دكتر حسن ناوي پور، استاديار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر عليرضا نيكبخت نصرآبادي، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجتبي ويسمرادي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجيده هروي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر فريده يغمايي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي

ويراستار انگليسي: دكتر مجتبي ويس مرادي – عليرضا قريب
ويراستار فارسي: دكتر فاطمه الحاني
حروفچيني و صفحه آرايي: فرشته حيدري
طراح جلد: اصغر سوراني
ناشر: انجمن علم ي پرستار ي ايران
نشاني: تهران – ميدان توحيد – دانشكده پرستاري و ماما يي تهران
كدپستي: 1419733171، صندوق پستي: 398/14195، تلفن و نمابر: 66592535

e-mail: [email protected] , Website: http://jne.ir

آموزش پرستاري دوره 3 شماره 2 (پياپي 8) تابستان 1393، 40-27 تأثير الگوي توانمندسازي خانواده محور بر كيفيت زندگي مادران داراي نوجوان مبتلا به كم خوني فقرآهن

فاطمه السادات سيد نعمت اله روشن1، حسن ناويپور2، فاطمه الحاني3

چكيده

مقدمه: كم خون ي فقرآهن شا يع ترين بيماري خون ي بوده و مانند ساير بيماريهاي مزمن، جنبههاي كيفيت زندگي بيمار ومادر به عنوان مراقب اصلي را تحت تأثير قرار مي دهد. مطالعه حاضر به منظور تعيين اثر الگوي توانمندسازي خـانواده محـور بـركيفيت زندگي مادران داراي نوجوان مبتلا به كم خوني فقرآهن در سال 1392 و در شهر تهران انجام گرديده است.
روش: اين پژوهش يك مطالعه نيمه تجرب ي از نوع كاربردي است كه با انتخاب 60 مادر دختـر نوجـوان مبـتلا بـه كـمخوني فقرآهن در دو گروه آزمون و كنترل از طريق نمونه گيري مبتني بر هدف انجام شد. ابزارهـاي پـژوهش شـامل پرسـشنامهاطلاعات دموگراف يك و فرم كوتاه كيفيت زندگي سازمان جهاني بهداشت مي باشد. الگوي توانمندسازي خانواده محـور در گـروهآزمون اجرا و پس آزمون 5/1 ماه بعد از مداخله انجام شد.
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

يافتهها: ميانگين امت ياز كيفيت زندگي مادران قبل از مداخله در گروه آزمون برابر بـا 89/6 ±63/54 و در گـروه كنتـرلبرابر با 66/7±50/54 بود كه با آزمون تيمستقل بين دو تفاوت معناداري وجود نداشت (94/0=p) در حـالي كـه بعـد از مداخلـهميانگين امت ياز كيفيت زندگ ي مادران در گروه آزمون برابر با 20/4±13/60 و در گروه كنترل برابر با 09/7±46/54 گرديد كه بـاآزمون تي مستقل اختلاف معناداري بين ميانگين نمرات كيفيت زندگ ي دو گروه مشاهده گرديد (001/0<p). همچنين بـا انجـامآزمون تي زوجي قبل و بعد از مداخله در گروه آزمون از نظر نمرات كيفيت زندگي تفاوت معناداري (001/0<p) مـشاهده شـد. در حالي كه در گروه كنترل اين اختلاف معنادار نبود (851/0=p).
نتيجهگيري: نتايج پژوهش نشان داد كه اجرا ي الگو ي توانمندسازي خانواده محور در افـزا يش كيفيـت زنـدگي مـادرانداراي نوجوان مبتلا به كم خوني فقرآهن مؤثر بوده است. پيشنهاد ميشود پژوهش هايي در سطح وسيع تر در زمينـه اثربخـشي اين الگو براي ساير بيماري هاي مزمن نيز انجام گردد.

