دكتر عليرضا نيكبخت نصرآبادي، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجتبي ويسمرادي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجيده هروي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر فريده يغمايي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي

ويراستار انگليسي: دكتر مجتبي ويس مرادي – عليرضا قريب
ويراستار فارسي: دكتر فاطمه الحاني
حروفچيني و صفحه آرايي: فرشته حيدري
طراح جلد: اصغر سوراني
ناشر: انجمن علمي پرستاري ايران
نشاني: تهران – ميدان توحيد – دانشكده پرستاري و مامايي تهران
كدپستي: 1419733171، صندوق پستي: 398/14195، تلفن و نمابر: 66592535
e-mail: [email protected] , Website: http://jne.ir

آموزش پرستاري دوره 3 شماره 3 (پياپي 9) پاييز 1393، 22-14 رويكردهاي يادگيري دانشجويان پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي بوشهر در سال تحصيلي 1392-1391

محمدرضا يزدانخواهفرد1، سحر غلامي2، مسعود بحريني3، كامران ميرزايي4

چكيده

مقدمه: يكي از عوامل مؤثر بر يادگيري در ميان دانشجويان، رويكردهاي يادگيري است كه نقش به سزايي در عملكرد و موفقيت تحصيلي ايفا ميكند. درك چگونگي تغيير رويكردهاي يادگيري دانشجويان در طول زمان نيـز بـسيار مهـم اسـت زيـراتوسعه يادگيري پيشرفته همراه با پيشرفت دانشجويان از طريق مطالعه از اهداف مهم آموزش عالي است. بنابراين هـدف از ايـنمطالعه تعيين رويكردهاي يادگيري دانشجويان پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشـكي بوشـهر در سـال تحـصيلي 92-1391 مي باشد.
روش: در اين پژوهش توصيفي- تحليلي كه به صورت مقطعي طي سال تحصيلي 92-1391 انجام گرفت، رويكردهاييادگيري دانشجويان پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي بوشهر (251=n) كه به صورت سرشماري وارد پژوهش شده بودندبه وسيله پرسشنامه تجديدنظر شده دو عاملي فرآيند مطالعه، مورد سنجش قرار گرفت. داده ها با آزمونهـ اي آمـاري توصـيفي وتحليلي در نرمافزار SPSS v.18 مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته شد.
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

يافتهها: تجزيه و تحليل دادهها نشان گر توجه و استفاده غالب دانشجويان از رويكرد عمقي يادگيري نـسبت بـه رويكـردسطحي يادگيري است. با اين وجود آزمون كروسكال واليس ، تفـاوت معنـاداري را در نمـره رويكـرد سـطحي و رويكـرد عمقـيدانشجويان بر حسب رشته تحصيلي (165/0=p=0/449 ، p) و سال تحصيلي (357/0=p=0/768 ، p) نشان نداد اگرچه بين دوگروه جنسي با استفاده از آزمون منويتني تفاوت معناداري در استفاده از رويكرد سطحي (001/0<p) ديده شد.
نتيجهگيري: نتايج مطالعه نشان داد اگرچه اغلب دانشجويان پرستاري و مامايي از رويكرد عمقي استفاده مي كردنـد، بـااين وجود با افزايش سال تحصيل هيچ تغييري در رويكردهاي يادگيري آنها ايجاد نشده است. در حالي كـه آمـوزش عـالي بـرتوسعه استفاده دانشجويان از رويكرد عمقي در دانشگاهها تأكيد دارد. اين امر ضرورت توجه و بررسـي را از جانـب برنامـهريـزانآموزشي، مسؤولان و اساتيد آن ها نشان مي دهد.

كليد واژه ها: رويكردهاي يادگيري، يادگيري سطحي، يادگيري عمقي، پرستاري، مامايي

تاريخ دريافت: 16/1/1393 تاريخ پذيرش: 13/5/1393

– مربي گروه پرستاري، دانشكده پرستاري و مامايي، دانشگاه علوم پزشكي بوشهر، بوشهر، ايران
– دانشجوي كارشناسي ارشد آموزش پرستاري، دانشكده پرستاري و مامايي، دانشگاه علوم پزشكي بوشهر، بوشهر، ايران (نويسنده مسؤول)
[email protected] :پست الكترونيكي
– استاديار گروه پرستاري، دانشكده پرستاري و مامايي، دانشگاه علوم پزشكي بوشهر، بوشهر، ايران
– دانشيار گروه پزشكي اجتماعي، دانشكده پزشكي، دانشگاه علوم پزشكي بوشهر، بوشهر، ايران
مقدمه

