اين مطالعه تحليلي- مقطعـي را بيمـاران مبـتلا بـهديابت نوع دو تشـكيل داده و معيارهـاي ورود بـه مطالعـهعبارت بودند از: سن بالاتر از 18 سـال، تشـخيص قطعـيبيماري ديابت نوع دو حداقل به مدت يـك سـال و تمايـلبيمار براي شركت در پژوهش. مركز ديابت بيمارستان امام حسين(ع) شهرستان شاهرود به علت سهولت دسترسـي بـهبيماران، به عنوان محيط پژوهش انتخاب شد. ابزار به كـاررفته در اين پـژوهش شـامل پرسشـنامه سـنجش دانـش،پرسشنامه توانمندي و چك ليست ثبت شاخص هاي كنترل متابوليك بود.
پرسشنامه سنجش دانش مرتبط بـا بيمـاري شـامل24 سؤال چهار گزينه اي در ارتباط با مسايل مهـم بيمـاريديابت تهيه و تنظيم و نمره آن از 0 تـا 24 منظـور شـده وروايي آن به صورت روايي محتوا و پايايي ابـزار بـه شـكلبازآزمايي (98/0=r) در مطالعه صادقي و همكـاران انجـامشده بـود (17). همچنـين پرسشـنامه سـنجش توانمنـدي (DES-28) توسـط مركـز آمـوزش و پـژوهش دانشـگاه
ميشيگان طراحي و استاندارد شده است و پايـايي آن 97/0 به دست آمـده بـود (18و19). همچنـين مطالعـات طـل وهمكاران نيز پايايي بالاي ابزار فوق برروي بيماران ديابتي ايران را نشـان داد ه انـد (12). پرسشـنامه فـوق شـامل 56 س ؤال در س ه حيط ه (م ديريت روان ي دياب ت، ارزي ابي نارضايتي و آمادگي براي تغيير و تعيين اهـداف مـرتبط بـاديابــت و دســتيابي بــه آنهــا) طراحــي شــده و بــرا ي ارزش گذاري آن از طبقه بندي ليكرت پنج طبقه اي از كاملاً موافق (5) تا كاملاً مخالف (1) استفاده شد. محدوده نمرات از 28 تا 140 بوده و نمره بالاتر به معني توانمنـدي بيشـتردر اين بيماران مي باشد. همچنـين از چـك ليسـت جهـتثبت آزمايشات بيماران تحت پژوهش استفاده شـد كـه دراين راستا علاوه بـر شـاخص هموگلـوبين A1C كـه بـهعنوان مهم ترين معيار متـابوليكي بيمـاران ديـابتي مطـرحاست (20)، آزمايشات قندخون ناشتا و غيرناشتا، كلسترول، تري گليسريد و ليپوپروتئين با چگالي بالا و چگـالي پـايين نيز ثبت و بررسي شدند. به منظور يكسان بـودن آزمـايشتمام نمونه هـ ا، آزمايشـگاه بيمارسـتان امـام حسـين (ع) بـهعنوان محل انجام اين كار جهـت تمـام بيمـاران انتخـابگرديد.
قبل از شروع كار اهداف پژوهش براي كليه بيماران توضيح و از آن ها جهـت شـركت در مطالعـه رضـايتنامـهكتبي اخذ شد. داده هاي جمع آوري شـده توسـط نـرمافـزارSPSS v.19 و با استفاده از آمار توصيفي و آزمون هـايآماري كاي مجـذور و ضـريب همبسـتگ ي پيرسـون مـوردتجزيه و تحليل قرار گرفتند.

