Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

روش: اين پژوهش يك مداخله نيمه تجربي است. جامعه پژوهش ، پرستاران كارشناس شـاغل در بخـشهـ اي مراقبـتويژه تروماي شهر كرمان بودند . حجم نمونه 66 نفر محاسبه و نمونهگيري آسان انجام گرديد . نمونههاي مورد مطالعه به صـورتتصادفي به دو گروه مداخله و كنترل تقسيم شده و در هر گروه 33 پرستار قـرار گرفـت. ابزارهـاي جمـعآوري اطلاعـات شـاملپرسشنامه ويژگ يهاي دموگرافيك، پرسـشنامه پژوهـشگر سـاخته سـنجش دانـش، پرسـشنامه سـنجش نگـرش (APRU) و پرسشنامه خود اظهاري سنجش عملكرد (PPRU) پرستاران در زمينه مهاركنندههاي فيزيكي است كه يك بار قبل از برگزاريبرنامه آموزشي توسط همه اعضاي نمونه تكميل شد. سپس برنامه آموزشي در زمينه كاربرد مهاركنندههاي في زيكي بـراي گـروهمداخله ارايه شده و 2 هفته پس از آن مجدداً همان پرسشنامه ها توسط گروه مداخله پاسخ داده شد. داده ها با استفاده از نرم افـزارSPSS v.18 و آزمون هاي t (زوج و مستقل) و ضريب همبستگي پيرسون مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت.
يافتهها: نتايج نشان مي دهد كه پس از اجراي برنامه آموزشي بهبود معنـاداري در نمـرات دانـش (001/0<p)، نگـرش
(001/0<p) و عملكرد خوداظهاري (001/0<p) گروه مداخله در زمينه استفاده از مهاركننده هاي فيزيكي ايجاد شد.
نتيجهگيري: يافت هها نشان دهنده سطحي از دانش، نگرش و عملكرد پرستاران در زمينه كاربرد مهاركنند ههاي فيزيكـياست كه نياز به اجراي برنامه آموزشي را آشكار ساخته و برگزاري چنين برنامههايي مي تواند موجـب بهبـود قابـل توجـه دانـش،نگرش و عملكرد پرستاران گردد.

