جهت بررسی آماري دادههاي مربوط بـه ایسـتگاههـا ي نمونـه برداري و مقایسه بین زمان هاي نمونهبرداري ابتدا نرمال بودن دادهها با استفاده از آزمون شاپیرو- ویلک (Shapiro- Wilk) و یکنـواختیواریانسها با اسـتفاده از آزمـون لـون (Leven test) بررسـی شـد.سپس از آزمون تجزیه واریانس (ANOVA) اسـتفاده گردیـد و درادامه براي مقایسه میانگینها از آزمون دانکن در سطح اطمینـان 95 درصد استفاده شـد. تمـام تحلیـلهـاي آمـاري بـا اسـتفاده از نـرمافزارSPSS، نسخه 21 انجام شد.
نتایج
در ایــن تحقیــق در مجمــوع تعــداد 31 خــانواده از درشــتبیمهرگان کفزي متعلق به 7 رده و 16 راسته در محدوده مـوردمطالعه شناسایی شد (جدول 4).
در تمام زمان هاي نمونهبرداري کمترین تعـداد خـانواده درایستگاه سد چادگان و بیشـترین تعـداد آن در ایسـتگاه آورگـاندیده شد. از نظر مکانی نیـز بیشـترین تعـداد خـانواده در تمـامفصول سال به دو ایستگاه بالا دست سد و کمترین تعداد آن بـهایستگاه سد چادگان اختصاص داشت. پس از کاهش قابل توجه کفزیان در ایستگاه سد چادگان، در ایستگاههاي پایین دست بـه تدریج تعداد خـانواد ههـا ي کفزیـان افـزایش یافـت (شـکل 2).
آزمونهاي تجزیه واریانس وجود تفاوت بین ایستگاههاي نمونهبرداري در هر فصل را تأیید کرد ( 001/0< (p.
مقایسه مقادیر شاخص BMWP بین ایستگاههاي مـورد مطالعـهدر هر فصل نشاندهنده وجود اختلاف معنـیدار ( 001/0< p) بود. میزان شـاخص محاسـبه شـده در ایسـتگاه هـاي اورگـان وخرسونک تقریباً مشابه بـود و پـس از کـاهش در ایسـتگاه سـدچادگان، در ایستگاههاي پایین دست با دور شدن از سـد رونـدافزایشی نشان داد (شکل 3).
میــزان شــاخصASPT بــین ایســتگاههــاي مختلــف (001/0< p) و همچنین بین فصول مختلف در تمام ایستگاههـا بهجز ایستگاه حجـت آبـاد و ایسـتگاه هـوره تفـاوت معنـیدار
( 05/0<p ) نشان داد (شکل 4).
مقادیر شاخص تنوع شانون در ایستگاههاي مورد مطالعه در شکل 5 نشان داده شده است. آزمـون تجزیـه واریـانس وجـود اختلاف معنیدار بین میزان شاخص تنوع شانون در ایستگاههاي مورد مطالعه را نیز تأیید کرد (01/0<p).

