در توليد سفارشي خواست مشتري و كيفيت محصـول رعايـت مـي شـد ، امـا هزينـه و زمـانتحويل، طولاني و تعداد محصول كم بود، در حالي كه در توليد انبوه هزينـه هـا و زمـان تحويـل،متعادل و تعداد توليد افزايش يافته، ولي خواست مشتري و كيفت ناديده گرفته مي شود.

توليد ناب به عنوان نسل سوم توليد، درصدد است ضمن رعايـت خواسـت مشـتري و كيفيـت محصول، هزينه ها و زمان تحويل را هم كاهش دهد و درواقع، وجـه فنـي و تكنولـوژيكي توليـدانبوه و وجه هنرمندانهي توليد سفارشي را درهم مي آميزد.
مدل مفهومي
سيستم مديريت ناب: اين سيستم كه بر اساس اصول تفكر ناب ووماك و كليدهاي نُ ه گانـهي توسعه جكسون و جونز مطرح شده، حاوي مجموعه اي از »اصـول و ابزارهـا« بـراي شناسـايي وحذف فراگير اتلافهاست كه به نام مديريت ناب مشهور شده است.
اركان سيستم مديريت ناب از ديدگاه جكسون عبارتند از: 1- زيربناي سيستم؛ 2- ابزارها.
سيستم مديريت جكسون و جونز با طراحي چارچوب توسعه (رئوس توسعه، كليد هاي نُ هگانه ي توسعه و سطوح پنج گانهي يادگيري) و با استفاده از ابزار مديريت ناب ( عارضهيابي ناب، فـرم هـا، نمودارها) وضعيت كنوني شركت را براساس چارچوب فوق بررسـي مـي كنـد، سـپس بـا تـدوين
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1. Internatiional Motors Vehicle Program
چشم انداز و آرمان توسعه، فرايند تجديد حيات شركت را آغاز مي كند و پس از آن، چرخه ي بهبودراهبردي آغاز مي شود.
جدول 1. اركان، عناصر و محورهاي سيستم مديريت ناب
عناصر اركان
رئوس سه گانه ي توسعه
چارچوب توسعه

چارچوب مفهومي سيستم مديريت ناب
كليد هاي نُه گانهي توسعه سطوح پنج گانه يادگيري فرايند تجديد حيات (آرمان و برنامه ي توسعه) چرخهي بهبود راهبري تشخيص مسائل شركت (عارضه يابي ناب)
ابزارهاي مديريت ناب فرمها نمودارهاي ديداري
سطوح يادگيري عبارتند از :
سطح پنج: توليد انبوه 1 سطح چهار: آغاز سيستم 2 سطح سه: توسعه ي سيستم3 سطح دو: بلوغ سيستم4 سطح يك: بالندگي سيستم5
جدول 2. رئوس سه گانه و كليد هاي توسعه
كليد توسعه رئوس توسعه
تمركز بر مشتري راهبرد
رهبري سازمان دهي ناب ساختار
مشاركت معماري اطلاعات فرهنگ بهبود قابليت
توليد ناب مديريت ناب تجهيزات مهندسي ناب ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
Mass Production
System Initiation
Development System
Maturity System
Excellence System
روش پژوهش
اين پـژوهش ، كـاربردي و از نـوع توصـيفي و همبسـتگي اسـت كـه بـا اسـتفاده از روشهـا ي كتابخانه اي و ميداني نسبت به انجام آن اقدام شده است. به كمك مطالعه ي برخـي از كتـاب هـا ، مقاله هاي داخلي و خارجي موجود و پايان نامه ها، ادبيات موضوع گردآوري شده و براي جمع آوري اطلاعات پژوهش از پرسـش نامـه و بـراي تـدوين پرسـش نامـه و روايـي محتـواي آن، از روش مطالعه ي كتابخانه اي، مصاحبه و اينترنت استفاده شده است.