كليد واژه ها: آموزش، بخش مراقبت هاي ويژه، مهاركننده هاي فيزيكي

تاريخ دريافت: 8/6/1393 تاريخ پذيرش: 2/12/1393

مقدمه

1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

مهاركنندهها عبارتند از: هر نوع ابزار، تجهيـزات يـاموادي كه روي بدن يا نزديك بدن بيمار اعمال مـي شـوند (1و2) به طوري كه بيمار كنترلي روي آن نداشـته و قـادربه برداشـتن و يـا دور سـاختن آن هـا از خودنباشـد (2و3). مهاركننـده هـا بـه دو دسـته فيزيكـي و شـيميايي تقـسيم م ي ش وند (4). مهاركنن ده ه اي فيزيك ي ش امل بن دها، دستكشها، جليقه، نردههاي كنـار تخـت و غيـره هـستند(5و6) آژيتاسيون و دليريوم يك مشكل شـايع در بيمـارانبستري درICU ها محسوب مي گردد (7) و بيش از 74% ايـن بيمـاران در طـي دوره بـستري بودنـشان درجـاتي از بي قراري را تجربه مي كنند (8). علل مختلفـي بـراي بـروزآژيتاسيون وجود دارد. بيشتر بيماران بخـشهـ اي مراقبـتويژه از اخـتلال چنـدين ارگـان رنـج مـي برنـد و نيازمنـداقدامات درماني مختلف مانند گذاشتن لوله تراشـه، اتـصالبه دستگاه تهويه مكانيكي جهت حمايـت تنفـسي و ديگـرروشهاي درماني تهاجمي هستند كه اين اقـدامات باعـثايجاد بي قـراري در بيمـار مـي شـود و در زمـان قطـع آرامبخشها اين بي قراري تشديد مي گردد (8و9). علـل ديگـراين عارضه شامل: محروميت از خواب، تـرس، اضـطراب واس ترس ناشــي از بيمــاري و غيــره مــي باشــد (8). ايــن آژيتاسيون مي تواند عواقب جدي و تهديدكننده حيات ماننداكستوبه شدن، خارج شدن لايـنهـ ا، كاتترهـاي حيـاتي وتجهيزات مانيتورينگ تهاجمي توسط خود بيمار و همچنينافتادن او را به دنبال داشته باشد (10). يكـي از روشهـ اي كنترل رفتار هاي پرخاشگرانه و بي قراري بيمار، اطمينـان ازايمني، پيـشگيري از افتـادن و جلـوگيري از مداخلـه او دراقـدامات درمـاني و مراقبتـي اسـتفاده از مهاركننـده هـاي فيزيكي است (1). عيب استفاده از مهاركنندههاي فيزيكـيفقط محدود به مسأله اخلاقـي آن يعنـي مخـدوش شـدناستقلال فردي بيمار نمـي شـود، بلكـه براسـاس مطالعـاتقبلي، شواهد زيادي درباره اثـرات مـضر فيزيكـي و روانـيمهاركنندههـ ا وجـود دارد (11). بيمـاران واكـنش عـاطفيزيادي به مهاركنندههاي فيزيكي نشان مي دهند كه باعـثآشفتگي و بي قراري آن ها شده (7)، عواقبي مثـل افـزايشفشارخون، ضربان قلب و درجه حرارت بدن، مختـل شـدنگردش خون، آسيب هاي عـصبي و پوسـتي، آسپيراسـيون،عوارض مرتبط با بـي حركتـي ماننـد زخـم هـاي فـشاري،اف زايش احتب اس مثان ه و روده و اف زايش عفون ت ه اي بيمارســـتان (5،6و9)، كـــاهش فـــشارخون وضـــعيتي،كنتراكچرها (11)، كاهش متابوليـسم ناشـي از كـم شـدنجريان خون، افـزايش احتمـال ترومبـوز و بـالانس منفـينيتروژن ناشي از ديستروفي