كليد واژه ها: كيفيت زندگي، توانمندسازي، كم خوني فقرآهن، دختران نوجوان، مادران

تاريخ دريافت: 1/11/1392 تاريخ پذيرش: 10/3/1393

– دانشجوي كارشناسي ارشد آموزش پرستاري، دانشكده علوم پزشكي، دانشگاه تربيت مدرس، تهران، ايران
– استاديار گروه پرستاري، دانشكده علوم پزشكي، دانشگاه تربيت مدرس، تهران، ايران (نويسنده مسؤول)
[email protected] :پست الكترونيكي
– دانشيار گروه پرستاري، دانشكده علوم پزشكي، دانشگاه تربيت مدرس، تهران، ايران
مقدمه

هم اكنون كه كشور ما در گذار سوم اپيـدميولوژيك به سر ميبرد و دستخوش شيوع ابتلا به بيماري هاي مزمن هستيم يكي از موضوعات قابل توجه مسؤولان بهداشت و درمان، توجه به بيماري هاي مزمن در تمامي گـروه هـاي سني، اجتماعي- اقتصادي و فرهنگي، بوده اسـت . برخـي محققين، تعداد افراد مبتلا به اين بيمـاري هـا را تـا سـال 2050 بالغ بر 167 ميليون نفر و هزينه هاي درماني آن هـا را 797 ميليارد دلار در سال تخمين زده اند (1). تحقيقـات نشان مي دهد، بيماري هـاي مـزمن مـستقيماً بـر كيف يـت زندگي بيماران و مراقبان خانوادگي شان تأثير مـي گـذارد و زندگي روزمره آنان را به شيوه هاي متفاوت تغيير مي دهـد (2). كمخوني فقرآهن نيز امروزه يكي از شايعترين مسا يل بهداشت همگاني در دنيا و ايران بـه شـمار مـيرود (3). 2 ميليارد نفر در جهان (بيش از30% مردم جهان) مبـتلا بـه كم خوني هستند كه اكثر آن از نوع فقرآهن مـي باشـد (4).
شيوع كم خوني فقرآهن در دختران بعد از بلـوغ بـه دل يـل خونريزي ماهيانه و جهش رشد بدن افزاي ش مي يابد. اين دختران بعد از ازدواج و بارداري از كمبود شديد آهن رنـج مي برند و در آن ها نـه تنهـا خطـر مـرگ وميـر بـه دل يـل خونريزي هنگام زايمان تا 20% افـزا يش مـي يابـد ، بل كـه نوزاداني را كه به دنيا مي آورند، كم وزن يا نـارس بـوده و ذخاير آهن كافي ندارند (5).
كمخوني فقرآهن تأثيرات فيزيولوژيكي وسيعي رويسلامت و رفاه عمومي ميگذارد و عوارضـي را بـراي فـردمبتلا به دنبال دارد و عـلاوه بـر بعـد جـسمي سـاير ابعـادوجودي فرد مبتلا را نيز دستخوش مشكلاتي مـينمايـد وماننـد سـاير بيماري هاي مــ زمن كيفيــ ت زنــ دگي وي را نيز تحت تأثير قـر ار مي دهد. وجود بيماري در فرد مبتلا نه تنها زندگي وي را تحت تأثير قرار مي دهد (6)، بلكه وجود يك عضو كه نيازمند مراقبت و حمايـت اسـت مـيتوانـد نيروي خانواده و به ويژه مادر را برخود متمركز گرداند (7). اين مسأله به ويژه در كشورهاي جهان سوم، كه خانواده ها منابع محدودي دارند (8)، باعـث مـي شـود كـه والـدين و مخصوصاً مادران نتوانند به ابعاد ديگـر زنـدگي بـهانـدازه كافي رسيدگي كنند (9). فشارهاي رواني ناشي از بيمـاريفرزند در برخي از والدين به حدي ميرسد كه آنان از انجام تدابيري كه باعث بهبود وضعيت بيماري وي ميگردد، بـاز ميمانند (10). زماني كه فرزند بيمار ميشود، مـادر نـسبتبـه پـدر بيـشتر درگيـر مراقبـت از وي شـده و مـسؤوليت بيشتري را جهت درمان و تصميمگيري به عهده ميگيـرد . در عوض پدر تمايل به انجام كار و سعي به حفـظ آرامـش در ساير اعضاي خانواده دارد. اين تفاوتها باعث مـيشـود كه مادران تغييرات زيادي را در زندگي خود تجربه كننـد وبه دليل مراقبت از فرزند خود ، شغل خود را از دست داده ياساعات كمي را به كار مشغول شوند كه منجـر بـه اتـلافوقت و انرژي شده و در نتيجه توانايي مادر در رسيدگي بـهنيازهاي خود و خانواده نيز محـدود مـيشـود ، طـوري كـهآن ها احساس ميكنند كنترل اوليه زندگي خود را از دسـت داده اند (11).
بيماري فرزند، برروي ابعاد جسمي، اجتمـاعي، روانـي معنوي افراد مبتلا و خانواده شان اثرات بارزي دارد و آن ها را به چالش مي كشد و به اين ترتيب روي كيفيت زندگي آنـان اثر مخرب به جاي مي گذارد (12). داشتن زندگي بـا كيفيـت مطلوب همواره آرزوي بشر بوده و هست. در طـول سـاليان متمادي يافتن مفهـوم حقي قـي زنـدگي خـوب و چگـونگي دستيابي به آن، افكار و مطالعات فلاسفه را به خود معطـوف داشته است. بر همين اساس از آغاز تاكنون تعاريف گوناگوني از زندگي خـوب و كيف يـت زنـدگي از سـوي اند يـشمندان و محققين ارايه شده است (2). سازمان جهاني بهداشت كيفيت زندگي را، درك افـراد از وضـعيت خـود در زنـدگي از نظـر فرهنگ، سيستم ارزشي كه در آن زندگي ميكننـد ، اهـداف ، انتظارات، استانداردها و اولويت هايي است كه كـاملاً فـردي بوده و براي ديگران قابل مشاهده نيست و بر درك افـراد از جنبه هاي مختلف زندگي استوار اسـت، عنـوان مـي كنـد (9).
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

