co-word” نام برد. پيشوند ” Inter” اشاره به مفهوم ارتباط متقابل بين مدارك دارد و پيشوند”Co” اشاره به اتصالي دارد كه در يك مدرك رخ ميدهد. هركدام از شاخصهاي بالا با توجه به اهداف پژوهش انتخاب ميشوند.
شباهتهاي بين مدارك(واحدها) اغلب با روشهاي مختلفي محاسبه ميشود كه رايجترين آنها عبارتند از:ارتباطات ارجاعي3، شباهتهاي هم رخدادي4،مدل بردار فضايي5.
روشهاي دستهبندي متنوعي با توجه به كاربرد هر يك در ترسيم نقشهها موجود است كه مهمترين آنها عبارتند از: تجزيه مقدار ويژه/بردار ويژه،تحليل عاملي، مقياسگذاري چند بعدي6، تحليل معنايي نهفته7، تحليل خوشهاي8، مثلث بندي9.
نمايش به تمام روشهاي مصورسازي اطلاعات اطلاق ميشود كه در جهت جستجو و پيمايش اثربخش فضاهاي گسترده اطلاعاتي هستند. از اين روشها ميتوان به انواع روش- هاي فيلتر كردن اطلاعات، انواع روشهاي درشت نمايي و تغيير زاويه ديد اشاره كرد [20].كاربران اغلب از يك تصوير كلي شروع ميكنند و در قسمتي كه مورد علاقه است تمركز ميكنند و به جستجوي اطلاعات بيشتري ميپردازند و همين روال را ادامه ميدهند.
در هنگام جستجو، اطلاعات كاربران نيز به صحيح و كارآمد بودن اين فرآيند بسيار كمك ميكند. اگر كاربران در مورد حوزه خاص اطلاعات در خوري نداشته باشند يا با استفاده از زبان نا دقيق محاورهاي به جستجوي اطلاعات بپردازند، دچار مشكل تشابهات لفظي خواهند شد.
روش پژوهش
بر اساس فرآيند شش مرحلهاي بالا، براي

١Citation linkages
٢Co-occurrence similarities
٣Vector Space Model
٤ Multidimensional Scaling
٥Latent Semantic Analysis
٦Cluster Analysis
٧Triangulation

99060-37516

138مديريت دولتي، دوره 3، شماره 7، پاييز 1390
استخراج نقشه علم مديريت شهري بر مبناي مقالات نمايه شده در آياسآي در پنج گام اقدام شد، 1) طراحي رشته كاوش 2)انجام

جستجو بر اساس رشته كاوش طراحي شده 3)تجزيه و تحليل نتايج جستجو 4)طراحي ماتريس شدت ارتباط زير حوزه هاي موضوعي 5) استفاده از الگوريتم خوشهبندي سلسله- مراتب تجمعي و ماتريس شدت ارتباطات زير حوزه هاي موضوعي جهت طراحي نقشه علم مديريت شهري.

نمودار1. فرآيند اجر اي پژوهش
طراحي استراتژي جستجو: كليد واژههاي مورد نياز جهت انجام جستجو از “دانشنامه مديريت شهري و روستايي” كه با همكاري وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و سازمان شهرداريها و دهياريهاي كشور وابسته به وزارت كشور تهيه شده است، استخراج شد. با مراجعه به ويرايش اول دانشنامه مديريت شهري و روستايي، مشاهده ميشود، اين دانشنامه با حجم بيش از 900 صفحه مطلب پيرامون 350 مدخل مرتبط به مباحث مختلف تخصصي مديريت شهري و روستايي تنظيم شده است.
انجام جستجو:با استفاده از كليد واژههاي استخراج شده از دانشنامه مديريت شهري و روستايي، عمليات جستجو در وبگاه آياسآي صورت پذيرفت.

تجزيه و تحليل نتايج: بعد از انجام عمليات جستجو و تجزيه و تحليل نتايج، 36 طبقه- بندي موضوعي به عنوان زير حوزههاي موضوعي رشته مديريت شهري در نظر گرفته شد.
طراحي ماتريس تجزيه و تحليل: بر اساس اطلاعات مربوط به ميزان مقالات مشترك در زير حوزههاي موضوعي و نرمال سازي بر مبناي درصد مقالات مشترك در زير حوزههاي موضوعي “ماتريس نرمال ارتباطات حوزههاي موضوعي مختلف ” به دست آمد.
ترسيم نقشه: براي طبقهبندي 36 زير حوزه موضوعي و به دست آوردن نواحي نقشه از الگوريتم خوشهبندي سلسله مراتبي تجمعي10 استفاده شده است. براي ترسيم نقشه و مصورسازي نرمافزار پاژك11 بهكار گرفته شد. اندازه گرهها در ترسيم نقشه بر مبناي حجم مقاله در هر زير حوزه موضوعي محاسبه شد و وزن يالها (خطوط بين گرهها) معرف در صد مقالات مشترك در زير حوزههاي موضوعي مرتبط در نظر گرفته شد.

