تئوري خود توجيهي تئوري اميد تئوري انتظار
رفتار پافشاري بر
تئوري عامل تعهدات تئوري تقرب- اجتناب
تئوري گزينه واقعي

نمودار 1 – مدل مفهومي پژوهش: نظريههاي تبيين كننده پديده پافشاري بر تعهدات
3- روش پژوهش
3-1- نمونه و روش پژوهش
قلمرو مكاني پژوهش بخش عمومي يا همان دولتي است. از آنجايي كـه ماهيـت پـژوهشحاضر، از جنس تصميم گيري است و همچنانكه مي دانيم با توجه به عدم مالكيت و منفعت مستقيم در بخش دولتي نسبت به بخش خصوصي، اين دو بخش در اين زمينه بـهطوركامـل متفاوت عمل مي كنند كه با توجه به دسترسي به منابع داده ها، بخش دولتي انتخـاب شـده و بهدليل گستردگي حيطه، وزارت بازرگاني مورد مطالعه انتخاب شده است.
جامعهي آماري ما مديران اين وزارتخانه هستند. در اين وزارتخانه حدود 300 مدير در سطح ارشد، مياني و عملياتي كه به عنوان معاونان وزيـر، ر ؤسـاي سـازمان هـا ، مـديران كـلاس تانه ا و معاون ان آن ه ا فعالي ت م يكنن د. ب ا توج ه ب ه ماهي ت پ ژوهش ك ه در م ورد تصميم گيري در سازمان است، تمركز در انتخاب نمونه ها بر روي همين مديران بوده كه بـااستفاده از فرمول كـوكرا ن بـراي جامعـهي محـدود، بـا محاسـبه واريـانس(0.81) و خطـاي نمونهگيري (0.14) از روي نمونه مقدماتي و در نظرگرفتن سطح اطمينان 95 درصد، تعـداد100 نفر به عنوان حجم نمونه تعيين و از ميان مديران انتخاب شدهاند و تعداد97 پاسخنامه از نمونه ها دريافت شده است. پرسشنامه طراحي شده در اختيار اعضاي نمونه قرار گرفت و به آنها اطمينان داده شد كه رابطه بين افراد و اطلاعات حاصل از پرسشنامه هـا بـهطـور كامـل محرمانه خواهد ماند و در هيچ گزارشي عنوان نخواهـد شـد. از هـر مـدير خواسـته شـد تـاپرسشنامه را كه در مورد رفتار پافشاري و نظريههاي توجيه كننـده آن اسـت ، در خصـوصمديران سطح بالاتر خود تكميل كند. ما در اين پژوهش از روش پيمايشي استفاده كـرديم ؛ زيرا با توجه به ماهيت سؤالا ت پژوهش، فشـار روانـي كمتـري بـه پاسـخ دهنـدگان هنگـام پاسخگو يي وارد ميشود كـه در صـورت اسـتفاده از مصـاحبه، امكـان وجـود انحـراف در پاسخها وجود داشت.
3-2- معيارهاي پژوهش
يكي از جنيه هاي نوآوري اين پژوهش استخراج شاخص هـا يي بـراي برخـي از نظريـه هـاي پافشاري بود. با بررسي مباني نظري موجود براي برخي از نظريههـا شـاخص هـا ي آمـاد هاي يافت نشد. با بررسي ادبيات پژوهش براي نظري ههاي تقرب ـ اجتنـاب [13] و گزينـه واقعـي [24]، شاخصهايي يافته شد. همچنين براي بقيه نظريهه ا شاخص هايي استخراج و بر مبنـاي آن سؤالا ت پژوهش طراحي شد. براي اطمينان از صحت سؤالها به بررسي روايي و پايايي آن ها پرداختيم. براي بررسي روايي، سؤالات در اختيـار 10 نفـر از مـديران وزارتخانـه كـهداراي تحصيلات مرتبط بودند و چند مدرس دانشگاه در حوزه تصـميم گيـري كيفـي قـرارگرفت كـه راهنمـايي هـا ي ايشـان جهـت روايـي صـوري و از داد ههـا ي حاصـل از تكميـلپرسشنامه توسط ايشان جهت روايي همزمان اسـتفاده شـده اسـت . بـراي اطمينـان از پايـايي سؤالات از پايايي سازگاري بين سؤالها با كمك آزمـون آلفـاي كرونبـاخ اسـتفاده شـده، نتايج آزمون آلفاي كرونباخ روي نمونه مقدماتي باعث تغييراتي روي پرسشـنامه شـده، امـااين آزمون روي نمونه پژوهش براي ساز ههاي مورد بررسي داراي مقدار بـالاي 70 درصـدبود كه در نگاره 1 قابل مشاهده است. همچنين از پايايي بازآزمون چند مـد ير اسـتفاده شـد كه نتيجه، همبستگي بالا را نشان داد.
جهت اندازه گيري متغير هاي فرضيه ها از طيف ليكرت 5 تايي براي اندازهگيري كليـهي شاخصها استفاده شد كه عدد يك نشاندهنده ي كاملاً مخالف و عدد پـنج نشـان دهنـدهي كاملاً موافق بود. از مديران خواسته شد تا به سؤالات بر اساس ذهنيـت خـود بـراي مـديرانسطوح بالاتر در وزارتخانه پاسخ دهند.