كيفيت زندگي مفهومي جـامع و كلـي اسـت كـه همـه ابعـادفيزيكي، روانـي، شـناختي، اجتمـاعي، فرهنگـي و اقتـصاديزندگي فرد را دربر ميگيرد. در بعد فيزيكي مهـمتـرين جنبـهوضعيت عملكرد فرد است. درك از كيفيـت زنـدگي متـأثر ازتوانايي شخص در سنين مختلف در جهـت ادامـه عملكـرد و انجام فعاليت هاي روزمره نظير مراقبت از خود، رفتن به مدرسه و محل كار است. در بعد رواني نيـز بايـد گفـت كـه سـلامترواني جزء مهمي از كيفيت زندگي بوده و داشتن نگرش مثبت در ارتقـاي كيفيـت زنـدگي مـؤثر اسـت. در بعـد اجتمـاعي- فرهنگي، نقشهاي هر فرد در خـانواده و جامعـه و ارتباطـاتاجتماعي وي از عوامل مؤثر بر كيفيت زندگي هستند (11). از آنجا كه زنان نيمي از جمعيت را تشكيل مي دهند و سلامت آنان زيربناي سلامت خانواده ها و جوامـع اسـت ، بنابراين توجه به سلامت آنان و بهبـود كيفيـت زنـدگي شـان اهميت بسياري دارد. در سال هاي اخير علاوه بـر توجـه بـهوضعيت زندگي كودكان و نوجوانان داراي بيمـاري مـزمن، كيفيت زندگي والدين آنان نيز مورد توجه قرار گرفتـه اسـت (13). لذا انجام مداخله آموزشي بـراي ايـن گـروه از جامعـه،ضروري به نظر ميرسـد و يكي از راههـاي ر سيدن به ايــ ن هـدف، توانمندسازي مـادر براي مقابله بــ ا اثرات و عوارض كمخوني فقرآهن در نوجـوان و كنترل بهتر براي د ستيابي به ز ندگي باكيفيت بهتر است. بسياري از صاحب نظران معتقدند كـه توانمنـدي فرآي نـدي پو يـا، مثبـت (14و15) تعـاملي و اجتماعي است (16). فرآيندي كه در ارتباط با ديگران شكل گرفته (17) و به بهبود كيفيت زندگي افراد مبتلا به بيماري مزمن و اعضاي خانواده، مسؤ وليتپذيري، تعامـل بهتـر بـا مـسؤولان بهداشـتي، رضـايت، پاسـخ بهتـر بـه درمـان ، پيشگيري از عوارض، كاهش هزينـه هـاي درمـاني و نگـاه مثبت به بيمار ي منجر مي شود. به همين دليل، در سالهاي اخير مفهوم توانمندي بيمـار در پـژوهش هـاي پرسـتاري و پزشكي از جايگاه ويژه اي برخوردار شده و از آن بـه عنـوان ضرورت حرفه پرستاري نام برده ميشود (17و18).
