Downloaded from jne.ir at 10:39 +0330 on Wednesday October 11th 2017

به نام خداوند جان و خرد
مجله آموزش پرستاري
فصلنامه علمي – پژوهشي انجمن علم ي پرستار ي ايران دوره دوم – شماره 3 – بهار 1392

صاحب امتياز: انجمن علم ي پرستار ي ايران
مدير مسؤول و سردبير: دكتر فاطمه الحاني
مدي ر اجرايي: دكتر مجتبي ويس مرادي
شماره پروانه انتشار وزارت ارشاد اسلامي: 4823/94 مورخ 20/2/91
شماره استاندارد بين المللي: 2322-3812
شماره بين المللي نشريه الكترونيكي: 4428-2322 e-ISSN

شوراي نويسندگان (به ترتيب حروف الفبا):
دكتر محمد اسماعيل پور بندبني، استاديار دانشكده پرستاري و پيراپزشكي گيلان
دكتر فاطمه الحاني، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:39 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:39 +0330 on Wednesday October 11th 2017

دكتر منير انوشه، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر زهره پارسا يكتا، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر حميد پيروي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر محمدعلي چراغي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر محمدعلي حسيني، استاديار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر سيده فاطمه حق دوست اسكويي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر محمدرضا حيدري، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر ناهيد دهقان نيري، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر ناهيد رژه، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر سادات سيدباقر مداح، استاديار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر نعيمه سيدفاطمي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر آذر طل، دكتراي آموزش بهداشت و ارتقاي سلامت دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر عباس عبادي، استاديار دانشكده پرستاري دانشگاه علوم پزشكي بقيه اﷲ
دكتر عباس عباسزاده، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
دكتر شهرزاد غياثونديان، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر علي فخرموحدي، استاديار دانشكده پرستاري و پيراپزشكي سمنان
دكتر مسعود فلاحي خشكناب، دانشيار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر انوشيروان كاظم نژاد، استاد گروه آمار زيستي دانشگاه تربيت مدرس
دكتر عيسي محمدي، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر ندا مهرداد، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر حسن ناوي پور، استاديار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر عليرضا نيكبخت نصرآبادي، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجتبي ويسمرادي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجيده هروي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر فريده يغمايي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي

ويراستار انگليسي: دكتر مجتبي ويس مرادي
ويراستار فارسي: دكتر فاطمه الحاني
حروفچيني و صفحه آرايي: فرشته حيدري
طراح جلد: اصغر سوراني
ناشر: انجمن علم ي پرستار ي ايران
مشاوران علمي اين شماره (به ترتيب حروف الفبا):
دكتر محمد اسماعيل پور بندبني دكتر محمدرضا حيدري دكتر شراره خسروي دكتر ناهيد رژه محمدعلي سليماني دكتر رضا ضيغمي دكتر آذر طل دكتر طاهره طولابي دكتر علي فخرموحدي دكتر فرشته مجلسي دكتر بهرام محبي رضا مسعودي بتول نحرير رقيه نظري پوران فراهاني دكتر مجتبي ويس مرادي دكتر مجيده هروي دكتر معصومه همتي مسلك پاك دكتر فريده يغمايي
نشاني: تهران – ميدان توحيد – دانشكده پرستاري و ماما يي تهران
كدپستي: 1419733171، صندوق پستي: 398/14195، تلفن و نمابر: 66592535
e-mail: [email protected] , Website: http://jne.ir

آموزش پرستاري دوره 2 شماره 3 بهار 1392، 15-8
اثربخشي مدل مشاركت پرسنل پرستاري بر كارآيي آموزش باليني دانشجويان پرستاري

نادر آقاخاني1، سيدحميد شريف نيا2، محمدرضا دهقاني3، حميد حجتي4، ساميه غنا5، ميترا حكمت افشار6، سامره اقتدار7