يافتهها

تعداد بيماران شركت كننـده در مطالعـه حاضـر 156 نفر بود كه توزيع فراواني و مـرتبط بـا بيمـاري واحـدهايتحت پژوهش در جدول شماره 1 نشان داده شده است.
براساس نتايج ميانگين نمـره توانمنـدي واحـدهايپ ژوهش 84/16±56/82 و مي انگين نم ره دان ش آن ه ا 31/6±74/12 گزارش شد. جدول شماره 2 نشان مي دهـدكه همبستگي معنادار و مثبـت در نمـره دانـش مـرتبط بـابيماري با نمـره توانمنـدي مشـاهده گرديـد و بيمـاران بـاتوانمندي بالاتر از نمره دانش بالاتري نيز برخوردار بودند.
همچن ين مي زان شـاخص هـاي آزمايش گاهي ب ا توانمندي در شـاخ ص هـ اي هموگلـوبين A1C، قنـد خون ناشــتا، قنــدخون غيرناشــتا، كلســترول، تــري گليســريد و ليپوپروتئين با چگـالي بـالا ارتبـاط معنـادار و در شـاخصليپوپروتئين با چگالي پايين عـدم ارتبـاط معنـادار گـزارشگردي د. همچن ين مي ـزان توانمن ـدي ب ـا مق ادير تم ـاميشاخص ها به جز HDL همبستگي منفي داشـت (جـدولشماره 3).
جدول 1- مشخصات فردي و مرتبط با بيماري در بيماران مبتلا به ديابت نوع دو
تعداد/ درصد ويژگي مورد بررسي
48/11±6/18 ميانگين سن (سال)
7/36±2/35 زمان تشخيص بيماري
(%37/2)58
(%62/8)98 مرد
زن جنس
27/24±4/38
26/12±4/23 مرد
زن شاخص توده بدني
(%79/5)124 (%20/5)32 متأهل همسر فوت شده وضعيت تأهل
(%64/1)100
(%24/4)38
(%11/6)18 ابتدايي و نهضت راهنمايي ديپلم و بالاتر سطح تحصيلات

جدول 2- ارتباط توانمندي با نمره دانش در بيماران مبتلا به ديابت نوع 2
ضريب همبستگي پيرسون/ p-value نمره دانش
(Mean±SD) متغير
r=0/46
p=0/01 6/31±12/74 توانمندي
جدول 3- همبستگي شاخص هاي آزمايشگاهي با توانمندي در بيماران مبتلا به ديابت نوع2
متغير توانمندي
r
شاخص هاي كنترل متابوليك (p-value)
-127246-339917

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

هموگلوبينr=-0/54 <0/001 8/06±1/69 (%)A1C قندخون ناشتاr=-0/54 <0/001 168/41±32/11 mg/dl قندخون غير ناشتاr=-0/54 0/01 265/88±50/47 mg/dl كلسترولr=-0/54 0/05 173/86±43/11 mg/dl تري گليسريد r=-0/54 0/04 195/98±64/52 mg/dl ليپوپروتئين با چگالي پايين r=-0/54 0/21 175/33±64/47 mg/dl ليپوپروتئين با چگالي بالا r=0/54 0/01 45/89±9/91 mg/dl

