دكتر عليرضا نيكبخت نصرآبادي، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجتبي ويسمرادي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجيده هروي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر فريده يغمايي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي

ويراستار انگليسي: دكتر مجتبي ويس مرادي – عليرضا قريب
ويراستار فارسي: دكتر فاطمه الحاني
حروفچيني و صفحهآرايي: فرشته حيدري
طراح جلد: اصغر سوراني
ناشر: انجمن علمي پرستاري ايران
نشاني: تهران – ميدان توحيد – دانشكده پرستاري و مامايي تهران
كدپستي: 1419733171، صندوق پستي: 398/14195، تلفن و نمابر: 66592535
e-mail: [email protected] , Website: http://jne.ir

آموزش پرستاري دوره 2 شماره 4 (پياپي 6) زمستان 1392، 49-33 نيازهاي اطلاعاتي بيماران قلبي عروقي طي فرآيند جستجوي اطلاعات سلامت: يك مطالعه كيفي

محمد غلامي، مسعود فلاحي خشكناب، سادات سيد باقر مداح، فضل اله احمدي، حميدرضا خانكه، نسيم نادري

چكيده

مقدمه: جستجوي اطلاعات سلامت نقش مهمي در فرآيند مديريت بيماري قلبي عروقي ايفـا مـي كنـد. هـدف از ايـنمطالعه كشف نيازهاي اطلاعاتي بيماران قلبي عروقي در زمان جستجوي اطلاعات سلامت بر اساس تجـارب بيمـاران، مراقبـانخانوادگي و كاركنان سلامت مي باشد.
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:29 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:29 +0330 on Wednesday October 11th 2017

روش: اين مطالعه با رويكرد تحقيق كيفي و با روش تحليل محتواي كيفي انجام شد. 31 مشاركت كننده شامل 16 بيمار قلبي عروقي، 5 مراقب خانوادگي و 10 مراقب سلامت بودند. داده ها از طريق مصاحبه هاي نيمه ساختارمند و بـا نمونـه گيـري هدفمند جمع آوري و تا اشباع داده ها ادامه يافت. تجزيه و تحليل داده ها به طورمستمر و همزمان بـا جمـع آوري داده هـا و بـه صورت مقايسه اي انجام گرديد.
يافته ها: در طي فرايند تحليل داده ها، چهار درون مايه محوري شامل نيازهاي اطلاعاتي “مرتبط-بيماري”، ” مرتبط-مراقبت سلامت”، “مرتبط-نظام سلامت” و “مرتبط-زندگي روزمره” كه بيانگر تجربـه و درك مـشاركت كننـدگان از نيازهـايبيماران قلبي عروقي در حين جستجوي اطلاعات سلامت است، پديدار شد.
نتيجه گيري : طبق نتايج، جستجوي اطلاعات سلامت براي بيماران قلبي عروقي، با يك نگـاه جـامع و مـاوراء مـسايلسلامت جسمي و بيماري درك شده است. از يافته هاي مهم اين مطالعه جستجوي اطلاعات در زمينه پيش آگهي، ايفاي نقـش،سلامت جنسي و رواني، عملكرد نظام سلامت، همچنين جستجوي طب نوين، اسلامي و طب سنتي بود، بنـابراين لـزوم فـراهمكردن اطلاعات مربوط به موارد مذكور از طريق شيوه هاي متعدد اطلاع رساني، براي پاسخگويي به نياز بيماران و مشاركت آنهادر تصميم گيري درماني و مديريت بهينه زندگي، ضروري به نظر مي رسد.

كليد واژه ها: جستجوي اطلاعات سلامت، نيازهاي اطلاعاتي، بيماري قلبي عروقي

تاريخ دريافت: 15/5/1392 تاريخ پذيرش: 22/9/1392

1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:29 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:29 +0330 on Wednesday October 11th 2017

