مبّّؼ تزامن اهلاح اعتخََاى، نٖٗنٖ اس دلاٗل اصلٖ پ مٖ اعتخَاى در عٌ ٘ي عبلوٌ ذعبلوٌذٕ ٍ ثِ ضٍُٗضُ در خبًًنّ بٕ بئغِٗبئغِ اعت. ًؾبى دادُ ؽذُ اعت مِ مبّّؼ عغَح ملغ تملغ٘تًَ٘ي٘ي ثِ وزاُ افشاٗٗؼ هقبدٗٗز پبرات رهََى عزهٖ ،عزػت اس دعت دادى ثبفت اعتخ اًاعتخَاًٖ را افشاٗٗؼ هٖ دّذ )9(. تأث٘زات ع دهٌذ فؼبل٘٘ت ثذًثذًٖ ٍ ثِ ٍ ضُٗضُ فؼبل٘تّ بٕ اسَّاسٕ ثز علاهت ع٘غتن اعنلتٖ ثِ خ ثٖ پذٗ زفتِ ؽذُ اعت )10، 14، 18(. تبٗٗح پض ّؼ ّب ًؾبى هٖ دّّذ مِ ملغ٘ تملغ٘تًَ٘ي٘ي ٍ پبرات رهََى ثِ ػ َاى ؽبخص بّبٕ غ٘ زهغتق٘٘ن ٍ هؼتجز ثزاثزإ عََخت ٍ عبس ٍ علاهت ثبفت اعتخ اًاعتخَاًٖ هغزح اًًذ. ثٌ بثزاٗٗي اًذاسُ گ٘ زگ٘زٕ عغَح عزهٖ ملغ٘ تملغ٘تًَ٘ي٘ي ٍ پبرات رهََى در ارسٗ بثٖ تأث٘٘ز فؼبل٘٘ت ثذًثذًٖ ثز عَخت ٍ عبس اعتخَاى ارسؽوٌٌذ اعت )5، 17(. ثب خٍخَدَد ارتجبط ث٘٘ي عََخت ٍ عبس اعتخَاى ٍ عغَح رهَّرهَىَىّ بٕ تٌ ظ٘٘ن مٌ ذمٌٌذُ، هتبثَ ل٘٘غن ملغ٘٘ن، تأث٘ز فؼبل٘٘ت ثذًثذًٖ ثز عغَح پلاعوبٗپلاعوبٖٗ اٗٗي رهَّرهَىَى ّب تب ثِ حبل هَرد تَ خِ خذخذٕ قزار گزفتِ ثِ ع رعَرٕ مِ هغبلؼبت اًًدبم گزفتِ در اٗ ي سه٘سهٌِ٘ ثب ت خِ ثِ ًَعَع، هذت سهبى ٍ ؽذت فؼبل٘٘تّ بٕ ثذًثذًٖ هَرد ثزرعٖ، تبٗح ضذ ٍ ق٘ ضٖ درثزداؽتِ اعت )4، 10، 14، 22، 26، 27(. ثب خٍخَدَد اٗي ثبثت ؽذُ اعت مِ فؼبل٘٘ت بّبٕ ثذًثذًٖ ثب ؽذت هتَعظ در ع لاًعَلاًٖ هذت تأث٘٘زات ع دهٌ ذعَدهٌذٕ ثز عََخت ٍ عبس اعتخَاى دارًًذ )3، 10، 22(. در اٗ ي سه٘سهٌِ٘، آمبه تآمبهَتَ ٍ ّونبراى )2004( ًؾبى دادًًذ مِ 6 تب 11 فتّفتِ فؼبل٘٘ت ثذًثذًٖ ّوشهبى ثب افشاٗٗؼ تزامن اهلاح اعتخ اًاعتخَاًٖ در رت بّبٕ خََاى، مبّّؼ هؼٌهؼٌٖ داردارٕ در عغَح عزهٖ پبرات رهََى ثِ خٍخَدَد آٍرد )18(. بفتِٗبفتِ بّبٕ آلئآلئَ ٍ ّونبراى )2003( ًؾبى داد مِ ؽزمت در فؼبل٘ ٘ت بّبٕ آثٖ ّوشهبى ثب افشاٗٗؼ عغََح ملغ تملغ٘تًَ٘ي٘ي، مبّّؼ هؼٌهؼٌٖ داردارٕ در هقبدٗز عزهٖ پبرات رهََى در سًبى بئغِٗبئغِ ثٖ تحزك ثِ خَد هٖ آٍٍرد )1(. تبمبدا ٍ ّونبراى )1998( ٘ش مبّّؼ هقبدٗز عزهٖ پبرات رهََى را در ثغنتجبل٘غت بّبٕ خَاى هتؼبقت ؽزمت در فؼبل٘ت بّبٕ ثذًثذًٖ ؽذت هتَعظ ًؾبى دادًًذ )22(. ثب اٗٗي حبل، اعلاػبت موٖ درثبرٓ ثزرعٖ پبعخ رهَّرهَىَىّ بٕ تٌ ظ٘ ٘نمٌ ذٓمٌٌذٓ عَخت ٍعبس ملغ٘٘ن ًغجت ثِ فؼبل٘ ٘تبّبٕ ثذًثذًٖ ع لاًعَلاًٖ هذت خٍخَدَد دارد. ًؾبى دادُ ؽذُ اعت مِ تزامن اهلاح اعتخ اًاعتخَاًٖ در اًًغبى ػلاٍػلاٍُ ثز فؼبل٘٘ت ثذًثذًٖ، تحت تأث٘٘ز ػ اهلٖػَاهلٖ چََى عف٘ ذپَعت ثَدى، آع٘ بٗآع٘بٖٗ ثَدى ،فقذاى ثزًبهٔ غذاٗغذاٖٗ هٌٌبعت، افشاٗٗؼ عي ٍ بئغگٖٗبئغگٖ قزار هٖ گ٘٘زد )11، 24(. ثبت خِ ثِ اٗ نِ رصٗٗن غذاٗغذاٖٗ ًقؼ ه وٖ در اثتلا ثِ ث٘ وبرٕ بّبٕ هشهي دارد، ثِ ًظز هٖ رعذ مِ اس اٗٗي ه٘٘بى مٌٌتزل ثزًبهٔ غذاٗغذاٖٗ ثِ ػٌ َاى ث تزٗٗي ٍ قبثل دعتزط تزٗي ػبهل مِ حتحتٖ هوني اعت دٗگز ػَاهل را تحت تأث٘ ز قزار دّذ، هغزح ثبؽذ. تبٗح تحق٘قبتثِ دعتآهذُ در اٗي سه٘سهٌِ٘ ث٘ بًًگز خٍخَدَد ارتجبط ث٘٘ي اع٘ ذ باع٘ذّبٕ چزة هَ خَد در رصٗن غذاٗغذاٖٗ ٍ علاهت ع٘غتن اعنلتٖ اعت مِ اس اٗي ه٘٘بى اع٘ ذّ باع٘ذّبٕ چزة خبً ادٓخبًَادٓ اهگب3 ٍ اهگب6 ث٘٘ؾتز اس دٗٗگز اع٘ ذّ باع٘ذّبٕ چزة هَرد ت خِ هحققبى قزار گزفتِ اًًذ. اع٘ ذّّبٕ چزة اهگب3 ثزػنظ اع٘ ذّ باع٘ذّبٕ چزة اهگب6 ثب افشاٗٗؼ فؼبل٘٘ت اعتئََثلاعتّ ّب ٍ مبّّؼ فؼبل٘٘ت اعتئَملاعت ّب، خذة ملغ٘٘ن را در ثذى تحت تأث٘ز قزار هٖ د ٌذ )8(. ثب اٗٗي حبل ثِ ًظز هٖ رعذ مِ هقبدٗز هغلَة اهگب3 رٍرٍٕ تؾن٘ل اعتخَاى ٗب فزاٗ ٌذ ثبس خذة اعتخََاى تأث٘٘ز ه گذارد. در تحق٘٘قبت هتؼذدٕ اثز هثجت اهگب3 ثز تزامن اهلاح اعتخ اًاعتخَاًٖ گشارػ ؽذؽذُ، ثِ ع رعَرٕ مِ مبّّؼ در ؾبگز بًؾبًگزّبٕ ثبسخذة اعتخَاى هتؼبقت 6 فتِ هصزف اهگب3 در افزاد