جامعه ي آماري اين پژوهش، مديران و كاركنان شركت ايـران خـودرو هسـتند كـه در سـال
1388 در آن شركت فعاليت ميكردند.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

مهم ترين روش هاي گردآوري اطلاعات در اين پژوهش به شرح زير است:
مطالعات كتابخانه اي: در اين قسمت بـراي گـردآوري اطلاعـات در زمينـه ي مبـاني نظـري و ادبيات پژوهش، از منابع كتابخانه اي، مقاله هاي خارجي، پايان نامه هـا و كتـاب هـاي مـورد نيـاز وهمچنين از شبكه ي جهاني اطلاعات استفاده شده است.
تحقيقات ميداني: در اين قسمت براي جمـع آوري داده هـا و اطلاعـات درخصـوص كليـد هـا ي نُ ه گانهي توسعه از پرسش نامه استفاده شده است.
روش هاي نمونه گيري: در اين پـژوهش از آنجاكـه جامعـه از طبقـه هـاي مختلـف (مـديران وكاركنان) تشكيل شده و اطلاعات جداگانه اي مورد نياز بود، روش تصادفي گروهي انتخاب شـد و براي محاسبه ي حجم نمونه از فرمول كوكران بهره گرفته شد.
روايي و پايايي پرسش نامه: در اين پژوهش به منظـور تعيـين پايـايي آزمـون از روش آلفـايكرونباخ استفاده شده است. بدين منظور يك نمونه ي اوليه شامل 30 پرسش نامه پيش آزمون شد و سپس با استفاده از داده هاي به دست آمده از ايـن پرسـش نامـه هـا و بـه كمـك نـرم افـزار آمـاراس.پي.اس.اس. ميزان ضريب اعتماد با روش آلفاي كرونباخ محاسبه شد كه بـراي سـؤال هـاي پرسش نامه، عدد 92 درصد به دست آمد. اين عدد نشان دهنده ي آن است كه پرسش نامه ي مـورداستفاده، از قابليت اعتماد يا به بيان ديگر، از پايايي لازم برخوردار است.
براي تعيين اعتبار پرسش نامه، از روش اعتبار محتوا استفاده شده است.
براي اطمينان از اعتبار محتوا، بايد در موقع ساختن ابزار چنـان عمـل كـرد كـه سـؤال هـا ي تشكيل دهنده ي ابزار اندازه گيري، معرف قسمتهاي محتواي انتخاب شده باشد. به طـور معمـولاعتبار محتواي يك آزمون را افراد متخصـص در موضـوع مـورد مطالعـه تعيـين مـيكننـد . ايـنپرسش نامه نيز از سوي استادهاي راهنما و مشاور و چند نفر از افراد آگاه مورد تأييـد قـرار گرفتـهاست و از اعتبار لازم برخوردار است.
روش تجزيه و تحليل: براي تجزيه و تحليل داده هاي به دست آمده ي نمونـه هـا، از روش هـا يآمار توصيفي و آمار استنباطي استفاده شده است. در واقع نخست متغيرهاي پژوهش را بـه كمـكروش هاي آمار توصيفي مورد آزمون قرار داده شده است، سپس با روش هاي آمـار اسـتنباطي بـهتجزيه و تحليل اطلاعات براساس مدل جكسون و جونز پرداخته شد. در اين پژوهش، آزمونهاي ميانگين، همبستگي پيرسون، ضريب تعيين، معناداري ضـريب همبسـتگي، رگرسـيون، فريـدمن،تحليل عاملي مدل معادل ههاي ساختاري با استفاده از نرم افزارهاي ليزرل و اس.پي.اس.اس انجام شده است.
تعريف عملياتي متغيرها
تمركز بر مشتري: هدف آرماني در اين كليد، صفر بودن نارضايتي مشتري است.
رهبري: هدف آرماني رهبري به صفر رساندن ناهمگوني ميان راهبرد و منابع انساني است.
سازماندهي ناب: هدف آرماني اين كليد، صفر بودن بوروكراسي است.
مشاركت: هدف آرماني مشاركت، صفر بودن نارضايتي ذي نفعان است.
معماري اطلاعات: هدف آرماني اين كليد، اطلاعات از دست رفتهي صفر است.
فرهنگ بهبود: هدف آرماني اين كليد، خلاقيت از دست رفتهي صفر است.
توليد ناب: هدف آرماني توليد ناب، به صفر رساندن فعاليت هاي بدون ارزش افزوده است.