يافتههاي پژوهش
بعد از طراحي 4 عبارت جستجو بر مبناي 130 كليد واژه به دست آمده از دانشنامه مديريت شهري و روستايي و تركيب آنها (به علت محدوديت در مورد عبارات جستجوي بلند در سايت آياسآي) و انجام جستجو در موضوعات مرتبط با كليد واژهها، در مجموع 38291 مقاله استحصال شد. براي تجزيه و تحليل مقالات به دست آمده از نرمافزار تجزيه و تحليل نتايج در سايت »آياسآي«استفاده شد. اين نرمافزار از امكانات بسيار مناسبي از قبيل دستهبندي اطلاعات و شناخت حوزههاي موضوعي بر مبناي طبقهبندي حاصل از نقشه كلي علم، بيان ميزان مقالات مشترك در حوزههاي موضوعي استحصال شده، تجزيه و تحليل مقالات به دست آمده بر حسب مجلاتي كه مقالات در آنها به چاپ رسيده و نويسندگان مقالات برخوردار است. براي شناخت زير حوزههاي موضوعي رشته مديريت شهري در نرم- افزار آناليز، تنظيمات مناسب صورت گرفت. در قسمت طبقهبندي، قلمرو موضوعي12 انتخاب شد و براي آنكه كليه نتايج شامل38291 مقاله مورد آناليز قرار گيرد، در تنظيمات

١٠Hierarchical Agglomerative Clustering Algorithm
١١١٢ Pajek Subject Area

مربوط به حداكثر مقاله كه ميتوانند مورد تجزيه و تحليل قرار بگيرند، سقف 50000 مقاله انتخاب و در تنظيمات مربوط به نمايش مقرر شد تا 500 طبقهبندي اول نمايش داده شود.

4458462492162

براي آنكه تمام قلمروهاي موضوعي استحصال شود، حد آستانه13 براي نمايش طبقهبنديها، 1 در نظر گرفته شد، تا در صورتي كه اگر در يك طبقهبندي حتي اگر فقط يك مقاله مرتبط با مدي ريت شهري هم موجود باشد، طبقه بندي ياد شده نمايش داده شود.
دستاورد حاصل از سطح اول تجزيه و تحليل، 209 حوزه موضوعي را نمايش داد كه بيشترين مقاله مربوط به حوزه موضوعيURBAN STUDIESبا 5624 مقاله مرتبط و كمترين مقاله مربوط به حوزههايي مانند ORNITHOLOGY،NEUROIMAGING،PALEONTOLOGY و
… با 1 مقاله بود.
بديهي است، حوزههايي كه فقط ي ك يا دو مقاله در رابطه با مديريت شهري را در خود جاي دادهاند، را نميتوان در حوزههاي مرتبط با مديريت شهري بـه حسـاب آورد. بـراي مشـخصكردن حد حوزههايي كه فراواني مناسب و كافي از لحاظ تعداد مقالات دارند توسط نرمافزار SPSS فراواني مقالات تحليل شد. در گام اول كليه اطلاعات مربـوط بـه 209 حـوزه در نـرمافزار SPSS وارد شد و سپس با استفاده از تحليل توز يـع فراوانـ ي، جـدول توز يـ ع فراوانـي بـهعلاوه توزيع تجمعي دادههاي مربوط به مقالات به دست آمد. با توجه به قاعده پـاره تـو[21], 36 حوزه از 209 حوزه مورد تحليل بيش از 80 درصد مقالات را در خود جـا ي داده بودنـد؛ بنابراين36 حوزه به عنوان حوزههاي مرتبط و معنادار در مديريت شهري در نظر گرفتـهشد.

١٣ Threshold

نمودار2.نمودار ميلهاي مربوط به نحوه توزيع فراواني مقالات همراه با نقطه برش بر اساس قانون پاره تو
در گام بعد 173 حوزه موضوعي باقي مانده مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت و مجدد با استفاده از قانون پاره تو حوزههاي باقي ماندهاي كه 80 درصد مقالات از اين 173 حوزه موضوعي را در خود جاي داده بودند، شناسايي شدند، كه نتيجه اين دور از تحليل 44 حوزه موضوعي بود. هدف از اين كار شناسايي حوزههاي موضوعي است كه پتانسيل پيوستن به زير حوزههاي موضوعي مديريت شهري را در آينده دارند.
با توجه به تحليلهاي بالا اولين هدف پژوهش،كه تشخيص حوزههاي موضوعي تشكيل دهنده رشته مديريت شهري بود، به دست آمد، 36 حوزه يادشده(جدول1) به عنوان حوزه- هاي تشكيل دهنده مديريت شهري است.