هغي گشارػ ؽذُ اعت )8(. در اٗي سه٘سهٌِ٘ ٗظ ٍ ّونبراى )2005(، ارتجبط هؼنََط ٍ هؼٌ هؼٌٖداردارٕ ث٘٘ي ًغجت اع٘ ذّ باع٘ذّبٕ چزة اهگب6 ثِ اهگب3 ٍ تزامن اهلاح اعتخ اًاعتخَاًٖ را در عبلوٌٌذاى هغي گشارػ دادًًذ )24(. مزٍگز ٍ ّونبراى )1998( ٘ش در هغبلؼٔ 18 هبّهبِّ ررٍٕ 65 سى بئغِٗبئغِ ثب تزامن اهلاح اعتخَ اًاعتخَاًٖ من درٗ بفتٌٌذ ممِ اعتفبدُ اس اع٘ ذّ باع٘ذّبٕ چزة اهگب3 ٍ اهگب6 ثب ًغجت 10 ثِ 1 در رصٗٗن غذاٗغذاٖٗ اٗٗي افزاد هََخت حفؼ تزامن اهلاح اعتخَ اًاعتخَاًٖ در بحً٘بح٘ٔ عتََى فقزات ٍ افشاٗٗؼ تزامن اهلاح اعتخ اًاعتخَاًٖ در بحً٘بح٘ٔ گزدى اعتخََاى راى ؽذ )11(. ثب اٗي حبل توبهٖ تحق٘ قبتٖ مِ ثِ ثزرعٖ ارتجبط ث٘٘ي هصزف اع٘ ذّ باع٘ذّبٕ چزة اهگب3 ٍ ػََاهل درگ٘٘ز در پ مٖ اعتخََاى پزداختِ اًًذ، ثز رٍرٍٕ تزامن اهلاح اعتخ اًاعتخَاًٖ توزمش داؽتِ اًًذ ٍ در پ ؾ٘پ٘ؾٌ٘ٔ تحق٘قبت اًًدبم ؽذُ در اٗي سه٘سهٌِ٘، تحق قٖ ممِ ثِ ػًَٖػٖ ثثِ ثزرعٖ تغ ٘زات احتوبلٖ رهَّرهَىَى بّبٕ تٌ ظ٘ن مٌ ذٓمٌٌذٓ عََخت ٍ عبس ملغ٘٘ن هتؼبقت هصزف اٗٗي گزگزٍُ اس اع٘ ذّ باع٘ذّبٕ چزة ثپزداسد ٗب تأث٘٘ز ّوشهبى اهگب3 ٍ ؽزمت در فؼبل٘٘ت بّٕبٕ ثذًثذًٖ ثز رهَّرهَىَىّ بّبٕ تٌ ظ٘٘ن مٌ ذٓمٌٌذٓ عَخت ٍ عبس ملغ٘٘ن را ثزرعٖ مٌٌذ، گشارػ ؾذُ اعت. اس عَعَٕ دٗٗگز، ثبتَ خِ ثِ اٗ نِ افشاٗٗؼ عي ثِ ػٌ َاى نٖٗنٖ اس ػَاهل تؾذٗ ذمٌ ذٓتؾذٗذمٌٌذٓ پ مٖ اعتخََاى ؽٌ بختِ ؽذُ اعت ٍ ثبت خِ ثِ تغ ٘زات رهَّرهًَٖ ا دبدؽذُ در سًًبى ثِ ضٍُٗضُ ثؼذ اس عي بئغگٖٗبئغگٖ مِ اٗي خوؼ٘٘ت را ث٘ؾتز اس دٗگز گز گزٍُبّبٕ عٌعٌٖ، هغتؼذ اثتلا ثِ پ مٖ اعتخَاى هٖ عبسد، هغبلؼٔ ػ اهلٖ مِ ثِ ػًَٖػٖ ر ًذ تخزٗٗت ثبفت اعتخ اًاعتخَاًٖ را در اٗٗي خوؼ٘٘ت مبّّؼ، هتََقف عبسد ٍ حتٖ ث جَد ثخؾذ، ضز رضزٍرٕ هٖ وبٗذ. ثٌ بثزاٗٗي ّذف تحق٘٘ق حبضز ثزرعٖ تأث٘٘ز هصزف هنول اهگب3 ٍ ؽزمت در فؼبل٘٘ت بّبٕ اسَّاسٕ تحول ٍسى ثز ررٍٕ رهَّرهَىَىّ ببٕ تٌ ظ٘٘ن مٌ ذٓمٌٌذٓعََخت ٍعبس ملغ٘ن )ملغ٘ تملغ٘تًَ٘ي٘ي ٍ پبرات رهََى( اعت.

الف( آسهَ دآسهَدًٖ ّا
در اٗي پض ّؼ ثزاعبط اعلاػبت ثِ دعت آهذُ اس پزعؾٌ بهٔ تٌ ذرعتٖ هحقق عبختِ ٍ ًظز پشؽل هتخصص اس ث٘٘ي 57 سى بئغٔٗبئغٔ داٍٍعلت ،40 سى بئغٔ عبلن غ٘ زٍرسؽنبر مِ ثزاعبط گشارػ بّبٕ خَدآسه دًسهَدًٖ ّب هجٌهجٌٖ ثز قغغ مبهل ػبدت هبّ بًهبّبًِ، حذاقل هذت ددٍ عبل اس ؽزٍع بئغگٖٗبئغگٖ آًْب هٖ گذؽت ٍ در ددٍ عبل اخ٘٘ز اس ٘چ داردارٍٖٗ مِ ثِ ػًَٖػٖ ثب عََخت ٍ عبس ملغ٘٘ن در ارتجبط ثبؽذ، اعتفبدُ نزدُ ث دًًذ اًًتخبة ٍ ثب آگبّآگبّٖ مبهل اس ّذفّ بٕ پض ّؼ ٍ پظ اس تنو٘٘ل فزم رضبٗ تٌ بهِ در پض ّؼ ؽزمت مزدًًذ )خذٍٍل 1(. آسه دًآسهَدًٖ ّب ثِ عَر تصبدفٖ ثِ 4 گزگزٍُ 10 فزًفزٕ هنول ٍ فؼبل٘ت، فؼبل٘ت، هنول ٍ مٌتزل تقغ٘ن ؽذًًذ. ؽزمت م ٌذگبى فبقذ زگّزگًَِ آع٘٘ت ٗب التْبثبت هشهي، حغبع٘٘ت ثِ ٗذ ٍ آعپزٗٗي، اختلال بّبٕ اًؼقبداًؼقبدٕ، دٗٗبثت، اختلال در ع٘٘غتن اٗ وٌاٗوٌٖ ثذى، هؾنلات گ ارؽٖگَارؽٖ ،تٌ فغٖ ٍ قلجٖ – ػز قٖ ث دًًذ.
ب( تز اهٔ توزٗتوزٌٖٗ
آسه دًآسهَدًٖ ّب در گزگزٍُ بّبٕ هنول ٍ فؼبل٘٘ت ثذًثذًٖ ٍ فؼبل٘٘ت ثذًثذًٖ ،3 خلغِ در فتِ ث٘٘ي عبػت 6:30 تب 8 صجح ثِ هذت 16 فتِ در ثزًبهٔ توزٗ ٌبت اسَّاسٕ ؽبهل پ٘ بدُ ررٍٕ ٍ د ٗذى ؽزمت مزدًًذ. ثِ هٌ ظَر رػبٗٗت اصل اضبفِ ثبر، ثزبهٔ توزٗ ٌٖ 16 فتِ اإ ثِ ددٍ هزحلٔ سهبًسهبًٖ 8 فتٔ اٍل توز ٌبت ٍ 8 فتٔ دٍم توز ٌبت تقغ٘ن ؽذ مِ ثب افشاٗٗؼ هذت سهبى توزٗي، ؽذت توزٗي ٍ تنزار توز ٌبت مِ ثثِ ػٌ َاى ػَاهل اعبعٖ در اصل اضبفِ ثبر تذرٗ دٖ هغزح اًًذ، اٗٗي اهز حبصل ؽذ. ثِ اٗٗي تزت٘٘ت مِ در 8 فتٔ اٍل توزٗ ٌبت، سهبى خلغبت توزٗٗي اس 20 دق قِ ؽزٍع ٍ در فتّفتٔ ّؾتن ثِ 50 دق٘ قدق٘قِ رع٘ذ. در ات باًتْبٕ فتٔ ؽبًشدّّن، سهبى خلغبت ثِ 80 دق٘ قدق٘قِ رع٘٘ذ.