مقدمه

امروزه در رويكرد اطلاعـات بيمـارمحور، بـه نقـشفعال بيماران قلبيعروقي براي جستوجوي اطلاعات مورد نياز خود تأكيد شده است (1)؛ چرا كه بيماران قلبي عروقـي نياز به مراقبـت طـولانيمـدت در موقعيـتهـاي مختلـفزندگي روزمره شامل خانه، محل كار و جامعه دارنـد و ايـنتوانايي خودمراقبتي، نيـاز بـه كـسب اطلاعـات مـرتبط بـاسلامت دارد (2). شواهد نشان ميدهد، كسب اطلاعات دربيماران قلبـيعروقـي، مـيتوانـد نقـش مهمـي در بهبـودپيامدهاي سلامت نظير كـاهش تـنش، افـزايش رضـايت،افزايش درك از كنترل، تبعيت از رژيم درماني (3) و بهبودارتباطات بيمار – مراقبان سلامت داشته باشد (4). بهعنـوانمثال، در مطالعةJeon و همكاران، جستوجوي اطلاعـاتسلامت، عامل ي كليدي در مديريت موفـق نارسـايي قلبـيمطرح شده اسـت (5). همچنـين مطـرح شـده اسـت كـهمشاركت بيمـار بـراي جـستوجـوي اطلاعـات سـلامت،ميتواند به تعديل راهبردهـاي سـازگاري و كـشف معنـايواقعي بيماري و درمان، كمك كند (1). بدينترتيـب توجـهبه موضـوعاتي مثـل دسـتيابي و دسترسـي بـه اطلاعـات،تمركز روي خودمـديريتي و خـودمراقبتي و تمركـز مجـددروي پيشگيري از بيماري ها، باعث شده است كه توجه بـهحوزة جستوجوي اطلاعات سلامت بـراي رفـع نيازهـاياطلاعاتي، بيشتر شود (6). Wilson معتقد است، زماني كهفرد نياز به اطلاعات را تعيين كرد، جستوجوي اطلاعـاتشروع مـيشـود (7). ايـن نيازهـا كـه پايـة جـستوجـوياطلاعات است، ميتواند رفتاري راهبردي، براي رسيدن بهاهــدافي نظيــر مــشاركت در تــصميمگيــري، تقويــتخودكارآمدي و كسب مجدد حس كنترل باشد (8). با وجودنياز به كسب اطلاعات در بيمـاران قلبـيعروقـي، شـواهدنشاندهندة ايـن اسـت كـه نقـصي سيـستماتيك در رفـعنيازهاي اطلاعاتي اين بيماران، در زمان بـستري و بعـد ازتـرخيص وجـود دارد؛ بـه طـوري كـه در مطالعـة كيفـي Hanssenو همكاران، بيشتر بيماران سكتة قلبـي، كمبـوداطلاعـات در زمينـة تطـابق بـا پيامـدهاي جـ سميروانـي بيماري، فعاليت فيزيكي، تغييرات سبك زندگي پيـشگيرانهو كاركردن در آينده را مطرح كرده بودند و اين مـشكلات، با احساس عقبنشيني جسمي رواني توصيف شده بـود (4).
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:29 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:29 +0330 on Wednesday October 11th 2017