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

چكيده

مقدمه: آموزش باليني يكي از اجزاي اصلي برنامههاي دانشجويان پرست اري مي باشد و عدم كسب توانمندي هاي لازم در اين حيطه از مشكلات دانشآموختگان اين رشته تحصيلي است. بر همين اساس، ضرورت استفاده از روش هـاي نـوين آموزشـي براي ارتقاي كيفيت آموزش باليني بيش از پيش داراي اهميت مي باشد. يكي از اين راهكارها استفاده از روش مـشاركت پرسـنل پرستاري در امر آموزش باليني است . اين پژوهش درصدد شناسايي اثربخشي اين روش بر كارآيي آموزش باليني بـر دانـشجويان پرستاري و كاربرد نتايج در جهت حل مشكلات آموزش باليني صورت گرفته است.
روش: در اين پژوهش تجربي، 40 نفر از دانشجويان پرستاري دوره كارآموزي عفوني به صورت تصادفي به دو گـروه 20 نفره آزمون و شاهد تقسيم شدند . گروه آزمون روش مشاركت پرستاري و گروه شاهد آموزش هـ اي روتـين را دريافـت كردنـد. در پايان دوره كارآموزي مهارت هاي باليني دانشجويان با استفاده از چك ليست بررسي گرديد. به منظور تجزيه و تحليـل داده هـا از آمار توصيفي جداول توزيع فراواني مطلق و نسبي، ميانگين و انحراف معيار و جهت بررسي ارتباط بين متغيرهـا، از آزمـون t و ازنرم افزار SPSS v.16 استفاده شد.
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:39 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:39 +0330 on Wednesday October 11th 2017

يافتهها: در اين مطالعه، پژوهش در دو گروه آزمون و شاهد از نظر مشخصات دموگرافيكي همگن بودند. در اين پژوهشسني شركتكنندهها 87/19، 65% م ؤنث و 5/92% مجرد بودند. همچنين گروه آزمون در مهارتهاي باليني از قبيـل مهـارت دردادن دارو، ارتباط با بيمار، رعايت نكات ايزولاسيون و پانسمان نمره بيشتري نـسبت بـه گـروه شـاهد كـسب نمـوده و اخـتلاف معناداري با گروه شاهد داشتند (05/0<p).
نتيجهگيري: در روش مشاركت پرسنل پرستاري، فراگيران در داخل گروه و بين گروه ، با يكديگر ارتباط برقرار مي كننـد و همكاري، اعتماد به نفس و درك آن ها افزايش مي يابد و ميزان يـادگيري بـا ايـن شـيوه بيـشتر و كـسب مهـارتهـ ا بهتـر از كارآموزي روتين است. لذا اجراي اين روش به شكل گسترده در حرفه پرستاري و ديگر رشته هاي علوم پزشكي توصيه ميگردد.

كليد واژه ها: اثربخشي، مدل مشاركت، كارآيي، آموزش باليني، دانشجويان پرستاري، بخش عفوني، اروميه

تاريخ دريافت: 1/12/1391 تاريخ پذيرش: 21/2/1392

– دانشجوي دكتراي پرستاري، عضو هيأت علمي دانشگاه علوم پزشكي اروميه، اروميه، ايران
– دانشجوي دكتراي پرستاري، دانشكده پرستاري و مامايي آمل، دانشگاه علوم پزشكي مازندران، ساري، ايران
– استاديار مركز توسعه آموزش دانشگاه علوم پزشكي شيراز، شيراز، ايران (نويسنده مسؤول)
[email protected] :پست الكترونيكي
– دانشجوي دكتراي پرستاري، دانشگاه آزاد اسلامي، واحد علي آباد كتول، باشگاه پژوهشگران جوان، علي آباد كتول، ايران
– كارشناس مامايي، دانشگاه علوم پزشكي گلستان، گرگان، ايران
– كارشناس ارشد مراقبت هاي ويژه، دنشگاه علوم پزشكي گلستان، گرگان، ايران
– كارشناس ارشد پرستاري، دانشگاه علوم پزشكي اروميه، اروميه، ايران
مقدمه