الگوي توانمندسازي خانواده محور يك الگوي ايراني است، كه الحاني در سال 1381 بـراي پ يـشگيري از آنمـي فقرآهن در دختران نوجوان ارايه داده است. اين الگو حاصل تحقيقي كيفي از نوع »نظريه بنيادي« است كه پس از طي مراحل تشكيل مفاهيم، توسـعه مفـاهيم، مـشخص كـردن فرآيند روانـي اجتمـاعي مـسأ له و اسـتنتاج متغ يـر مركـزي (توانمندسازي خانواده محور)، مراحل ايجاد الگوي كاربردي را طي نموده (19) و تاكنون بـراي ارتقـاي كيف يـت زنـدگي بيماران مزمن از قبيل تالاسمي (20)، هموفيلي (21)، ديابت (14)، آسم (22) و مولتيپلاسكلروزيس (23) و … اجرا شـده است. منظور از توانمندسازي خانواده كمك به خانواده است بهنحوي كه بتواند به توان تغيير برسد. بنابراين براي كمك به خانواده جهت كسب موفقيت بايد آنان را هدايت كرد تـا قادر باشند زندگي خود شامل تكتك اعـضا را تغ ييـر دهنـد(19). شيوه هاي كمك به افراد و خانواده ها براي كسب يك نقش فعال در مراقبت بهداشـتيشـان با يـد ب يـشتر از دادن كمك بر توانمندسازي تأكيد داشته باشد. تدابير پرستاري كه بـراي توانمندسـاز ي لازم اسـت با يـد در راسـتاي ايجـاد مشاركت پرستار و خانواده با تأكيد بر كاهش عوامل خطرزا و ارتقاء بهداشت باشد. روش كار پرستار براي خانواده با يـد مثبت بوده و روي ظرفيت ها بيشتر از مشكلات و كمبودهـا تأكيد داشته باشد. هدف از يك روش توانمندسـازي ايجـاد مشاركت بين پرستار و خانواده از طريق مسؤوليت پـذيري و همكاري است (19). هدف اصل ي اين الگـو توانمنـد شـدن سيستم خانواده به منظور ارتقاء بهداشت مي باشد كه با تأكيد بـر مـؤثر بـودن نقـش خـانواده در سـه بعـد انگي زشـي روان شناختي و عملكردي طراحي شده است و مراحل اصلي آن شامل درك تهديد، خودكارآمدي، عزت نفس و ارزشيابي مي باشد. اجراي يك برنامه توانمندسازي با اهداف افـزايش آگاهي، دانش، انگ يـزه، عـزت نفـس و خود كـار آمـدي بـه خودكنترلي و رفتارها ي پيشگيرانه منجر ميشود كـه بـراي ارتقاء بهداشت و كيفيت زندگي لازم است (19). لذا با توجه به شيوع بالاي كمخوني فقرآهن و اهميـت آن بـه ويـژه در دختران نوجوان بهعنوان مـادران آينـده و تـأثير ي كـه ايـنبيماري بر كيفيت زندگي فـرد بيمـار و افـرادي كـه بـه طـور مستقيم با بيمار در ارتباط مي باشند مي گذارد و بـا توجـه بـهاين كه مطالعهاي در زمينه تأثير الگوي توانمندسازي خانوادهمحور بر كيفيـت زنـدگي مـادران داراي نوجـوان مبـتلا بـه كمخوني فقرآهن انجام نشده است پژوهشگر بـر آن شـد تـاتأثير الگوي توانمندسازي خانواده محور را بر ارتقـاء كيف يـت زندگي اين مادران تبيين نمايد.

