در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

شکل۱. موقعيت جغرافيايي و توپوگرافي سري سرگلند نور و پارسل هدف (قطعه شاهد) مورد مطالعه

جدول ۱ . تركيب گونه هاي درختي و ميانگين درصد پوشش آنها در قطعات نمونه
گونه هاي درختي درصد پوشش
(ميانگين ± اشتباه معيار)
Acer velutinum Boiss.
Quercus castaneifolia C.A. May
Carpinus betulus L.
Tilia platyphyllus L. Alnus subcordata C.A. May
Acer cappadocicum Gled.
Prunus avium
Carpinus schuschaensis
Fagus orientalis L.
Sorbus torminalis
Zelkova carprinifolia
Parrotia persica (DC.) C. A. May.
Fraxinus excelsior L.
Diospyros lotus L. ۳۹/۳۷±۱۹/۴۳ ۳۸/۴۰ ± ۱۱/۱
۶۶/۶۹ ± ۱۲/۰۴
۲۰/۴۸ ± ۱۱/۹۱
۱۶/۳۴ ± ۹/۱۱
۵/۰۵ ± ۳/۵۷
۳/۳۹ ±۱/۹۷
۹/۵۶ ± ۵/۴۱
۷۶/۲۷ ± ۱۹/۷۲
۷/۴۹ ± ۴/۱۴
۱۴/۸۲ ± ۶/۴۲ ۱۷/۹۴ ± ۳/۹۶
۱۴/۴۸ ± ۵/۳۲
۲/۵۸ ± ۱/۰۶
۴
آزمايشگاهي خاك قرار گرفتند (۲۶). در روش هاي آزمايشگا هي براي محاسبه وزن مخصوص خاك به روش كلوخـه بـر حـسبگرم بر سانتيمتر مكعب و براي تعيين درصد كربن آلي از روشوالكي و بلاك استفاده شد (۱۱).
به منظور تعيين ذخيره وزني حوض كربن آلي خاك از رابطهSOCP = [%C] × [BD] ×[LD] استفاده شد (۱۸، ۲۱ و۲۶). در ايـن رابطـه، BD ،%C ،SOCP و LD بـه ترتيـب وزن حـوض كربن آلي خاك بر حسب گـرم بـر سـانتي متـر مربـع (2g/cm)، درصد كربن خاك، وزن مخصوص ظاهري خاك بر حسب گرمبر سانتيمتر مكعب (3g/cm) و عمق خاك بر حسب سـانتي متـر (cm) مي باشد.
کميت هاي اندازه گيري شده پوشش درخت ي در هـر يـ ک ازقطعات نمونه شامل قطر بزرگ تـاج، قطـر کوچـک تـاج بـراي محاسبه سطح تاج پوشش و فراواني پا يه هاي موجود بود. بـراي محاسبه سطح تاج پوشش، با توجـه بـه فـرم نامـشخص سـطحپوششي درختان اندازهگ يـري شـده در هـر يـ ک از پـلات هـاي مد نظر از رابطه زير استفاده شد (۸):
A = π /۴ × (d ۱ + d ۲ /۲)۲
در اين رابطه : A سطح تاج پوشش بر حـسب متـر مربـع (2m)، ۱ dو ۲d به ترتيب قطر بزرگ تاج و قطر کوچک تاج بـر حـسبمتر (m) مي باشند. براي پوشش علفـي نيـ ز م يـانگين فراوانـي وسطح درصد پوشش به دست آمده از ميکروپلات ها در سطح کل پلات مورد اندازهگيري قرار گرفت. براي نمايش شـاخصهـايتنوع زيستي گيـاهي، از رايـج تـرين شـاخصهـا اسـتفاده شـد. شاخصهاي مورد استفاده عبارتاند از ۱- فراوانی Abundance که محاسبه آن براي پوشش درختي بهصورت ع يني يعني برآورددقيق پوشش تاجي و براي پوشش علفي بهدليل سهولت در کاربهصورت ذهن ي (تخمي نـي) صـورت گرفـت (۲، ۲۳). ۲- تنـوعشانون وينر ΄H که بـراي محاسـبه آن از کميـ ت فراوانـي نـسبي گون هاي اس تفاده ش د (۲، ۴، ۲۵ و ۲۷). ۳- ش اخص غن اي گونهاي SR که بـراي محاسـبه آن از شـمارش تعـداد گونـههـااستفاده شد (۲، ۲۷). ۴- يكنواختي پايلو ΄J که براي محاسبه آناز نسبت تابع شانون به حداکثر مقدار بـرآورد شـده آن اسـتفادهمـيشـود (۲،۴، ۲۵ و ۲۷). ۵- غلبـه گونـه اي D کـه از طريـق مجموع مربعات فراواني گونهاي مورد محاسبه قرار م ي گيرد (۲، ۲۵). ۶- مقدار اهميت گونهايSIV که مجموع فراوانـي نـسبي، تراکم نسبي و چيرگ ي نسب ي ميباشد (۴).