عـضلاني (1و4) را بـه دنبـالدارد كه اين عوارض موجـب افـزايش خطـر مـرگ و ميـرمي شوند (12). مهاركننده هاي فيزيكي عوارض رواني مانند اختلال در تصور ذهنـي، كـاهش اعتمـاد و تعـالي نفـس،افسردگي، ترس، اضطراب و افزايش گيجـي را بـه دنبـالخواهد داشت (1،9و12). همچنين اسـتفاده از ايـن ابزارهـاشأن و منزلت بيمار را كاهش داده و احساس ايزولاسـيوناجتماعي در آن ها ايجـاد مـي كنـد (2). دسـتورالعمل هـايعلمي منتشر شده توصيه مي كنند: استفاده از اين ابزارها بهحداقل برسد و بـه عنـوان آخـرين راه حـل ممكـن بـراي كنترل رفتار بيماران بي قرار بـه حـساب آيـد و در صـورتاستفاده به صورت دوره اي قطع شده، پاسخ بيمار به آنهـابه طور مكـرر بررسـي و پزشـك هـر 24 سـاعت پـس ازارزيابي بيمار، برروي دسـتور خـود دربـاره قطـع يـا ادامـهاستفاده از مهاركنندهها تجديد نظر كند و در نهايت توصـيهمي شود كه بايد محيطهاي درماني عاري از مهاركنندههاي فيزيكي ايجاد گـردد (10،13و14). بنـابراين نيـاز بـه يـكبرنامه مراقبتي مدون بـراي بـه حـداقل رسـاندن عـوارضاستفاده از مهاركنندهها احـساس مـي شـود (5). پرسـتارانتصميم گيرندگان اصلي استفاده از مهاركنندههاي فيزيكـيبراي بيماران هستند. اما مطالعات نشان مي دهند كه دانشپرستاران در زمينه استفاده از اين ابزارها و عـوارض آن هـاناكافي است (1). از آنجايي كه آموزش پرسـنل مـي توانـدموجب ارتقاء دانش و مهارت، ايجاد نگرش مثبت و بهبـودعملكرد جهت ارايـ ه مراقبـت بهتـر از بيمـاران گـردد (2)؛ بنابراين جهت بهبود كيفيت مراقبت از بيماران بايد اجـرايبرنامههاي آموزشي جهت افزايش دانش، اصلاح نگـرش ورف ع ت صورات نادرس ت پرس تاران در زمين ه اس تفاده ازمهاركنندههاي فيزيكي را مورد توجه قرار داد (4). مطالعاتمختلفي نشان دادند كه اجراي يك برنامه آموزشـي بـرايپرستاران بخ شهـ اي مراقبـت ويـژه در زمينـه اسـتفاده ازمهاركنندههاي فيزيكي با تأكيد بر عـوارض آن هـا و بيـانمنـافع اس تفاده از روش ه اي اب داعي ج ايگزين، موج ب كاهش استفاده از اين ابزارها شده است (3و15). در ايـراننيـز از مهاركننـده هـاي فيزيكـي در بخـش هـاي مختلـف
بيمارستان ها و مراكز درماني استفاده مي شود و متأسفانه به يتوصـ ه هـاي راهنماهـاي عملـي منتـشر شـده مبنـي بـر مانيتورينگ بيماران جهت پيشگيري از عوارض اسـتفاده ازاين ابزارها توجهي نمي شـود . براسـاس جـستجوهايي كـهتاكنون انجام شده، مطالعهاي در زمينه تأثير آموزش كاربردمهاركننـده هـاي فيزيكـي بـر دانـش، نگـرش و عملكـرد پرستاران در ايران انجام نشده است، بنابراين اين مطالعه باهدف بررسي تأثير يك برنامه آموزشي بر دانش، نگـرش وعملكرد پرس تاران بخ شهاي مراقبت ويژه تروما در زمينـهاستفاده از مهاركننده هاي فيزيكي طراحي شده است.