مديريت ناب تجهيزات: هدف آرماني اين كليد، صفر بودن خرابي و نقص است.
مهندسي ناب: هدف آرماني مهندسي ناب، فرصت از دست رفته ي صفر است.
يافته هاي پژوهش
تحليل توصيفي اين پژوهش، تنها مشتمل بر متغيرهاي جمعيت شناختي يا دموگرافيـك نمونـه ي آماري است. متغيرهاي جمعيتشناختي اين مطالعه مشتمل بر جنسيت، سـن، پايـهي تحصـيلي ، وضعيت تأهل و تجربه ي كاري است.
نخستين مؤلفه ي جمعيت شناختي اين پژوهش، مؤ لفهي جنسيت است كه در همهي افراد مرد هستند.
دومين مؤلفه ي جمعيتشناختيِ اين پژوهش مؤلفه ي سن است كه حدود 50 درصـد آنهـا در رده ي سني 31 تا 35 سال قرار داشته اند، 35درصد زير 30 سال و بقيه در رده ي سني 36 به بـالا بوده اند.
سومين متغير جمعيت شناختي تحصيلات است. 56 درصد در پايه ي تحصيلي ليسانس مشغولبه تحصيل هستند و كمترين نسبت 9/4 درصد به فوق ليسانس اختصاص دارد.
مؤلفه ي چهارم جمعيت شناختي وضعيت تاهل است و حدود 3/91درصد متاهل هستند.
مؤلفه ي پنجم جمعيت شناختي تجربه ي كاري است كـه بيشـترين تجربـه ي كـاري بـا رقـم
45درصد در دسته ي 1 تا 5 سال و كمترين آن با رقم 2/8درصد، بالاي 20 سال بوده است.
آزمون همبستگي پيرسون
در خصوص بررسي ميزان ارتباط و تأثير هر يك از كليد هاي نُه گانه با رئـوس توسـعه، از آزمـونهمبستگي پيرسون استفاده شده است.
در اين آزمون بين كليدهاي نُ هگانه و رئوس توسـعه ، عـدد معنـاداري 01/0 بـوده و رابطـه ي معناداري بين آنان برقرار است.
كليد تمركز بر مشتري داراي بالاترين ضريب همبستگي در رأس راهبـردي برابـر بـا 882/0 است. كليد سازماندهي ناب در رأس سـاختاري ، رقمـي برابـر بـا 912/0 و كليـد مـديريت نـابتجهيزات در رأس قابليت ها برابر 905/0 به دست آمده كه نشان دهندهي بالاترين ارتباط است.
آزمون تحليل واريانس فريدمن
براي رتبه بندي هر يك از عوامل مرتبط با كليدهاي توسعه از آزمون فريدمن استفاده شده اسـت.
نتيجه ي آزمون نشان مي دهد در رأس راهبرد، كليد تمركز بر مشتري بـا رتبـه ي 5/5 نسـبت بـهكليد رهبري با عدد7 /4 داراي اولويت بالاتري است. در رأس سـاختار، كليـد مشـاركت بـا عـدد04/4 در اولويت بالاتري است ودر رأس قابليت ها، مديريت ناب تجهيزات با عدد 2/7 در اولويـتاول است.
براي بررسي سؤا لها با توجه به اينكه جامعه به صورت عـدم نرمـال در نظـر گرفتـه شـده ازآزمون ناپارامتريك استفاده شده است.
چگونگي محاسبه ي امتياز يا نمره هاي عامل هاي استخراج شده در پژوهش در اين تحقيق از روش ميانگين ساده براي استخراج نمره هاي عامل استفاده شد.
در روش ميانگين ساده براي محاسبه ي نمره هاي عامل هاي استخراج شده، كافي است كه از متغيرها موجود و شناسايي شده هنگام تحليل عامليِ يك عامل، ميانگيني سـاده (بـدون در نظـر گرفتن وزن ها و بارهاي عاملي متغيرها با عامل موردنظر) گرفته شود.
با توجه به طيف ليكرت پنج عنصري مورد استفاده در پرسش نامه ها، ميانگين بـ ه دسـت آمـده عدد 3 است، رأس راهبرد كمتر از ميانگين و رأس ساختار بالاتر از ميانگين و رأس قابليت، برابـربا ميانگين به دست آمده است، بنابراين رأس راهبرد در وضع مطلوب قرار ندارد.
