکنواختي و تنوع جانداران خاکزي و شاخص NDVI
NDVI شاخص متغير
۰/۴** فراواني
۰/۲۵* يکنواختي
۰/۳۲** غنا
۰/۳۵** تنوع
**: معنيداري در سطح ۱ درصد و *: معنيداري در سطح ۵ درصد

 (|h|) (|h|)
703324-10568920
500
1000
0
0.0007
0.0014
0.0021

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

0.0028
0.0035
0.0042
0.0049
0.0056
0.0063
0.02
0.04
0.06
0.08
0.1
0.12
0.14
0.16
0.18

0

500

1000

0


پاسخی بگذارید