همچنين شواهد نشان مي دهد كه مراقبـان خـانوادگي نيـزاطلاعــات لازم را دربــارة مراقبــت هــاي قلبــي دريافــت نمي كنند. اين درحالي است كه آنها از نقش مراقبتي آينـدهخود در مراحل اولية بعد از درمان، بايد اطلاع پيدا كننـد تـابتوانند با كسب انگيـزة لازم، بـه بهبـود كيفيـت زنـدگي و توانبخشي بيماران خود كمك كننـد (9). نتـايج مطالعـهاي نشان داده است كه عدم كـسب دانـش، تـأثير منفـي رويجستجوي مراقبت پيگير و كيفيـت زنـدگي بيمـاران قلبـيدارد (10). نارسايي در كسب اطلاعات توسط بيماران قلبيو خانوادهها، ميتوانـد بـه ايـن دليـل باشـد كـه كاركنـانسلامت، به ترجيحات بيماران براي جستوجوي اطلاعاتمورد نياز خود توجـه نمـيكننـد (1). بنـابراين در راسـتايرويكـرد مراقب ت بيمـارمحور، شناس ايي نيازهـاي واقع ي اطلاعاتي بيماران قلبيعروقي (3) در طـي فرآينـد فعالانـةجستوجوي اطلاعات و پـيبـردن بـه نگرانـيهـاي ايـنبيماران، ضرورت دارد (1). البته برخي مطالعات، يافتههـايباارزش ي در زمين ة م شخص ك ردن نيازه اي اطلاع اتي بيماران قلبيعروقي گزارش كردهانـد؛ بـهعنـوان مثـال درمطالعات كيفي، نياز به اطلاعـات تخصـصي دربـارة خطـربازگشت، سطح آسيب عضلة قلبـي، داروهـاي مـصرفي درزمان ترخيص، سطح مناسب فعاليت فيزيكي، رژيم غـذايي(3)، علايــم، پيــشرفت بيمــاري، مراقبــت آينــده (10) و يادگيري مهارتهاي تكنيكي و موقعيتي (11) تعيين شـدهاست. در مطالعة Neubeck نيز مشخص شد كـه بيمـارانقلبـي عروقـي در حـين جـ ستوجـوي اينترنتـي، خواسـتار اطلاعات مرتبط با مديريت بيماري هستند (12). همچنـيندر برخي مطالعات توصيفي- مقطعي انجامشـده در داخـلكشور، مطرح شده است كه نياز به اطلاعات دارويـي (13) و خــودمراقبتي (14)، بيــشترين اولويــت را در يــادگيريبيماران قلبيعروقي د ارند. اگرچه عمدة ايـن مطالعـات بـرمحتوي و كيفيت اطلاعات تمركز كردهاند، امـا هركـدام ازاين مطالعات، تنها در گروه خاصي از بيمـاران قلبـي نظيـرمبتلايان به سكته و نارسـايي قلبـي انجـام شـده و نتـايجمتفاوتي را بر اساس بستر مطالعة خود (عمـدتاً كـشورهايغربي) گـزارش كـرده انـد. همچنـين نگـاه جـامعي بـرايشناسايي ترجيحات و نيازهاي اطلاعاتي درك شده توسـطبيماران و خانوادهها، درحين جستوجوي فعالانة اطلاعـاتاز منابع متعدد اطلاعـاتي، وجـود نـدارد (3 و 1). محتـوياطلاعات سلامت جست وجوشده در بستر مواجهـات طبـي،ميتواند بينشي دربارة معناي رفتار جستوجوي اطلاعـاتفــراهم كنــد (8). از ســويي، تفاســير افــراد از نيازهــاياطلاعاتي، در بستر و شيوهاي وابسته به تاريخچـه، شـكلداده م ي شود؛ به عبارت ديگر، آگـاهي هوشـيارانه از نيـاز بـهاطلاعات سلامت، از تعامل بين وضعيت سـلامت و بـستراجتماعي ناشي مي شود (15). دركـل، مـرو ر متـون نـشانميدهد كه تـا بـه حـال مطالعـه اي خـاص در زمينـة رفتـارجستوجوي اطلاعات سـلامت در بيمـاران قلبـيعروقـيانجام نشده است (16 و 11). از سوي ديگر، متون موجـود، فاقد مشاهدات و مداخلات طبيعتگرا (17) و داستان هـاي بيماران است؛ درحالي كه اين حكايتهـا ، بـستري را بـر اي درك رفتار جستوجوي اطلاعات و نيازهاي واقعي بيماراندر حوزههايي كه دانش كمي دربارة آن وجود دارد، فـراهممي كنند (18). بنابراين درك عم يـقتـر رفتـار، وابـسته بـهموقعيت جستوجوي اطلاعـات سـلامت (17) و نيازهـاياطلاعاتي بيماران قلبيعروقي با مطالعات كيفـي (13 و 3) و براساس فرهنـگ ايرانـي پيـشنهاد شـده اسـت (13). از طرفي با توجه به لـزوم جـستوجـوي اطلاعـات سـلامتبــه عنــوان فــاكتور ي كليــدي در تــسهيل ســازگاري و خودمديريتي بيماران قلبيعروقي، محققان بر آن شدند تا باانجــام دادن مطالعــه اي، نيازهــاي اطلاعــاتي بيمــاران قلبيعروقي را درحين جستوجـوي اطلاعـات سـلامت از
منـابع متعـدد، از ديـدگاه بيمـاران قلبـ يعروقـي، مراقبـان خانوادگي و مراقبان سلامت آنها در ايران تبيين كن ند و بـهاي ن وس يله، ت صوير روش نت ري از ترجيح ات بيم اران قلبيعروقي و مراقبان خانوادگي آنهـا بـراي برنامـهريـزيبهمنظور مراقبت بيمارمحور، فراروي سياستگـذاران نظـامسلامت كشور قرار داده شود.

