در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

يافتهها: نتايج آزمون t نشان داد ميزان فرسودگي شغلي در پرستاران براسـاس تأهـل، شـرايط كـار، سـن و رسـمي يـاقراردادي بودن تفاوت معناداري (001/0<p) دارد. همچنين نتايج تحليل كوواريانس نشان داد كه آموزش مثبتانديشي منجر بهافزايش معنادار سخترويي و تابآوري (001/0<p) و منجر به كاهش معنادار فرسودگي شغلي (001/0<p) در پرسـتاران شـدهاست و اين بدان معني است كه آموزش مثبتانديشي بر سخترويي، تابآوري و فرسودگي شغلي پرستاران تأثير معناداري داشته است (001/0<p).
نتيجهگيري: با توجه به شرايط استرسزاي شغل پرستاران، مداخلههاي روانشناختي با هـدف افـزايش سـخت رويـي و تابآوري مي تواند فرسودگي شغلي آن ها را كاهش داده و رضايت شغلي و بهبود كيفيت خدمات حاصل گردد.

كليد واژه ها: مثبتانديشي، سخترويي، تابآوري، فرسودگي شغلي، پرستاران

تاريخ دريافت: 12/6/1393 تاريخ پذيرش: 6/12/1393

– كارشناس ارشد مشاوره، سازمان آموزش و پرورش خراسان رضوي، قوچان، ايران
– دانشجوي دكتراي مشاوره، دانشگاه بين المللي امام رضا (ع)، مشهد، ايران (نويسنده مسؤول)
[email protected] :پست الكترونيكي
– استاديار مشاوره، دانشگاه آزاد اسلامي بجنورد، بجنورد، ايران
– استاديار روان شناسي، دانشگاه آزاد اسلامي قوچان، قوچان، ايران
مقدمه

در زندگي امروزي بيش از هر زمان ديگري شاهد تجربه استرس زايي هستيم كه بهداشت روان افـراد را بـهمخاطره انداخته و باعث بروز ناراحتي هاي رواني در انسان مي گردنـد . يكـي از عوامـل مـؤثر بـر عمل كـرد افـراد در سازمان ها استرس شغلي ناشـي از شـرايط سـخت شـغلي است كه سلامت افراد را در معرض خطر قرار مي دهد (1).
فرسودگي شغلي از جمله خطرات شغلي است كه به علت تأثير منفي بر كاركنـان ، سـازمان هـا و بيمـاران ، در سال هـاي اخيـر مـورد توجـه قـرار گرفتـه اسـت . روزانـهپرستاران در محل كار بـا عوامـل اسـترس زاي متعـددي همچون كار بيـشتر از حـد تـوان ، تعارضـات فـردي ، كـارشيفتي، سر و كار با مرگ و مير، فقـدان حمايـت روانـي ، تـضاد بـا پزشـكان و ابهـام در ميـزان اختيـارات روبـه رو مي شوند كه اين عوامل مـي توانـد بـر سـلامتي مـراقبين سلامتي تأثير بگذارد و در آن هـا فرسـودگي شـغلي ايجـادنمايد (2). فرسودگي شغلي، سـندرمي اسـت كـه در اغلـبكاركنان خدمات بهداشتي نظير پرستاران مشاهده مي شـودو با علايم جسمي نظير خستگي، بـي اشـتهايي، سـردرد والگوي خواب آشفته همراه است. عـلاوه بـر ايـن، كـاهشتوجه، احساس بيمعنايي و بيعـاطفگي وجـود دارد (3). از طرفي فرد دچار احساس ناتواني در انجـام كارهـا، كـاهشاحساس كفايت، كاهش علاقـه، كـاهش بـي ميلـي بـرايشروع كار و ناتواني در حفظ تعادل مي گـردد (4). خـستگيرواني نيز يكي از علايم اصـلي سـندرم فرسـودگي شـغلياست (5). در مبتلايان بـه ايـن سـندرم، تحريـك پـذيري،كـاهش تحمـل، احـساس نااميـدي و تمايـل بـه مـصرف مسكنها و آرامبخشها به صورت خود درماني وجـود دارد (4و6). فرسودگي يك سندرم جـسمي و روانـي اسـت كـهمنجر به نگرش و رفتار منفي، خلق پايين، استرس و عـدمرضايت شغلي مي گردد (6). پژوهشها نشان مي دهـد كـهماهي ت ش غل پرس تاري ب ه گون ه اس ت ك ه بي شترين
فرســودگي شــغلي را در بــين مــشاغل مختلــف دارد (7).