جدول1.توزيع فراواني تعداد مقالات حاصل از آناليز بر حسب حوزههاي موضوعي
تعداد
مقاله حوزه موضوعي رتبه تعداد
مقاله حوزه موضوعي رتبه
827 علم و سياست مراقبت-هاي سلامتي 19 5624 مطالعات شهري 1
767 علوم اجتماعي پزشكي 20 5017 بهداشت عمومي، محيطي و شغلي 2
734 مديريت 21 4908 مطالعات محيطي 3
714 روانشناسي توسعهاي 22 4242 جغرافيا 4
680 روانشناسي كاربردي 23 2967 برنامه ريزي و آباداني 5
675 مددكاري اجتماعي 24 2522 اقتصاد 6
672 بومشناسي 25 2204 جامعه شناسي 7
664 روانشناسي باليني 26 1775 تعليم و تربيت و پژوهشهاي تعليم و تربيت 8
663 حمل و نقل 27 1649 علوم سياسي 9
635 جمعيتشناسي 28 1507 روانپزشكي 10
615 علوم محيط زيست 29 1231 اداره امور دولتي 11
612 طب اطفال 30 1211 خدمات و سياستهاي سلامت 12
606 تاريخ علوم اجتماعي 31 1167 علوم اجتماعي بين رشتهاي 13
586 كسب و كار 32 1069 انسانشناسي 14
566 سوء مصرف مواد 33 1035 تاريخ 15
565 پرستاري 32 1006 روانشناسي بين رشتهاي 16
547 پيري شناسي 35 929 مطالعات ناحيهاي 17
536 جغرافياي فيزيكي 36 867 پزشكي عمومي و داخلي 18

گام بعدي نشان دادن ميزان ارتباط اين حوزهها و نشان دادن نزديكي اين حوزه ها نسبت به يكديگر است. براي اين منظور در ابتدا كار با ماتريسي تحت عنوان “ماتريس همبستگي حوزههاي موضوعي” شروع ميشود. در اين ماتريس درايهها،ميزان مقالات مشترك در حوزه هاي موضوعي مختلف هستند،اطلاعات مربوط به ماتريس از نرمافزار آناليزور سايت آياسآي استخراج شد،اين ماتريس اطلاعات ارزشمندي در خصوص تعداد مشترك مي- دهد و مشخص ميكند هر حوزه چه تعداد مقاله مشترك با حوزه هاي ديگر دارد. اما براي آنكه ماتريس براي ترسيم نقشه قابل استفاده شود، هنوز يك گام ديگر باقي است با وجود آنكه تعداد مقالات مشترك ملاك خوبي براي نشان دادن ارتباط حوزههاي مختلف است،ولي ميزان تعداد مقالات در هر حوزه عاملي است كه بر روي ارتباط حوزهها تأثير مي گذارد و بايد اثر آن خنثي شود. با استفاده از رابطه 1 و ماتريس همبستگي حوزههاي موضوعي، ماتريس نرمال ارتباطات حوزههاي موضوعي به دست آمد،كه اين ماتريس پايه ترسيم نقشه علم مديريت شهري است.

رابطه 1.رابطه نرمال سازي درايههاي ماتريس همبستگي موضوعي ترسيم نقشه
مبناي كار براي ترسيم نقشه جدول مربوط به تعداد مقالات در هر حوزه (جدول 1) و ماتريس نرمال ارتباطات حوزه هاي موضوعي است. روش كار بين صورت است كه در ابتدا بر اساس جدول 1 و با يك مقياس 1000/1 گرههاي گراف ترسيم ميشود و سپس بر اساس ماتريس نرمال ارتباطات حوزههاي موضوعي ارتباطات بين گرهها مشخص و يالها ترسيم و وزن دهي ميشود. در گام آخر با استفاده از الگوريتم خوشه بندي مبتني بر وزن يالها، به دستهبندي گراف پرداخته و سطوح مختلف نقشه ترسيم ميشود. مسئله- اي كه براي اجراي الگوريتم كلاسترينگ مطرح است اينكه بتوان 36 حوزه فوق را در يك