كليه دادههـاي بـ هدسـت آمـده در طـي مراحـل ذكـر شـده پــس از ورود در نــرم افــزار SPSS 17.0 توســط آزمــون Kolmogorov-Sminov مـورد آزمـون نرماليتـه قـرار گرفتنـد وهمگني واريانسها با استفاده از آزمونLevene مـورد بررسـيقرار گرفت . براي مقايـسه وزن حـوض كـربن آلـي عمـق هـاي مختلف خاك از آزمون واريانس يك طرفه (ANOVA) اسـتفا ده شد و متعاقبا براي مقايسه چندگانه ميانگينهـا از آزمـون تـوکي استفاده شد . جهت تعيين همبـستگي بـين شـاخصهـاي تنـوعزيستي گياهي و مقادير وزني حوض كربن آلي خاك از ضـريب همبستگي پيرسون استفاده گرديد.

نتايج
جدول ۱ و ۲ تركيـب گونـههـاي درختـي و علفـي و ميـانگيندرصد پوشش هر يك از گونهها را در منطقه مورد مطالعه نشانميدهند. با توجه به عدم حضور قابل توجه پوشش درختچـهاي در منطقه مورد مطالعه از ارائه آن خودداري گرديد. طبـق نتـايجبه دست آمده، حداکثر پوشش گياهي متعلق به گونههاي درختـيراش، ممرز، پلت و بلندمازو ميباشد و از بين گونه هـاي علفـينيز جگن (كاركس) حداكثر پوشش را نسبت به بقيه گونـههـايگياهان علفي به خود اختصاص داد.
جدول ۳ نتايج آزمـونANOVA مربـوط بـه پارامترهـايمحاسباتي وزن حوض كربن آلي خاك و مقادير وزني ذخـاير حوض كربن آلي را در عمقهاي مختلف خاك نشان ميدهـد .
بر اساس نتايج بـه دسـت آمـده در جـدول مـذكور فقـط وزنمخـصوص ظ اهري خ اك (3g/cm) در عم ق هـاي مختل ف اختلاف معني داري با يک ديگر نشان ندادند (P > 0.05). نتايج حاصل از آزمون توکي نـشان داد كـه ميـانگين درصـد كـربن
۵
جدول۲. تركيب گونههاي علفي و ميانگين درصد پوشش آنها در قطعات نمونه
گونه هاي علفي درصد پوشش
(ميانگين ± اشتباه معيار)

Sambucus Ebulus L.
Cyclamen goum Miller.
Sanicula europaea L.
Mentha longifolia (L.) Huds
Asperula odorata (L.) Scop
Euphorbia amygdaloides L. Laser trilobium
Pteris cretica L.
Rubus persicus Boiss. Vicia sativa
Urtica dioica L
Viola odorata L .
Erythronium denis-canis L.
Scilla greilhuberi Speta.
Polygala anatolya L.
Ruscus hyrcanus Woron.
Mercurialis perennis L.
Fragoria vesca L.
Primula heterochroma Stapf.
Cardamine bolbifera L. plantago lonceolata L.
Galium setaceum L.
Petroselinum sativum Hill.
Danae racemosa (L.)Moench
Carex divulsa L
Carex sylvatica Huds .
Oplismenus undulatifolius P. Beauv.
Ungernia flava L.
Ungernia trisfaera L.
Pimpinella affinis Ledeb
Epimedium pinnatum L.