تحقيقات متعددي نشان مي دهـد كـه پرسـتاران بـيش از سـاير مـشاغل دچـار فرسـودگي شـغلي مـي شـوند . اداره اطلاعات آمريكا بيان داشته است كـه در ميـان مـشاغل ، مشاغل بهداشتي درماني با بالاترين ميـزان آسـيب هـاي شـغلي و از جملـه فرسـودگي شـغلي همـراه هـستند (8). همچنين Vahey و همكاران معتقدند فرسـودگي شـغليپرستاران، بيشتر از هر عاملي روند بهبود بيمـار را تهديـد ميكند (9).
اما يك شخص با جهت گيري خوش بينانه به آينده، موقعي تهاي استرس زا را با ديدي مثبت ارزيابي ميكند و محاسبه خوبي از توانايي هايش براي گذرانـدن مـشكلات دارد. افراد خوشبين در مواجهه با رويدادهاي استرسآميز از خود ثبات و اطمينان نشان مي دهند و تما يـل دارنـد در مورد آينده، احتمالات مثبت را در نظر بگيرند و ب يـشتر از راهبردهاي مقابله اي مسأله مدار براي مواجهه با مشكلات استفاده نمايند. در نتيجه به نظر ميرسد كـه خـوش بي نـي نقش مهمي در سازگاري افراد با موقعيت هاي فشارزا ايفا ميكند (10و11).
آموزش خوشبيني به صورت طـرح وقـايع سـختزندگي گذشته و تعديل آنها با تعيين اهداف مثبـت بـراي آينده، بر افزايش خود اثربخشي، معناي و اميد به زنـدگي و بهزيستي افراد اثربخش بوده است (12و13).
در پـژوه ش هـاي مختلـف كـه بـرروي كاركنـان و شاغلين داراي شرايط شغلي دشوار انجام شده است، ميزانخوش بيني پاييني گزارش شـده اسـت كـه ايـن ميـزان درپرستاران به خصوص پرستاران زن وخيم تر است (12).
Maddi و Khoshaba بـ ا اسـ تفاده از نظـ ر كوباسا، بيان ميكنند كه افراد داراي سخت رويي، علي رغم پشت سر گذاشتن حـوادث تنيـدگي زا در زنـدگي، تـسليم بيمار يها و عوارض منفـي آن نمـي شـوند . سـخت رويـي داراي سه مؤلفه تعهد، كنترل و چالش طلبي است. مقصود از تعهد آن است كه فرد در رويارويي با شرايط دشوار، به جاي ترك صحنه، ترجيح دهد حضور خـود را در صـحنه حفظ كند و به افـراد درگيـر در آن موقعيـت ، در برطـرف كردن دشواري كمك كند. مقصود از كنترل آن است كه فرد به توانايي هاي خود براي اثرگذاري بر نتايج رويدادها باور داشته باشد. مقصود از چالش طلبي آن است كه فرد در رويارويي با چالش ها بـه جـاي مقـصر قلمـداد كـردن سرنوشت، در صدد ايجاد فرصت هايي براي رشـد خـود و ديگران باشد (14و15).