بحث
نتايج مطالعه نشان داد كه همبستگي مثبـت و معنـادار بين توانمندي و نمره دانش مرتبط بـا بيمـاري ديابـت وجـودداشت به اين معني كه بيماران با توانمنـدي بيشـتر، بـه طـورمعناداري از دانش بالاتري نسبت به مسـا يل بيمـاري ديابـت برخوردار بودند. Minet و همكاران در تحقيق خود گـزارشكردند بيماران ديابتي زماني توانمند مـي شـوند كـه اطلاعـاتلازم در مورد بيماري خود را به منظور اتخاذ تصـميم آگاهانـهكسب نمايند، كنترل مناسبي بر خـود، شـرايط مناسـب بـراياجراي تصميم و تجارب لازم براي ارزشيابي سـودمندي ايـنتصميمات را داشته باشند (21). دانش بيماران درباره بيماري و كنترل آن اهميت ب ه سزايي دارد و بر كنترل بيمـاري اثر گـذاراست (22). وجود دانش، يكي از اجـزاء كليـدي توانمندسـازياست كه در راسـتاي بهبـود توانمندسـازي بيمـاران، افـزايشمشاركت پذيري بيمار و تعامل آن ها ضـروري اسـت (23). بـراين اساس شواهد علمي نشـان داده اسـت زمـاني كـه بيمـاردرگير فرآيند درمان بيماري خود مي گردد به نسبت زماني كـهدر امر درمان خود غيرفعـال اسـت، نتـايج بهتـري بـه دسـتمي آورد (24). مطالعه Mosnier-Pudar و همكاران نشان داد كه بالا بردن سطح دانش بيماران ديابتي از طريق آموزش به آن ها باعث مي شود كه بيماران با كسـب دانـش بيشـتر درمورد شدت بيماري خود، به توصيه هاي ارايه شده براي كنترل و مديريت بيماري توجه بيشتري نموده و فعالانه تر در مديريت بيماري خود درگير مي شوند (25). همچنين نتيجه مطالعه طل و همكاران نشان داد بيماران با سطح آگـاهي بـالاتر و دارايدرك بهتر از بيماري، رفتارهاي خودمديريتي را بيشـتر اتخـاذنموده و در نتيجه آن كنترل ديابت بهتري داشتند (26).
در پـژوهش حاضـر نشـان داده شـد، مقـادير اكثـر شاخص هاي كنترل متابوليك از جمله ميـزان هموگلـوبين A1C در بيمـاران ديـابتي بـا توانمنـدي ارتبـاط معنـادار داشت. در مطالعه Shiu و همكـاران ارتبـاط خطـي بـينتوانمندسـازي بيمـاران ديـابتي و بهبـود وضـعيت كنتـرل متــابوليكي وجــود نداشــت (15) امــا در تحقيــق طــل وهمكاران ارتباط خطي مستقيم بين اين دو متغيـر گـزارششــد (27). در همــين راســتا در مطالعــه شــجاعي زاده و همكاران نيز با افزايش توانمنـدي بيمـاران ديـابتي ميـزانهموگلوبين A1C آن ها كاهش مي يافت (28). در همـينراستا صـادقي و همكـاران در مطالعـه خـود، تـأثير مثبـتبرنامه هاي مبتني بر الگوي توانمندسازي بر وضعيت كنترل متابوليكي بيماران مبتلا به ديابت نوع 2 را به خوبي نشـانداده اند (17). همچنين در مطالعه حيدري و همكاران تـأثير مثبت اجراي برنامه توانمندسازي در بهبود كيفيت زندگي و كنترل متابوليكي در نوجوانان مبتلا به ديابت مشاهده شـد (29). مطالعه Pibernik-Okanovic و همكاران نيـزبهبود وضعيت كنتـرل متـابوليكي را بـا اجـراي مـداخلاتروانـي مبتنـي بـر توانمندسـازي گـزارش كردنـد (30). در تحقيق Goldhaber-Fiebert و همكاران نيـز نشـانداده شد افزايش دانـش بيمـاران مبـتلا بـه ديابـت بعـد ازبرگـزاري 11 كـلاس آمـوزش هفتگـي در مـورد تغذيـه و ورزش باعث بهبود عملكرد اين بيماران شده و پيĤمـدهاييهمچون كاهش وزن و كنترل بهتر قندخون را در آن ها بـههمراه داشت (31) كه مجموع نتايج تحقيقات فـوق نشـانمي دهد با اجراي برنامه هاي توانمندي در بيمـاران ديـابتي،پيĤمدهاي مطلوب تري از شاخص هاي باليني را مي توان در آن ها شاهد بود.
نت ايج مطالع ه حاض ر مش خص ك رد بيم اران ب ا توانمندي بالاتر از دانش بيشتري نسبت بـه بيمـاري خـودبرخوردارند و شاخص هاي كنترل متابوليك آن ها از مقـادير
از محدوديت هاي مطالعه حاضر مي تـوان بـه حجـمنمونه محدود و احتمال سوگيري بـه دليـل ايـن كـه تنهـابيماران ارجاعي به مركز ديابت تحت مطالعه قرار گرفتنـد،اشـاره نم ـود ك ـه انج ام تحقيقـات گس ـتردهت ـر ب رروي جمعيت هـ اي مختلـف و بـا حجـم نمونـه بيشـتر پيشـنهادمي گردد.

نتيجهگيري

به نظر مي رسد توانمند نمودن بيمـاران مبـتلا بـه بيماري هاي مـزمن از جملـه ديابـت از طر يـق گنجانـدن اقـدامات آموزشـي مبتنـي بـر روي كـرد توانمندسـازي، در برنامه هـاي مراقبتـي از طريـق افـزايش آگـاهي و بهبـودپيĤمـدهاي بـاليني و همچنـين فراگ يـر نمـودن احسـاس مسؤوليت پذيري بيماران در مورد بي مـاري خـود، بـه طـور مؤثري باعث بهبود وضعيت اين بيماران خواهد شد.