Hedera pastuchovii Worn Ex.Grossh. ۸/۰۸ ± ۲/۵
۱۸/۵۹ ± ۲/۴
۱۲/۱۸ ± ۳/۳۰
۲/۵ ± ۱/۳
۵/۰۸ ± ۱/۲
۱۲/۶۴ ± ۴/۴
۲/۲۴ ± ۱/۰۵
۵/۵ ± ۲/۰۶
۱۳/۴۰ ± ۳/۸۱
۵/۰۴ ± ۱/۶ ۸/۰۸ ± ۲/۹
۱۴/۶۴ ± ۲/۷
۱/۷۶ ± ۰/۹۹
۰/۵۲ ± ۰/۴۸
۷/۴±۱/۹
۱۰/۲۰ ± ۴/۱۶
۲/۷۲ ± ۱/۲۷
۷/۶۹ ± ۲/۹۲
۷/۱۳ ± ۱/۵۲
۲/۴۴ ± ۱/۲۳ ۲/۹۵ ± ۱/۲۶
۲/۴۱ ± ۰/۹۰
۳/۱۲ ± ۱/۰۲
۰/۹۳ ± ۰/۴۹
۴/۷۴ ± ۱/۷۷
۳۱/۴۶ ± ۴/۱۸
۴/۱۶ ± ۱/۵۹
۸/۳۲ ± ۳/۰۸ ۵/۴ ± ۲/۳
۷/۶۴ ± ۳/۳۷ ۱۶/۳۶ ± ۲/۹۳ ۱۴/۴۶ ± ۳/۸۷

جدول۳. نتايج تجزيه واريانس ويژگيهاي خاك در عمقهاي مختلف
وزن حوض كربن آلي (1-t.ha) وزن مخصوص ظاهري (3-g.cm) كربن آلي%
۳۷/۷۷۹ ۰/۶۳۲ ۱۵۶/۹۵۲ مقدار F محاسباتي
۰/۰۰۰ ** ۰/۵۳۵ ns ۰/۰۰۰** مقدار P
** و ns: به ترتيب نشان دهنده معن يداري در سطح ۱ درصد و عدم معنيداري است
۶
جدول ۴. نتايج مقايسه ميانگين آزمون توکي مربوط به ويژگيهاي خاك در عمقهاي مختلف خاك
وزن حوض كربن آلي (1-t.ha) وزن مخصوص ظاهري (3-g.cm) كربن آلي%
۱۸۸/۲۶ b ۱/۴۷ a ۱/۲۷ a عمق اول (cm۱۰- ۰)
۲۳۴/۳۲ a ۱/۴۷ a ۰/۷۹ b عمق دوم (cm۳۰-۱۰)
۱۲۱/۲۸ c ۱/۴۴ a ۰/۴۱ c عمق سوم (cm۵۰- ۳۰)
حروف متفاوت در هر ستون نشان دهنده معني داري در سطح ۵ درصد در عمق هاي مختلف خاک مي باشد.

جدول ۵. ميانگين (± خطای معيار) شاخصهاي تنوع زيستي پوشش هاي درختي و علفي در منطقه مورد مطالعه
SIV D J΄ SR H΄ Abundance
۴/۴۵ ±۰/۱۳ ۰/۴۱ ±۰/۰۳ ۰/۷۳ ±۰/۰۳ ۴/۹۲ ±۰/۳۳ ۱/۱۵ ±۰/۰۸ ۷۸/۲۳ ± ۷/۱۰ پوشش درختي
۳/۷۱ ±۰/۱۶ ۰/۲۱ ±۰/۰۱ ۰/۸۰ ±۰/۰۱ ۱۰/۷۶ ±۰/۳۷ ۱/۹۱ ±۰/۰۴ ۳۵/۱۳ ± ۲ /۰ پوشش علفي
Abundance: شاخص فراوانی، ΄H: شاخص تنوع شانون ، SR: شاخص غناء گونهاي، ΄J: شاخص يکنواخت ي پايلو، D: شاخص غلبه گونهاي سيمپسون، SIV:
شاخص اهميت گونهاي

آلـي(Carbon concentration) در عمـق اول نـسبت بـه سـاير لايه هاي معدني خاك، داراي مقدار بيشتري است و بـا افـزايش عمق م يزان آن بهطور معن يداري کـاهش يافـت . درصـورتي كـهميانگين ذخيره وزنـي حـوض كـربن آلـي در عمـق دوم خـاكنسبت به ساير اعماق بهطور قابل ملاحظهاي داراي مقدار وزنـيبيشتر و عمق سوم، دارا ي کمتر ين مقدار مـي باشـد (جـدول ۴).