زير بناي تأمين نيروي انساني كارآمد جهت رفع نيازجامعه را آموزش مهارتي تشكيل مـي دهـد و برنامـههـ اي آموزشـي و مهـارتي دانـشجويان در آمـوزش بـاليني بايـد طوري باشد كه افراد بـا صـلاحيت و كـار آزمـوده تربيـتشوند. به كـارگيري روش صـحيح در ايـن نـوع از آمـوزش سبب مي شود تا دانشجويان آگـاهيهـ اي نظـري را بـرايمراقبتهاي مددجو به كار گيرند (1). يك آمـوزش بـالينيصحيح بايد فرصتي براي تماس دانـشجو بـا مـددجو را درمحيط واقعي كار فـراهم آورد. اهـداف فعاليـت دانـشجو رامشخص كند، مفهوم كار تيمي را به دانشجويان بيـاموزد وخلاقيت و انگيزه را در آنان ايجاد نمايـد، مهـارت مـشكلگشايي را در دانـشجويان توسـعه دهـد و موجـب افـزايشق درت ق ضاوت و ت صميمگي ري در دان شجو ش ود (2). مدرسان بال يني نيز با مشكلات ز يادي از جمله به كـارگيري دانستههاي تئور ي در عمل و درگير نمودن دانـشجويان درتجارب بال يني با منابع و فرصتهاي محدود در محيط هاي باليني روبـهرو هـستند. خـصوصيات مدرسـان در موفقيـ ت آنها در تسهيل يادگيري دانشجو يان در محيطهاي بال يني از اهم يت ز يادي برخوردار است، از دانشجويان بايد خواستهشود تا تفكرات خود را در بالين بيان و بحث كنند. بايـد دركارآموزي باليني برنامه ريزي موجود و اهداف براي اسـاتيدباليني و دانشجويان مشخص باشند (3).
آموزش بال يني در پرستار ي معرف ي و پيگيري وضـعبيمار و خـانواده وي بـا كـ اربرد فرآ ينـد پرسـتاري و روشمشكل گشا يي، برحـسب عرصـه كـارورزي مـي باشـد (4). آموزش بال يني از اجـزاي اصـلي برنامـه هـاي دانـشجويان پرستاري مي باشد و بـراي انجـام مراقبـتهـ اي پرسـتاريايمـن، داشـتن دانـش كـسب شـده مـورد نيـاز اسـت تـا دانــشجويان پرســتاري فرصــت كــافي بــراي ارتقــا ي مهارت هاي شان در محيط آموزش باليني داشته باشـند (5). آموزش پرستاري شامل فرآيندهاي آموزش نظري و عمل ي بوده و آموزش باليني به عنوان يك بخش ضروري و مهـم آموزش پرستاري حرفه اي است (6). آموزش بال يني جهـتتربي ت پرس تاران حرف ه اي و ب ا ص لاحيت ك ه بتوانن د عملكردي مستقل در موقعيتهاي مختلـف داشـته باشـندحياتي بوده و فرصتي اسـت بـراي دانـشجويان پرسـتاريجهـت فهـم ماهيـت عملكـرد بـاليني و بـه دسـت آوردناطمينان از تواناييهاي فرد ي خود، تا در آينده نقـش يـك پرستار حر فـهاي را بـه خـوبي ا يفـا نماينـد (7). از طرفـي، هميشه بحث بر اين است كـه پرسـتاراني كـه بـه تـازگي دانشآموخته شدهاند، براي انجام كارهـاي بـاليني مهـارت كافي ندارند (8). نقش مربيان در آموزش باليني دانشجويان امري بديهي بوده و مربيان نقش مهمـي در موفق يـت آم يـز بودن آموزش ب اليني و همچنين در پيونـد تئـوري و عمـل دارند. اما از طرفي، براي مربيان دانشكده، درك روتين هـا، خط مشي هـا، سي اسـت هـا، رو يـه هـا و شـيوه هـاي خـاص بيمارستان ها در برخي موارد مشكل بوده است (9).
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:39 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:39 +0330 on Wednesday October 11th 2017