روش مطالعه

ايـن پـژوهش يـك مطالعـه نيمـه تجربـي از نـوع كاربرد ي است. جامعه مورد پژوهش دختران نوجوان مبـتلا به كم خوني فقرآهن و مادرانشان بودند كـه بـا اسـتفاده از روش نمونه گيري مبتني بر هدف انتخاب شدند. با استفاده از فرمول پوكاك و جدول گيگي و نتايج مقالـه مـشابه بـااطمينان 95% و توان آزمون 80% تعداد نمونـه هـاي لازم 26 نمونه در هر گروه آزمون و كنترل تعيين شـد كـه بـا احتساب 10% ريزش براي هر گروه 30 نفـر و در مجمـوع
60 نفر اختصاص داده شد (22).
(z α+z1−β)

(

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

n

⇒26+0/10(26)≅30
30×2=60
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

معيارهاي ورود مادران بـه پـژوهش شـامل داشـتندختر نوجوان 15-18 ساله با شروع عادت ماهيانـه و ابـتلابه كمخوني فقرآهن بر اساس پرونـده بهداشـتي مدرسـه وبررسـي هـاي بـاليني پژوهـشگر و انجـام آزمـايش خـون، همچنين تمايل مادر به شركت در پژوهش، سواد خواندن و نوشــتن، نداشــتن بيمــاري خــاص و توانــايي شــركت درپژوهش، عـضو گـروه بهداشـت و درمـان نبـودن مـادر، ومعيارهاي خروج از مطالعه شـامل: عـدم تمايـل بـه ادامـههمكاري مادر جهت ادامه پژوهش، ابتلا به بيماري جسمييا روحـي روانـي در طـي پـژوهش، انتقـال دانـشآمـوز ازدبيرستان و نقل مكان خـانواده و ايجـاد حادثـهاي خـاصمؤثر بر كيفيت زندگي بود.
ابزارهاي مورد استفاده شامل: پرسشنامه اطلاعـات دموگرافيك شامل 20 سؤال و پرسشنامه تهديد درك شده(شامل دو جزء حساسيت درك شـده و شـدت درك شـده) مشتمل بر 20 سؤال (در رابطه با ايـن كـه چقـدر بيمـاري كمخوني و عوارض آن را جدي تلقي كرده و فرزند خـود رادر معرض خطر ابتلا ميدانند) با محدوده اثربخشي بلـه (2 امتياز)، تاحدودي (1 امتياز)، خير (صفر امتياز)، و پرسشنامه خودكارآمدي مشتمل بر 38 سؤال چهارگزينه اي با محدوده اثربخشي هرگز، گاهي اوقات، اغلب، هميشه كـه بـالاترين نمره براي هر سؤال 3 و پـايينتـرين نمـره صـفر در نظـرگرفته شده است . ايـن پرسـشنامه توانمنـدي والـدين را در ارتباط با پيشگيري و كنترل كمخوني فقرآهن دخترانـشان
مي سـنجد . اعتبـار ايـن ابزارهـا از طر يـق اعتبـار محتـوي سنجش شد بدين صورت كه ابزارها به 10 تن از اعضاي هيأت علمي صاحب نظر دانشگاه تربيت مـدرس و تهـران ارايه شد. جهت تعيين روا يي ت ك تك سؤالات از شـاخصروايــ ي محتــ وي (CVI: Content IndexValidity) و نسبت روايي محتـو ي (CVR: RatioContent Validity) اســتفاده شــد. نــسبت روايــي محتـوي 93/0 و شـاخص روا يـي محتـو ي در سـه ح يطـهسادگي ، وا ضح بودن ، مربوط بودن نمـرهاي بـين 8/0-1 راك سب كرد. در نهايت نظرات اصلاحي و پيشنهادي آن هـا جمع آوري و براساس پيـشنهاد هـاي اسـاتيد، ابـزار معتبـر گرديد. به منظور سنجش پايا يي ابزار به 10 نفر از نمونههـاداده شد و ضريب آلفاي كرونباخ 7/0≥ α محاسبه گرديد.