همچنين نتايج بهدست آمده نـشان داد كـه ميـانگين كـل مقـداروزنــي حــوض كــربن آلــي خــاك در منطقــه مــورد مطالعــه
1-t.ha ۰۷/۲۲ ± ۸۷/۵۴۳ ميباشد.
جدول ۵ ميـانگين شـاخصهـاي تنـوع زيـستي گيـاهي دراشكوب درختي و علفي را در منطقه مورد مطالعه نشان ميدهـد . مطابق جدول مربوطه شاخص مقدار اهميـت گونـهاي (SIV) و فراوانی (Abundance) لايه درختي ارزش عددي بيشتري را درمقايسه با پوشش هاي علفي نشان مي دهـد درصـورتي كـه ديگـرشاخصهاي ارائـه شـده تنـوع زيـستي پوشـش علفـي مقـاديربيشتري را نسبت به شاخصهاي پوشش درختي نشان مي دهند.
نتايج حاصل از آزمون هم بستگي پيرسون نشان داد كـه بـينشاخصهاي تنوع گونهاي درختـي و ذخـاير وزنـي كـربن آلـيخاك در عمقهاي مختلف ، همبستگي معنيداري وجود ندارد وتنها بين فراوانی لايه درختي منطقه مورد مطالعه و ذخـاير كـربنآلي خاك در عمق اول هم بستگي مثبت (P < 0.01) وجود دارد
(جدول ۶).
نتايج حاصل از آزمون همبستگي پيرسون بين شاخصهـايتنـوع گونـهاي درختـي و ذخـاير وزنـي كـربن آلـي خـاك در عمقهاي مختلف نشان داد كه مقادير وزني ذخاير كربن آلي درعمق سوم خاك (cm ۵۰- ۳۰) با شاخص تنوع گونهاي شـانونوينــر (΄H) و يكنــواختي پــايلو هــمبــستگي مثبــت و قــوي (P < 0.01) و با شاخص غلبه گونهاي (D) هم بـستگي منفـي وقوي دارد . بههميننحو، كل ذخاير كربن آلي خاك كـه مجمـوعذخاير كربن آلي بهدست آمده از ۳ عمق مختلف خاك ميباشـدبا شاخصهاي مذكور هم بستگي معني دار نشان داد (جدول ۷).

بحث و نتيجه گيري
از آن جايي که رودريگز و همكاران (۲۷) در رابطه با مطالعه تنوعزيستي گي اهي در جنگلهاي آميخته بلوط، كليـه شـاخصهـايارائه شده چه در قالب درختي و چه در قالب پوششهاي علفيرا بهعنوان پتانسيل طبيعي و رونـد تأثيرگـذار نـوع مـديريتي درمنطقــه مــورد مطالعــه خودشــان معرفــي کردنــد، از ايــنرو شاخصهاي تنوع زيستي ارائه شده در قالـب رويـش درختـي وعلفي در منطقه مورد مطالعه حاضر، م يتواند يكي از ويژگيهاي
۷
بارز جنگلهاي آميختـه راش در جنگـلهـا ي هيركـاني معرفـيشود. ذخاير كربن آلي در سطوح مختلف حوضچه هاي(Carbon sink) خاك و در نهايت در سطح حوض كربن خـاك (Carbon pool) علاوه بر اين كه در هريك از عمقهـا ي مختلـف خـاك، داراي ساختار مولكولي پيچيده اي هستند، داراي زمـان چرخـهتبادلي خيلي زيادي هـستند كـه ميـزان تبـادل و تغييـرات آنهـابه همين ساختار و زنجيره مولكولي آن نيز بستگي دارد (۲۴). لذا تغييرات در ميزان ذخاير كربن آلي در سـطوح مختلـف حـوضكربن آلي خاك و افزايش يا كاهش آن بـه دلايـل اشـاره شـده، مي تواند تحت تأثير مستقيم تنـوع زيـستي گيـاهي قـرار نگيـرد .