دستهبندي كليتر به تعداد محدودتري طبقه تقسيم كرد. در اين راستا از الگوريتم كلاسترينگ سلسله مراتبي تجمعي استفاده شد. بر اساس تحليلهاي مبتني بر روش كلاسترينگ، 7 حوزه كليتر تحت عناوين:
“مجموعه دانش شهر و آباداني شهري “، “مجموعه دانش پزشكي و بهداشت شهري”،
“مجموعه دانش مديريت دولتي و علوم سياسي “، ” مجموعه دانش روانشناسي”، “مجموعه دانش مديريت “، “مجموعه دانش مربوط به بوم شناسي شهري “و “مجموع هدانش تاريخ ” به دست آمد. اين 7 ناحيه در مجموع 25 زير حوزه موضوعي از 36 زير حوزه موضوعي را در بر ميگيرند و 11 حوزه موضوعي باقيمانده را به عنوان حوزههاي موضوعي مستقل كه نواحي تك عضوي را در بر ميگيرند؛ در نظر ميگيريم. بنابراين 36 زير حوزه موضوعي بالا به 18 دسته كليتر تقسيم ميشوند كه 7 حوزه نواحي نقشه و 11 حوزه، از جمله حوزههاي مستقل هستند. ليست 18 ناحيه نقشه به ترتيب فراواني مقالات عبارتند از:
مجموعه دانش شهر و آباداني شهري با 73/33 درصد از مجموع تعداد مقالات
مجموعه دانش پزشكي و بهداشت شهري با 73/17 درصد از مجموع تعداد مقالات
حوزه موضوعي اقتصاد(ECONOMICS)، با 5/6 درصد از مجموع تعداد مقالات
۴. جامعه شناسي(SOCIOLOGY) با 5.7 درصد از مجموع تعداد مقالات
۵. مجموعه دانش مديريت دولتي و علوم سياسي با 48/5 درصد از مجموع تعداد مقالات
۶. مجموعه دانش روانشناسي با 5.3 درصد از مجموع تعداد مقالات
حوزه موضوعي تحقيقات آموزش و آموزشي(EDUCATION
&EDUCATIONALRESEARCH) با 6/4 درصد از مجموع تعداد مقالات
مجموعه دانش مديريت با 8/3 درصد از مجموع تعداد مقالات
مجموعه دانش مربوط به بوم شناسي شهري با 47/3 درصد از مجموع تعداد مقالات
مجموعه دانش تاريخ با 12/3 درصد از مجموع تعداد مقالات
حوزه موضوعي مردم شناسي با 7/2 درصد از مجموع تعداد مقالات
حوزه موضوعي روانشناسي بين رشته اي با 7/2 درصد از مجموع تعداد مقالات
مجموعه دانش پزشكي و روان پزشكي كودكان با 52/2 درصد از مجموع تعداد مقالات
۴١. حوزه موضوعي مطالعات ناحيه اي(AREA STUDIES) با 4/2 درصد از مجموع تعداد مقالات
۵١. مدد كاري اجتماعي(SOCIAL WORK)با 7/1 درصد از مجموع تعداد مقالات
۶١. ترابري يا حمل و نقل (TRANSPORTATION) با 7/1 درصد از مجموع تعداد مقالات
پرستاري(NURSING) با 4/1 درصد از مجموع تعداد مقالات
پيري شناسي(GERONTOLOGY)با 4/1 درصد از مجموع تعداد مقالات بحث و نتيجهگيري
نقشه علم مديريت شهري نشان دهندهي وضعيت اين علم از لحاظ تعداد مقالات نگارش شده در اين حوزه، ميزان فراواني اين مقالات در حوزههاي مختلف و همچنين ميزان پيوستگي اين حوزهها با ي كديگر است، به طور خلاصه اين نقشه وضعيت مديريت شهري به عنوان يك دانش نوپا و مجموعه دانشهايي كه اين دانش بين رشتهاي را شكل ميدهند، نمايش ميدهد. بر اساس نتايج پژوهش حاضر، نقشه علم مديريت شهري از 36 زير حوزه موضوعي و 18 ناحيه كه طبقهبنديهاي كليتر را نشان ميدهند تشكيل شده است. از نكات قابل توجه در خصوص اين علم سهم مجموعه دانش پزشكي و بهداشت شهري در اين علم است، كه با 73/17 درصد رتبه دوم از لحاظ تعداد مقالات را به خود اختصاص داده است.
از نكات قابل توجه ديگر در مورد نقشه علم مديريت شهري سهم اندك مجموعه دانش مديريت و رتبه 8 اين حوزه از لحاظ فراواني مقالات است كه در وهله اول غير قابل انتظار به نظر ميرسد، اما با توجه به حجم گسترده دانش مديريت شهري و ماهيت به شدت بين رشته- اي علم مديريت شهري اين امر قابل بررسي خواهد بود.
نتايج پژوهش گفته شده ماهيت به شدت بين رشتهاي مديريت شهري را نشان ميدهد، قبل از انجام پژوهش فرض بر اين بود كه نتيجه، به صورت دو طبقهبندي عمده مجموعه علوم

پاييز

،
1390

تي

،

دوره
3

،

شماره
7

مديريت
ل
و
د
146

پاييز

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

،


دیدگاهتان را بنویسید