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

در پژوهش هايي نشان داده شـد كـه سـخت رويـي، پيـــشگيريكننـــده قدرتمنـــدي در تنيـــدگي شـــغلي وافزايش دهنده رضايت شغلي (16)، پيش بينيكننده سلامتروان (17و18) و رابطه معكوس با مشكلات بين شخـصي
دارد و شــرايط اســترسزا را كمتــر تهديدكننــده ارزيــابي مي كنند (19).
تحقيقات متعدد همواره در پي اين بوده اند كه عواملي را كشف كنند كه بتوانند در شرايط آسيب زا به كمك انـسان آمده و مانع آسيب ديدگي و اضمحلال وي زير فشار سنگين مسايل و مشكلات گردند. يكي از مهم ترين توانايي انـسان كه باعث سازگاري مؤثر با عوامل خطر مـي شـود ، تـاب آوري است. افراد تاب آور بر اين باورند كه زنـدگي بـا معنـاتر از آن است كه بخواهند در مقابل مشكلات تسليم شوند (20و21).
Inzlicht و همكاران نشان دادند كه افراد تاب آور و سخت رو مي توانند بر انواع اثرات ناگوار و خستگي هـاي جسماني و عاطفي ناشي از كار چيره شوند و سلامت روان خود را حفظ نمايند (22).
حفظ سلامت روان شناختي و سازگاري در شـرايط استرس و موقعيت هاي ناگوار در افراد داراي سرسـختي و تاب آوري بالا كه منجر به افزايش كارايي و نيز احـساس رضايت فردي مي شود (24-20).
افزايش تاب آوري موجب بهبود بخشيدن به كيفيت زندگي (25)، كاهش دهنده درد و استرس (26) و كـاهش مـشكلات هي جـاني، افـزا يش سـطح سـلامت روانـي، رضايتمندي از زندگي را در پي دارد (27).
در پژوهشHarrisson و همكاران، نتيجه گرفتهشد كه سخترويي و تابآوري پرستاران زن در مقايسه بـامردان پرستار شـاغل در بيمارسـتان كمتـر و ميـزان بـروزبيماريهاي جسمي و رواني و به ويـژه اسـترس شـغلي درزنان پرستار شايعتر بوده است (2).
نريماني و عباسي در پژوهشي نشان دادند كه بـين تاب آوري و سخت رويي با فرسودگي شغلي رابطـه مثبـت وجود دارد (28).
در مطالعه شاكري نيا و محمدپور نشان داده شد كه بين استرس شغلي و فرسـودگي شـغلي پرسـتاران زن بـا تاب آوري آن ها رابطه منفي معنادار وجود داشت. متغيرهاي سـن و بخـش محـل كـار و تـاب آوري آن هـا توانـستند فرسودگي شغلي پرستاران را پيش بيني كند. بين گروه هاي شغلي پرستاران از لحاظ استرس و فرسودگي شغلي تفاوت معنـادار وجـود داشـت . تفـاوت بـين پرسـتاران كـه در بخش هاي اوژانـس و زنـان اشـتغال دارنـد معنـادار بـود .مي توان نتيجه گرفت تاب آوري تعديل كننـده اسـترس و فرسودگي شغلي است (29).
از روش هـاي رايـج مـداخلات درمـاني در كـاهشفرسودگي شـغلي و افـزايش تـابآوري شـاغلين مختلـف،مي توان به درمان شناختي رفتاري كه هيچ كـدام از آنهـا در گروه پرستاري مـورد بررسـي قـرار نگرفتـه بودنـد؛ امـادرمان ذهن آگاهي مبتني بر كاهش استرس پرسـتاران درپـــژوهش Chiesa و Serretti (30) و اثربخـــشي آن تأييد شده است.
Walker در پژوهشي نشان داد كه ضمن اين كه سخترويي پرستاران در مقايـسه بـا سـاير مـشاغل كمتـراس ت، تكني ك ه اي درم اني مبتن ي ب ر خ وش بين ي و مثبتانديشي در بالا بردن سخترويي پرسـتاران و سـبك رويارويي آن ها با استرس هاي شغلي اثربخش است (31).
