در نهایت براي برآورد ارزش اقتصادي کارکردهاي حفظ آب و خاك در هر کاربري، از روش هزینه جایگزین بهره گرفته شـد(2 و 11). فرض اساسی این روش مانند سایر روشهاي مبتنی بر هزینه این است که ارزش اقتصادي کارکردهـاي اکوسیسـتمهـايطبیعی را میتوان با درنظر گرفتن هزینههاي ایجاد این کارکردهـابا استفاده از شیوههاي مصنوعی برآورد نمـود. بـه عبـارت دیگـر،وجود این اکوسیستمها از هزینههاي لازم بـه منظـور ایجـاد ایـن کارکردها بهصورت مصنوعی جلوگیري میکند. بهمنظور اجـراياین روش، کارکرد مراتع در کنترل روانآب، فرسـایش و رسـوبمعادل کارکرد سازه هایی درنظر گرفته شـد کـه بـا هـدف کنتـرلروانآب، فرسایش و یا رسوب در منطقه مورد مطالعه یـا منـاطقمجاور آن احداث شدهاند. بـا محاسـبه هزینـه احـداث سـازههـابهازاي هر واحد از هر کارکرد (مترمکعب روانآب و فرسـایش وی ا ت ن رس وب) براس اس رابط ه 7 ارزش ری الی کارکرده اي اکوسیستمی مدنظر براي نگهداشت یک واحد رسوب، فرسـایشو روانآب در هر کاربري محاسبه گردید:
PVC 

Capacity AgeTC در این رابطه PVC هزینه مورد نیاز بهازاي نگهداشـت هـرواحد روانآب، فرسایش و رسوب در سـازه هـا برحسـب ریـالاسـت. TC ارزش گذشـته کـل هزینـه سـاخت سـازه (ریـال)، Capacity ظرفیت سازه (مترمکعب روانآب و فرسایش و یا تن رسوب) و Age عمر مفید سازه (سال) است.
همچنین با درنظرگـرفتن نـرخ تنزیـل مناسـب براسـاس رابطه 8، هزینـه مـورد نیـاز نگهداشـت هـر واحـد روانآب، فرسایش و رسوب به ارزش حال این هزینهها تبدیل گردید:
FV  PVC (1DR)n در رابطه فوق FV و PVC به ترتیب ارزش حـال و گذشـته هر واحد کارکرد مورد نظر بوده، DR نرخ تنزیل مناسب و n بازه زمانی مورد بررسی برحسب سال است. بههمین منظور در منطقه مورد مطالعه و یا در مجاورت آن، سازههایی که با اهداف کنتـرلروانآب، فرسایش و رسوب در سالهاي گذشـته احـداث شـدهبودنـد، شناسـایی گردیـد و ارزش حـال نگهداشـت هـر واحـد روانآب، فرسایش و یـا رسـوب در سـال بهـرهبـرداري از سـازهمحاسبه شد. لازم به ذکر است با توجه به مقدار نسبتاً زیـاد نـرختورم در کشور ایران و از آنجا که پیشنهاد میشود بالاترین هزینه فرصت اجتماعی سرمایه بهعنوان نرخ تنزیل مدنظر قرار گیـرد ازاینرو در این پژوهش، نرخ تورم در سالهاي مختلف بـه منظـورتنزیل ارقام مالی و اقتصادي مورد استفاده قرار گرفت (11).
بنابراین با درنظرگرفتن میزان نگهداشت و کنتـرل روانآب، فرسایش و رسوب در کاربريهاي مختلف، میـزان هزینـههـايپیشگیري شده در اثر حضور اکوسیستم مرتعـی (در مقایسـه بـاشرایط دیمزارها) طبق رابطه 9 محاسبه شد:
AC  FV (F iFbase ) در این رابطه AC هزینه اجتناب شده ناشی از هـر کـارکرددر هر کاربري نسبت به کاربري مبنا برحسب ریـال اسـت وFi کارکرد کاربريهاي مورد بررسی و Fbase کـارکرد کـاربري مبنـا(مترمکعب روانآب و فرسایش و یـا تـن رسـوب) اسـت (2 و
11) که در این پژوهش دیمزار بـه عنـوان کـاربري مبنـا درنظـر گرفته شد.
با توجه به اینکه هدف این پژوهش بررسی تأثیر اقتصـادي تبدیل مراتع به دیمزار از لحاظ حفاظت آب و خاك مـی باشـد،لذا پس از برآورد مقادیر کارکردهاي کنترل روانآب، فرسایش و رسوب در هریک از کاربريها و با درنظر داشتن هزینـه متنـاظرهر ک ارکرد بهصورت مصنوعی (با احداث سـازه هـا) بـراي هـرکاربري در مقایسه با دیمزار، هزینه اجتناب شده ناشـی از عـدمتبدیل مراتع (خوب و ضعیف) به کشت دیم محاسبه گردید.