آمــوزش فرآينــدي پيچيــده اســت كــه هرگونــهسادهنگري در آن ميتواند منجر بـه هـدر رفـتن نيروهـا وامكانات شود و تلاشهـا را بـا شكـست مواجـه كنـد (1).
تربي ت ني روي ان ساني كارآم د از جمل ه وظ ايف اص ليدانشگاهها محسوب ميشود. شواهد گوناگون حـاكي از آناست كه نظام آموزش عالي در صورتي از عهده وظـايف واهداف خود برميآيد كه از نظر كيفيت آموزشي در وضعيتمطلوبي باشد (2). آموزش علوم پزشكي نيز بخشي از نظامآموزش عالي به شمار ميرود كه با حيات انسانهـا سـر وكار دارد و توجه به جنبههاي كيفي و كمـي آن از اهميـتويژهاي برخوردار اسـت (3). زيـرا توسـعه فزاينـده دانـش،اطلاعات و تكنولوژي سبب شده است كـه عمـر دانـش واطلاعات پزشكي بسيار كوتاه باشد. در رشته پرستاري نيـزاستثنايي در اين مورد وجود ندارد (4). موضـوع آمـوزش دررشته پرستاري اهميت ويژهاي دارد زيـرا مأموريـت اصـليآن، تربيت پرستاراني توانمند و شايسته اسـت كـه دانـش،نگرش و مهارتهاي لازم را براي حفظ و ارتقاي سـلامتآحاد جامعه داشته باشند. آموزش پرستاري زيربنـايي بـرايتأمين نيروي انساني كارآمد براي رفع نياز جامعـه اسـت وبخشي از صلاحيت پرستاران بر پايه دانش و آموزشي استكه به آنها آموخته ميشود. به عبارت ديگر هـدف عمـدهآم وزش پرس تاري، تربي ت پرس تاراني كيف ي اس ت (5).
سيستم خدمات مراقبتهاي بهداشتي نيز نيازمند پرستارانياست كه داراي تفكر خلاق و ميزان بالايي از مهارتهـاي گفتاري و نوشتاري باشند تا بتوانند آن دسـته از مـشكلاتموجود در جامعه كه فاقد هرگونه راه حل استاندارد ميباشد را حل نمايند (6). اكثر صاحبنظران نيز بر اين عقيـدهانـدكه يادگيري در پرستاري بايد نسبت به ديگر آموزشها، بـارويكرد متفاوت صورت گيرد، زيـرا توسـعه دانـش در ايـنرشتههـا بـر محتـوايي كـه دانـشجويان براسـاس آن كـارميكنند و نيز بر تجارب يادگيري آنها اثر ميگذارد (7). بااين وجود متأسفانه ديده ميشود كه هر ساله تعـداد بـسيارزيادي از ميليونها دانشجويي كه در جهان به دانـشگاههـايا مدارس عالي وارد ميشوند، ترك تحصيل مـيكننـد يـانميتوانند دوره خود را در موعد مقرر به پايان برسـانند. بـهعلاوه دانشجوياني نيز وجود دارنـد كـه دروس خـود را بـهپايان ميرسانند امـا توفيق آنها در يادگيري دروس كمتر از حد مورد انتظار اسـت. يكـي از دلايـل افـت و شكـستتحصيلي، ميتواند به ضعف مهارتهاي مطالعه و يادگيريدانـشجويان مربـوط باشـد (8). از ديـدگاه پديـده شناسـي، ي ادگيري ب ه ص ورت دارا ب ودن دو بع د در نظ ر گرفت ه ميشود: محتوا و فرآيند. محتوا آن چيـزي اسـت كـه يـادگرفته ميشود و فرآيند، چگـونگي يـادگيري اسـت، يعنـيعم ل ي ادگيري ك ه ب ه عن وان رويكرده اي ي ادگيري دانشجويان در نظر گرفته مي شود (9).
رويكردهاي يادگيري كه از مفاهيم كليدي يادگيريدانشجويان در آموزش عالي ميباشـند (10)، فعاليـت هـايذهني و راههايي هستند كه فراگيران در هنگـام مطالعـه ورويارويي با تكاليف يادگيري و تحصيلي به كار مي برند تـابتوانند به طور مؤثري در دريافت، سازماندهي يا بـه خـاطرآوردن اطلاعـــات از آن هـــا اســـتفاده نماينـــد (7و11).
Marton و Saljo در س ال 1976 ب ا اس تفاده از ي ك رويكـرد تحقيقـاتي پديـده شناسـي، دو رويكـرد يـادگيري متفاوت را به عنوان رويكـرد يـادگيري عمقـي و سـطحينام گذاري كردند (12و13). دانشجويي كه رويكرد سـطحيرا اتخاذ ميكند: دانشگاه را وسيلهاي براي رسيدن به نتايجديگر مانند كسب شغل مناسب مي داند و هـدف را محـدودبه الزامات برنامه درسـي و ارزشـيابي مـينمايـد (14و15)، صرفاً علاقهمند يادگيري حقايق و افكار مهمـي اسـت كـهبراي تكميل نيازهاي دوره و گذراندن دوره ضروري هستند (16و17)، بنابراين متكـي بـر يـادگيري طـوطيوار، حفـظكردن غيرفعال و بهخاطر سپاري محتواي آموزشـي جهـتبازتوليد و تكثير منظم اين مواد اسـت (21-18). در مقابـلدانشجويي كه رويكرد يادگيري عمقي را اتخاذ ميكند، بـهكار تحصيل و تكاليف درسي علاقهمند بوده و از كـشف وبررسي موضوع موردنظر لذت مي برد (16و22) و به دنبـالمقاصد زيربنايي و درك و فهـم معنـادار و واقعـي مطـالبياست كه خوانده شده است (23و24).
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