در پـژوهش هـاي Seligman و همكـاران (32)، Luthans ،(33) Cabrera و همكاران (34) بـه تـأثير برنامه مداخله رواني آموزشي مثبتانديشي در بهبود كيفيتكاري و تابآوري در شرايط سخت كاري و همچنـين اثـرمثبتي كه روي فرسودگي شغلي دارد توجه شده است.
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

از آنجا كه فرسودگي شغلي پرستاران باعث كاهش بازده كاري، افزايش غيبت از كـار، افـزايش هزينـه هـاي بهداشتي و جابجايي پرسنل، تغييرات رفتاري و فيزيكي و در برخي موارد مصرف مواد، كاهش كيفيت خدمات ارايه شده بـه بيمـاران و بـه دنبـال آن نارضـايتي از خـدمات پزشكي مي شود و از همه مهمتر مراجعين اصلي پرستاران، يعني مددجويان و بيماران تحـت تـأثير قـرار مـي گيرنـد ، بنابراين شناخت و پيشگيري از فرسودگي شغلي در ارتقاي بهداشت روانـي افـراد و ارتقـاي سـطح كيفيـت خـدما ت ضروري است. بررسي وضعيت سـلامت جـسمي و روانـيپرستاران در بيمارستان هـ ا و توجـه بـه سـلامت آن هـا و ارزيابي مشكلات آن ها باعث ايجـاد انگ يـزه و مـداخلات مؤثر در حفظ نيروي انساني ب ه عنوان مهـم تـرين بخـش سرمايه سيستم بهداشتي مورد توجه برنامه ريزان و مديران سلامت خواهد بود. بنابراين از آنچـه كـه بيـان گرديـد در يك جمعبندي كلي مي توان گفت كه با توجـه بـه ميـزانپايين تر خوش بيني زنان پرستار در مقايسه با مردان پرستار،پايين تر بودن سـخترويـي و تـابآوري زنـان پرسـتار درمقايسه با پرستاران مرد و همچنين بالاتر بودن فرسـودگيشغلي پرستاري در زنان در مقايسه با مردان، اين پـژوهشبا هدف بررسي تأثير متغيرهاي مختلف (سن، نـوع كـار دربيمارستان، رسمي يا قراردادي و تأهل) و همچنين بررسي تأثير آموزش مثبتانديشي بـر سـخترويـي ، تـابآوري وفرسودگي شغلي پرستاران انجـام گرديـد. بنـابراين سـؤال اصلي كه مطـرح مـي گـردد ايـن اسـت كـه آيـا آمـوزشمثبتانديشي بر سخترويي، تابآوري و فرسودگي شـغليدر زنان پرستار، تأثير دارد؟

روش مطالعه
طرح اين پژوهش، نيمه تجربي با پيش آزمون، پس آزمون با دو گروه آزماي ش و كنترل است. جامعه آماري اين پـژوهش شـامل كليـه پرسـتاران زن شـاغل بـه كـار در بيمارستانهاي دولتي و خصوصي در شهرستان قوچـان درنيمه دوم سال 1391 بودند كه نمونه آماري مورد نياز ايـنپژوهش به صورت تصادفي منظم از بين زنـان پرسـتار بـااستفاده از فرمول محاسبه حجم نمونه كـوكران انتخـاب وبه صورت تصادفي در دو گروه آزمايش (20 نفـر) و گـروهكنترل (20 نفـر) قـرار گرفتنـد . پرسـتاران گـروه آزمـايشبراساس نوع بيمارسـتان در دو