روش مطالعه

براي دستيابي بـه هـدف مطالعـه، از روش تحليـلمحتواي كيفـي متعـارف (Conventional) اسـتفاده شـد. تحليل محتواي كيفي بهعنـوان روش تحقيـق، بـهمنظـورتفسير ذهني محتواي دادههاي متنـي اسـت كـه ازطريـقفرآيند طبقه بندي منظم، درونمايهها يا الگوهاي آشـكار وپنهان در متن، شناسايي ميشـود (20و19). ايـن روش بـرتجربة زندگي و تفاسير و معانياي كه افـراد بـا آن مواجـهبودنــد، تمركــز مــي كنــد (21). در ايــن مطالعــه، بــا 31 مشاركتكننده شامل شـانزده بيمـار، پـنج نفـر از اعـضايخانواده و ده نفر از مراقبـان حرفـهايـي از ديـسيپلينهـايمختلف سـلامت، طـي دوازده مـاه (ارديبهـشت 1391 تـاخرداد 1392) بهمنظور جمعآوري يا توليـد دادههـاي غنـيمصاحبه شد . قبل از جمعآوري اطلاعات، كميتـة اخـلاق وتحقيقات دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي و دانـشگاهعلوم پزشكي تهران، اين مطالعه را تأييد كرده بود و اخلاقدر پژوهش، مانند رضايت آگاهانه، حفظ بينامي، رازداري واختيار مشاركت كنندگان براي ترك مطالعه، رعايت شد.
مشاركتكنندگان در اين پژوهش، از دو بيمارسـتانفوقتخصصي قلب و عروق تحت پوشـش دانـشگاه علـومپزشكي تهران و مراكز توانبخشي و كلينيكهاي وابـستهبه اين مراكز، به روش نمونهگيري هدفمند گزينش شـدند .
اين دو مركز، از مراكز ارجاعي عمده و مهـم بـراي درمـانبيم اري ه اي قل ب و ع روق از سراس ر اي ران ه ـستند.
معيارهاي ورود مشاركتكنندگان به مطالعـه، شـامل كليـةبيماران تشخيص داده شده با بيماريهاي ق لبيعروقي، بـاسن هجده و بـالاتر، كاركنـان سـلامت شـاغل در مراكـزمذكور با حـداقل يـك سـال تجربـة درمـان و مراقبـت ازبيماران قلبي و مراقبان خانوادگي مراجعهكننـده بـه مراكـزمذكور، با تجربة مراقبت و زندگي با بيمار بودند. همچنـينتوانايي درك و صحبت به زبـان فارسـي، شـرايط مـساعد ازنظر جسمي، روحـي و شـناختي و تمايـل بـه شـركت درمطالعه نيز به عنوان معيارهاي ورود درنظر گرفته شد.
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:29 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:29 +0330 on Wednesday October 11th 2017