4- يافته ها
4-1- بررسي ويژگيهاي جمعيتشناختي پاسخدهندگان
متوسط سن پاسخدهندگان به پرسشنامه تقريبـاً 40، متوسـط سـابقه خـدمت 17.8 و متوسـطخ دمت در پس ت م ديريتي آن ه ا 8.5 س ال ب وده اس ت. ح داقل س ابقه م ديريتي در ب ين پاسخدهندگان 2 و حداكثر 20 سال بوده است. از بين 88 پاسـخ دهنـده معتبـر بـراي سـؤال جنسيت 74 نفر مرد و 14 نفر زن بود هاند و از پاسخدهندگان معتبر به سؤال جايگاه مديريتي از مجموع 48 نفر 1 نفر مديران عالي، 24 نفر مدير ميـاني، 15 نفـر مـدير عمليـاتي و 8 نفـركارشناسان بوده اند. بنابراين از حجم نمونـ ه هـا در هـر طبقـه مـي تـوان گفـت، نمونـه گيـريبه گونه اي بوده است كه متغيرهاي مداخله گري چون جنسيت و جايگاه شغلي تحت كنتـرلقرار گرفته و اثر آنها حذف شده است.
4-2- روايي و پايايي آزمون
علاوه بر بررسي آلفاي كرونباخ روي نمونه مقدماتي، اين كار روي نمونه پژوهش نيز انجام شد. طبق نظر نونالي (1978) سازه داراي پايايي خواهد بود، در صورتيكه مقدار اين معيـار بالاتر از 0.7 باشد و حتي مطابق نظر ساكاكيبارا و همكاران (1997) اگر معيار جديـد باشـدمقدار 0.6 نيز قابلقبول است [27]، نتايج اين آزمون روي نمونه پژوهش در نگـاره 1 آورده شده است.
معيار ديگر براي بررسي روايي، واگرايي بين سازه هاي متفاوت است. براي ايـن كـار ازضريب همبستگي بين سازه هاي مختلف استفاده كـرديم. بـاگزي و همكـاران نشـان دادنـد ، همبستگي بالا بين متغير نشان مي دهد كه آن ها معين و مجـزا نيسـتند [27]. در ايـن مطالعـه،نتايج نشاندهنده همبستگي بيمعني و در صورت معنادار بـودن، ضـرايب همبسـتگي پـايين بين سازه ها مختلف است. پس مي توان واگرايي بين متغيرهـاي مختلـف را پـذيرفت. نتـايجآزمون همبستگي در نگاره 1 آورده شده است.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

همچنين ضريب هاي همبستگي نشان مي دهند، تنها نظريـه خـود تـوجيهي، رابطـه مثبـتمعناداري بـا پديـده پافشـاري بـر تعهـدات در وزارت بازرگـاني دارد ( تسـت هـاي فـوق در p < 0.01 معنادار است).

نگاره 1- همبستگي بين متغيرها

گفتني است، چون ديدگاه تئوري گزينه واقعي، فقط بيانگر اين نكتـه اسـت كـه پديـدهپافشاري، رفتاري عقلايي و منطقي است؛ بنابراين همبستگي بين اين تئوري و متغيـر پديـدهپافشاري در اين پژوهش كه از ديدگاه رفتاري ناقص نگريسته شده است معنـاي خاصـي رامتجلي نخواهد كرد.
4-3- آزمون فرضيه ها
نگاره2 خلاصه اي از نتايج توصيفي متغيرهاي مورد بررسي در پژوهش را ارايه ميدهد، كه در آزمون فرضيه ها مي تواند كمك بيشتري به درك مطلب نمايد.
نگاره2 – خلاصه نتايج آماري تحليل ارزيابي