تشكر و قدرداني

مطالعه حاضر بخشـي از طـرح مصـوب بـه شـماره
1901 معاونت پژوهشي دانشگاه علوم پزشكي شاهرود بود كه بدين وسيله محققين حمايت مالي و معنوي اين معاونت و همچنين همكاري صميمانه پرستاران محتـرم شـاغل درواحد ديابت بيمارستان امام حسين (ع) و بيماراني كه بدون همكاريشان ادامه اين فعاليت علمي امكان پذير نبـود را ارجمي نهند. مطلـوب تـري برخـوردار اسـت. تغييـر رويكـرد سـنتي بـه توانمندسازي در آموزش و مراقبت بيماران ديابتي مي توانـدبا ايجاد بسـتر مناسـب، زمينـه سـاز بهبـود خـودمراقبتي و وضعيت سلامتي در بيماران ديابتي باشد (14).
توانمندسازي بيماران مبتلا به ديابـت بـه عنـوانيك برنامه مؤثر در راستاي تغيير رفتار در مراقبت ديابت به شمار مي آيد (32). در اين راستا نتيجه مطالعه طـل وهمكاران نيز مشخص كرد مداخلات آموزشي مبتني بـرميـزان توانمندسـازي بيمـاران ديـابتي، پتانسـيل ارتقـاءرفتارهاي خودمديريتي در كنتـرل مـؤثر بيمـاري را داراهستند (12) و توجه بـه مفـاهيمي ماننـد توانمندسـازيبيمــار در بهبــود نتــايج مــداخلات در ايــن بيمــاراناجتناب ناپذير است (28). اين اقدام از طريق آماده سازي، اطــلاع رســاني بــا اســتفاده از منــابع چندرســانه اي و تكنولوژي اطلاعات و ارتقا در برنامه هـ اي خودمـديريتيديابت ميسر مـي گـردد (24). از طـرف د يگـر بـا ايجـادارتباط مناسب و هماهنگ، يك مشاركت راضي كننده در طرفين ايجاد مي شود كه نتيجه آن بهبود شـاخص هـايكنترل ديابـت، افـزايش خودكارآمـدي و ارتقـاي سـطحرضايت مندي دو جانبـه مـي باشـد (11). بنـابراين تغييـررويكرد برنامه هاي مراقبتـي بـه سـمت توانمندسـازي وافزايش درگير نمودن و مشـاركت بيمـاران در مـديريتبيماري خود، مي تواند با بهبـود شـاخص هـاي بـاليني ووضعيت سلامتي همراه باشد.