از سوي ديگر به طور گسترده مشخص شـده اسـتكه رويكرد يادگيري دانشجويان از جمله عوامـل مـؤثر بـرعملكرد تحصيلي و موفقيت فراگيران ميباشند (7)، به اينصورت كه رويكرد يادگيري عمقي بـه طـور مـشخص بـانتايج يادگيري با كيفيـت بـالا ارتبـاط دارد، در حـالي كـهرويكرد يادگيري سطحي با نتايج با كيفيت پايين هم تـرازاست (25). در اين موردTait وEntwistle نيز تأكيـدنمودهاند كـه شـناخت علمـي ماهيـت و كـار رويكردهـاييادگيري و عوامل همبسته به آن مـيتوانـد بـه مربيـان ومشاوران تحصيلي ياري كند تا فراگيراني را كه در معـرضشكست يا افت تحصيلي هستند شناسايي و هـدايت كننـد (26).
از آنجـايي كـه تحقيـق روي رويكردهـاي يـادگيري دانشجويان جهت بهبود كيفيت يادگيري آنهـا بـسيار مهـمميباشد (13)، تحقيقات آموزشي علاقه فزاينـدهاي را بـرايدرك مفاهيم يادگيري و رويكردهاي يـادگيري دانـشجوياندر موضوعات و موقعيتهاي مختلف نشان مـيدهنـد (27).
در حوزه علوم پزشكي نيز تعدادي مطالعه روي رويكردهـاييادگيري دانشجويان صـورت گرفتـه اسـت، از جملـه آنهـا پژوهشهاي انجام شده توسط شـكورنيا وTiwari اسـت،آنها در مطالعه خود نشان دادنـد كـه اسـتفاده دانـشجويانسال پايين پزشكي و پرستاري از رويكـرد يـادگيري عمقـي،كمتر از دانشجويان سال هاي بـالاتر مـيباشـد (23و28). در همين راستا نتايج مطالعهShaari و همكاران نيـز نـشانگراستفاده دانشجويان تحصيلات تكميلي از رويكرد عمقـي بـهميزان بالايي است (29). اين در حالي است كه در تـضاد بـانتايج فوق، نتـايج مطالعـه ديگـري كـه توسـط منـصوري وهمكاران برروي رويكردهاي يادگيري دانشجويان پرسـتاريو مامايي صورت گرفته بود نـشان داد كـه هـيچ همبـستگيبـين سـال تحـصيل و رويكردهـاي يـادگيري عمقـي بـين دانــشجويان پرســتاري و مامــايي وجــود نداشــت (30).
Lapeyre نيز در طي انجام مطالعهاي به اين نتيجه رسـيدكه تفاوتي در اتخاذ رويكردهاي يادگيري در بين گروهي كهپرستاري را به صـورت دورههـاي آموزشـي مـيآموختنـد وگروهي كه در حال تحصيل در دوره كارشناسي پرستاري دردانشگاه بودند، وجود ندارد (31).
با توجه به اين كه توسعه رويكرد يـادگيري عمقـي ازاهـداف مهـم آمـوزش عـالي اسـت، درك چگـونگي تغييـر رويكردهاي يادگيري دانشجويان در طول زمان، بسيار مهـمميباشد. از سويي ديگر مروري بـر مطالعـات پيـشين نـشانميدهد كه كارهـاي محـدودي در رابطـه بـا تـأثير تجـاربدانشگاهي روي رويكردهاي يادگيري دانشجويان پرسـتاريو مامايي در طول زمـان انجـام گرفتـه اسـت (18)، ايـن درحالي است كه در آموزش پرستاري، رويكردهاي يـادگيري ازاهميت بالايي برخوردارند، زيرا حرفههاي پرستاري و ماماييموقعيتهاي مختلفي از سلامتي و بيماري را در بر ميگيرند و داراي ابعاد رفتاري و زيستي ميباشند (32). با ايـن وجـودنتايج تحقيقي كه توسط اسداللهي انجام شده، نشان داد كـه42% اســاتيد پرســتاري وضــعيت عملكــردي دانــشجويانپرستاري را نسبت به سالهاي قبل ضعيف تر اعلام كـرده واظهار نمودند كه دانشجويان نميتوانند آموختههاي تئوري رادر ب الين ب ه ك ار برن د. 85% اس اتيد ني ز انگي زه و ت وان دانشجويان را كمتر از سال هاي قبل ارزيابي نمودنـد (33). از سوي ديگر متأسفانه ديـده مـي شـود كـه دانـشآموختگـانپرستاري در مواجهه با حل مشكلات بيماران و روبه رو شدنبا موارد بحراني و غيره بيشتر اوقات مجري بيچون و چرايدستورات پزشكان ميباشند كه اين امـر مـي توانـد بـه ارا يـ ه مراقبتهاي نامطلوب به مددجويان و خطـرات جـاني بـرايآنان منجر شود (4). بنابراين لازم اسـت بـراي بهبـود وضـعيادگيري و جهت افزايش دقت، سرعت و كيفيت مطالعه، بـهآموزش و نهادينهسازي روشهاي مؤثر يـادگيري و مطالعـهدر دانشجويان پرستاري پرداخته شود (16) و ًطبعا قبل از هرچي ز، ش ناخت رويكرده اي ي ادگيري اي ن دان شجويان ازضروريات ميباشد، از اين رو با در نظر گرفتن نتايج مطالعات فوقالذكر و تحـولات و پيـشرفتهـايي كـه در شـيوههـايدرماني و مراقبتهـاي بـاليني رخ داده اسـت و نيـاز مراكـزبهداشتي- درماني به پرسـتاراني كـه بتواننـد مراقبـتهـايصحيح، مـؤثر و شايـسته را بـا توجـه بـه پيچيـدهتـر شـدننيازهاي مراقبتي بيماران فراهم كنند (34)، پژوهـشگر اقـدامبه انجام پژوهـشي بـا هـدف تعيـين رويكردهـاي يـادگيريدانشجويان پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي بوشـهردر سال تحصيلي 92-1391 نمود . با اين اميد كه نتايج ايـنمطالعه بتوانـد بـا شناسـايي رويكـرد يـادگيري دانـشجويان،اطلاعات مفيدي را براي برنامهريزان آم وزشـي، مـسؤولان واساتيد پرستاري و مامايي فراهم آورد تا براي يادگيري هرچهبهتر دانشجويان جهت رسـيدن بـه اهـداف آمـوزش عـالي،شرايط و شيوه هاي مناسبي را ايجاد نمايند.