ؽذت توزٗ ٌبت در ّز ددٍ هزحلِ تب رع٘٘ذى ثِ 50 تب 60 درصذ ضزثبى قلت ث٘ ؾ٘ث٘ؾٌِ٘ افشاٗٗؼ ٗبفت. ًؾبى دادُ ؽذُ مِ ثزًبهِ بّبٕ فؼبل٘٘ت ثذًثذًٖ ثب ؽذت هتَعظ هبًٌذ پزٍٍتنل اعتفبدُ ؽذُ در اٗٗي هغبلؼِ، تحول پذٗٗز ث دُ ٍ اس اعتقجبل ث ؾتزث٘ؾتزٕ در ه٘٘بى عبلوٌذاى ثزخَردار اعت. پزٍتنل اعتفبدُ ؽذُ در اٗٗي هغبلؼِ ثزاعبط اعلاػبت ه خَددر پ ؾ٘پ٘ؾٌ٘ٔ تحق٘قبت اًًتخبة ٍ عزح رٗ شرٗشٕ ؽذ )3، 10، 20(. ثِ هٌ ظَر تؼ ٘ي ٍ مٌتزل ؽذت بّبٕ توزٗتوزٌٖٗ پ٘ؼ آسهََى ا لٍ٘لِ٘ ثزاعبط حذامثز ضزثبى توزٗي افزاد ثب اعتفبدُ اس 15 آسه دًآسهَدًٖ هحبعجِ ٍ درصذ ؽذت توز ٌبت در هزاحل هختلف د رٓ توزٗتوزٌٖٗ تؼ٘ ٘ي ؽذ. در اٗٗي تحق٘٘ق در ّز هزحلِ اس ثزًبهٔ توزٗتوزٌٖٗ، هحقق ؽذت توزٗي را اس عزٗٗق ضزثبى قلت ثزاثزإ ّز مذام اس آسه دًآسهَدًٖ ّب مٌتزل هٖ مزد ٍ در صَرت ً٘بس ثِ افشاٗٗؼ ٗب مبّّؼ ؽذت توزٗٗي ثبسخَرد لاسم ثِ آسه دًآسهَدًٖ ّب دادُ هٖ ؽذ. در اٗٗي تحق٘٘ق گزٍگزٍُ بّبٕ هنول ٍ مٌٌتزل در ٘چ ثزبهٔ توزٗتوزٌٖٗ ؽزمت نزدًًذ.
ج( دارٍ ٍ حًَحَٓ هظزف آى
ثؼذ اس تؼ ٘ي گزگزٍُ ّب در عزح د عَ مَر، ّز فتِ 7 مپغَل ّز مذام حبٍحبٍٕ ّشار ه لٖ گزم اهگب3 ثب ًؾبى تدبرتدبرٕ Viva omega3 fish oil عبخت مؾَر مبًًبدا ثِ آسه دًآسهَدًٖ بّبٕ گزگزٍُ بّبٕ هنول ٍ فؼبل٘٘ت ثذًثذًٖ ٍ گزگزٍُ هنول دادُ ؽذ. اس آسه دًآسهَدًٖ ّب خَ اعتِ ؽذ تب ر ساًرٍساًِ 1 ػذد مپغَل ّشار ه٘ لٖ گزهٖ اهگب3 عٖ 16 فتِ هصزف مٌ ٌذ. ؽبٗٗبى بدآ رٗبدآٍرٕ اعت مِ هقذار هصزفٖ هَرد ًظز ثزاعبط اعلاػبت ه خَد در پ٘ ؾ٘پ٘ؾٌ٘ٔ تحق٘٘قبت )6( ًظز هتخصصبى تغذٗتغذِٗ ٍ ثز پبٗپبٗٔ خبهؼٔ اٗ زاًاٗزاًٖ اًًتخبة ؽذ. رصٗٗن غذاٗغذاٖٗ آسهَ دًآسهَدًٖ ّب ثزاعبط راّ وبٗراٌّوبٖٗ بّبٕ ا ل٘اٍلِ٘ ٍ خ دگشارؽٖ آسه دًآسهَدًٖ ّب ٍ ثب اعتفبدُ اس پزعؾٌ بهٔ ثجت 3 ر سٓ رصٗٗن غذاٗغذاٖٗ مٌٌتزل ؽذ )18(. ثِ اٗٗي صَرت مِ آسه دًآسهَدًٖ ّب در رٍس اٍٍل پزعؾٌٌبهٔ هذمَر را تنو٘٘ل مزدًًذ ٍ اٗٗي ر ًذ در فَاصل سهبًسهبًٖ 72 عبػت )ّز 3 رٍس ٗنجبر( تنزار هٖ ؽذ. اعلاػبت ث دعت آهذُ اس پزعؾٌ بهِ ّب ثزاثزإ ثزرعٖ ضؼ٘٘ت تغذٗتغذِٗ اإ آسه دًآسهَدًٖ ّب ععٖ تحق٘ق هَرد اعتفبدُ قزار گزفت.
د( اً ذاسُ گ٘ زٕ إ خَخًَٖ
وًوًَِ گ٘ زگ٘زٕ خخًَٖ ثِ هٌ ظَر تؼ٘ ٘ي عغََح عزهٖ ملغ٘٘ن شًَُٗ٘شُ )ه٘ لٖ هََل ثز ل٘٘تز(، ملغ٘ ت ٘يملغ٘تًَ٘ي )پ٘ نَگزم ثز ه٘ لٖ ل٘٘تز( ٍ پبرات رهََى )پ٘ ن هََل ثز ه٘ لٖ ل٘٘تز( در حبلت پبٗپبِٗ )قجل اس ؽزٍع ثزًبهٔ توزٗتوزٌٖٗ( ٍ در اًت باًتْبٕ فتٔ ؽبًشدّّن در حبلت ًبؽتب اس آسه دً ّب ثِ ػول آهذ. ثِ هٌ ظَر خل گ٘ زخلَگ٘زٕ اس تأث٘٘زات حبد ؽزمت در ثزًبهٔ توزٗتوزٌٖٗ ٍ هصزف هنول ثز تبٗٗح تحق٘٘ق، توبهٖ اًذاسُ گ٘ زٕ ّب در هزحلٔ پظ آسهَى، در رٍس ثؼذ اس اتوبم توزٗ ٌبت )ثب فبصلٔ سهبًسهبًٖ 24 عبػت اس آخزٗي لٍّٔلٔ توزٗٗي ثب هصزف هنول( صَرت گزفت. عغَح عزهٖ ملغ٘ن شًَُٗ٘شُ ثب اعتفبدُ اسدعتگبُ ملغ٘ن آًبلاٗشر 634 )Bayer, USA(، عغَح عزهٖ پبرات رهََى ثب موٖ لَ ه٘ ه٘ غٌلَهٌَ٘هٌ٘غٌتٌت ل ه٘لَهٌَ٘هتزَهتز )Immulite, Diagnostic Products Corporation( ٍ ثب اعتفبدُ اس م٘٘ت )Diagnostic Products Corporation, USA( ٍ ملغ٘ تملغ٘تًَ٘ي٘ي عزهٖ ثب رٍػ رادٗرادَٗ ا و اعٖاٗوًََاعٖ ٍ ثب اعتفبدُ اس م٘٘ت )SI Bio
.اًذاسُ گ٘ زگ٘زٕ ؽذ )international ORIS group, france
ُ( تجشٗتجشِٗ ٍ تحل٘٘ل افتِ إ تحق٘٘ق
ثِ هٌ ظَر تدشٗتدشِٗ ٍ تحل٘ل بفتِٗبفتِ بّبٕ تحق٘٘ق اس رٍػ بّبٕ آهبرآهبرٕ تحل٘٘ل ارٗ بًٍارٗبًظًظ نغزفِ، تٖ وجغتِ ٍ آسهَى تؼق جٖ LSD در عغح هؼٌهؼٌٖ داردارٕ 05/0p< اعتفبدُ ؽذ. تدشٗتدشِٗ ٍ تحل٘٘ل دادُ ّب ثب اعتفبدُ اس ًزم افشار SPSS ضٍٓٗضٓ ذٌٍٗذٍسٍس ثب غخٔ 15 اًًدبم گزفت.