شاخص هاي در نظر گرفته شده براي اندازه گيري رفتـار پافشـاري از ديـدگاه اول يعنـيپديده اي ناقص و غير عقلايي است و از آنجايي كه چهار نظريه ابتدايي از ايـن ديـدگاه ونظريه پنجم از ديدگاه تقابل نيروهاي مثبت و منفي است مي تـوان تسـت آن هـا را از طريـقتخمين يك مدل رگرسيون خطي انجام داد و در مورد نظريه گزينه واقعي كه از ديـدگاهيكاملاً عقلايي به توجيه اين پديده مي پردازد، از تحليل استنباطي ميانگين آن به طور مسـتقلاستفاده مي شود. مدل به وسيلهي نرمافزارSPSS11 تست شد. براي تسـت تـأثير متغييرهـا درفرضيههاي1، 2، 3، 4، 5 معادله رگرسيون ذيل ارايه شد.
Y = α + β1X1 + β2X2+ β3X3+ β4X4+ β5X5+ε كه در اين معادله نماد ها به صورت ذيل تعريف مي شوند:
Y : پديده پافشاري بر تعهدات 2X : نظريه اميد 5X : نظريه تقرب ـ اجتناب α : مقداري ثابت 3X : نظريه انتظار ε : عوامل مداخله گر تصادفي.
1X : نظريه خود توجيهي 4X : نظريه كارگزاري
نتايج آزمون خطي بودن رابطه بين پديده پافشاري و متغيرهاي مسـتقل بـر خطـي بـودنرابطه بين آن ها دلالت دارد (Sum of squares=4.445 , F=4.21 , Sig=.001). نتايج رگرسيون خطي نشان مي دهد، نظريـه خـود تـوجيهي (b1=0.25, t- value = 3.77 Sig = 0.00, p < .01) در سطح 99 درصـد و نظريـه كـارگزاري (b1=0.25, t- value = 2.11 Sig = 0.037, p < .05) در سـطح 95 درصـد داراي رابطـه مسـتقيمي بـا پديـده پافشـاري بـرتعهدات بوده و تأثير معناداري روي آن دارند و به اين معني است كه در وزارت بازرگـانيدو نظريه ي فوق توجيه كننده ي رفتار پافشاري بر تعهدات هستند و هر چه فاكتورهـاي ايـننظريههاي بيشتر جلوهگر شود، رفتار پافشاري نيز بيشتر ديده خواهد شد.
نظريه تقرب ـ اجتنـابb1= -0.249 , t- value =-1.663 , Sig = 0.1 , p < .05) ) در سـطح حدود 90 درصد داراي رابطه اي غيرمستقيم با پديده پافشاري بر تعهدات بوده و تأثير منفـيمعناداري روي آن دارند. پس در اين وزارتخانه نظريه تقرب اجتناب مي تواند تبيـ ين كننـدهاين پديده باشد، به اين صورت كه هـر چـه بـر فاكتورهـاي آن بيشـتر تأكيـد شـود، پديـدهپافشاري كمتر مشاهده خواهد شد. بهعبارتي در تقابل نيروهاي مثبت بازدارنـده پافشـاري ومنفي مشوق پافشاري در وزارت بازرگاني برنده نيروهاي مثبت هستند.
نظريـه اميـدb2 = -0.003 , t- value = -.544 , p < .01) ) و نظريـهي انتظـار (- = 3 b0.006 t-value = -0.67, p < .01)، داراي تأثير معناداري با ايـن پديـده در سـازمان گفتـهشده نيستند.
با توجه به موارد فوق فرضيه هاي 1، 4 و 5 تأييد و 2 و 3 رد مي شوند.
مدل رگرسيون كلي، پس از نتايج همه متغيرها نشان مي دهد، 22.1 در صد تغييـرات درپديده پافشاري در نتيجه نظريههاي تأييد شـده مـدل مـذكور يعنـي خودتـوجيهي، عامـل وتقـرب ـ اجتنـاب توجيـه پـذير اسـت بـه عبـارت ديگـر : (F – value = 4.21, p < .01).
R2 = 0.221
خلاصه نتايج آزمون فرضي ههاي 1 تا 5 در نگاره3 آورده شده است.
نگاره 3- خلاصه نتايج تست فرضيههاي1 تا5
نتايج فرضيه ها سطح
معناداري t-value β خطاي
استاندارد b متغير
0.000 6.755 0.371 2.507 (constant)
تأييد H1 0.000 4.18 .482 0.065 0.271 خود توجيهي
رد H2 0.598 -.528 -.053 0.062 -0.003 اميد
رد H3 0.567 -.574 -.064 0.093 -0.005 انتظار
تأييد H4 0.073 1.814 .24 0.11 0.2 عامل
تأييد H5 0.071 -1.825 -.268 0.149 -0.272 تقرب- اجتناب
122. = ضريب تعيين
F- value = 4.21 (p <.01)
نتايج مدل سازي معادلات ساختاري در LISREL8.1 نيز نتايج فوق را تأييـد مـي كنـد . جهت برازش مدل از شاخص هاي ذيل استفاده شد. ريشه ميانگين پسماند (RMR) و مقـداراستاندارد شده آن (SRMR) براي مدل ما مقـدارRMR برابـر 0.03 و مقـدارSRMR برابـر0.04 است، بهترين مقدار براي اين شاخص صفر است. شاخص ديگـر GFI و AGFI اسـت كه نشان دهنده آن است كه مدل تا چه حد نسبت به نبود آن برازندگي بهتري دارد و مقدار بزرگتر از 0.9 براي برازش مدل قابلقبول است. در مدل ما مقدار GFI برابـر 0.92 اسـت ، شاخص ديگر RMSEاست كه برابر 0.064بود، كه نسـبتاً قابـل قبـول اسـت [9]. نمـودار 2 خروجي نرمافزار را براي مدل ساختاري مدل نظر ي پژوهش در قالب جواب هاي استاندارد شده نشان مي دهد. همان طور كه مشخص است، نتايج مشابه نتايج تحليل رگرسـيون اسـت .
آزمون معناداري t-value و تخمين LISREL از روابط در نگاره 4 آورده شده است.