محقق براي دسترسي به مـشاركتكننـدگان، طـيزمـان مطالعـه در شـيفت هـاي كـاري صـبح و عـصر، در بيمارستانهاي مذكور حضور پيدا كـرده، سـپس براسـاسارتباط مناسبي كه با مشاركتكننـدگان برقـرار مـيكـرد وهمچنين با همكـاري پرسـتاران و مـسئولان ايـن مراكـز،نخست بيماران و مراقبان خانوادگي آنها كه تجربة بيشتريدر زمينة جستوجوي اطلاعات سلامت داشتند و همچنينكاركنان سلامت كـه تجربـة لازم را در زمينـة آمـوزش وتعامــل بــا بيمــاران قلبــي داشــتند، شناســايي شــدند و برنامهريزي لازم براي مصاحبه و جمعآوري دادههـا انجـامشد. با توجه به اينكه بيماران بهعنـوان مـشاركتكننـدگانكليدي اين مطالعه درنظر گرفته شده بودند، بـراي رعايـتح ـداكثر تن وع پ ذيري، س عي شـد نمون هه ا از بيم اران قلبــي عروقــي بــا ويژگــي هــاي اقتــصادي، اجتمــاعي ودموگرافيك مختلف (ماننـد سـن، وضـعيت تأهـل، سـطحتحصيلات، شغل، ميـزان و منبـع درآمـد، تعـداد فرزنـدان،مكان جغرافيايي ، قوميت و …) انتخاب شوند و همچنين آنها در مراحــل مختلــف بيمــاري و درمــان (تــشخيص تــاتوان بخشي قلب) قرار داشته باشند.
بــراي جمــع آوري داده هــا، مــصاحبه بــه روش نيمهساختارمند و بـا سـؤالي بـاز بـر اسـاس سـؤال اصـليپژوهش آغاز ميشد و بهتدريج، براسـاس تحليـل دادههـا،سـؤالات ژرف كـاو و پـ يگيـر درخـصوص تجربـة روزانـة جستوجوي اطلاعات، پيش رفت. ابتدا، هشت مصاحبه بـابيماران قلبي عروقي انجام شد؛ اما با توجه به تحليـل اوليـةدادهها و مشخصشدن نقش اعـضاي خـانواده و كاركنـانسلامت در فرآيند جستوجوي اطلاعات، بهمنظور تكميـلدقيقتر طبقات مفهومي، با مشورت تيم تحقيـق، مراقبـانخانوادگي و مراقبان سلامت نيز مصاحبه شدند. درمجموع،براساس ملاك اشباع دادهها در تحقيق كيفي، 31 مصاحبةانفرادي با مشاركت 31 نفر انجام شد. مدت مصاحبهها بين25 تا 80 و بهطور متوسط، 40 دقيقه بود. بيشتر مصاحبهها بنا به توافق و راحتي مشاركتكنندهها، در كنار تخت بيمارو ســاير مــصاحبههــا نيــز در محــل كــار يــا منــزلمـــشاركت كننـــده هـــا در محيطـــي آرام انجـــام شـــد . م شاركت كنن ده ه ا پرس ش نام ة مخت صري مرب وط ب ه مشخصات فردي را بعد از پايان هر مصاحبه تكميل كردند. تمـام مـ صاحبههـا توسـط نويـسنده اول مطالعـه انجـام و همزمان با موافقت مـشاركتكننـدگان، بـا دسـتگاهMP3 ضبط ميشد و طي 24 ساعت، كلمهبهكلمـه در نـرمافـزارword پيادهسازي و تايپ ميشد. براي غوطهوري محقـق در دادهها، مصاحبهها در چند نوبت بهدقت گوش داده شـدو مــتن تايــپشــدة آن چنــدين بــار مــرور، كدگــذاري وتجزيهوتحليل شد. درواقع، تجزيهوتحليل دادهها همزمان وبه طور مستمر، با جمعآوري داده ها انجام پذيرفت.
تحليل دادهها براساس تحليل محتواي متن، بهشيوة متعارف، در هشت مرحله انجام گرفت. آماده كـردن داده هـا(تايپ متن مصاحبهها)، تعيـين واحـدهاي معنـايي (تعيـينكلمات، جملات يا عباراتي از بيانات بيماران حـاوي نكـاتمهم دربارة جستوجـوي اطلاعـات بـهعنـوان واحـدهايمعنايي تعيين شد)، كدگذاري متن (تبديل واحدهاي معناييبه برچسب ها، عنوان خلاصههايي كه بيانگر معنـاي واحـدانتخابشده باشد )، بازنگري كـدها بـا مـتن (مـرور مجـددمقايسة كدها ازنظر تشابه و تفـاوت بـا يكـديگر و تركيـبكدهاي مشابه ) طبقه بندي و توسعة طبقات براساس تشابهو تناسب، بازنگري طبقهها و مقايسة مجدد با دادهها بـراياطمينان از استحكام كدها، شناسايي درونمايهها بـا تأمـلدقيق، عميق و مقايسة طبقات با يكديگر و نهايتـاً گـزارشيافته ها انجام شد(21-19).
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:29 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:29 +0330 on Wednesday October 11th 2017