دادُ بّبٕ خذٍل 1 ًؾبى هٖ دّذ ممِ آسه دً آسهَدًٖبّبٕ چْْبر گزگزٍُ تحق٘٘ق اس لحبػ ضگٖ ٍٗضگٖبّبٕ ثذًثذًٖ ٍ ف٘ شٗ ل صٗٗل ،در ؽزاٗٗظ پبٗپبِٗ ّوغبى ث دًًذ ٍ اختلاف هؼٌهؼٌٖ داردارٕ ثب نذٗٗنذٗگزٗگز ذاؽتٌٌذ )05/0P>(. ثزاثزإ تدشٗتدشِٗ ٍ تحل٘٘ل دادُ ّب ،اثتذا عغَح پلاعوبٗپلاعوبٖٗ ملغ٘ تملغ٘تًَ٘ي٘ي، پبرات رهََى ٍ ملغ٘٘ن شًَُٗ٘شُ ثِ تفن٘٘ل گزگزٍُ، در سهبى بّبٕ هختلف )پ٘٘ؼ آسهََى ٍ پظ آسهََى( اس عزٗٗق تٖ وجغتِّوجغتِ ثب نذٗٗگزٗنذٗگز هقبٗ غِ ؽذًًذ. تبٗٗح تٖ وجغتِ ًؾبى داد ممِ عغَح پلاعوبٗپلاعوبٖٗ ملغ تملغ٘تًَ٘ي٘ي در گز گزٍُ بّٕبٕ هنول ٍ فؼبل٘٘ت )001/0;P(، فؼبل٘٘ت )001/0;P( ٍ هنول )001/0;P( در پظآسهَى ًغجت ثِ ضؼ٘٘ت پبٗپبِٗ اس لحبػ آهبرآهبرٕ اختلاف هؼٌهؼٌٖ داردارٕ داؽت. در گزٍگزٍُ مٌتزل اختلاف هؼٌهؼٌٖ داردارٕ در عغََح پلاعوبٗپلاعوبٖٗ ملغ٘ تملغ٘تًَ٘ي٘ي در پظ آسهََى ًغجت ثِ ضؼ٘٘ت پبٗپبِٗ هؾبّ ذُ ًؾذ )591/0;P( )وَدار 2(. وچ ٘ي در هزحلٔ پظ آسهََى ًغجت ثِ ضؼ٘٘ت پبٗپبِٗ اختلاف هؼٌهؼٌٖ داردارٕ در عغَح پلاعوبٗپلاعوبٖٗ پبرات رهََى در گزگزٍُ بّبٕ هنول ٍ فؼبل٘٘ت )001/0;P(، فؼبل٘٘ت )016/0;P( ٍ هنول )002/0;P( هؾبّ ذُ ؽذ، اٗٗي در حبلٖ ثَد مِ در گزگزٍُ مٌٌتزل اٗٗي هقبدٗٗز اختلاف هؼٌهؼٌٖ دارٕ را ًؾبى ًذاد )684/0;P( )وَدار 1(.
جذٍل 1 – ضٖگٖ إ فزٕدٕ سًًاىٗ ائغٔ غ٘زٍٍرسشكار در چار گٍزٍُ تح٘ق٘٘ق اسً ًظزّ وغًٖاًٖ گٍزٍُ ّا

تغ ٘زات ملغ٘ن شًَُٗ٘شُ در پظ آسهَى ًغجت ثثِ ضؼ٘ت پبٗپبِٗ در ٘چ ٗل اس گزگزٍُ بّبٕ چْ برگبًچْبرگبًِ اختلاف هؼ٘ ٘يداردارٕ را ًؾبى ًذاد )05/0P>( )خذٍل 2 ٍ وَدار 3(. ثِ هٌ ظَر هقبٗ غٔ تغ ٘زات ملغ٘ تملغ٘تًَ٘ي٘ي، پبرات رهََى ٍ ملغ٘٘ن شًَُٗ٘شُ در چْبر گزگزٍُ، ثِ دل٘٘ل پ٘ عتِ ثَدى هتغ٘ زّّب اس آسهََى تحل٘ل ارٗ بًٍارٗبًظًظ نغزفِٗنغزفِ اعتفبدُ ؽذ. تبٗٗح اٗٗي آسهََى ًؾبى داد مِ در حبلت پبٗپبِٗ عغََح پلاعوبٗپلاعوبٖٗ ملغ٘ تملغ٘تًَ٘ي٘ي )690/0;p(، پبرات رهََى )978/0;p( ٍ ملغ٘٘ن شًَُٗ٘شُ )941/0;p( اختلاف هؼٌهؼٌٖ داردارٕ ث٘٘ي گزگزٍُ ّب ًذاؽت، اهب در هزحلٔ پظ آسهََى اختلاف هؼٌ هؼٌٖدارٕ در عغَح پلاعوبٗپلاعوبٖٗ ملغ٘ تملغ٘تًَ٘ي٘ي )001/0;p( ٍ پبرات رهََى )001/0;p( ث٘٘ي گز گزٍُّب هؾبّ ذُ ؽذ. در اٗٗي هزحلِ عغَح پلاعوبٗپلاعوبٖٗ ملغ٘٘ن شًَُٗ٘شُ )619/0;p( ث٘٘ي گز گزٍُّب اختلاف هؼٌهؼٌٖ داردارٕ ًؾبى ًذاد )خذٍل 3(. ثبت خِ ثِ اختلاف هَ خَد در ه٘ بگ ٘ي بّبٕ عغَح پلاعوبٗپلاعوبٖٗ ملغ تملغ٘تًَ٘ي٘ي ٍ پبرات ره ى در ث٘٘ي گز گزٍُّب در هزحلٔ پظ آسهَى ،ثِ هٌ ظَر تؼ٘ ٘ي هحل اختلاف ّب اس آسهََى تؼق٘ جتؼق٘جٖ LSD اعتفبدُ ؽذ. تبٗٗح اٗٗي آسهََى ًؾبى داد مِ در هَرد هتغ٘٘ز پبرات رهََى اختلاف هؾبّ ذُ ؽذُ در هزحلٔ پظ آسهََى ث٘٘ي گزگزٍُ هنول ٍ فؼبل٘٘ت ثب گز گزٍُ بّبٕ فؼبل٘٘ت )33/0;P(، هنول )001/0;P( ٍ گززٍُ مٌٌتزل )001/0;P( ٍ ٘ش ث٘ي گزگزٍُ فؼبل٘٘ت ثب گزٍگزٍُ بّبٕ هنول
)042/0;P( ٍ مٌٌتزل )001/0;P( ٍ وچٌ ٘ي ث٘٘ي گزگزٍُ هنول ثب گزگزٍُ مٌتزل )002/0;P( اعت. در هَرد ملغ تملغ٘تًَ٘ي٘ي ٘ش اختلاف هؾبّ ذُ ؽذُ در اٗٗي هزحلِ ث٘٘ي گزگزٍُ هنول ٍ فؼبل٘٘ت ثب گزگزٍُ بّبٕ فؼبل٘٘ت )001/0;P(، هنول )001/0;P( ٍ مٌٌتزل )001/0;P( ٍ ٘ش ث٘٘ي گزگزٍُ فؼبل٘٘ت ثب گزگزٍُ بّبٕ هنول )001/0;P( ٍ مٌٌتزل )001/0;P( ٍ وچ ٘ي ث٘٘ي گزگزٍُ هنول ٍ مٌتزل )001/0;P( اعت. در هَرد عغَح پلاعوبٗپلاعوبٖٗ ملغ٘ن شًَُٗ٘شُ در هزحلٔ پظ آسهََى ث٘٘ي گزٍگزٍُ ّب اختلافٖ هؾبّ ذُ ًؾذ مِ تبٗح آسهََى LSD ٘ش اٗي اهز را تأ ٘ذ ه مٌٌذ.