همانطور كه مشاهده شد، مقادير وزني ذخاير حوض كربن آلـيخاك در سطوح مختلف با هيچ يك از شاخصهاي تنوع زيستيلايه درختي همبستگي معنيداري نداشـت كـه بـر ايـن اسـاسمي توان گفت كه ظاهرا تغييرات وزني ذخاير كـربن آلـي خـاكمستقل از تغييرات تنوع زيستي درختي در منطقـه مـورد مطالعـهمي باشد . البته نتايج نشان داد كه فراوانی پوشش درختـي دارايهمبستگي مثبت با ذخاير كربن آلي خاك در منطقه مورد مطالعهمي باشد . افزايش درصد پوشـشي لايـه درختـي مـسلمﹰا باعـث۸
جدول ۶. نتايج حاصل از آزمون هم بستگي پيرسون بين مقادير وزني ذخاير كربن آلي خاك و شاخصهاي تنوع زيستي پوشش درختي.
SIV D J΄ SR H΄ Abundance
۰/۰۳ns -۰/۱۲ns ۰/۱۷ns ۰/۰۶۳ns ۰/۱۴ns ۰/۵۹** ذخاير وزني كربن آلي عمق اول (cm۱۰-۰)
-۰/۰۴ns -۰/۰۲ns ۰/۱۰ns ۰/۰۳ns ۰/۰۷ns ۰/۲۵ns ذخاير وزني كربن آلي عمق دوم (cm۳۰-۱۰)
-۰/۰۱ns -۰/۱۷ns ۰/۰۹ns -۰/۰۴ns ۰/۱۳ns ۰/۲۴ns ذخاير وزني كربن آلي عمق سوم (cm۵۰- ۳۰)
-۰/۰۱ns ۰/۱۳ns ۰/۱۷ns ۰/۰۶ns ۰/۱۳ns ۰/۳۷ns كل ذخاير وزني كربن آلي خاك
ns 😛 > 0.05 ،** : P < 0.01

جدول ۷. نتايج حاصل از آزمون هم بستگي پيرسون بين مقادير وزني ذخاير كربن آلي خاك و شاخصهاي تنوع زيستي پوشش علفي.
SIV D J΄ SR H΄ Abundance
-۰/۰۷ns -۰/۲۸ns ۰/۲۴ns ۰/۱۴ns ۰/۳۳ns -۰/۲۴ns ذخاير وزني كربن آلي عمق اول (cm۱۰- ۰)
-۰/۰۶ns -۰/۲۷ns ۰/۰۷ns ۰/۱۳ns ۰/۲۹ns -۰/۲۲ns ذخاير وزني كربن آلي عمق دوم (cm۳۰- ۱۰)
-۰/۱۱ns -۰/۵۷** ۰/۵۱** ۰/۲۳ns ۰/۶۲** -۰/۳۳ns ذخاير وزني كربن آلي عمق سوم (cm۵۰- ۳۰)
-۰/۱۱ns ۰/۴۷* ۰/۴۷* ۰/۲۱ns ۰/۵۲** -۰/۳۳ns كل ذخاير وزني كربن آلي خاك
ns 😛 > 0.05 ،** : P < 0.01، : *P < 0.05

افزايش حجم لاشبرگها، خرده چوبها و ساير مواد آلي حاصلهاز درختان مي گردد. با توجه به تركيب پوشـش درختـي غالـبمنطقه مورد مطالعـه، حجـم لاشـبرگي منطقـه سرسـخت(litter recalcitrant)، چرمي شـكل (لاشـبرگ هـاي حاصـل از راش وبلوط) و ديرتجزيه پذير(slow decomposition rate) مي باشـد .