براي اطمينان از صحت و پايايي داده هاي كيفي از معيارهاي دقت علمي مانند اعتبار(Credibility)، قابليـت اعتمـــاد (Dependability)يـــا حـــسابرسي، تناســـب (Transferability)و قابليـت تأييـد (Confirm ability)، Lincoln & Guba استفاده شد (22). در اين مطالعه بـهمنظور افزايش اعتبار داده ها، محقق در طـول مطالعـه بـهمدت يك سال با داده ها درگيري مداوم داشـت و تمـاميمتن مصاحبه ها و ليست طبقـات توسـط سـاير همكـارانپژوهشگر با سابقه تحقيق كيفي، مـورد بـازبيني قـرار مـيگرفت و همچنـين توسـط فرآينـد كنتـرل توسـط اعـضاء(member check) كدگذاري اوليه هر مصاحبه در مرحلـهاوليه تحليل به مصاحبه شونده برگردانده مي شد، تا صحتآنها را تعيين كند. از طرفـي تأييدپـذيري داده هـا بـا قـراردادن بخش هاي مختلف طبقات در اختيار دو نفر از اعضاءهيات علمي آشـنا بـا تحقيـق كيفـي و مقايـسه نظـرات وتفاسير آنها كه توافق زيادي را نشان مـي داد، مـورد تائيـدقرار گرفت. براي حسابرسي تحقيق، محقق مراحل و روند تحقيق را به طور دقيق ثبـت و گـزارش نمـود تـا امكـان پيگيري تحقيق براي ديگران فراهم شـود .جهـت انتقـال پذيري يافته ها سعي شد، نقل قول هاي مشاركت كنندگان به همان صورتي كه گفته شده، ارايه گردد. نمونه گيري بـاحداكثر تنوع سبب مي شد كه تناسب داده ها بيشتر شود.