جذٍٍل 2 – هقاغ هاًگ٘ي پاراترهَى، كلغت٘ي كلغ٘نَٗ ش ت تفك٘ك گٍزٍ در سهاىّ ا هختلف
)پ٘٘ش آسهَى پظ آسَهََى( در چْْار گٍزٍ اس سًًاىٗ ائغٔ غ٘زٍٍرسشكار

تٌ
جذٍٍل 3 – هقٗاٗغٔ ه٘اًگ٘٘ي ت٘غ٘٘٘ز عطح كلغ٘تًَ٘ي، پارَاَتَرَهََىٍ كلغ٘نَٗ ش در چْْار گٍزٍ اس سًًاىٗ ائغٔ غ٘زٍٍرسشكار در هزحل پظ آسهَى

در پض ّؼ حبضز، تأث٘ز فؼبل٘ ٘ت بّٕبٕ ساَّسإ تحول ٍسى ثب ؽذت هتَعظ ٍ هصزف هنول اهگب3 ثز ررٍٕ ره َّرهَىَىبّبٕ تٌ ظ٘ ٘نمٌ ذٓمٌٌذٓ ع َختٍعبس ملغ٘٘ن در سًًبى بئغٔٗبئغٔ غ زٍ٘زٍرسؽنبرٍرسؽنبر ثزرعٖ ؽذ. تبٗٗح تحق٘٘ق ًؾبى داد مِ
عغَح عزهٖ ملغ٘٘ن شًَُٗ٘شُ در توبهٖ گزگزٍُ ّب در پظآسهََى ًغجت ثِ حبلت پبٗپبِٗ تغ٘ ٘ز هؼٌهؼٌٖ داردارٕ ًذاؽت. ثب خَد اٗٗي در اًتْ باًتْبٕ فتٔ ؽبًشدّّن ًغجت ثِ حبلت پبٗپبٗٔ عغََح عزهٖ ملغ٘ تملغ٘تًَ٘ي٘ي در گزگزٍُ بّبٕ هنول ٍ فؼبل٘ت ،فؼبل٘٘ت ٍ هنول ثِ عَر هؼٌهؼٌٖ داردارٕ افشاٗٗؼ ٗبفت. وچ ٘ي عغَح عزهٖ پبرات رهََى در پظ آسهََى ًغجت ثِ حبلتپبٗپبِٗ در گزگزٍُ بّبٕ هنول ٍ فؼبل٘٘ت ٍ فؼبل٘٘ت ثثِ عَر هؼٌهؼٌٖ داردارٕ مبّّؼ ٗبفت. ثب اٗي حبل مبّّؼ هؾبّ ذُ ؽذُ در هقبدٗز عزهٖ پبراتَ رهََى در گزگزٍُ هنول اس لحبػ آهبرآهبرٕ هؼٌهؼٌٖ دار جَد. ًؾبى دادُ ؽذُ اعت مِ افشاٗٗؼ عغََح عزهٖ ملغ تملغ٘تًَ٘ي٘ي ّوشهبى ثب مبّّؼ هقبدٗٗز پبرات رهََى هتؼبقت فؼبل٘٘ت بّبٕ ثذًثذًٖ هوني اعت ثِ مبّّؼ عزػت اس دعت دادى ثبفت اعتخَاى ٍ در بًْٗبٗتٗت حفؼ ٗب افشاٗٗؼ تزامن اهلاح اعتخَاى هٌٌدز ؽَد )9(. ثِ ع رعَرٕ مِ ارتجبط هؼٌهؼٌٖ دار ث٘٘ي مبّّؼ عغََح عزهٖ پبرات رهََى ٍ افشاٗٗؼ تزامن اهلاح اعتخَاى ٍ ٘ش ارتجبط هثجت ٍ هؼٌهؼٌٖ دار ث٘٘ي هقبدٗٗز ملغ٘ تملغ٘تًَ٘ي٘ي ٍ تزامن اعتخ اًاعتخَاًٖ عتََى فقزات هتؼبقت ثزًبهٔ فؼبل٘٘ت بّبٕ ثذًثذًٖ ؽبٗٗذ دل٘ لٖ ثز اٗٗي ادػب ثبؽذ )9(. ثبتَ خِ ثِ تأث٘٘ز فؼبل٘٘ت ثذًثذًٖ ثز رهَّرهَىَى بّبٕ تٌ ظ٘٘ن مٌ ذٓمٌٌذٓ عََخت ٍ عبس ملغ٘٘ن، ثِ ًظز هٖ رعذ مِ ؽزمت در فؼبل٘ ٘تبّبٕ ثذًثذًٖ ثب اٗٗدبد تؼبدل هثجت ملغ٘٘ن هََخت افشاٗٗؼ ت دٓ اعتخَ اًاعتخَاًٖ هٖ ؽَد )10(. ثب اٗٗي حبل هغبلؼبت ه خَد در اٗٗي سه٘سهٌِ٘ تبٗح ضذ ٍ ق٘ ضٖ ارائِ دادُ اًًذ )1، 12، 16، 17، 20(. ثِ ع رعَرٕ مِ آلئآلئَ ٍ ّونبراى )2003( ثب ثزرعٖ پبعخ بّبٕ رهَّرهًَٖ ثِ فؼبل٘٘ت بّبٕ آثٖ در سًًبى بئغٔٗبئغٔ ثٖ تحزك، افشاٗٗؼ هؼٌهؼٌٖ دارٕ
)45 درصذدرصذٕ( در هقبدٗٗز عزهٖ ملغ٘ تملغ٘تًَ٘ي٘ي گشارػ مزدًًذ )1(. تَرعي )1997( ًؾبى داد مِ ٗل خلغِ پ٘ بدُ ررٍٕ تأث٘٘ز هؼٌهؼٌٖ داردارٕ ثز هقبدٗٗز ملغ٘ تملغ٘تًَ٘ي٘ي در سًًبى بئغِٗبئغِ ذاؽتًِذاؽتِ اعت )20(. ل٘٘ي ٍ ّونبراى )2005( ٘ش افشاٗٗؼ هؼٌهؼٌٖ داردارٕ در عغَح ملغ٘ تَ ٘ي هتؼبقت فؼبل٘ ٘تبّبٕ اعتقبهتٖ ٍ قذرتٖ در سًًبى ه٘ بًًغبل گشارػ مزدًًذ )12(. در هقبثل هغبلؼبت دٗ گزدٗگزٕ، تغ٘ ٘ز هؼٌهؼٌٖ داردارٕ در هقبدٗٗز ملغ٘ ت ٘يملغ٘تًَ٘ي عزهٖ هتؼبقت ؽزمت در ثزًبهٔ فؼبل٘ ٘ت بّبٕ ثذًثذًٖ گشارػ نزدًًذ )16، 17(. ػذم وخ اًّوخَاًٖ تبٗح اٗٗي پض ّؼ ثب دٗگز تحق٘قبت ؽبٗٗذ ثِ ًَعَع ٍ ؽذت ثزًبهٔ توزٗتوزٌٖٗ اعتفبدُ ؽذُ در اٗي تحق٘٘ق ًغجت دادُ ؽَد. هتأعفبًهتأعفبًِ ثِ دل٘ل فقذاى هذارك ػلوٖ ٍ هغتٌٌذ در اٗٗي سه٘سهٌِ٘ تبمٌ َى ٘چ عبس ٍ مبرمبرٕ ثزاثزإ ت خ٘تَخِ٘ تبٗٗح تحق٘٘ق حبضز گشارػ ؾذُ اعت. ثب اٗي حبل ثِ ًظز هٖ رعذ مِ هصزف هنول اهگب3 ّوشهبى ثب ؽزمت در ثزًبهٔ فؼبل٘٘ت بّبٕ ثذًثذًٖ هٖ ت اًًذتَاًذ ثب افشاٗٗؼ عغََح پلاعوبٗپلاعوبٖٗ ملغ٘ ت ٘يملغ٘تًَ٘ي در سًًبى بئغِٗبئغِ، خذة اعتخ اًاعتخَاًٖ بؽًٖبؽٖ اس فؼبل٘٘ت اعتئ َملاعتّب را مبّّؼ دّّذ ٍ ثِ اٗٗدبد تؼبدل هثجت اعتخَ اًاعتخَاًٖ مول مٌٌذ.
بفتِٗبفتِ بّبٕ تحق٘٘ق حبضز هجٌهجٌٖ ثز مبّّؼ هقبدٗٗز عزهٖ پبرات رهََى هتؼبقت ؽزمت در ثزًبهٔ توزٗتوزٌٖٗ تب حذٍ دحذٍدٕ ثب تبٗٗح تحق٘٘قبت اً ًدبمگزفتِ در اٗٗي سه٘سهٌِ٘ هغبٗٗز اعت. ًؾبى دادُ ؽذُ مِ ؽزمت در ثزًبهٔ فؼبل٘٘ت بّٕبٕ
ت
ثذًثذًٖ هوني اعت افشاٗٗؼ )4، 5، 14، 17، 26(، مبّّؼ )1، 10، 25( ٗب ػذم تغ٘ ٘ز )20( عغَح پبرات رهََى ؽَد.