گـروه (12 نفـر بيمارسـتاندولتي و 8 نفر از بيمارستان خصوصي) و در دو گروه جهتمداخلــه آموزشــي در مركــز مــشاوره خــصوصي خــارج بيمارستان، پـس از همـاهنگيهـ اي لازم بـا مـدير شـبكهبهداشت شهرستان شركت داشتند. ابتدا هدف تحقيق براي آزمودنيها بيان شـد و بـه لحـاظ رعايـت اصـول اخلاقـيپژوهش، پرستاران با رضايت در كليه مراحل پيش آزمـون،مداخله آموزشي و پس آزمون شركت نمودنـد . داده هـا بـ ه صورت فردي در دو بخـش پـيش آزمـون و پـس آزمـونتوسط همكار پژوهش جمع آوري گرد يد و مداخله آموزشـيو روانــي بــه صــورت گروهــي انجــام گرفــت. آمــوزش خوش بيني، به صـورت مـشاوره گروهـي (تعامـل اعـضايگروه) و طي 8 جلسه (هر جلسه 90 دقيقـه ) بـا اسـتفاده ازاسلايدهاي ديداري براي دو گروه آزمايش به طـور مجـزا توسط نويسنده مسؤول مقاله حاضر، اجرا شد و براي گـروهنمونه هيچ گونه مداخلـه (آمـوزش ) انجـام نـشد و كنتـرلگرديد كه در هيچ كلاس آموزشـي در طـول مداخلـه نيـزشركت نداشته باشند. جلسات آموزشي به صـورت هفتگـيدر روزهاي سه شنبه (عصر) برگزار گرديد . پرسـتاران گـروهآزمايش جهت شركت در جلسات آموزشي، شـيفت كـاريخود را تغيير مي دادند كه هماهنگي لازم صورت مي گرفت.
لازم به ذكر است كـه بـه لحـاظ رعايـت اصـول اخلاقـيپژوهش، مداخله آموزشي براي 17 نفر (عدم شركت 3 نفر ) از افراد گروه كنترل كه داوطلبانه شـركت داشـتند، 25 روز پس از اجراي مداخله بر گروه آزمايش، اجرا گرديد.
اين پژوهش در 4 مرحله طبـق مراحـل زيـر انجـامشد:
مرحل ه اول (پ يش آزم ون): اج راي آزم ون ه اي سخترويي، تابآوري و فرسودگي شغلي بـراي پرسـتاراندو گروه آزمايش و كنترل.
مرحلــه دوم: اعمــال مداخلــه روانــي (آمــوزش مثبت انديشي) به صورت گروهي و طي 8 جلسه براي گروه آزمايش (در دو گروه 12 و 8 نفره) اجرا شد و بـراي گـروهكنترل هيچ گونه مداخلـه ( آمـوزش) انجـام نـشد و كنتـرلگرديد كه در هيچ كلاس آموزشـي در طـول مداخلـه نيـزشركت نداشـته باشـند. محتـواي ك لـي جلـسات آموزشـي (برگرفته از تمرين عملي خوشبيني و مثبتانديشي مارتينسليگمن (1988)) در جدول شماره 1 ارايه شده است.
مرحله سوم (پس آزمون ): اجراي مجدد آزمونهـ اي سخترويي و تابآوري (3 روز پس از مداخله) و فرسودگيش غلي (7 روز پ س از مداخل ه) و بررس ي ت أثير آم وزش مثبتانديشي بر متغيرهاي اصلي پـژوهش و در پرسـتاراندو گروه آزمايش و كنترل.
مرحلـه چهـارم: اعمـال مداخل ه روان ي (آم وزش مثبتانديشي) بـراي گـروه كنتـرل (1 مـاه پـس از اتمـاممداخله براي گروه آزمايش).