روش مطالعه

اين مطالعه از نوع مداخله اي نيمه تجربي است كـه در سـال 1393 در كرمـان انجـام شـد. جامعـه هـدف آن، پرستاران كارشناس شاغل در بخـش هـاي مراقبـت ويـژهتروماي بيمارستان باهنر شهر كرمان (90 نفر) مـي باشـند . معي ار ورود ب ه مطالع ه، پرس تاران كارش ناس ش اغل در بخشهاي مراقبت ويژه تروما با سابقه كاري 1 يا بـالاتر از1 سـال و معيـار خـروج از مطالعـه، سـابقه گذرانـدن دوره آموزشي در زمينـه كـاربرد مهاركننـده هـ اي فيزيكـي بـود.
پژوهشگر پس از اخذ مجوز از دانشكده پرسـتاري مامـاييرازي كرمان و كسب كد اخـلاق بـا شـماره 217/93/k از مركز تحقيقات دانـشگاه علـوم پزشـكي كرمـان و كـسبموافق ت كتب ي از مـسؤولين بيمارس تان ش هيد ب اهنر و بخشهاي مراقبت ويژه تروما مبادرت بـه انجـام پـژوهشنمود. قبل از شروع مطالعه رضايتنامه از واحـدهاي مـوردپژوهش اخذ و ذكر گرديد كه در صورت عدم تمايل، در هرزماني امكان خروجشان از مطالعه وجود دارد. همچنـين درمورد محرمانه ماندن اطلاعات به آن ها اطمينان داده شـد.
جهت تعيين حجم نمونه از فرمول بـرآورد نـسبت اسـتفادهشد كه نهايتاً 66n= به دست آمد . به جامعه هدف مراجعـهو نمون هگيري آسان انجام شد. نمونههاي مورد مطالعـه بـه صـورت تخـصيص تـصادفي بـا اسـتفاده از جـدول اعـداد تصادفي به دو گروه مداخله و كنترل تقسيم شـدند. در هـر گروه 33 نفر ولي براي اطمينان در هر گروه 35 نفـر قـرارگرفت. ابزارهاي جمع آوري اطلاعات در اين مطالعه شامل:
1: پرسشنامه ويژگيهاي دموگرافيك شـامل: سـن،جنس، وضعيت تأهل، ميزان سابقه خدمت و ميزان سـابقهخ دمت در ICU و آي ا ق بلاً در زمين ه مهاركنن ده ه اي فيزيكي دوره آموزشي گذرانده اند؟
2: پرسشنامه پژوهشگر ساخته سنجش دانش شامل
17 س ؤال 2 گزينه اي كه از شركت كنندهها خواسته شد بـههر سؤال به صورت درست يا نادرست پاسخ دهند. بـه هـرپاسخ صحيح 1 نمره داده شده و بـه پاسـخهـاي نادرسـتنمره اي تعلق نگرفت. محدوده نمره بين 0 تا 17 كه نمـره بالاتر نشاندهنده دانش بيشتر و نمره كمتـر نـشاندهنـدهدانش كمتر در زمينه مهاركننده هاي فيزيكي مي باشد.
3: پرس شنامه س نجش نگ رش (APRU) (1و6) داراي 12 گويه 5 گزينه اي (كاملاً موافقم، موافقم، نظـريندارم، مخـالفم، كـاملاً مخـالفم) كـه از شـركت كننـدههـ ا خواسته شـد در هـر گويـه يـك گزينـه را انتخـاب كننـد. نمره بندي آن از 1 (ًكاملا مخـالفم) تـا 5 (كـاملا ً مـوافقم) مي باشد. محدوده نمره بين 12 تا 60 بوده كه نمـره بـالاترنشانگر نگرش مثبتتر و نمـره پـايين تـر نـشانگر نگـرش منفيتر در زمينه كاهش استفاده از مهاركنندههاي فيزيكي مي باشد.
4: پرســشنامه خــود اظهــاري ســنجش عملكــرد
(PPRU) (1و6) شــامل 14 گويــه 3 گزينــه اي كــه از شـركت كننـده هـا درخواس ت شـد در هـر گويـه يك ي از گزينـه هـاي هميـشه، گـاهي يـا هرگـز را انتخـاب كننـد.
نمرهبندي آن از 1 (هرگز) تا 3 (هميشه) و محدوده نمـرهبــين 14 تــا 42 مــيباشــد كــه نمــره 42 نــشان دهنــده مطلوب ترين عملكرد و نمره 14 نشان دهنده ضـعيف تـرينعملكرد در زمينه استفاده از مهاركنندههاي فيزيكـي بـراي بيماران مي باشد.
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

پرسشنامههاي سنجش نگـرش و عملكـرد توسـط Janeli و همكــاران در ســال 1994 طراحــي و توســطSuen LKP در سال 1999 اصلاح گرديد (6). در ابتـداپرسشنامه ها مورد روايي و پايايي قرار گرفتند. روايي ابزارها با استفاده از روايي محتوا و نظرخواهي از 10 نفر از اساتيد صاحب نظر تعيين شد. پايايي ابزارها به وسيله تعيين ثبـاتدروني و با محاسبه آلفاي كرونبـاخ بـرروي گـروه پـايلوت(گروهي از پرستاران بخشهاي مراقبت ويژه غير از گـروهمطالعه) انـدازه گيـري شـد و آلفـاي محاسـبه شـده بـرايپرسشنامههاي سنجش دانش، نگرش و عملكرد به ترتيـب85/0، 72/0 و 76/0 بــود. جهــت انجــام پــيش آزمــون،پرسشنامهها توسط كل نمونههاي مورد مطالعه تكميل شد كه جهت حذف مخدوش كننده تماس و تبـادل اطلاعـات،پيش آزمون طي 4 شيفت كاري متوالي از نمونه هـ ا كـسبشد. سپس براي گروه مداخله برنامه آموزشي يك روزه بـهمدت 4 ساعت اجراء شد كه شيوه ارايه مطالب بـه صـورتسخنراني، نمايش فيلم، ارايه سناريو و به دنبال آن بحث وپرسش و پاسخ بود. رئوس مطالب آموزشـي شـامل مـوارد
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