بسياري از مطالعات در بازه هاي زماني بلند مدت به ايـن نتيجـهرسيدند كه بيشتر كربن حاصل از تجزيه لاشبرگها و مواد آلـيسخت كف جنگل به لايههاي سطحي خاك منتقـل مـي شـوند
(۱۴، ۲۰ و ۲۶). كه احتما ﹰلا به همين دليل بين فراوانـی درختـي وتغييرات ذخاير كربن آلي خاك در عمق اول خـاك هـمبـستگي معنيداري وجو د دارد . دليل اثبات اين موضوع مي تواند افـزايشمعنيدار محتوي كربن(%) در عمق اول خاك نـسبت بـه ديگـراعماق خاك باشد. البته همانطور كه در نتايج مشاهده شـد، بـينعمـق دوم خـاك علـي رغـم حـداكثر ذخـاير وزنـي كـربن؛ و شاخصهاي تنوع زيستي گياهي (درختـي و علفـي) هـيچ نـوع همبستگي معني داري مشاهده نشد. خيلي از مطالعات ذكـر شـدهبر اين امر تاكيد دارند كه پس از پروسههاي طـولانيتـر، كـربنتجزيـه شـده از مـواد آلـي و سـخت كـف جنگـل (از جمل ه لاشبرگ هاي چرمي شكل در منطقه مورد مطالعه) پـس از ورودبه لايه هاي سطحي خاك توسط پديده جابه جايي وارد لايه هـايمعدني در عمقهاي پايين تر خاك شده كه متعاقبا باعث افـزايشميزان ذخير ه كربن خاك در لايه هاي معدني ميشـوند (۱۴، ۲۰ و ۲۶). همچنين، افزايش بارندگي و پديـده آبـشويي مـواد آلـيكف جنگل و يا تركيبات كربن لايـههـاي سـطحي خـاك را بـهعمـق هـاي معـدني خـاك انتقـال مـيدهـد (۲۲). البتـه عوامـل فيزيوگرافي از جمله شيب دامنه هاي منطقـه مـورد مطالعـه مـي تواند در تسريع اين رو يداد تأثير بسزا يي داشته باشند. علاوه بـراين موارد، واحدي (۹) عنوان كرد كه بافت خـاك جنگـلهـا ي آميخته راش گلندرود اغلب رسي- سيلتي مي باشـد و محتـويرس در عمقهاي ثانويه خـاك (cm ۳۰- ۱۰) نـسبت بـه سـايراعماق داراي اختلاف بيشتري اسـت. جيمنـز و همكـاران (۱۸) پيشنهاد مي كننـد كـه خـاکهـا ي بـا بافـت رسـي – سـيلتي وبه خصوص خاکهايي كـه داراي درصـد رس بيـشتري هـستندبهدليل چسبندگي ذرات خاك، حجـم هـدررفت كـربن در طـيتبادلات كربن كمتر است كه اين موضوع باعث افـزايش هرچـهبيشتر ذخاير كـربن آلـي خـاك مـي شـود . بنـابر اسـتدلالهـايصورتگرفته مي توان ازدياد ذخاير وزنـي كـربن آلـي در عمـقثانويه خاك نسبت به ساير اعماق را به دلايل فوق الذكر ارتبـاطداد. جندل و همكاران (۱۷) گزارش ميدهند كه نقـش درختـانغال ب، ب ه خ صوص در جنگ ل ه اي آميخت ه راش (Fagus sylvatica L.) در ميزان ذخاير كربن آلي خاك مي توانـد بـسيارتأثيرگذار باشد؛ به ايننحوكه گونه هـاي درختـي غالـب عمـدتاعلاوه بر افزايش قابل توجه از حجم مـواد آلـي كـف جنگـل وافزودن كربن به لايههاي سطحي خاك، داراي ريشه دواني عميقبا سطوحي بسيار وسيع ميباشند كه بدينترتيب به طور فزاينـدهباعث ايجاد تغيير در ميـزان ذخـاير حـوض كـربن آلـي خـاكبه خصوص در لايههاي معدني مي شوند.