روش مطالعه

1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

در اين پژوهش توصيفي كه به صـورت مقطعـي درسال تحصيلي 92-1391 انجام شـد، شـركتكننـدگان در پژوهش را كليه دانشجويان پرسـتاري و مامـايي دانـشگاهعلوم پزشكي بوشهر (262 نفر) تشكيل مـيدادنـد كـه بـهصورت سرشماري مورد مطالعـه قـرار گرفتنـد و در زمـاناجراي پژوهش در سال اول، دوم، سوم و چهارم كارشناسيپرسـتاري و مامـايي و سـال اول و دوم كارشناسـي ارشـد پرستاري بـه تحـصيل اشـتغال داشـتند. ابـزار جمـعآوري اطلاعات پرسشنامه خودايفايي بود كه از دو بخش تشكيلشده بود : بخش اول شامل چهار سؤال در مـورد اطلاعـاتفردي و بخش دوم شامل پرسـشنامه تجديـدنظر شـده دوعـاملي فرآينـد مطالعـه (Revised Two-Factor Study Process Questionnaire(R-SPQ-
2F)) كه نسخه تصحيح شده پرسـشنامه فرآينـد مطالعـه
(Study Process Questionnaire(SPQ)) Biggs و بـه روزتـرين و سـ ادهتـرين نـسخه پرسـشنامه فرآيند مطالعه براي ارزشيابي رويكردهاي يـادگيري اسـت (13) و شامل 20 سؤال با شاخص امتيازدهي يك تـا پـنجبرمبناي مقياس 5 درجهاي ليكـرت (از نمـره 1 بـه معنـيهرگز تا نمره 5 به معني هميشه) بود كه رويكرد يـادگيريسطحي و عمقي را ميسنجد (هر 10 س ؤال مربوط به يكرويكرد). و نمره مربوط به هر رويكرد از طريق جمع كردنارزش عددي سؤال هاي مربوطه به دست ميآيد و حـداقلو حداكثر نمره هر رويكرد بـه ترتيـب 10 و 50 مـيباشـد .
مقايسه ميانگين نمرات كـسب شـده در رويكردهـا، درجـهاهميت آن را نشان ميدهد به اين صورت كه مقايسه نمرهكسب شده توسط يـك دانـشجو رويكـرد يـادگيري وي رانسبت به ساير دانشجويان مشخص ميكند. اين پرسشنامهدر ايران به كمك روشهاي ارزيابي پايايي و تحليل عاملتأييدي مورد بررسي قرار گرفتـه اسـت كـه نتـايج تحليـلعامل تأييدي نيز برازش خوبي را براي سـاختار دو عـامليدر نظر گرفته شده، نشان داد و ضريب پايايي پرسشنامه باروش آلفاي كرونباخ نيز براي رويكرد عمقي و سطحي بـهترتي ب 79/0 و 83/0 ب ه دس ت آم ده ب ود (35)، رواي ي پرسشنامه نيز با نظر هشت تن از اساتيد دانشكده پرستاريو مامايي دانشگاه علوم پزشكي بوشـهر مـورد تأييـد قـرارگرفت.
در كلاس نظري با كسب اجازه از مدرس مربوطه و توضيح در خصوص هدف و نحـوه اجـرا، محرمانـه بـودناطلاعات و اختياري بودن شركت در پـژوهش، پرسـشنامهدر يك مرحله توسط پژوهشگر در اختيار دانشجويان واجـدشرايط قرار گرفت و پس از تكميـل در حـضور پژوهـشگر،جمع آوري گرديد.
به منظور تجزيه و تحليل دادههـا پـس از رد شـدنفرض نرمال بودن توزيـع نمونـههـا از روشهـاي آمـاريتوص يفي (فراوان ي، درص د، مي انگين، انح راف معي ار ) و تحليلي (آزمون من ويتني و كروسـكال والـيس ) بـه كمـكنـرم افـزار SPSS v.18 بـا سـطح معنـاداري 05/0<p استفاده گرديد.