در تحق٘قبت سٗ بدسٗبدٕ پبعخ پبرات رهَى ثِ فؼبل٘٘ت بّبٕ ثذًثذًٖ ثِ عَر گغتزدُ ثزرعٖ ؽذُ اعت. ثب اٗي حبل در پ ؾ٘پ٘ؾٌ٘ٔ تحق٘قبت ه خهَخَدَد در اٗٗي سه٘سهٌِ٘ ثِ ًذرت هٖ تَاى تحق٘ قٖ ٗبفت ممِ پبعخ رهَى َّرهَى بّبٕ تٌ ظ٘ن مٌ ذٓمٌٌذٓ عَخت ٍ عبس ملغ٘٘ن ثِ توزٗ ٌبت ع لاً عَلاًٖهذت ثِ ضٍُٗضُ در سًًبى بئغِٗبئغِ را هَرد ثزرعٖ قزار دادُ ثبؽذ. در اٗٗي تحق٘٘ق فؼبل٘٘ت ثذًثذًٖ ثب ؽذت هتَعظ ّوشهبى ثب هصزف اهگب3 ٍ ثذٍٍى هصزف اهگب3 هَخت مبّّؼ هقبدٗٗز پبرات رهََى در سًًبى بئغِٗبئغِ ؽذ. وغّوغَ ثب تبٗٗح تحق٘٘ق حبضز، آلئآلئَ ٍ ّونبراى )2003( ًؾبى دادًًذ مِ ؽزمت در فؼبل٘٘ت بّبٕ آثٖ هوني اعت مبّّؼ هؼٌهؼٌٖ داردارٕ در عغَح عزهٖ پبرات رهََى سًًبى بئغِٗبئغِ ثٖ تحزك اٗٗدبد مٌٌذ )1(. اٗ اه تَ ٍ ّونبراى )2004( ٘ش ثب ثزرعٖ تأث٘ز ثزًبهٔ توزٗ ٌبت 7 تب 11 فتِ اإ ثز عغَح رهَّرهَى َىّ بّبٕ تٌ ظ٘ ٘نمٌ ذٓمٌٌذٓ ملغ٘ن در رت بّبٕ خَاى، هقبدٗز پبرات رهََى موتزموتزٕ را ثزاثزإ گزگزٍُ فؼبل٘٘ت در هقب غِ ثب گزگزٍُ مٌٌتزل گشارػ دادًًذ )10(. افشاٗٗؼ در عغَح پبرات رهََى ٘ش در تحق٘قبت خذاگبًخذاگبًِ اإ گشارػ ؽذُ اعت )13، 14، 17، 26(. پبعخ هتفبٍت پبرات رهََى ثِ فؼبل٘٘ت ثذًثذًٖ را در هقبٗ غِ ثب تحق٘٘قبت دٗٗگز هٖ تَاى ثِ َعًَع ٍ ؽذت ثزًبهٔ توزٗتوزٌٖٗ اعتفبدُ ؽذُ در اٗي تحق٘٘قبت ًغجت داد. ثزًبهِ بّبٕ توزٗتوزٌٖٗ هَرد اعتفبدُ در اٗٗي پض ّؼّب اغلت ؽذٗٗذ ٍ حبد )ٗل خلغِ إ( ث دًًذ. اٗٗي در حبلٖ اعت مِ در تحق٘٘ق حبضز اس ثزًبهٔ توزٗتوزٌٖٗ ثب ؽذت هتَعظ ٍ ثِ هذت 16
فتِ اعتفبدُ ؽذ. در حبل حبضز عبس ٍ مبرمبرٕ ممِ مبّّؼ هقبدٗٗز عزهٖ پبرات رهََى در پبعخ ثِ فؼبل٘٘ت ثذًثذًٖ ٍ هصزف اع٘ ذّ باع٘ذّبٕ چزة اهگب3 را ت خ٘تَخِ٘ مٌذ، ثِ درعتٖ ؽٌ بختِ ؾذُ اعت. ثب اٗي حبل ثبثت ؽذُ اعت مِ تزؽح پبرات رهََى تحت تأث٘ز هقبدٗز ملغ٘ن خبرج عل لٖعلَلٖ قزار دارد ٍ افشاٗٗؼ عغَح ملغ٘ن شًَُٗ٘شُ اس افشاٗٗؼ هقبدٗز عزهٖ پبرات رهََى خل گ٘ زخلَگ٘زٕ هٖ مٌٌذ )17(. در اٗٗي تحق٘٘ق، عغََح ملغ٘٘ن شًَُٗ٘شُ در پظ آسهََى ًغجت ثِ حبلت پبٗپبِٗ تغ٘ زتغ٘٘زٕ ًؾبى ًذاد. ثب اٗي حبل هقبدٗز عزهٖ پبرات رهََى در ات باًتْبٕ فتٔ ؽبشدّن ًغجت ثثِ حبلت پبٗپبِٗ ثِ اعتثٌ باعتثٌبٕ گزگزٍُ مٌٌتزل در دٗٗگز گز گزٍُّب مبّّؼ ٗبفت. در تحق٘٘ق حبضز ثب ت خِ ثِ اٗ نِاٌٗنِ عغَح ملغ٘٘ن شًَُٗ٘شُ تغ ٘ز هؼٌهؼٌٖ داردارٕ ذاؽتِ اعت ٍ اس ععَٕ دٗٗگز ثب تَ خِ ثِ ؽذت پبٗ ٘ي ثزًبهٔ توزٗتوزٌٖٗ مِ احتوبل دخبلت ػ اهلٖػَاهلٖ هبًٌذ ثزٍس اع٘ ذٍس ٍ تزؽح مبتن لاه٘ ٘يّّب در پبعخ پبرات رهََى ثِ ثزًبهٔ توزٗتوزٌٖٗ هَ خَد را ثغ٘٘بر ضؼ٘٘ف هٖ عبسد. ثِ ًظز هٖ رعذ مِ فؼبل٘٘ت ثذًثذًٖ ٍ هصزف هنول اهگب3 در ثزٍس چٌ ٘ي پبعخٖ ًقؼ اعبعٖ داؽتِ ثبؽٌٌذ. ًؾبى دادُ ؽذُ مِ فؼبل٘٘ت ثذًثذًٖ ثغتِ ثِ ًَعَع، ؽذت ٍ هذت سهبى اًًدبم آى هوني اعت ثِ ػٌ َاى نٖٗنٖ اس ػَاهل تؼذٗل مٌ ذٌٓذٓعغَح پبرات رهََى هغزح ثبؽذ )3، 4، 5(.
ثبثت ؽذُ مِ فؼبل٘٘ت ثذًثذًٖ هوني اعت عغَح عزهٖ ملغ٘ن شًَُٗ٘شُ را تغ ٘ز دّذ )20، 26(. ثب اٗي حبل تأث٘ز هصزف ّوشهبى هنول اهگب3 ٍ فؼبل٘٘ت ثذًثذًٖ ٍ حتٖ هصزف اهگب3 ثِ تٌ بٗتٌْبٖٗ ررٍٕ عغَح عزهٖ ملغ٘ن شًَُٗ٘شُ ثزرعٖ ؾذُ اعت. ػذم تغ٘ ٘ز در هقبدٗٗز عزهٖ ملغ٘٘ن شًَُٗ٘شُ در تحق٘٘ق حبضز ًؾبى هٖ دّّذ مِ عغَح عزهٖ ملغ٘٘ن شًَُٗ٘شُ در سًًبى بئغِٗبئغِ تحت تأث٘٘ز فؼبل٘٘ت ثذًثذًٖ ٍ هصزف اهگب3 قزار گزفتِ اعت. وغّوغَ ثب تبٗٗح تحق٘٘ق حبضز، تََرعي ٍ ّونبراى )1997( تغ ٘ز هؼٌهؼٌٖ داردارٕ در هقبدٗٗز عزهٖ ملغ٘٘ن شًَُٗ٘شُ هتؼبقت ؽزمت در فؼبل٘٘ت بّبٕ ؽذت هتَعظ در سًًبى بئغِٗبئغِ گشارػ نزدًًنزدًذًذ )20(. ثب اٗٗي حبل، در پض ّؼ بّبٕ دٗٗگز ًؾبى دادُ ؽذُ اعت مِ در پبعخ ثثِ فؼبل٘٘ت ثذًثذًٖ عغََح عزهٖ ملغ٘٘ن شًَُٗ٘شُ تغ٘ ٘ز هٖ ٗبثذ )9، 13، 17، 26(. ػذم تغ ٘ز هقبدٗٗز عزهٖ ملغ٘ن شًَُٗ٘شُ در تحق٘٘ق حبضز ؽبٗذ ثِ ؽذت من ثزًبهٔ توزٗتوزٌٖٗ اعتفبدُ ؽذُ هزثَط اعت. ًؾبى دادُ ؽذُ مِ ثخؾٖ اس تغ ٘زات ا دبدؽذُ در هقبدٗز ملغ٘ن شًَُٗ٘شُ هتؼبقت فؼبل٘٘ت بّبٕ ثذًثذًٖ ؽذٗذ ثِ تغ ٘زات pH خََى هزثَط اعت )13(. ثزاعبط تبٗٗح تحق٘٘قبت اًًدبم ؽذُ در اٗٗي سه٘سهٌِ٘، اخزااخزإ ثزًبهِ بّبٕ توزٗتوزٌٖٗ ثب ؽذت ثبثت ثذٍٍى افشاٗٗؼ عغَح اع٘٘ذ لامت٘٘ل تأث٘ زتأث٘زٕ ثز عغََح ملغ٘٘ن شًَُٗ٘شُ ذاؽتِ اعت )13(. تحزٗٗل ع٘غتن آدرًزصٗٗل مِ در پبعخ ثِ فؼبل٘٘ت بّبٕ ثذًثذًٖ ؽذٗٗذ اٗٗدبد هٖ ؽَد ٘ش هوني اعت رٍرٍٕ عغََح عزهٖ ملغ٘٘ن شًَُٗ٘شُ تأث٘٘ز ثگذارد )26(. ثٌ بثزاٗٗي ػذم تغ٘ ٘ز عغَح عزهٖ ملغ٘٘ن شًَُٗ٘شُ در تحق٘٘ق حبضز تب حذٍ دحذٍدٕ ٘ش
هٖ ت اتَاًذًذ ؽبٗٗذ ثِ دل٘ل ػذم تحزٗل ع٘غتن آدرًزصٗل تحت تأث٘ز ؽذت من ثزًبهٔ توزٗتوزٌٖٗ اعتفبدُ ؽذُ ثبؽذ.