براي جمع آوري داده ها از سه ابزار زير استفاده شد:
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

پرسشنامه فرسودگي شغلي (MBI): پرسشنامه فرسـودگي شـغلي توسـط Maslach و Jackson (35) ساخته شده است كه داراي 22 عبارت در سه بعد خـستگي هيجاني (9 سؤال)، مـسخ شخـصيت (5 سـؤال) و كفايـت شخصي (8 سؤال) اسـت كـه هـر سـؤال امتيـازي از صـفر(هرگز) تا شش (هر روز) دريافت ميكند. امتيازات بالاتر در خستگي هيجاني و مسخ شخـصيت؛ و امتيـازات كمتـر در كفايت شخصي نشان دهنده فرسودگي شغلي مـي باشـد . در نهايت آزمودني براساس نمرات پرسشنامه فرسودگي شغلي در بعد خستگي هيجاني در 3 گروه زياد (نمره 30 يا بيشتر)، متوسط (نمره 29-18)، پايين (نمره 17 و كمتر)، طبقه بندي مي شوند. نمرات بعد مسخ شخـصيت نيـز در 3 گـروه زيـاد(نمره 12 و بيشتر)، متوسط (نمره 11-6) و پايين (نمره 5 و كمتر) قرار مي گيرند. نمرات بعد كفايـت شخـصي نيـز در 3 گروه بالا (نمره كمتر از 33)، متوسط (نمره 39-34) و پـايين(نمره 40 و بيشتر) طبقه بندي مي شوند. ضريب آلفا كرونبـاختوسط ماسلاچ، در هر سه بعد 71/0 تا 90/0 و پايايي آن به روش آزمون بازآزمون بـا يـك مـاه فاصـله ، 60/0 تـا 80/0 گزارش شده است (36و37).
اعتبار و پايايي علمي پرسشنامه فرسـودگي شـغلي ماسلاچ براي اولين بار در ايران توسط فيليان مورد تأييـد قرار گرفته است و ضريب بازآزمايي آن 78/0 گزارش شده است (38). اين پرسشنامه توسـط پيمـاني (39) و طـالعي،محمدنژاد و ثمري (40) به كار برده شده و اعتبـار علمـي آن مورد تأييد قرار گرفته است.
در اين پژوهش، پايايي اين آزمون از طريق ضريب آلفاي كرونباخ، 82/0 و براي خـرده آزمـون هـ ا بـه ترتيـب80/0، 78/0 و 84/0 محاسبه گرديد.
مقياس تاب آوري كونـور و ديويدسـون (CD-RISC): براي سنجش تـاب آوري از مقيـاس تـاب آوري Connor و Davidson استفاده گرديد (41). مقيـ اس، ي ك اب زار 25 س ؤالي اس ت ك ه س ازه ت اب آوري را در اندازه هاي پنج درجه اي ليكرت از صـفر تـا چهـار (كـاملا ً نادرست، بندرت درسـت ، گـاهي درسـت ، اغلـب درسـت، همي شه درس ت) م ي س نجد. ح داقل نم ره ت اب آوري شركت كنندگان در مقياس صفر و حداكثر نمره آنهـا صـداست. افراد با نمره بالاتر از 60، جزو افراد تاب آور محسوب مي شوند. اين مق ياس در فرم فارسي در مطالعـات قبلـي ازروايي و پايا يي خوبي برخوردار بوده است (42). روايي (بـه روش تحليل عوامل و روايي همگرا و واگرا) و پايايي (بـهروش بازآزمايي و آلفاي كرونباخ) توسط سازندگان آزمون در گروه هاي مختلف مناسـب بـه دسـت آمـده اسـت. در مطالعه جوكار، ضريب آلفاي كرونباخ 87/0 به دسـت آمـد (43). ضريب آلفاي كرونباخ پرسشنامه در پژوهش حاضـر،
83/0 به دست آمد.