نگاره4- خلاصه نتايج رابطه بين متغيرها در مدل معادلات ساختاري
ضريب استاندارد شده تخمين تأثير بر پديده t-value نظريه توجيه كننده
-0.06 -0.05 -0.46 نظريه انتظار
0.42 0.21 2.94 نظريه خود توجيهي
0.1 0.01 0.1 نظريه اميد
0.21 0.17 2.23 نظريه عامليت
-0.28 -0.26 -2.41 نظريه تقرب ـ اجتناب
در مورد فرضيه 6، با توجه به نگرش مثبت نظريه گزينه واقعي به پديده ي مورد بررسـيو همچنين در نظرگرفتن اينكه در پژوهش حاضر پديده پافشاري بـر تعهـدات بـا رويكـردمنفي اندازهگيري شده است، نمـي تـوان مشـابه سـاير فرضـيه هـا مـورد آزمـون قـرار گيـرد. همان طور كه در نگاره 2 مشخص است، ميانگين فاكتورهاي نظريه گزينه واقعي برابر 3.81 است و با اطمينان 95 درصد مي توان گفـت ميـانگين آن بـين 3.68 تـا 3.94 اسـت، اگـر درفرضيه مقدار متوسط به بالا را نشانه ي برقراري مفروضات ايـن نظريـه در وزرات بازرگـانيبدانيم، پس فرضيه 6 تأييد شده و ايـن نظريـه مـي توانـد تبيـين كننـدهي رفتـار پافشـاري بـرتعهدات از ديدگاه عقلا يي باشد.

نمودار 2- مدل سازي معادلات ساختاري مدل مفهومي پژوهش
5- نتيجهگيري
5 -1- بحث و دلالتها
يافته ها نشان مي دهد، در مورد جامعه ي مورد مطالعه يعني وزارت بازرگاني، پديده پافشاري بر تعهدات و تصميمات اوليه به طـور متوسـط وجـود دارد. همـان طـور كـه در مـدل واقعـيپژوهش در نمودار 3 نشان داده شده است، به اذعان مديران سازمان، نظريه خود تـوجيهي،عامل و تقرب ـ اجتناب و درنهايت نظريه گزينه واقعي تبيين كنندهي اين رفتـار در سـازمان است.

توجيهي

خود

تئوري

عامل

تئوري

تقرب

تئوري

اجتناب

واقعي

گزينه

تئوري

پافشاري

رفتار
تعهدات

بر


دیدگاهتان را بنویسید