يافتهها
از 16 بيمار مشاركت كننده، هشت نفر زن و هـشتنفر مرد بودند. ميانگين سـن بيمـاران 3,6±54 سـال بـود.
بيشتر آنها متاهل بودند (7,68%). سطح تحصيلات آنهـا ازبيسواد تا دكتـري بـود امـا بيـشتر آنهـا داراي تحـصيلاتديپلم(7,43%) بودند. كمترين زمان براي تشخيص بيمارييك ماه و بيشترين زمان تشخيص 36 سال بود. بيـشترينتعـــداد بيمـــاران شـــامل نارســـايي قلبـــي(2,31%) و CABG(25%) بود. سـاير بيمـاران، مبتلايـان بـه سـندرمكرونري، كوآركتاسيون آئورت، آريتمـي، سـكته و بيمـاريمادرزادي قلبي بودند. بـراي 5 مراقـب خـانوادگي شـركتكننده، ميانگين سن 8,6±41 سال بود. چهار نفـر زن، سـهنفر خانه دار، دو نفر نيز نقـش همـسر و داراي تحـصيلاتديپلم بودنـد. همچنـين از 10 مراقـب سـلامت مـشاركتكننده در اين مطالعه (سه پزشك، سه پرستار و كارشـناستغذيه، فيزيوتراپيست، داروساز باليني و روانشناس سـلامتهر كدام يك نفر)، هفت نفر زن(70%) بودند. ميانگين سنو سابقه كار براي مراقبان سلامت به ترتيب 1,7±39 سالو 6,4±9 سال بود.
ابتدا از توصيف هاي عميق مشاركت كنندگان، 766 كد اوليه استخراج شد و نهايتـا پـس از تحليـل و مقايـسهمداوم داده ها و زير طبقات، چهار درونمايه شامل: نيازهاي اطلاعاتي “مـرتبط -مراقبـت سـلامت”، ” مـرتبط-نظـامسلامت”، ” مرتبط -بيماري” و ” مرتبط -زندگي روزمـره” استخراج شد كه حاصل تجربه و درك مشاركت كننـدگاناز ” نيازهاي پايه براي جستوجوي اطلاعـات سـلامت”، به عنوان درونمايه اصلي تحقيق مي باشند و توضيحات آن به شرح ذيل مي باشد.
1- نيازهاي اطلاعاتي مرتبط-بيماري قلبي: در بين نيازهـاي اطلاعـاتي، مـشاركت كننـدگان اهميـت كـسب اطلاعات “مرتبط با بيماري قلبي” را بـه صـورت پررنـگبيـان نمودنـد. زيـر طبقـات ايـن درونمايـه شـامل كـسب اطلاعات در زمينه “ماهيت” و “پيش آگهي بيماري” بود .
در زمان مواجهه بيماران با بـروز علايـم بـاليني و مراحـلاوليه تشخيص، سئوال كردن و جستوجـوي اطلاعـات درزمينه ماهيت، علايم و اتيولـوژي بيمـاري اهميـت زيـاديداشت. برخي از آنها با شنيدن تـشخيص بيمـاري قلبـي اززبان پزشك، با توجه به اينكه شناختي از بيماري نداشـتند،دچار ابهام شده و براي رهايي از اين ابهام سعي در كـسباطلاعات در زمينه ماهيت بيماري و بـويژه علـل ابـتلا بـهبيماري قلبي بودند. گويي آنها با كسب اطلاعـات در مـوردماهيت بيماري در تلاش براي شناخت موقعيت كنوني خودبودند به عنوان مثال يكي از مشاركت كننده هـا در رابطـهبا جستوجوي ماهيت بيماري چنين بيان مي كند” تو اتاق دكتر قلب، ..، سريع من اكو كـرد و گفـت شـما قلبـت آبآورده… معن يش را اص لا نم ي دون ستم. آب آورده يعن ي چي؟… فرداش دكتر قلب اومـد يكـسري توضـيحات بهـمداد… نه بازم دقيق نمي دونستم سئوالات زيادي برام پيشمي اومد … مي خواسـتم بـدونم ايـن چـه جـور بيماريـه؟..
سئوالتم همش در مورد نارسايي بود”(بيمار3) برخي از مشاركت كننـدگان عـدم آگـاهي در مـوردعلايم بيماري قلبـي و شـدت بيمـاري در مراحـل قبـل ازتشخيص را اظهار كردند، در ايـن رابطـه يكـي از مراقبـانسلامت چنين توصيف مي كند” بيمـاران قلبـي شـايد اوناولي كه دچار بيماري قلبـي مـي شـوند خيلـي بـه شـدتبيماريشان واقف نباشند”(پرستار19)
برخي از مشاركت كنندگان در تلاش براي شـناختماهيـت بيمـاري، سـعي مـي كردنـد اطلاعـاتي در زمينـه اتيولوژي بيماري قلبي و عوامل موثر بر بروز بيمـاري پيـدابكنند اما اين جـستجو اغلـب بـي ثمـر بـود. در رابطـه بـاجستوجوي بي ثمر اتيولوژي، يكي از مشاركت كننده ميگويد” از دكتر مي پرسيدم اين را چه جوري گـرفتم؟ مـيگفتند از طريق مواد شيمايي مي شه گرفـت، ..ديگـه مـيگفتند ويروسيه ..من علتش را مي خواستم بـدونم كـه پيـدانكردم كسي جوابم را نمي داد “(بيمار2)
كسب اطلاعات در مورد ماهيت و ريشه بيماري بـهقدري بـراي آنهـا اهميـت داشـت كـه بـراي رسـيدن بـهاطلاعات مذكور به منابع متعدد حرفه ايي و غير حرفه ايي،نوشتاري و اينترنت مراجعه مـي كردنـد. يكـي از بيمـارانچنين بيان مي كند” يك چيزي كه دنبالش بودم و بهـشنرسيدم نوع شناخت اين بيماري بـود… خـوب مـي گفتنـدمادرزادي است از مادرم زياد سوال مـي كـردم مـي گفـتمبچه بودم چيكار مي كردم؟.. چند تا نـشريه هـم بـود كـه گرفته بودم كه بتونم از يك طريقي اين مريـضي را واسـمبشكافند… سعي مي كـردم از بيمـاراي ديگـه هـم بپرسـم”(بيمار24)