يافتهها
از 262 پرســشنامه توزيــع شــده 251 پرســشنامه (80/95%) به طور كامل تكميل شده بود. از مجمـوع 251 نف ر دان شجوي ش ركت كنن ده اكثري ت مؤن ث (3/77) و متوسط سن دانـشجويان 82/2±55/21 سـال بـود. رشـتهتحصيلي افراد شركتكننده به ترتيب كارشناسي پرسـتاري (55%)، كارشناســي مامــايي (37%) و كارشناســي ارشــدپرستاري (8%) بود، كه 3/32% از اين افـراد در سـال اول،3/26% در س ال دوم، 9/21% در س ال س وم و 5/19% در سال چهارم مشغول به تحصيل بودند.
بررسي يافتهها نشان داد كه ميانگين نمره رويكـردعمق ي دان شجويان (03/6±49/29) ن سبت ب ه رويك رد سطحي آنها (07/6±61/23) بيشتر ميباشد كـه نـشانگرتوجــه و اســتفاده غالــب دانــشجويان از رويكــرد عمقــييادگيري است.
ميانگين رويكرد يادگيري دانشجويان برحسب رشتهو مقطع تحصيلي نشان داد كه دانشجويان كارشناسي ارشدپرس تاري ن سبت ب ه دان شجويان كارشناس ي مام ايي و دان شجويان كارشناس ي مام ايي ن سبت ب ه دان شجويانكارشناســي پرســتاري از رويكــرد عمقــي در يــادگيريبرخوردارند در حـالي كـه ايـن موضـوع در مـورد اسـتفادهدانشجويان از رويكرد سطحي در يادگيري دقيقـاً بـرعكساست اما آزمون كروسكال واليس تفاوت معناداري را از نظـرآمـاري در رويكـرد يـادگيري (چـه سـطحي چـه عمقـي) دانشجويان نشان نداد (جدول شماره 1).
آزمون كروسكال واليس همچنين نشان داد عليرغم اين كه دانشجويان سال بالا در مقايسه با دانشجويان سالپايين از رويكرد عمقي و دانشجويان سال پايين در مقايسهبا دانشجويان سال بالا از رويكرد سطحي استفاده مي كننـد اما اين تفاوت نيز از نظر آماري معنادار ن مـيباشـد (جـدول شماره 2). ميانگين رويكرد يادگيري دانـشجويان برحـسبجـنس نـشان دهنـده ايـن اسـت كـه دانـشجويان مؤنـث (92/5±76/29) نــــسبت بــــه دانــــشجويان مــــذكر
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

(37/6±67/28) از رويكرد عمقي در يادگيري برخوردارنـداما آزمون من ويتني تفاوت معنـا داري را از نظـر آمـاري دراس تفاده از رويكـرد عمق ي بـين دو جـنس ن شان نـداد (248/0=p)، اين در حـالي اسـت كـه دانـشجويان مـذكر

جدول 1- ميانگين نمرات رويكردهاي يادگيري دانشجويان پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي بوشهر در سـال تحـصيلي 92-1391 بر حـسبرشته و مقطع تحصيلي
p-value رشته و مقطع تحصيلي رويكردهاي يادگيري
كارشناسي ارشد پرستاري كارشناسي مامايي كارشناسي پرستاري انحراف معيار ميانگين انحراف معيار ميانگين انحراف معيار ميانگين 0/449 4/61 30/75 5/94 29/69 6/27 29/18 رويكرد عمقي
0/165 5/69 22/25 5/55 22/82 6/39 24/34 رويكرد سطحي

جدول 2- ميانگين نمرات رويكردهاي يادگيري دانشجويان پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي بوشهر در سـال تحـصيلي 92-1391 برحـسبسال تحصيل
p-value سال تحصيل رويكردهاي يادگيري
سال چهارم سال سوم سال دوم سال اول انحراف معيار ميانگين انحراف معيار ميانگين انحراف معيار ميانگين انحراف معيار ميانگين 0/786 6/49 30/31 5/90 29/18 5/74 29/62 6/11 29/11 ياذگيري عمقي
0/357 6/36 22/53 5/97 23/29 4/88 23/47 6/76 24/59 يادگيري سطحي
(90/6±93/26) از رويكــرد يــادگيري ســطحيتــري در
مقايسه بـا دانـشجويان مؤنـث (45/5±63/22) برخـورداربودند و آزمون منويتني هم نـشان دهنـده تفـاوت آمـاريمعنادار در استفاده از اين رويكرد در بين دانشجويان مـذكرو مؤنث بود (001/0<p).