پرسشنامه سخترويـي : پرسـشنامه زمينـهيـابيديدگاههـاي شخـصي (سـخترويـي ) توسـطKobasa ساخته شد (44). پرسشنامه شامل 50 آيتم است . هر خـردهتست از يك مق ياس 4 امت يازي (از 1 صـحيح نيـ ست تـا 4 كاملاً صح يح است ) تشكيل شده است . نمـره هـا رو ي سـهسطح تعهـد (16مـورد )، كنتـرل (17 مـورد) و چـالش (17 مورد) محاسبه م يگردد. ايـن پرسـشنامه در ايـران توسـطقرب اني (1373) ترجمـه، رواي ي ص وري و محت وايي آنمحاسبه شده و در مـوارد لازم، اصـلاحات بـهعمـل آمـدهاست. مطالعه قرباني نشان داد كه ضريب پايايي پرسشنامه70/52،0/0و52/0 است و اين ضـريب بـراي كـل صـفتسخت رويي 75/0 محاسبه شده است (44). ضريب آلفـاي كرونباخ پرسشنامه در پـژوهش حاضـر بـراي كـل صـفتسخت رويي، 77/0 به دست آمد.

يافتهها
نتايج تحليل دادههاي به دست آمـده بـا اسـتفاده ازنرم افزار SPSS v.16 به شرح زير بيان مي گردد:
متغيرهاي سابقه كار، تأهل، شرايط و محيط كار بـرفرسودگي شغلي پرستاران، تأثيرگذار بوده است. با اسـتفادهاز آزمونt مستقل (با رعايت پيش فرض هاي نرمال بـودنتوزيع و همگني واريان سها) به مقايسه فرسودگي شغلي بـاتوجه به متغيرهاي مختلف جمعيت شناختي به شرح جـدولزير پرداخته شد (جدول شماره 1).
همان طور كه در جدول شماره 2 مشاهده مي گـردد،مشخص شد كه تفاوت بين ميانگين هاي فرسودگي شـغليبراساس متغيرهاي تأهل، سابقه كار، سختي محـيط كـار و شرايط شغلي در سطح (001/0≤p) معنـا دار اسـت. يعنـيپرستاران متأهل در مقايسه با پرستاران مجرد، پرستاران بـاسابقه كار بالاتر، پرستاران شاغل در اورژانس در مقايسه باساير بخ شها و پرستاران رسمي داراي فرسـودگي شـغليبالاتري بودند كه ايـن تفـاوتهـ ا از نظـر آمـاري معنـادار (001/0≤p) است. ايـن بـه آن معنـي اسـت كـه محـيط،عرصه كار پرسـتار از عوامـل اصـلي در فرسـودگي شـغليآنها است . لازم به بيان است كه بين پرستاران زن شاغلدر بخش دولتي و خصوصي، تفـاوت در ميـزان فرسـودگيشغلي، سخت رويي و تاب آوري معنادار نبود (001/0≥p).
مقايسه ميانگين و انحـراف معيـار نمـرات دو گـروهآزمايش و كنترل در دو مرحله پيش آزمون و پـس آزمـون سخترويي، تـابآوري و فرسـودگي شـغلي پرسـتاران درجدول شماره 3 آمده است:
همان طور كه در جدول شماره 3 مشاهده مي شـود،ميانگين پرستاران (گروه آزمايش ) در متغير سـخترويـي وتابآوري، پس از آموزش خوش بيني، افـزايش و در متغيـرفرسودگي شغلي كاهش يافتـه اسـت كـه ايـن تفـاوت در سطح (001/0≤p) معنادار بوده است و در گروه گواه تغيير قابل توجهي ايجاد نشده است.
قبل از بررسي فرضيه ها براي رعايت پـيش فـرض تـساوي واريـانس متغيرهـاي سـخت رويـي ، تـاب آوري و فرسودگي شغلي، از آزمون لوين استفاده شـده اسـت كـه نتايج آن نشان داد از لحاظ واريانس اين متغيرها بـين دو گروه تفاوت معناداري وجود ندارد. نتـايج آزمـون لـوين درمورد پيش فرض براي واريانس گروهها (گـواه و آزمـايش) در مرحله پس آزمون در جدول شماره 4 ارايه شده است.
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017


دیدگاهتان را بنویسید