جهت بررسي كيفيـت زنـدگي مـادر از پرسـشنامه كيف يـت زنـدگي سـازمان جهـاني بهداشـت- فـرم كوتـاه (WHOQOL-BREF: World Health
Organization Quality of Life) استفاده شـده است. اين پرسشنامه براي اولين بار توسط نجات (2006) ترجمه و اعتبار يابي شد. اين پرسشنامه 26 سـؤالي فـرم كوتاه شده مقياس كيفيت زندگي سازمان بهداشت جهـاني (WHOQOL-100) 100 سؤالي مـي باشـد و كيفيـ ت زندگي را در چهار حيطه مرتبط با سلامت يعن ي الف) حيطه سلامت جـسماني، ب) حيطـه سـلامت روانـي، ج ) حيطـهروابط اجتماعي، د) حيطه مح يط زندگ ي، مورد بررسي قـرارمي دهد (24). سؤال اول كيفيت زندگي را بـهطـور كلـي و سؤال دوم، وضعيت سلامت را بهطور كلـي مـورد پرسـشقرار ميدهد. 24 سؤال بعدي به ارزيابي كيفيت زنـدگي درچهار ح يطه ذكر شده ميپردازد (12). حيطه جسمي شـامل7 سؤال و در رابطه با فعاليتهاي روزمره زندگي، وابستگيبه مواد دارويي و كمك هاي پزشكي، انـرژي و فرسـودگي، پويايي، درد و ناراحتي، خـواب و اسـتراحت و ظرفيـت كـاراست. حيطه روانشناختي شـامل 6 سـؤال و در رابطـه بـاتصوير بدني و شكل ظاهري، احساسات منفـي، احـساساتمثبت، حرمت خود، معنويت، مذهب، عقايد شخصي و تفكرو تمركز است. حيطه روابط اجتماعي شـامل 3 سـؤال و در رابطه با روابط فردي، حمايت اجتماعي و فعاليت جنـسي ودر نهايت حيطه محيط زندگي شامل 8 سؤال و در رابطه بامن ابع م الي، آزادي، ايمنـي ج سماني و امني ت، قابلي تدسترسـي و كيفيـت مراقبـت هـ اي بهداشـتي و اجتمـاعي،محيط خانه، فرصت فراگيري مهارتها و اطلاعات جديـد،ميــزان مــشاركت و فرصــت فعاليــت هــاي تفريحــي و سرگرمكننده، محيط فيزيكي (آلودگي، سروصـدا، ترافيـك،آبوهوا) و حملونقل است (25). محـدوده اثربخـشي هـرسؤال بهصورت (خيلي زياد، زيـاد، تاحـدودي ، كـم، اصـلاً ) است كه بالاترين نمره براي هر سؤال 4 و پايينترين نمره 1 در نظر گرفته شده است . در گزارشـي از طـرف سـازمانجهـاني بهداشـت، اعتبـار ايـن پرسـشنامه در نمونـ هاي از گروههاي 23 كشور بيش از 70/0 ذكر كرده و روايي آن را مورد تأييد قرار داده اند (25و26). نجـومي و هم كـار ش در پژوهشي پايايي پرسشنامه مذكور را بـا اسـتفاده از آلفـاي كرونباخ در حدود 92/0 به دسـت آوردنـد (27). همچنـين پژوهشي ديگر كه حيدري و جعفري برروي 100 نفر بيمار آلوده به ويروس ايدز و 100 نفر از افراد عادي شهر اهـوازانجام دادند ضريب پايايي اين پرسشنامه را بـا اسـتفاده از روش آلفاي كرونباخ براي كـل مقيـ اس 95/0 بـه دسـت آوردند (28). در پوهش حاضر ميزان پايايي اين پرسـشنامه بـا اسـتفاده از آلفـاي كرونبـاخ بـراي كـل مقيـ اس 83/0 محاسبه شد.