در وضـع موجـود در كـشور مـا، پرسـنل پرسـتاري بيمارستان ها، نه تنها مشاركت در امر آمـوزش دانـشجويان را جزيي از وظا يف خود نمي داننـد ، بل كـه گـاهي هم كـاري لازم را با مرب ي براي آموزش دانشجويان پرستاري ندارند و از نظر در اختيار قرار دادن برخي تسهيلات و امكانات لازم يا مشار كت در امر مراقبت از بيمار و انتقال تجارب خود بـه دانشجو همكاري لازم را نمي كننـد . بـا توجـه بـه كـارآيي ناكافي دانشآموختگان در اعمال بال يني، در دسترس نبودن مداوم مربي براي دانشجو در برخ ي موارد و عدم هم كـاري پرسنل بخش در امر آمـوزش بـاليني، ن يـاز بـه تغ ييـرات و اصلاحاتي در روش آموزش باليني احـساس مـي شـود (6). يكي از روشهاي آموزش باليني در جهت مشكلات فـوق ، مدل مشاركت پرسنل پرستاري مي باشد. با توجـه بـه ايـن كه مربيان باليني دانشكده از جهت دانش نظري و آشنايي با دانشجويان و پرستاران باليني از جهت آشنايي با محـيط بالين و بيماران داراي امتياز هـستند، بنـابراين مـدلي كـه تلفيقي از دو جنبه دانش نظري و آشنايي با دانـشجويان و آشنايي با محيط بالين و بيماران را در آموزش باليني باشـد ميتواند از تواناي يها و نقاط قوت در هر دو حيطه نظري و عملي استفاده نمايد. اين مـدل بـراي اولـين بـار در سـال 1992 به وسيله Parker و همكارش ارايه شـد. در ا يـن مدل پرستاران حرفه اي به طور عمـده مـسؤول آمـوزش و ارزشيابي دانـشجويان هـستند و مربـي دانـشكده در حـل مشكلات آموزشي، همكار آموزش باليني و دانـشجو يان را هدايت و بازخورد لازم را به آنها ارايه مـي كننـد . در ا يـن مدل، تيم آموزشي مشتمل بـر مربـي دانـشكده و پرسـتارباليني، مسؤوليت آموزش 8 تا 10 دانشجوي پرستاري را بر عهده دارند. مدل همكار آموزش ي باليني به معني مـشاركت و هم كاري ب ين مراقبان سلامت و مربيان دانشكده اسـت و
واقعبيني را برا ي محيط هاي كاري به ارمغان مي آورد (10).
در اين روش، در هر بخش، يك پرستار به عنـوان دسـتيار آموزشي، مسؤول آموزش تجربيات بـاليني بـه دانـشجويان آن بخش شده و در ضـمن مـسؤوليت سـروي س دهـي بـهعنوان پرسنل اصلي بخش و ايفاي نقش نظـارت مـستقيم دانشجويان را با هماهنگي مربي دانشكده به عهده ميگيرد (11). همكار آموزش باليني، مسؤوليت همه جانبـه بيمـار و همچنين مسؤوليت دانشجويان را بر عهده دارد. هم كـاران آموزش باليني در كنار مسؤوليت هاي خود به عنوان پرستار بخش به آموزش باليني پرداخته و ارزشيابي نهـايي توسـط مربـي و هم كـار آمـوزش بـاليني صـورت مـيگيـرد (12).
مشخص شـده كـه بـيش از 50% از وقـت دانـشجويان راآموزش باليني به خود اختصاص مي دهـد . آمـوزش بـاليني يادگيرندگان را به هماهنگي و تطابق دانـش و مهـارت درمراقبت از بيماران قادر ميسازد. بر اين اساس، اطم ينـان ازاين كه دانشجو يان تجارب بـاليني بـا كيفي تـي را دريافـتمي كنند از اهميت زيادي برخوردار است. در ضمن كيف يـت تجارب بال يني دانشجو يان به كيفيت آموزش باليني بستگي دارد و آن نيز ارتباط مـستقيمي بـا وي ژگـي هـاي مدرسـانباليني دارد (13).