تبٗح تحق٘٘ق حبضز ًؾبى داد مِ ه٘ بگ٘٘ي تغ ٘زات ملغ ت ٘يملغ٘تًَ٘ي ٍ پبرات رهََى در گزگزٍُ هنول ٍ فؼبل٘٘ت ث٘٘ؾتز اس گز گزٍُ بّبٕ فؼبل٘٘ت ٍ هنول ث دُ اعت. ثِ ًظز هٖ رعذ مِ افشاٗٗؼ هؼٌهؼٌٖ دار در هقبدٗٗز ملغ تملغ٘تًَ٘ي٘ي ٍ ٘ش مبّّؼ هؼٌ هؼٌٖدار در عغَح پبرات رهََى تحت تأث٘٘ز هصزف ّوشهبى اهگب3 ٍ توزٗ ٌبت ثذًثذًٖ ث دُ مِ اٗٗي تغ٘ ٘زات هوني اعت تأث٘٘ز هؼٌهؼٌٖ داردارٕ ثز علاهت اعتخَاى داؽتِ ثبؽذ. وچٌ ٘ي ثزرعٖ ه٘ بًگ٘٘ي تغ٘ ٘زات ملغ٘ تملغ٘تًَ٘ي٘ي ٍ پبرات رهََى در گزٍ گزٍُ بّبٕ فؼبل٘٘ت، هنول ٍ مٌٌتزل ًؾبى داد مِ اٗٗي تغ٘ ٘زات در گزگزٍُ فؼبل٘٘ت ث٘٘ؾتز اس گزگزٍُ هنول ٍ در گزگزٍُ هنول ٘ش ث٘٘ؾتز اس گزگزٍُ مٌٌتزل ث دُ اعت. اٗٗي بفتِ ٗبفتِّب ًؾبى هٖ دّّذ ممِ ّن فؼبل٘٘ت ثذًثذًٖ ٍ ّن اهگب3
هوني اعت هقبدٗز ملغ٘ تملغ٘تًَ٘ي٘ي ٍ پبرات رهََى را مِ ًقؼ اعبعٖ در علاهت اعتخََاى دارًذ، ثِ عَر هؼٌهؼٌٖ دارٕتغ٘ ٘ز دّ ٌذ.
تبٗح پض ّؼ بّبٕ اخ٘٘ز ًؾبى دادًًذ مِ ارتجبط هثجت ٍ هؼٌهؼٌٖ داردارٕ ث٘٘ي هصزف اهگب3 ٍ علاهت ثبفت اعتخََاى
خَد دارد )6، 8، 15، 22(. اٗي هغئلِ ؽبٗذ ثِ دل٘ل قؾًقؾٖ اعت ممِ اع٘ ذّ باع٘ذّبٕ چزة خبً ادٓخبًَادٓ اهگب3 در هْبر فؼبل٘٘ت اعتئ َملاعتّب ٍ ٘ش تحزٗٗل ٍ افشاٗٗؼ فؼبل٘٘ت اعتئََپلاعت ّب دارًذ )23(. اعلاػبت هَ خَد در اٗي سه٘سهٌِ٘ ًؾبى هٖ دّّذ مِ تبمٌ َى اٗٗي گزگزٍُ اس اع٘ ذّ باع٘ذّبٕ چزة موتز ثزاثزإ هقبثلِ ثب مبّّؼ تزامن اعتخ اًاعتخَاًٖ در اًًغبى هَرد ت خِ قزار گزفتِ اًًذ ٍ اعلاػبت اًذمٖ در اٗٗي سه٘سهٌِ٘ ٍ ث ضُثَٗضُ درثبرٓ تأث٘ز اٗٗي گزگزٍُ اس اع٘ ذّ باع٘ذّبٕ چزة ثز ثبفت اعتخَ اًاًٖ در سًًبى بئغِٗبئغِ خٍخَدَد دارد )19(. ثب اٗٗي حبل اعلاػبت هَ خَد در اٗٗي سه٘سهٌِ٘ ًؾبى هٖ دّّذ ممِ 12 فتِّفتِ هصزف هنول اٗ ن ساپٌ تبئٌ ئ٘٘ل اع٘٘ذ )EPA( افشاٗٗؼ هؼٌهؼٌٖ داردارٕ در تزامن اهلاح اعتخ اًاعتخَاًٖ سًًبى بئغِٗبئغِ اٗٗدبد مزدُ اعت )19(. وچٌ ٘ي تزامن اعتخ اًاعتخَاًٖ ثبلاٗثبلاٖٗ ثزاثزإ سًًبى بئغِٗبئغِ اإ مِ در ثزًبهٔ غذاٗغذاٖٗ ؽبى ثِ اًذاسٓ مبفٖ اس رٍغي هبّهبّٖ )ثِ ػٌ َاى غٌغٌٖ تزٗٗي هٌجغ اهگب3( اعتفبدُ هٖ مزدًًذ، در هقب غِ ثب گزٍگزٍُ مٌٌتزل هؾبّ ذُ ؽذُ اعت )15، 19، 23(. در تحق٘٘ق دٗ گزٕ، ارتجبط هؼنََط ٍ هؼٌهؼٌٖ داردارٕ ث٘٘ي ًغجت اع٘٘ذ چزة اهگب6 ثِ اع٘٘ذ چزة اهگب3 ه خَد در رصٗٗن غذاٗغذاٖٗ )n6/n3( ٍ تزامن اعتخ اًاعتخَاًٖ در اعتخَاى راى گشارػ ؽذؽذُ، ثِ ع رعَرٕ مِ ثب افشاٗٗؼ عْن اع٘٘ذ چزة اهگب6 در ثزًبهٔ غذاٗغذاٖٗ، تزامن اعتخ اًاعتخَاًٖ در اٗٗي افزاد ثِ عَر هؼٌهؼٌٖ داردارٕ مبّّؼ داؽتِ اعت )21(. اٗٗي در حبلٖ اعت مِ در ثزخٖ تحق٘٘قبت تأث٘٘زات ع دهٌٌذ اع٘ ذّ باع٘ذّبٕ چزة اهگب3 ثز رٍرٍٕ تزامن اعتخ اًتخَاًٖ در سًًبى در د رٓ قجل ٍ ثؼذ اس عي بئغگٖٗبئغگٖ هؾب ذُ ًؾذ )2، 7، 21(. هغبلؼبت اًًدبم گزفتِ ثز ررٍٕ ه خَدات آسهب ؾگبّآسهبٗؾگبّٖ ٘ش تأث٘زات ع دهٌذ هصزف اع٘ ذ باع٘ذّبٕ چزة اهگب3 ثز تزامن اهلاح اعتخ اًاعتخَاًٖ را تأٗ ٘ذ ه م ٌذ )22(. عبى ٍ ّونبراى )2003( ًؾبى دادًًذ مِ اعتفبدُ اس ثزًبهٔ غذاٗغذاٖٗ عزؽبر اس رٍغي هبّهبّٖ در هقبٗ غِ ثب رصٗٗن بٕ غذاٗغذاٖٗ حبٍحبٍٕ اهگب6 ثِ عَر هؼٌهؼٌٖ دارٕ اس مبّّؼ تزامن اهلاح اعتخََاى در هَػ بّبٕ هبدُ اإ مِ تخوذاى آًْب خبرج ؽذُ ثَد خل گ٘ زخلَگ٘زٕ مزد )15(. در هدوَع ثِ ًظز هٖ رعذ مِ اعتفبدُ اس غذاّ بغذاّبٕ عزؽبر اس اع٘ ذّ باع٘ذّبٕ چزة غ٘٘زاؽجبع چٌ ذگبًچٌذگبًِ ٍ ثِ ضٍُٗضُ اهگب3 تأث٘ز هؼٌهؼٌٖ دارٕ ثز علاهتٖ ثبفت اعتخ اًاعتخَاًٖ در اًًغبى دارد. هتأعفبًهتأعفبًِ تبمٌ َى عبس ٍ مبرمبرٕ ثزاثزإ تَ خ٘تَخِ٘ تبٗٗح چٌ ٘ي تحق٘ قبتٖ گشارػ ؾذُ اعت. ثب اٗٗي حبل ثِ ًظز هٖ رعذ مِ تغ٘ ٘زات اٗ دبدؽذُ در پز عتبگلٌ ذٗٗي ّب، امغ٘ ذاع٘ َى چزثٖ ّب، خذة ملغ٘٘ن ٍ فؼبل٘٘ت اعتئَپلاعت ّب ٍ اعتَملاعت ّب ،هغئََل ثخؾٖ اس اٗي عبس ٍ مبر ثبؽذ )8، 15(. ًؾبى دادُ ؽذُ ممِ هصزف اع٘٘ذ چزة اهگب3 ثب مبّّؼ ًغجتاراؽ٘ ذاراؽ٘ذًٍ٘ل٘ل اع٘ذ ثِ ا ن ساپ تبئٌ ئ٘٘ل اع٘ذ )AA/EPA(، ت ل٘ذتَل٘ذ پز عتبگلٌ ذٗي E2 را مِ هْن تزٗٗي پزٍ عتبگلٌ ذٗٗي درگ٘٘ز در عََخت ٍ عبس اعتخَاى اعت، مبّّؼ هٖ دّذ ٍ اس اٗٗي عزٗٗق هَخت تحزٗٗل فزاٗ ذّ بٕفزاٌٗذّبٕ درگ٘٘ز در اعتخََاى عبسعبسٕ ٍ در ت٘ دِ افشاٗٗؼ تزامن اهلاح اعتخَ اًاعتخَاًٖ هٖ ؽَد )8(. اس عَعَٕ دٗٗگز، افشاٗٗؼ تزامن اهلاح اعتخ اًاعتخَاًٖ ّوشهبى ثب هصزف اهگب3 هوني اعت ثِ دل٘٘ل مبّّؼ ٗب هْْبر فؼبل٘٘ت اعتئ َملاعتّب ٗب افشاٗٗؼ ٗب تحزٗٗل فؼبل٘٘ت اعتئََثلاعت ّب در ثبفت اعتخَ اًاعتخَاًٖ ثبؽذ. اٗٗي تغ٘ ٘زات ؽبٗٗذ تب حذ دحذٍدٕ ثب تغ٘ ٘زات اٗ دبدؽذُ در ره َىَّرهَى بّبٕ تٌ ظ٘٘ن مٌ ذٓمٌٌذٓ عَخت ٍ عبس ملغ٘٘ن ارتجبط داؽتِ ثبؽذ.