نتایج و بحث
در جدول 1 نتایج بهدست آمده براي بافت خاك در کاربريهـايمورد مطالعه آمده است. همانطـور کـه در جـدول 1 نشـان دادهشده است، مقادیر اجزاي بافت خـاك (رس ، سـیلت و شـن) درکاربريهاي مختلف اختلاف معنـیداري ندارنـد ( 05/0 P<) کـهبیانگر شرایط یکسان کاربريها از نظر نوع (بافت) خاك اسـت وعمدتاً خاك کاربريها داراي بافت Silty Clay Loam هستند. لذا بر این اساس میتوان فرض نمود که عامل اصـلی تأثیرگـذار بـرمیزان نفوذپذیري و شرایط هیدرولیکی خاكها در کـاربري هـايمختلف، نوع مدیریت سرزمین و بهعبارتی کاربري آنها است.
به منظور بررسی تأثیر نوع مدیریت سرزمین و تعیین میـزانروانآب در هر کاربري، برخـی پارامترهـاي هیـدرولیکی خـاكبراساس روش حل تحلیلی وودینگ- گاردنر و با بهرهگیـري ازنتایج صحرایی به دست آمده از اندازهگیري با استفاده از دستگاه نفوذسنج مکشی محاسـبه گردیـد کـه در جـدول 2 بـه صـورت خلاصه آمده است. همچنین براسـاس رابطـه 2، رابطـه سـرعتنفوذ در هر کاربري برحسب زمان مشخص گردید که با درنظـر گــرفتن میــانگین شــدیدترین بــارش در آمــار منتشــر شــده از سوي ایسـتگاه بـارانسـنجی نزدیـک منطقـه، بـارش 12/12 سانتیمتري که حاصل میانگین شدیدترین بارشهاي سـال هـاي1372 تا 1394 با دوره بازگشت دو سال و در مـدت زمـان 90 دقیقه بوده است، بهعنوان بارش میانگین درنظر گرفته شـد؛ لـذاسطح محصور بین منحنی تا شدت مذکور تا زمان 90 دقیقه بـهروش عـددي محاسـبه گردیـد و بـهعنـوان روانآب بـراي هـر کاربري درنظر گرفته شد که نتایج آن نیز در جدول 2 نشان داده شده است. لازم بهذکر است کـه کمتـرین ضـریب تغییـرات بـهدست آمده در کاربريها برابر 6/36 بوده است که نشـان دهنـدهتغییرات شدید محلی در مطالعه شرایط هیدرولیکی خاك است.
در کاربريهاي مورد مطالعه نیز امتیازدهی به عوامل نهگانـه
در برآورد فرسایش و رسوب به روش MPSIAC انجام گردیـد(ج دول 3) و نت ایج ب هدس ت آم ده از ب رآورد فرس ایش در جدول 4 خلاصه شده است.
جدول 1. مقادیر اجزاي بافت خاك (رس، سیلت و شن) در کاربريهاي مورد مطالعه
اجزاء بافت خاك (درصد)
کاربري >
638556-245229

رس ( 2 میکرون) سیلت (2-50 میکرون) شن (50- 2000 میکرون) مرتع خوب a 48/5a 37/8a*8/13 مرتع ضعیف a 44/0a 39/2a8/16 دیمزار a 46/2a 36/8a0/16

*حروف یکسان در هر ستون نشاندهنده عدم تفاوت معنیدار در آزمون مقایسه میانگین توکی (05,0P<) میباشد.

جدول 2. بیشینه (max)، کمینه (min)، میانگین(mean) و ضریب تغییرات (CV) ویژگیهاي هیدرولیکی خاك و میانگین روان آب برآورد شده در کاربريهاي مورد مطالعه

ویژگی
هیدرولیکی

هاي

ویژگی

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

هیدرولیکی

هاي


دیدگاهتان را بنویسید