زير بود : انواع مهاركنند هها و تعاريف، انواع مهاركنندههـ اي فيزيكــي، مــسا يل اخلاقــي و قــانوني و حقــوق ي بيمــار، كاربردها، محدوديت ها و موارد منـع اسـتفاده، شناسـايي ورفع عللي كه موجب اسـتفاده از مهارك ننـدههـ ا مـي شـوند،عوارض مهار كنندههـ اي فيزيكـي و راههـ اي پيـشگيري ازآن ها، مراقبت دقيق و كنترل بيمار و استفاده از روشهـ اي جايگزين. مطالـب آموزشـي از كتـب و دسـتورالعمل هـاي معتبر علمي جمعآوري شده و قبل از ارايه، توسـط اسـاتيدمحترم مورد تأييد و روايي گرفت. جهت انجام پس آزمـون 2 هفتــه پــس از ارايــه برنامــه آموزشــي مجــددا ً همــان پرسشنامهها در جلسهاي كـه بـه منظـور دريافـت گـواهيطراحي شده بـود توسـط گـروه مداخلـه تكميـل شـد (1).
سپس، داده ها پس از جمع آوري، توسط نرم افـزارSPSS v.18 مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت و براساس اهـدافاز آزمو نهاي پارامتريك (در مقايسه قبل و بعدt زوج و درسنجش هر يك از متغيرهاي دانش، نگرش و عملكـرد بـامتغيرهاي دو گروهه دموگرافيك از آزمونt مـستقل ) و درسنجش همبستگي متغيرهاي كمي از ضـريب همبـستگيپيرسون استفاده شد.

يافتهها
ميـانگين س ن در گ روه م ورد 02/4±51/32 و در گروه شـاهد 37/4±14/32 و ميـانگين سـابقه خـدمت درگروه مورد 60/3±14/7 و در گـروه شـاهد 11/4±26/7 و همچنين ميـزان سـابقه خـدمت درICU در گـروه مـورد98/2±03/5 و در گروه شاهد 80/2±97/4 بود كه از نظـرآماري اختلاف معناداري نداشتند. ميانگين نمره دانش قبلاز انجام مداخلـه در گـروه مـورد 19/1±42/7 و در گـروهش اهد 06/1±51/7 ب ود ك ه تف اوت معن اداري نداش تند (75/0=p). ميانگين نمره نگرش نيز قبل از انجام مداخلـهدر گـــروه مــ ورد 50/3±54/29 و در گــ روه شــ اهد 74/3±40/32 بود كه تفاوت معناداري نداشتند (48/0=p).
همچنين ميانگين نمره عملكرد قبـل از انجـام مداخلـه درگروه مورد 67/2±40/24 و در گروه شـاهد 45/2±02/25 بود كه تفاوت معناداري نداشتند (30/0=p) (جدول شـماره1). اما پس از انجام مداخله، در گروه مورد ميـانگين نمـرهدانــش بــه 05/1±37/15، ميــانگين نمــره نگــرش بــه72/3±40/47 و ميانگين نمره عملكرد بـه 35/3±88/35 رسيد كه اختلاف معناداري با ميانگين نمره دانش، نگـرش و عملكرد قبل از انجام مداخله داشت (001/0<p) (جدول شماره 2). نتيجه آزمون ضريب همبستگي پيرسـون نـشانداد كه در گروه مورد پس از انجام مداخله بين هيچ كدام ازابعــاد دانــش و نگــرش (80/0=p) دانــش و عملكــرد(30/0=p) و نگــرش و عملكــرد (66/0=p) همبــستگي معناداري وجود نداشت (جداول شماره 3 ،4و5).
-1929341201667شاهد

مورد

آزمون

)
t
مستقل

(

p

value

معيار

انحراف

ميانگين

معيار

انحراف

ميانگين

گروه

ابعاد

75
/
0

06
/
1

51
/
7

19
/
1

42
/
7

دانش

48
/
0

74
/
3

40
/
32

50
/
3

54
/
29

نگرش

30
/
0

45
/
2

02
/
25

67
/
2

40
/
24

عملكرد

شاهد

مورد


دیدگاهتان را بنویسید