تحليل عاملي تأييد مدل جكسون و جونز در شركت ايران خودرو
براي اطمينان از صحت مدل اندازه گيري كليـد هـا ي نـُه گانـه ي توسـعه و رئـوس آنهـا، از مـدلمعادله هاي ساختاري استفاده شده است.
ابتدا مدل اندازهگيري كليدهاي نُه گانـه ي توسـعه بررسـي شـد. بـا توجـه بـه شـاخص هـايبرازندگي، تعديل يافته ي برازندگي، مجذور خطا، سطح معناداري، درجه آزادي و مربع كاي حاصـل از خروجي ليزرل (75/21)، برازش مدل مناسب تشخيص داده شد. در حالت تخمين استاندارد هم خروجي ليزرل حاكي از تأثير زياد كليد تمركز بر مشتري در رأس راهبـردي و كليـد مشـاركت در رأس ساختاري و نيز، كليد مديريت ناب تجهيزات بر رأس قابليتها بوده است. همچنـين رئـوسراهبردي و ساختاري بيشترين همبستگي را داشته اند. در رتبـه ي بعـد ، همبسـتگي ميـان رئـوسراهبردي و قابليت ها و پس از آن، رئوس ساختاري و قابليت ها قـرار مـيگيـرد . خروجـي بعـدي، حاكي از معناداري ضرايب و پارامترهاست.
در ادامه، با استفاده از تحليل عاملي، مدل جكسون و جونز مورد مطالعه قرار گرفت. خروجـيليزرل مقدار مربع كاي را 75/17 نشان داد كه حاكي از برازش مناسب اسـت . در حالـت تخمـيناستاندارد مشخص شد كه رأس راهبردي بيشترين تأثير را بر توسعه داشته و پـس از آن ، رئـوسساختاري و قابليت ها بهترتيب بر توسعه مؤثر هستند.
نتيجهگيري و پيشنهادها
هدف از انجام اين پژوهش بررسي ميزان ناب بودن شركت ايران خودرو براساس مدل جكسون و جونز بوده است. بنابراين نخست وضعيت شركت، از لحاظ سطح يادگيري بررسـي شـد و پـس ازآن، كليدهاي توسعه در شركت ايـران خـودرو شناسـايي شـدند . همچنـين ميـزان بـرازش مـدلجكسون با شركت ايران خودرو مورد مطالعه قرار گرفت.
از سؤال هاي اين پژوهش نتايج زير برداشت شده است:
شركت ايران خودرو از لحاظ پروژه هـاي بهبـود داراي ميـانگين بـالاتر از 3 اسـت كـهتوانسته از سطح پنجم توسعه (پايين ترين سـطح يـادگيري) بـا بهـره گيـري از تقويـتفرهنگ بهبود و پروژههاي بهبود، به سطوح بالاتر يادگيري دست يابد.
با توجه به اينكه شركت ايران خودرو از لحاظ مديريت ناب نزديك به 3 است، بنـابراينشركت توانسته تا سطح سوم يادگيري، يعني سطح توسعه پيشرفت كند.
از آنجاكه شركت از لحاظ رأس راهبردي توسعه در وضعيت پايين تر از 3 قرار دارد، پس هنوز به مرحله ي بالندگي در سطوح يادگيري نرسيده است.
بر اساس آزمون همبستگي نتايج زير به دست آمده است:
در رأس توسعهي راهبردي، كليد توسعه ي تمركز بر مشتري بيشترين ارتباط را دارد.
در رأس توسعه ي ساختاري، كليد توسعه ي سازمان دهي ناب بيشترين ارتباط را دارد.
در رأس توسعه ي قابليت ها، كليد توسعهي مديريت ناب بيشترين ارتباط را دارد.
براساس آزمون فريدمن نتايج زير برداشت شده است:
در خصوص رأس راهبرد، كليد تمركز بر مشتري بيشترين اولويت را دارد.