منابع

– Spinaci S, Currat L, Shetty P, Crowell V, Kehler J. Tough Choices: Investing in health for development: Experiences from national follow-up to commission on macroeconomics and health, WHO Report. 2006.
– Silva AM, Vargas AMD, Abreu MHNGd. Periodontitis in individuals with diabetes treated in the public health system of Belo Horizonte, Brazil. Revista Brasileira de Epidemiologia. 2010; 13(1): 118-
25.
– Larijani B. First Conference artery and diabetes: Current methods of treatment and prevention. Monthly Journal of Medical Engineering (Information, news, education and research). 2007; 81(1). 4 – World health organization. Diabetes action now: an initiative of the world health organization and international diabetes federation. [web page] 2004 [cited 2010 Aug 15]; Online material available at: www.who.int/diabetes/actionnow/en/DANbooklet.pdf.
شاخص هاي
– Kasper D, Braunwald E, Fauci A, Hauser S, Longo D, Jameson G. Harrison’s Principles of Internal Medicine. 16th ed. New York: McGraw Hill Medical; 2005.
– Abdoli S, Ashktorab T, Ahmadi F, Parvizi S. Barriers to and Facilitators of Empowerment in People with Diabetes. Iranian Journal of Endocrinology & Metabolism. 2009; 10(5): 455-64. (Persian) 7 – Auld M, Hatcher M. Environmental health promotion: advancing the science and practice. Health Promot Pract. 2010; 11(3): 301-2.
– Naidoo J, Wills J. Health promotion functions for practice. London Toronto. Second Ed. 2000. P. 98-9.
– Craig P, Lindsay G. Nursing for public health: population-based care. New York: Elsevier Health Sciences; 2000. P. 143-4.
– Peperstraten A, al e. The effect of a multifaceted empowerment strategy on decision making about the number of embryos transferred in in vitro fertilisation: randomised controlled trial. BMJ. 2010(341): C 2501.
– Tol A, Alhani F, Shojaezadeh D, Sharifirad G. Empowerment Approach to Promote Quality of
Life and Self-Management among Type 2 Diabetic Patients. Health System Research. 2011; 7(2): 15768. (Persian)
– Tol, A, G. Sharifirad, Pourreza, AG. Rahimi, A. Shojaeezadeh, D. Mohajeritehrani, MR. et al. “Development of a Valid and Reliable Diabetes Empowerment Scale: An Iranian Version.” Iranian Red Crescent Medical Journal. 2012; 14(5): 305.
– Robert K. Patient empowerment in the united state: a critical commentary. Health Expect. 1999; 2: 82-92.
– Sadeghi M, Ebrahimi H, Bazghaleh M. Relationship between empowerment with dimensions of quality of life and some related factors in patients with type 2 diabetes in the Shahroud city, 2013. Journal of Clinical Nursing and Midwifery. [Orginal Article]. 2015; 3(4): 29-38. (Persian)
– Shiu A, Martin C, Thompson D, Wong R. Empowerment and metabolic control in Patients with
diabetes mellitus. Clin Eff Nurs. 2005; 9(1-2): 88-91.
– Koch T, Kralik D, Sonnack D. Women living with type II diabetes: the intrusion of illness. J Clin Nurs. 1999; 8: 712-22.
– Sadeghi M, Pedram Razi S, Nikbakht Nasrabadi A, Ebrahimi H, Kazemnejad A. Comparison of the impact of education based on the empowerrment model and family-center empowerrment model on knowledge and metabolic control of patients with type 2 diabetes mellitus. Journal of Nursing Education. 2013; 2(3): 18-27. (Persian)
– Diabetes Empowerment Scale (DES-28): Michigan Diabetes Research and Training Center. Available from: URL: http://www.med.umich.edu/mdrtc/ survey/htm.
– Liu M, Tai Y, Hung W, Hsieh M, Wang R. Relationships between emotional distress, empowerment perception and self-care behavior and quality of life in patients with type 2 diabetes. Hu li za zhi The journal of nursing. 2010; 57(2): 49-60.
شاخص هاي
– ADA. American Diabetes Association (ADA), Standards of Medical Care in Diabetes. Diabetes Care. 2012;35, Supplement 1:S11-63.
– Minet L, Møller S, Vach W, Wagner L, Henriksen JE. Mediating the effect of self-care management intervention in type 2 diabetes: a meta-analysis of 47 randomised controlled trials. Patient education and counseling. 2010; 80(1): 29-41.
– Aghamolaei T, Sobhani A, yousefi H, Asadi-Noghabi F. Behavior and metabolic control of patients covered by diabetes clinic of Bandar Abbas. Hormozgan University of Medical Sciences. 2003; 7(3): 101-15. (Persian)
– Sigurdardottir A, Jonsdottir H. Empowerment in diabetes care: towards measuring empowerment.
Scand J Caring Sci. 2008; 22: 284-91.
– Funnell MM, Anderson RM, Arnold MS, Barr PA, Donnelly M, Johnson PD, et al. Empowerment: an idea whose time has come in diabetes education. The Diabetes Educator. 1991; 17(1): 37-41. 25 – Mosnier-Pudar H, Hochberg G, Eschwege E, Virally M, Halimi S, Guillausseau P, et al. How do patients with type 2 diabetes perceive their disease? Insights from the French DIABASIS survey. Diabetes Metab. 2009; 35(3): 220-7.
– Tol A, Sharifi Rad G, Eslami AA, Alhani F, Mohajeri Tehrani MR, Shojaeezadeh D. Factors influencing self-management behavior in type-2 diabetes patients: A strategy proposed to be adopted when planning theory/model based interventions. Journal of School of Public Health and Institute of Public Health Research. [Research]. 2012; 9(4): 21-32. (Persian)
– Tol A, Shojaeezadeh D, Sharifirad G, Alhani F, Mohajeri Tehrani M. Determination of empowerment score in type 2 diabetes patients and its related factors. J Pak Med Assoc. 2012; 62: 16. 28 – Shojaeezadeh D, Sharifirad G, Tol A, Mohajeri Tehrani M, Alhani F. Effect of empowerment model on distress and diabetes control in patients with type 2 diabetes. 2 Journal of Nursing Education. [Quantitative-Research]. 2012; 1(1): 38-47. (Persian)
– Heidari M. The effect of empowerment model on quality of life of Diabetic adolescents. Master’s thesis, Tarbiat Modares University,Tehran, Iran. 2006. (Persian)
– Pibernik-Okanovic M, Prasek M, Poljicanin-Filipovic T, Pavlic-Renar I, Metelko Z. Effects of an empowerment-based psychosocial intervention on quality of life and metabolic control in type 2 diabetic patients. Patient education and counseling. 2004; 52(2): 193-9.


دیدگاهتان را بنویسید