بحث
يافتههاي حاصل از اين پژوهش نشان ميدهد كـهبيشتر دانشجويان از رويكرد عمقـي در يـادگيري اسـتفادهميكنند. بـدين معنـي كـه دانـشجويان بيـشتر در هنگـاممطالعه به دنبال مقاصد زيربنايي و درك و فهـم معنـادار وواقعي مطالب خوانده شده هستند تا اين كه فقـط هـدف رامحدود به ملزومات درسي نموده و به حفظ كردن غيرفعالو يادگيري طوطيوار متكـي باشـند. بـه كـارگيري الگـويمناسب يادگير ي توسط دانشجويان عامل بسيار مهمـي درارتقاء و پيشرفت تحـصيلي و مانـدگاري دانـش فراگرفتـهاست. اين يافته همراستا با مطالعات شـكورنيا و همكـاران، منصوري و همكاران وSnelgrove بود كه نشاندهنده استفاده بيشتر دانشجويان از رويكرد يادگيري عمقي نسبتبه رويكرد يادگيري سطحي بود (23،30،32و36). البته بايديادآور شد كه دادههاي به دسـت آمـده در ايـن مطالعـه وس اير مطالعـات انجـام ش ـده بـر پاي ه يـك پرس ـشنامهخودگزارشي است كه در آن دانـشجويان رويكـرد مطالعـهخود را منعكس ميكنند و رويكـرد واقعـي مـورد اسـتفادهآن ها به طور مستقيم اندازه گيري نمي شود.
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

از يافتههاي ديگـر پـژوهش ايـن كـه دانـشجويانكارشناس ي ارش د پرس تاري بي شتر از رويك رد عمق ي ودانشجويان كارشناسي پرستاري بيشتر از رويكـرد سـطحيدر يادگيريشان استفاده ميكنند، كه دليل ميتواند ناشـياز بالا بودن تجربه مطالعه در دانشجويان كارشناسي ارشـدنسبت به دانشجويان كارشناسي باشد. اين يافته هم راسـتابا نتايج بـه دسـت آمـده در مطالعـه شـكورنيا و همكـارانميباشد (23). بايد به ياد داشت كه دانـشجو مـيتوانـد درزمان هاي مختلـف، رويكردهـاي يـادگيري متفـاوتي را درپــيش گيــرد (14و15). در واقــع رويكردهــاي يــادگيريويژگيهاي ثابت يادگيرنـدگان و شخـصيت فـردي آنهـا نبوده و مفاهيمي پويا مـيباشـند (10،23،36و37). اگرچـهمعمـولاً دانـشجويان يـك رويكـرد ترجيحـي دارنـد، ايـن رويكرد ميتواند به طـور آگ اهانـه يـا ناآگاهانـه بـه وسـيلهعواملي مثل شخصيت و ويژگـي هـاي فـردي دانـشجوياننظير دانش و تجربـه قبلـي و علاقـه و انگيـزه دانـشجو ومحيط و زمينه آموزشـي نظيـر موضـوع محتـوا، نيازهـايتكليف خاص، چگونگي تدريس و يا محيط دانشگاه تحـتتأثير قرار گيرد (9و38). فرض بر اين است كه دانـشجويانزماني كه احـساس نماينـد يـك تكليـف درسـي نيـاز بـهعملكرد منفعل و بازتوليد جزييات دارد، رويكرد سـطحي راانتخاب نموده و از راهبردهاي سطحي استفاده مـينماينـد .