در خصوص رأس ساختار، كليد مشـاركت و در رأس قابليـت هـا، كليـد مـديريت نـابتجهيزات، بيشترين اولويت را دارد. در كل، كليد مديريت ناب تجهيزات بيشترين رتبه و اولويت را به خود اختصاص داده است.
براساس تحليل عاملي مدل نتايج زير حاصل شده است:
مدل جكسون و جونز در شركت ايران خودرو داراي برازش مناسبي است.
رئوس سه گانه ي توسعه داراي روابط متقابـل و شـديدي نسـبت بـه يكـديگر هسـتند ، بنابراين كاربرد اين مدل در شركت ايران خودرو مناسب بوده است.
نتايج به دستآمده از اين پژوهش، ميزان بستر مورد نياز براي پياده سازي توليـد نـاب در هـركدام از رئوس و كليدهاي مربوط به توسعه را مشـخص كـرده اسـت تـا موفقيـت شـركت را دررسيدن به فرايند توليد ناب و ميزان شكاف موجود در مورد هر يك از عناصر توسـعه پـيش بينـيكند و شركت ايران خودرو بتواند براي رسيدن به هدف ناب بودن، برنامهريزي مناسبي انجام دهد.
با توجه به بررسي پاسخ هاي دريافتي از پرسش نامههاي مربوط به ناب بـودن در شـركت و نتـايجحاصل از آن، پيشنهادهاي زير براي شركت ايران خودرو ارائه مي شود.
ايجاد سازوكاري براي تمركز بر مشتري؛
ايجاد تمهيداتي براي افزايش سازمان دهي ناب در شركت؛
ايجاد سازوكار استقرار توليد ناب.
منابع
اوهنو، ت. چ. (1382). سيستم توليد تويوتا. مترجم كاظم موتا بيان. چاپ اول اصفهان: نشر آموزه.
سرمد، ز. و بازرگان، ع. (1376)، روش هاي تحقيق در علوم رفتاري، چاپ اول. تهران: انتشارات آگه.
سكاران، ا. (1380). روش هاي تحقيق در مديريت. مترجمان محمود شيرازي و محمد صايبي. چـاپاول. تهران: انتشارات مركز آموزش مديريت دولتي.
سقايي، ع. (1385). توليد ناب به زبان ساده، تهران: انتشارات پارس نوين.
متقي ، ه. (1383). مديريت توليد و عمليات. چاپ اول. تهران: انتشارات كيومرث.
مهربان، ر. (1384). توليد ناب، چاپ اول. تهران: انتشارات جهان فردا .
مكينز، ر. (1384). سازمان ناب. مترجم ابراهيم پناهي. تهران: انتشارات اوحدي.
ووماك، ج. (1387). تفكر ناب. مترجم آزاده رادنژاد. چاپ پنجم. اصفهان: نشر آموزه.
ووماك، ج. (1381). توليد ناب، مترجم آزاده راد نژاد. چاپ ششم. اصفهان: انتشارات آموزه.
.01 Abbett, D. & Payane, V. & Gulfstream, V. (1999). Nalue stream tour, Lean Enterprise Institute, Atlanta, GA.
.11 Alstrom, P. (1998). Sequences in in the implementation of lean production, European Management Journal, 16(3): 327-334.
.21 Bicheno, J. (2000). The Lean Toolbox, 2nd Edition. Buckingham: Picsie Books.
.31 Dennis, P. (2002). Lean Production Simolified. USA Productivity Press.
.41 Jackson, T. (1996). Corporate Diagnosis Setting the Global Standard for Excellence. USA productivity press.
.51 Jones, D. T. (1999). Seeing the whole: Macro value stream mapping. Atlanta, GA: Lean Enterprise Institute.
.61 Richy, D. (1996). The Shingo Prize for excellence in manufacturing. Shingo Prize Guidelines. Journal for Quality and Participation
.71 Tapping, D., Luyster, T. & Shuker, T. (2003). Value stream management. New York: productivity Int.
.81 Womack, J.P. & Jones, D. & Roos, D. (1990).The machine that changed the world. New York, NY: Rawson Associates.
د دوی،
.91 Womack, J.P. & Jones, D.T. (1996). Lean thinking: Banish wastw and create wealth in your corporation. New York, NY: Simon & Schuster.


دیدگاهتان را بنویسید