روش مطالعه

اين پژوهش يك مطالعه تجربي مي باشد كـه در آن پژوهشگران تأثير به كارگيري مدل همكار آموزش باليني بر يادگيري باليني دانشجويان را در مقايسه بـا مـدل متـداول آموزش باليني در بخش عفوني مورد بررسي و مقايسه قرار داد ه است.
40 نفر از دانشجويان پرستاري به صورت تـصادفيدر دو گروه آزمون كارآموزي بخش عفوني (همراه با مـدل آموزش باليني ) و شاهد (كارآموزي روتين ) قرار گرفتنـد. در هر گروه شاهد و آزمون دو گروه 20 نفر شركت داشتند كه شامل 10 دانشجوي مذكر و 10 دانشجوي مونث بودند.
ابزار گردآوري دادهها شامل چك ليست بـود. چـك ليست، جهت بررسي روايي محتـوا ، بـه 6 نفـر از اعـضاي هيأت علمي دانشگاه علوم پزشكي اروميه داده شد. پس از دريافت نظـرات ، اصـلاحات لازم اعمـال و آزمـون نهـايي جهت پايايي ابزار مورد بررسي قـرار گرفـت . بـراي انجـام پايايي، چك ليست توسط 8 نفر از دانـشجويان كـه دارايمشخصات واحدها پژوهش بودند تكميل شـد و سـپس بـا استفاده از ضريب آلفاي كرونبـاخ (8/0=α) پا يـايي آن بـهدست آمد.
چك ليست مورد استفاده حيطه مهارتي و شـناختيدانشجويان را ارزيابي مي نمـود و نمـره بنـدي آن بـه ا يـن صورت بود كه در صورت انجام كامل و درست رفتار (نمره 1) و انجام ندادن (نمره صـفر ) در نظـر گرفتـه و در پايـاننمرات هر فردي جمع مي شد. آيتم هاي مورد نظر در چـكليست شامل موارد رگ گيـري و نمونـه گيـري خـون، دادندارو، داروشناسي، آموزش بـه بيمـار و خـانواده، مـشاركتتيم ي، پي شگيري از عفونـت و رعاي ت نك ات ايمن ي و به كارگيري فرآيند پرستاري بود.
ابتدا معيارهاي مورد انتظار از آمـوزش در كـارورز ي واحد باليني بخش عفوني تعيين و چك ليـستي مطـابق بـااهداف پژوهش ت هيه و تنظـيم شـد. اهـداف درس توسـطاستاد باليني و با هماهنگي آموزش دانشكده طراحـي شـد. يك جلسه آموزشي اهداف درسي، روش آموزشـ ي و نحـوه ارزيابي به همكار آموزش باليني، آموزش داده شد؛ هم كـار آموزش باليني اجرا و مسؤوليت آموزش را بر عهده داشت واستاد باليني به عنوان يك هدايت گر، مسؤوليت نظـارتي و ارزشيابي تكاليف و تجارب را انجام داد. پس از اتمام جلسه آموزشي دانشجويان به دو گـروه شـاهد و آزمـون تقـسيم شدند. در اين پژوهش در دو گروه آزمـون و شـاهد از نظـرمشخصات دموگرافيكي همگن بودند.
به منظور پيـشگيري از تـداخل تـأثير بـه كـارگيريروش در دو گروه آزمون و شاهد، دانـشجويان بـه صـورت غيرهم زمان در بخش ها حضور داشتند؛ دانـشجويان گـروه شاهد طبق برنامه، تحت نظر استاد باليني دانشكده و بدون اعمال نظر يا دخالت پرستاران باليني دوره كارآموزي خـودرا گذاراندند . قبل از انجام پژوهش، به دانشجويان در مـوردهـدف و روش كـار توضـيح داده شـد. دانـشجويان مـورد بررسي مختار بودند كه با پژوهش همكاري نكن نـد و ذكـرشد كه همكاري يا عدم همكاري در ارزشيابي باليني آنـانتأثيري نخواهد داشت و اين كه آنان ميتوانـستند از نتـايجتحقيق مطلـع شـوند و پاسـخهـ اي آنـان محرمانـه بـاقي ميماند.
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:39 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:39 +0330 on Wednesday October 11th 2017

پــژوهش توســط اســتاد بــاليني كــارآموزي بــرايدانشجويان گروه آزمون بيان و دانـشجويان گـروه آزمـون كارآموزي خود را تحت نظر و حضور پرستار همكار و استاد باليني آغاز نمودند . پرسـتاران بـه عنـوان دسـتياران اسـتادباليني دانشكده، مسؤوليت آموزش و ارزشيابي دانـشجويانو استاد باليني دانشكده مسؤوليت حل مـشكلات آموزشـي پرستاران و دانشجويان و نظـارت بـر عمل كـرد آنـان را بـر عهده داشت.
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:39 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:39 +0330 on Wednesday October 11th 2017

در پايان دوره كارآموزي سنجش مهارت هاي باليني دانشجويان از طريق چـك ليـست ارزشـيابي شـد. نمـراتكسب شده دانشجويان از طريق مـشاهده و تكميـل چـكليست بود.
داده ها پس از استخراج در نرم افـزار SPSS v.16 وارد و تجزيه و تحليل دادهها با اسـتفاده از آمـار توصـيفي وتحليلي انجام گرفـت. بـدين صـورت كـه از آمـار توصـيفيجداول توزيع فراوانـي مطلـق و نـسبي ، ميـانگين و انحـراف معيار و از آمار استنباطي شامل آزمونt جهت بررسي ارتبـاط بين متغيرها استفاده گرديد و (05/0<p) معنادار تلق ي گرديد.

يافتهها

براساس يافت ههاي دموگرافيك 1/87% از واحدهايمورد پژوهش زير بيست سال داشتند.
جدول 1- ميزان علاقمندي به رشته، احساس نسبت به رشته تحصيلي و نگراني شغلي دانشجويان كارآموزي بخش عفوني برحسب درصد
درصد ميزان اطلاعات دموگرافيك
60 زياد علاقمندي به رشته
30 متوسط 10 كم 30 مثبت نگراني شغلي
70 منفي 60 مثبت احساس دانشجويان به رشته تحصيلي
40 منفي


دیدگاهتان را بنویسید