تبٗٗح تحق٘٘ق حبضز ًؾبى هٖ دّّذ مِ هتؼبقت 16 فتِ توزٗ ٌبت اسَّٕاسٕ ثب ؽذت هتَعظ ٍ هصزف اهگب3، عغَح عزهٖ ملغ٘ تملغ٘تًَ٘ي٘ي ثِ عَر هؼٌهؼٌٖ داردارٕ افشاٗٗؼ هٖ ٗبثذ ٍ غلظت پبرات رهََى مبّّؼ هؼٌ هؼٌٖداردارٕ را ًؾبى هٖ دّذ، اٗي در حبلٖ اعت مِ غلظت ملغ٘ن شًَُٗ٘شُ تغ ٘ز هؼٌ هؼٌٖداردارٕ ذاؽتًِذاؽتِ اعت. اٗي تبٗح ثز تأث٘ز احتوبلٖ هصزف اع٘ ذّ باع٘ذّبٕ چزة خبً ادٓخبًَادٓ اهگب3 ٍ اًًدبم فؼبل٘ ٘تبّبٕ ثذًثذًٖ اسَّاسٕ رٍرٍٕ فزاٗ ٌذ اعتخَ َاىعبسعبسٕ در سًبى بئغِٗبئغِ تأم٘ذ دارد. ثب خٍخَدَد اٗي، عبس ٍ مبر اٗٗي فزا ٌذ وچٌٌبى هجْن اعت ٍ ٘بس ثِ تحق٘٘قبت ث ؾتزث٘ؾتزٕ دارد.

1.Alev. A and Yurtkuran, M. (2003). “Evaluation of hormonal response and ultrasonic changes in the heel bone by auatic exercise in sedentary
postmenopausal women”. Am J Phys Med Rehabil, 82, PP:942-.949
Bassey, EJ., Littlewood, JJ. (2000). “Lack of effect of supplementation with essential fatty acids on bone mineral density in healthy pre – and postmenopausal women: two randomized controlled trials of effacal v. calcium alone”. Br J Nutr.
83,PP: 629-.536
Bouxsein ML, Marcuse R. (1994). “Overview of exercise and Bone mass”, Reum Dis Clin N AM. 1994. PP:787 – .208
Brahm, H., Piehl- Aulin. K. (1997). “Bone metabolism during exercise and recovery: the influence of plasma volume and physical fitness calcify tissue Int”. 61, PP:192-198.
Brahm, H., Piehl- Aulin, K. (1996). “Biochemical markers of bone metabolism during distance running in healthy, regularly exercising men and women”, scand J Med Sci Sports. 6, PP:26-30.
Brouce, AW., Li, Yong. (2001). “Omega3 polyunsaturated fatty acids and skeletal health”. Society for experimental biology and medicine, 6, PP:485-497.
Dodin, S., Lemay, A.(2005). “The effects of flaxseed dietary supplement on lipid profile, bone mineral density, and symptoms in menopausal women: a randomized, double – blind, wheat germ placebocontrolled clinical trial”. J Clin Endocrinol Metab. 90, PP:1390-1397.
Griel, AE., Penny, MK.(2007). “An increase in dietary n3 fatty acids decreases a marker of bone resorption in humans”. Nutrition Journal, 6, 2, PP:1175-1182.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

Grimstone S, Tanguay K. (1993). “The calciotropic hormone response to changes in serum calume during exercise in female long distance runners”. Journal on Clin endocrine Metab. Vol. 76, (4),PP: 426-32.
Iwamoto, J., Takeda, and T. (2001). “Effects of exercise training and detraining on bone mineral density in postmenopausal women with osteoporosis”. Journal of Orthopedic science. 6, PP:128-.231
.11 Kruger MC, Coetzer H. (1998). “Calcium, Gamma – linoleic acid and Eicosapentaenoic acid supplementation in senile osteoporosis”. Journal of Aging. :01PP:385-.49
Lin Linda, L. and Hsieh S. (2005). “Effects of strength and endurance exercise on calcium – regulating hormones between different levels of physical activity”. Journals of Mechanics in Medicine and Biology. 5 (2),PP: 267-.572
Ljunghall, S., Joborn, H.(1998). “Increase in serum parathyroid hormons levels after prolonged physical exercise”. Med Sci Sports Exerc. 20, PP:122-5.
Maimoun, L., Manetta, J. (2006). “The intensity level of physical exercise and the bone metabolism response”. Int J sports Med. 27, PP:105-111.
15.Matsushita, H., Barrios, JA. (2008). “Dietary fish oil results in a greater bone mass and bone formation indices in aged ovariectomized rats”. J Bone Miner Metab. 26, PP:241-247.
O” Neill, ME., Wilkison, M. (1990). “The effects of exercise on circulating immunoreactive calcitonin in men”. Horm Metab Res. 22(10), PP:549-550.
Rong, H., Berg, U. (1997). “Effect of acute endurance and strength exercise on circulating calcium regulating hormones and bone markers in young healthy males”. Scand J Med Sci Spor. 7(3), PP:152-9.
Tartibian B, Motab N. (2008). “Effect of 9-week high intensity aerobic exercise on hormones and markers of metabolism of bone formation in young women”. Research Jour of Biol Sci. 3 (5): PP:519-524.
Terano, T. (2001). “Effect of omega3 polyunsaturated fatty acid ingestion on bone metabolism and osteoporosis”. World Rev Nutr Diet. 88, PP:141-147.
Thorsen, K., Kristoffersson, R. (1996). “The effects of brisk walking on markers of bone and calcium metabolism in postmenopausal women”. Calcified Tissue Int. 58, PP:221-.522
Tosun, A. Bolukbas, N. (2006). “Acute effects of a single session of aerobic exercise with or without weight – lifting on bone turnover in healthy young women”. Mod Rheumatol. 16, PP:300-.403
Takada, H., washino, K. (1998). “Response of parathyroid hormone to anaerobic exercise in adolescent female athletes”. Acta paediatrica Japonica. 40, PP:73-.77
Vanek Cand., and Connor, WE., (2007). “Do n3 fatty acids prevent osteoporosis”? Am J Clin Nutr. 85, PP:647-8.
Watkins, BA. (2003). “Modulatory effect of omega3 polyunsaturated fatty acids on osteoblast functions and bone metabolism”. Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids. 68, PP:387-398.
Weiss L, Barrett – Connor E, Von Muhlen D,(2005). “Ratio of n3 to n6 fatty acids and bone mineral density in older adults: the rancho bernardo study”. Am J Clin Nutr. 81:PP:934-8.


دیدگاهتان را بنویسید