از بين كليه شاخصهاي تنوع زيستي پوشش علفي، شاخص غلبه گونهاي(D) هرچند با لايههاي فوقاني (عمـق اول و عمـقدوم) خاك همبستگي معنيداري نداشت ولي بـا ذخـاير وزنـيكربن آلي عمق سوم خاك و كل ذخاير وزني كـربن آلـي خـاكهمبـستگي منفـي از خـود نـشان داد. ايـن هـمبـستگي وارونـهمي تواند بهدليل غالبيت پوشش برخي از گونههاي علفـي باشـدكه داراي نقش عمده اي در تجزيه مـواد آلـي حاصـله از اجـزاءنباتات و افـزا يش فعاليـت هـاي تغذيـه ای(trophic dynamics) هستند (١٦ و ٢٧). از طرف ي پوشش مذکور احتما ﹰلا در محـدودهخاکهاي نمونه برداري شده، داراي سيستم ريشه دواني گـستردههستند که باطبع سبب كمك رساني به فرآيند هرچه بيشتر تنفسدرخاك م يشوند (١٦ و ٢٧). تمام ايـ ن خـصوصيات مـيتوانـدمنجر به کاهش مخازن کربن آلي خاک و عامـل ارتبـاط وارونـهبـين شـاخص غلبـه و ذخـاير وزنـي کـربن آلـي خـاک باشـد. همانطور كه در نتايج مشاهده شد، همبستگي معنيدار مثبت بين تنوع گونهايشانون، شاخص يكنواختي پايلو و ذخاير كربن آلـيدر عمق تحتاني (cm ۵۰-۳۰) و کل ذخاير کربن خـاک وجـوددارد. اين امر بدين معني است كه تركيب و تنوع گونهاي علفـيو توزيع گونهاي علفي مي تواند به طور فزاينـده باعـث افـزايشذخاير حوض كربن آلي خاك شود. آئرتز و چاپين (۱۰) عنـوانمي كنند كه در جنگل هاي پهن برگ معمولا پوششهـاي كـفجنگل پـيش از آشـكوب فوقـاني از نـور خورشـيد، بـه طـرقگوناگون براي شكوفايي و رشد اسـتفاده مـي كننـد كـه از ايـنطريق با افزايش روند فتوسنتز باعث افزايش محتـوي كـربن بـهخاك مي شوند كه در اين راستا افزايش تنوع گونهاي، توزيـع ونحوه پراكنش فلور علفي در كف جنگل باعث ازدياد و اسـتفادهبهينه از خاصيت پرتوافكني شده كه بالطبع باعث افزايش سـطححوض كربن آلي خاك ميشوند.
نتايج تحق يق حاضر نـشان داد كـه تغييـرات وزنـي حـوضكربن آلي خاك در سطوح مختلف (عمقهاي متفاوت و مجموعوزني عمقهاي مورد بررسي) در منطقه مورد مطالعه، مـستقل ازارتباط با تنـوع ز يـستي پوشـش درختـي از جملـه تنـوع، غنـا،يکنواختي و اهميت گونه اي مـيباشـد . در خـصوص ايـ ن امـر، کربي و پتوين (۲۱) عنوان کردنـد کـه عـدم ارتبـاط بـين تنـوعزيستي گ ياهي و حوض کربن آلي خاک مي تواند بهدليـل تغييـ ر
۹
پذيري ز ياد مقاد ير کربن ترسيب شده در يـ ک رو يـ شگاه باشـد. البته ناگفته نماند تنوع زيستي گياهي از جمله غنـاي گونـهاي در ميزان دستيابي آب در خاك، كيفيت و كميت لاشبرگي، تركيـبتراوش مواد مترشحه از ريشهها، ريشه دواني و توزيـع محتـويكربن در عمـقهـا ي مختلـف خـاك و در نهايـ ت در رابطـه بـاتغييرات وزن ي حوض کربن آلي خـاک، تأثيرگـذار اسـت (۲۱).
براساس موارد مطرح شده، در مورد ارتباط بين تغييرات ذخـايروزني كربن آلي خاك و شاخصهـاي تنـوع زيـستي گيـاهي درمنطقه مورد مطالعه، ميتوان گ فت كه سـاختار بـسيار پيچيـده وغيريكنواخت در رابطه با ميزان ذخـاير كـربن در خـاك وجـود

منابع مورد استفاده
دارد. اين امر مي تواند بهدليل تأثير گذاري شرايط فيزيكي زمين،فعاليت هاي مختلف ميكروارگانيسمها در كليه سـطوح خـاك وآنزيمهاي مترشـحه از آنهـا در خـاك، شـرايط تحـولي پروسـهافزايشي كربن در حوض كربن آلي در لايههاي مختلـف خـاك،آشفتگي هاي موجود درخاك، كليه تركيبات شيميايي و سـاختارمولكـولي تركيبـات آلـي از جملـه تركيبـات كـربن دار و حتـي تغييرات تناوبي در شرايط جوي، تأثيرات بارزي در ميزان ذخايركربن آلي خاك داشته باشد. اين تأثيرات ميتواند روند صعوديو يـا رونـد نزولـي داشـته باشـند كـه در تحقيقـات آتـي ايـن موضوعات، مورد پيشنهاد قرار ميگيرند.