در مقابل هنگامي كه تكليـف محـول شـده را نيازمنـد بـهفرآيندهاي شناختي سطح بالا درك كنند، تمايل بيـشتريبه استفاده از رويكرد عمقي از خود نـشان مـي دهنـد (38).
بنابراين، معلمان نبايد به استفاده از نمرات امتحان پرداختهو براي برانگيختن دانـشجويان بـراي مطالعـه، آنهـا را ازامتحان بترسانند و در مقابل بايد بـر درك و فهـم مطالـبتكيه كنند.
از ديگر نتايج به دست آمده اين كه سال تحـصيليدانشجويان تأثيري در رويكرد يـادگيري اخـذ شـده آنهـا نداشته است و اين يافته، هم در مورد دانشجويان پرستاريو هم در مورد دانشجويان مامايي صدق ميكنـد ، بـه ايـنمعني كه افزايش مدت حضور دانشجويان در دانشگاه هيچتغييري را در رويكـرد مطالعـاتي و يـادگيري آنهـا ايجـادنكرده است . منصوري و همكاران نيز در مطالعه خود بيـانداشته است كه سال تحصيلي، رويكرد يادگيري اخـذ شـدهتوسط دانشجويان را تحت تأثير قرار نميدهد كه بـا نتـايجما همخواني دارد (30). اين يافتـه در مطالعـهLapeyre نيـز تأييـد شـده اسـت كـه نـشان مـي دهـد دانـشجويان دانـشگاهي و فراگيـران غيردانـشگاهي رويكـرد يـادگيري مشابهي دارند (31). در حالي كهTiwari و همكـاران بـاانجام مطالعهاي روي دانـشجويان پرسـتاري و پزشـكي وشكورنيا و همكاران با انجـام مطالعـهاي روي دانـشجويانپرستاري و مامايي نشان دادند كه دانـشجويان سـال بـالانسبت بـه دانـشجويان سـال پـايين از رويكـرد يـادگيريعمقي تري استفاده مـي كننـد كـه در جهـت خـلاف يافتـهپژوهش حال حاضر است (28و32). پراكندگي در يافتههاي پژوهشها ميتواند عوامل مختلفي داشـته باشـد از جملـه،مشخصات نمونههاي مورد بررسي، روشهاي آماري مورداستفاده و مكان اجراي پژوهش. از سوي ديگر تعداد كـم ونامتقارن نمونهها و طولي نبودن اين مطالعه باعث ميگردد كه نتوان تأثير واقعي سال تحصيل در دانـشگاه را بـرروي رويكردهاي يادگيري دانشجويان به درستي به دست آورد.
از ديگر يافتههاي اين پژوهش ايـن كـه در ميـزاناستفاده از رويكردهاي يادگيري سطحي، بـين دانـشجويانمؤنث و مذكر تفاوت معناداري وجود داشت، ايـن يافتـه بـانتــايج پــژوهشGijbles كــه رويكردهــاي يــادگيري دانشجويان حقوق يكـي از دانـشكدههـاي حقـوق اروپـا راسنجيده بود، هم خواني داشت (39). با اين وجود مطالعـاتينيــز بودنــد كــه تفــاوتي را بــين رويكردهــاي يــادگيريدانشجويان مؤنث و مذكر نشان نداده بودنـد (13،40و41).
ناهماهنگي در نتايج اين مطالعات نيـز مـيتوانـد ناشـي ازن ابرابري تع داد دان شجويان مؤن ث و م ذكر و همچن ين مشخصات اين نمونه ها باشد.