بحث و نتیجهگیري
براساس نتایج حاصل بهطور کلـی فراوانـی و تنـوع آرایـه هـاي شناسایی شده در ایستگاه سد چادگان کاهش یافته است. در بین خــانوادههــاي متعلــق بــه راســتهEphemeroptera ، خــانواده Baetidae و از راســـــته Trichoptera، خـــــانوادههـــــاي
Hydropsychidae و Rhyacophilidae بهعنوان گروههـا یی کـهدر سرعت جریانهاي زیاد زیست میکنند، در بالا دست سـد وخانواده Gammaridae از راسته Amphipodae بلافاصله در زیر دست سد غالب بوده و بیشترین تراکم جوامع کفزي را بـه خـوداختصــاص دادنــد. در حــالی کــه فراوانــی خــانوادههــاي رده Oligochaeta بـهخصـوص Naididae در ایسـتگاههـاي پـایین دست سد افزایش یافته بود (جدول 4).
همچنــین راســتهDiptera (خــانوادههــاي Simuliidae و Chironomidae) بهدلیل انعطافپذیري و مقاومت بـه تغییـراتزیستگاه، در ایستگاههاي پایین دسـت سـد از فراوانـی بـالاترينسبت به ایستگاههاي بالادست برخوردار بود. دلیل ایـن امـر رامیتوان ناشی از این واقعیت دانست که سـدها بـه دلیـل کنتـرلجریان آب و جلوگیري از انتقال رسوبات آلی و مواد معدنی بـهمناطق پایین دست، زیستگاههاي وابسته به آبهـاي بـا سـرعتجریان بالا را تغییر میدهند. این پدیده کـه عامـل تشـکیل یـکلایه همگن در پایین دست رودخانه است براي مهاجرت مکانی کم تاران، نرم تنان و Chironomidaeو توسعه سریع آنها بسـیارمناسب است (17 و 32).
گفته میشود سد سازي حداقل یک یا هر دو حالت زیـر رابرروي رودخانههـا باعـث مـیگـردد: ابتـدا، فضـاهاي بینـابینیلایههاي عمقی توسط ذرات آزاد شده از مخزن مسدود میشود، بههمین علت سیستمهاي زیستی پایین دست همگنتـر شـده ومناطق قابل دسترس براي حیات بسیاري از گروههاي کفزیان از بین رفته و تنوع آنها کاهش مییابـد، کـاهش تنـوع کفزیـان درایستگاههاي پایین دست سد بهخصوص ایسـتگاه سـد چادگـانناشی از همین واقعیت است (شکل 5). در مقابل بهدلیل همگـنشدن زیستگاهها فراوانی کلی بیمهرگان در آنها افزایش پیدا میکند اما تنوع گونهاي همواره سیر نزولی نشان میدهد. در حالت دوم همراه با نوسانهاي شدید روزانـه و کوتـاه مـدت جریـان،کمیت و کیفیت کفزیان تحت تأثیر قرار مـی گیـرد ( 33) وجـود اخــتلاف معنــیدار در شــاخصهــاي مــورد بررســی در ایــن
۵۹
جدول 4. خانوادههاي شناسایی شده و میانگین تراکم سالانه آنها در ایستگاههاي نمونهبرداري (تعداد در مترمربع)
رده راسته خانواده خرسونک آورگان سد چادگان حجت آباد مارکده هوره
Heptageniidae 736 659 48 36 332 103
Insecta Ephemeroptera
Trichoptera Baetidae
Ephemerellidae
Caenidae
Hydropsychidae
Rhyacophilidae
Psycomyiidae Stratiomyidae
Tabanidae 1332
942
1096 2993
292
501
20
21 1189
1159
1031
2524
104
421

32
40 801

38
16


– 822

38
36*
32
32
53 885
32*

83
40
48

64 218

584
24
44

16
Diptera Tipulidae
Simuliidae 482
277 321
345 32
325 –
956 –
1705 –
205
Chironomidae 4580 2241 543 3095 3137 4675
Coleoptera Elmidae 122 253 – – 40 39
Agridae – – – 95 – 38
Odonata Cordulegasteridae – – – – – 16*
Gomphidae – – – – – 20
Crustacea Amphipoda Gammaridae 1833 2416 4353 2106 3898 832
Bivalvia Veneroida Sphaeridae 128 81 – 40 53 –
Lymnaeidae 16 51 32* 80* – 16*
Gastropoda Basommatophora Planorbidae
Ancylidae 16
16 –
16 80* – 51
24 32
80* 16 –
Physidae 35 203 – 66 21 21
Heterostropha Valvatidae – – – 64 – –
Hirudinae Rhynchobdellida Glossiphoniidae – 32* – – – –
Arhynchobdellida Erpobdellidae 37 56 30 69 50 57
Oligochaeta Tubificida
Lmbricida Tubificidae Naididae
Lumricidae 120
256
32 293
32 16* 48
28 85
520
28 58
240*
37 80
277
32
Lumbriculida Lumbriculidae 41 33 80* 394 28 24
Haplotaxida Haplotaxidae – 16 16* 51 16 68
Arachnida Trombidiformes Hygrobatidae 635 290 – 56 74 40
* حضور گونه شناسایی شده تنها در یک مرحله از نمونهبرداري

۶۰

شکل 1. موقیت جغرافیایی ایستگاههاي نمونهبرداري

۶۱

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

شکل 2. تغییر تعداد خانوادههاي درشت بیمهرگان کفزي در ایستگاههاي نمونهبرداري در فصول مختلف سال: الف) فصل بهار، ب) فصل تابستان، ج) فصل پاییز، د) فصل زمستان، حروف مشابه نشاندهنده عدم وجود تفاوت معنیدار است (01/0<p).


دیدگاهتان را بنویسید