۱. اسحاقي راد، ج.، ق . ز اهدي اميري، م. مروي مهاجر و ا. متاجي. ۱۳۸۸. ارتباط بين پوششهاي رستني با خصوصيات فيزيكـي و شـيمياييخاك در جوامع راش( مطالعه موردي : جنگل آموزشي پژوهشي حيـرود كنـار نوشـهر). فـصلنامه تحقيقـات جنگـل و صـنوبر ايـران ۱۷(۲): ۱۸۷-۱۷۴.
۲. اسماعيل زاده ، ا. و س .م. حسيني. ۱۳۸۶. رابطه بين گروههاي اكولوژيك گياهي با شاخصهاي تنوع زيستي گياهي در ذخيره گاه سرخدارافراتخته. محيطشناسي ۳۳(۴۳): ۳۰-۲۱.
۳. بي نام، ۱۳۸۷. طرح جنگلداري سري سه گلندرود (تجديد نظر دوم). اداره كل منابع طبيعي و آبخيزداري استان مازندران، نوشهر.
۴. پوربابايي، ح. و خ . د ادو. ۱۳۸۴. تنوع گونهاي گياهان چوبي در جنگلهاي سري يك كلاردشت، مازنـدران. مجلـه زيـست شناسـي ايـران
.(۴)۱۸
۵. متاجي، ا .، ق. زاهدي اميري و ي. عصري. ۱۳۸۸. آناليز پوشش گياهي بر اساس جوامع و ارتباط آن با شرايط فيزيكي و شيميايي خاك درجنگل هاي طبيعي. فصلنامه جنگل و صنوبر ايران ۱۷(۱): ۹۸-۸۵.
۶. محمودي طالقاني، ع. ا.، ق، زاهدي اميري، ا. عادلي و خ. ثاقب طالبي . ۱۳۸۶. برآورد ترسيب كربن خاك در جنگلهـا ي تحـت مـديريت
(مطالعه موردي: جنگل گلبند در شمال كشور ). فصلنامه تحقيقات جنگل و صنوبر ايران ۱۵(۳): ۲۵۲-۲۴۱.
۷. مروي مهاجر، م. ۱۳۸۴. جنگل شناسي و پرورش جنگل. انتشارات دانشگاه تهران، ۳۸۷ ص.
۸. نميرانيان، م. ۱۳۸۹. اندازهگيري درخت و زيستسنجي جنگل. انتشارات دانشگاه تهران، ۵۹۴ ص.
۹. واحدي، ع . ۱۳۹۱. ارتباط بين تنوع زيستي گياهي و ميزان ترسيب كربن در جنگلهاي طبيعي شمال ايران (مطالعه موردي جنگل گلندرود نور). رساله دكتري جنگلداري، دانشگاه آزاد اسلامي، واحد علوم و تحقيقات، تهران، ۱۲۷ صفحه.
.01 Aerts, R. and F. S. Chapin. 2000. The mineral nutrition of wild plants revisited: a Re-evaluation of Processes and Patterns. Advances Ecological Research 30:1–67.
.11 Allison, L. E. 1975. Organic carbon. PP. 1367-1378. In: Black, C.A. (Ed.), Methods of Soil Analysis. American Society of Agronomy, Part 2. Madison, WI.
.21 Barnes, B.V., D. R. Zak, S. R. Denton and S. H. Spurr. 1998. Forest Ecology. John Wiley and Sons Inc. 773 pp.
.31 Cantarello, E., A. C. Newton and R. A. Hill. 2011. Potential effects of future land-use change on regional carbon stocks in the UK. Environmental Science & Policy 14: 40-52.


پاسخی بگذارید