جستوجـوي اتيولـوژي بـراي برخـي از مـشاركتكنندگان، با انگيزه پيـشگيري اوليـه و ثانويـه بـراي سـايراعضاء خانواده و نزديكان انجام مي شد. يكـي از مـشاركتكننده ها كه خودش داراي دو فرزند دختر بود در اين رابطهمي گويد ” چون بچه داشتم ارثي بودن اين بيماريو مرتـبسئوال مي كردم …من نگران بچه هام بودم مي گفتم اگـرچي زي ه ست بچ ه ه ا را بب رم معاين ات ك افي انج امبدن”(بيمار1)
ابهام از آينده بيماري، نگراني ديگري بود كه توسطبيشتر مشاركت كننـده هـا مطـرح شـد، گـويي آنهـا مـيخواستند بدانند، به كجا خواهند رفت، لذا سعي مـي كردنـددر مورد امكان برگشت توان قبلي در آينـده، امكـان رد يـاپذيرش پيوند دريچه و قلـب، ميـزان خطـر جراحـي، بقـاء،بهبودي و پيشرفت بيماري و همچنين امكان زندگي راحتدر آينده به جستوجوي اطلاعات با محوريت پيش آگهـيبپردازند. در اين رابطه يكي از مشاركت كنندگان چنين ميگويد” آيا بخاطر بيماري انرژي قبلي خودم را بدسـت مـيآورم يا نه؟ يعني كارايي قلب برمي گـردد يـا نـه؟ سـئوالبعديم اين است كه آيا قلب من پيوند را پس ميزند يا نه؟…
وضعيت بيماري من بهتر ميشود يا بدتر ميشود؟”(بيمار12) جستوجوي ميزان خطر، بقاء و امكان عود بيمـارييا عوارض بيمـاري نيـز بارهـا توسـط بيمـاران و مراقبـانخانوادگي تجربه شـده بـود. در رابطـه بـا نيـاز بـه كـسباطلاعات در مورد ميزان بقاء يكي از مشاركت كننده ها بـاتشخيص كوآركتاسيون آئورت مي گويد” بـا دستياراشـونكه بيشتر دوست داشتم از اونها هـم يـك اطلاعـاتي مـيگرفتم من فقط دنبال اين بودم كه آيا امكان فـوت مـن دراثر اين بيماري هست يا نيست؟”(بيمار6)
مادر يكي از بيماران نيز مـي گويـد” حتـي سـئوالكردم احتمال دارد عود كند (تامپوناد بعـد از جراحـي)؟ كـه گفت(پزشك) بله احتمال دارد كه باز هم اين مسئله تا سـهماه ديگه خداي نكرده تجمع آب دور قلبش پيش بياد كـهمن اين را به پسرم نگفتم، اين پيش بياد را نگفـتم، گفـتمشــايد بترســه چــون روحيــه ش را خيلــي از دســت داده
“(مراقب خانوادگي20)
پنهان كردن اطلاعات مربوط به پيش آگهي منفي، توسط اكثر مراقبين خانوادگي و بيماران مطرح شد، بطوريكه بيمار و خانواده در تلاشي دو سويه براي ايجاد آرامـشدر همديگر بودند.
هم راستا با نياز درك شده توسط بيمـاران، يكـي ازمتخصصين قلب درباره نياز بيمـاران بـه كـسب اطلاعـاتپيش آگهي چنين مي گويد ” مهمتـرين چيـزي كـه بايـدبيماران قلبي بدانند اين اسـت كـه پـيش آگهيـشون چيـه،يعني اينكـه ايـن بيمـاري چـه تـاثيري روي طـول مـدتزندگيشون مي گذارد… بيمـار بايـد بدانـد كـه سـوروايوالبيماري چيه و چه كاري بايد بكند كه سـوروايوالش بيـشتربشود… مريضها در مورد وخامت بيماريشون اون اولا بيشتر سئوال مي كنند “(متخصص قلب15) برخي مشاركت كنندگان كسب اطلاعات در زمينـهپيش آگهـي را بـراي مـشاركت در درمـان ضـروري مـيدانستند” بيمار بايد بداند كه اين بيماري چقدر وخامت داردپيش آگهيش چـه طـوري اسـت… ايـن جـوري در ادامـهدرمانش هم همكاري مي كند”(متخصص قلب13) 2-نيازهـاي اطلاعـاتي مـرتبط-مراقبـت سـلامت:
تجارب بيشتر مشاركت كنندگان اين مطالعه نشان داد كـهجستوجوي اطلاعات در زمينه “پيـشگيري “، “درمـان “، “خود-مراقبتـي و پيگيـري مراقبـت” و “ارتقـاء سـلامتروان” اهميت خاصي دارد .اين نيازهاي چهارگانه به عنوانزير طبقات درون مايه” نيازها ي مرتبط -مراقبت سـلامت” مفهوم پردازي شدند. البته براي برخي مـشاركت كننـدگانبه جز محتوي اطلاعات، كيفيت اطلاعات نظيـر اطلاعـاتفردي و كاربردي همچنين جامعيت اطلاعات نيز مهم بود.
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:29 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:29 +0330 on Wednesday October 11th 2017

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:29 +0330 on Wednesday October 11th 2017


دیدگاهتان را بنویسید