پس از تصويب طرح در شوراي پژوهشي دانشگاه و تأييد آن توسـط كمي تـه اخـلاق دانـشگاه، پژوهـشگر بـا دريافت معرفي نامه بـه اداره آمـوزش وپـرورش كـل شـهرتهران مراجعه نمـود و بـه صـورت نمونـه گيـري خوشـه اي چندمرحلهاي از بين مناطق 19 گانه آموزشوپرورش شهر تهـران منطقـه 8 انتخـاب و سـپس از بـين 12دبيرسـتاندخترانه اين منطقه، 2 مدرسه به طور تصادفي ( قرعه كـشي) انتخاب و به طور تصادفي (قرعه كشي) يـك دبيرسـتان بـهگروه آزمون و يك دبيرستان بـه گـروه كنتـرل اختـصاصداده شــد ســپس همــاهنگيهــاي لازم بــا مــسؤولان دبيرستانها انجام گرديد. پس از توضيح اهداف طـرح، 60 نفر از مادران دختران نوجـواني كـه مبـتلا بـه كـم خـوني فقرآهن بوده و براساس پرونـده بهداشـتي و بررسـي هـاي باليني و انجام آزمايش خون كـم خـوني فقـرآهن در آن هـا مشخص شده بود بهطور مبتني بـر هـدف انتخـاب شـدندسپس فرم رضايت آگاهانه مبتني بر چگونگي مداخله، حق ورود و خروج از مداخله، محرمانه ماندن داده هـا و … بـه آنها تحويل و موافقت كتبي آنان دريافت گرديـ د سـپس نمونهها به طور تصادفي (قرعه كشي) به دو گـروه آزمـون وكنترل تقسيم شدند و پرسشنامههاي ذكر شـده بـه منظـور انجام پيشآزمون در اختيار مادران و دختران نوجوان مبتلا به كمخوني فقرآهن قرار داده شد. پـس از تجزيـهوتحليـل دادههاي اوليه حاصل از بهكـارگيري ابزارهـاي توانمنـديقبل از مداخله، تغييراتي در محتواي برنامه توانمندسازي ازقبل طراحيشده، بهمنظور مطابقت و تناسب ايـن الگـو بـانيازها و خواسته هاي نمونه ها داده شد. مراحل اجرايي الگو شامل 4 گام به شرح زير است كه براي گروه آزمون انجام گرديد و گروه كنترل هيچ گونه مداخله اي دريافت نكرد.
گام اول (درك تهديد): اولين مرحله در الگوي توانمندسازي خـانواده محـور افـزايش تهد يـد درك شـده (شامل شدت و حساسيت درك شـده ) از طر يـق جلـسات بحث گروهي براي دختران نوجوان است. بدين منظـور، از جلسات آموزشي به روش بحث گروهي و كتابچه آموزشي ( مجموعه كارت هاي آموزشي) استفاده شد. بـدين ترت يـب كه براساس نيازهاي آموزشي دختـران نوجـوان مبـتلا بـه كمخوني فقرآهن تحت پژوهش كه در مرحله پيشآزمـون مشخص شد دختـران نوجـوان بـه گـروههـاي 6-5 نفـره تقسيم شده و طي 5-4 جلسه مباحث آموزشي شامل بحث در مورد فيزيولوژي، راههاي تـشخيص، علايـ م، عـوارض،پيشآگهي، درمان دارويـي و غير دارويـي (افـزايش شـدتدرك شده ) و بحث در مورد گروههاي آسيبپـذير ، عوا مـلبه وجود آورنده كمبود آهن و كم خوني فقرآهن و در واقـع پاسخ دختران نوجوان مبتلا به كمخوني فقـرآهن بـه ايـنسؤال كه من چقدر در معـرض خطـر كـمخـوني فقـرآهن هستم؟ (افزايش حساسيت درك شـده) و ذكـر مثـالهـاي عيني از علايمي كه دارند، انجام شد و در اين ميان محقق نقش هدايت كننده داشت. زمان هـر جلـسه بـا توجـه بـه تمايل دختران نوجوان 30-40 دقيقه در نظر گرفته شد. در پايان هر جلسه يك جمعبندي بهعملآمده و بـه سـؤالات آنان پاسخ داده شده و تاريخ و هدف جلسه بعدي مشخصميگرديد. در جلسات بعدي در ابتداي هر جلـسه در رابطـهبا جلسه قبل 2-3 سؤال مطرح مـيگرديـد كـ ه آيـ ا آنچـهبحث شده آموخته اند يا نه؟ (ارزشيابي فرآيند).
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017


دیدگاهتان را بنویسید