نتيجهگيري
نتيج ه اي ـن ك ـه ش ناخت علم ي ماهي ت و ك اررويكردهاي يادگيري و عوامل همبـسته بـه آن مـيتوانـد مربي ان و م شاوران تح صيلي را در شناس ايي و ه دايتفراگيران در معرض شكست يا افت تحصيلي، ياري نمايـد.
نتايج اين مطالعه نشان داد كه بيشتر دانشجويان پرسـتاريو مامايي دانشگاه علوم پزشكي بوشهر از رويكرد يـادگيريعمقي استفاده ميكنند. همچنين ديده شد كه دانـشجويانپرستاري و مامايي در اتخاذ رويكردهاي يـادگيري بـا هـمتفـاوتي ندارنـد. عـلاوه بـر آن نـشان داده شـد كـه سـال تحصيلي روي رويكرد يادگيري دانشجويان تأثيري نـدارد. با اين حال بين دانشجويان مذكر و مؤنث در ميزان استفاده از رويكرد سطحي يادگيري تفاوت معناداري يافت شد.
نتايج اين مطالعه ضرورت توجه و شناسايي رويكـرديادگيري دانـشجويان را از جانـب برنامـهريـزان آموزشـي،مسؤولان و اساتيد پرستاري و مامايي طلب ميكند تا بدينطريق جهت يادگيري بهتر دانشجويان بـراي رسـيدن بـهاهداف آموزش عالي، شرايط و شيوههاي مناسبي را ايجـادنماين د زي را پرس تاران و مراقبـت دهن دگان آين ده باي د مهـارت هـايي را داشـته باشـند كـه پاسـخگوي انتظـارات سيستم هاي بهداشتي رو به رشد و پيچيده باشد.
از محدوديت هاي موجود در اين مطالعه، برابر نبودنتعداد دانش جويان رشتهها و دانشجويان مؤنث و مذكر، عدمتمايل تعدادي از نمونـههـا بـه تكميـل پرسـشنامه، حجـمكوچك نمونه و لحاظ نشدن دانشجويان ساير رشتهها بود .
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017


دیدگاهتان را بنویسید