۱. گروه شيلات، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ايران

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

* : مسئول مكاتبات، پست الكترونيكي: [email protected]
۱۵
مقدمه
1268732170558

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:49 IRST on Saturday October 28th 2017

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:49 IRST on Saturday October 28th 2017

مص به ا، سیس تمه اي پوی ا و پای داري هس تند ک ه ب ه لح اظ تنوعزیستی و جغرافیایی از اهمیت بالایی برخـوردار مـی باشـند .
چگونگی تنوعپذیري مصـب هـا بـهوسـیله پویـایی بیولـوژیکیجمعیتها، بهخصوص پلانکتونها منعکس میگـردد(7 و 38). محیطهاي مصبی بهعنوان یک منطقه اکوتون بین اکوسیستمهاي آب ش یرین و دری ایی، تح ت ت اثیر ه ر دو اکوسیس تم ق رار مــیگیرنــد(9، 31 و 14). جریــان رودخانــه و حرکــت امــواججمعیتهاي گوناگونی را به سمت مصبها مـی کشـاند کـه بـرپ راکنش و فراوان ی جوام ع مص بی بس یار ت اثیرگ ذار اس ت (41، 61، 93 و 04). پراکنش جمعیتهاي پلانکتونی در مصـببهعنوان یک منطقه اکوتون بهوسیله عواملزیسـتی و پارامترهـايغیرزیستی تحتتاثیر قرار مـی گیـرد(9 و41). عـلاوه بـر ایـن،توزیع مواد غذایی و گازهاي محلول در مصب ها تحـت کنتـرلچرخش ها، جریانها و فرایندهاي فیزیکـی اسـت کـه همـوارهسبب تغییـرات زیسـت شـناختی، رسـوب شناسـی و شـیمیایی میشود .عملکردهاي چنین فرایندهاي در مصـب هـاي مختلـفسبب شده که مصبها خصوصیات نسبتانسبتاً متفاوت ظهـور نمایـد.
بن ابراین بای د اذع ان نم ود ک ه توزی ع م واد غ ذایی و س ایرخصوصـیات آب در مص بهـا ت ابع شـرایط اقی انوس شناس ی ،ژئومرفولوژي و اقلیمشناسی است که ب ـهطـور قابـل ملاحظـهاي براي مصبها اختصاصی می باشد.
فیتوپلانکتونها بهعنوان یکـی از اجـزاء اولیـه بیولـوژیکی، در انتقــال انــرژي بــه ارگــانیز مهــاي واقــع در ســطوح بــالاي زنجیرههاي انرژي در اکوسیستم هـاي آبـی، مطـرح مـی باشـند (33 و73).افزایش کمیت و کیفیت جوامع فیتوپلانکتونی و سایر ارگانیسمهاي وابسته به آنها همـواره تحـت تـاثیر فعالیـت هـايصنعتی و شهري سبب فشار و تغییرات زیادي بر زیستگاه هـايمص بی ش ده اس ت. بررس ی س اختار جوام ع فیتوپلانکت ونی بهخصوص پـراکنش و فر اوانـی آنهـا جهـت ارزیـابی کیفیـت وتعیین درجه تولید اولیـه و آلـودگی آب هـا مـورداسـتفاده قـرار میگیرد(01، 72 و 35). بهعبارت دیگر، فیتوپلانکتـون هـا بـراي
۱۶
نظارت بر جنبههـاي معینـی از محـیط زیسـت از جملـه وقـایعهیدروگرافیکی، یوتریفکاسیون، آلودگی، آمار و ارقام گرم شـدنو مشکلات زیست محیطی به لحاظ تغییـرات دراز مـدت بسـیارمفید هستند (25). فیتوپلانکتونهـا در سـطح آبهـا بـه لحـاظسطح تروفی وتولید اولیه اهمیت دارند. بهعبارت دیگـر ترکیـبگونهاي فیتوپلانکتونها از طریق تـوالی فصـلی ، تنـوع زیسـتی، گونههاي بیواندیکاتور، و شـاخص هـاي زیسـتی بـا تروفـی آبمرتبط میشود4(). با توجه به پیچیدگی حضور فیتوپلانکتونهـادر هر محیط و روابط متفـاوت ایـن موجـودات بـا گـروههـايزیستی دیگر، شناخت گروههاي مختلـف فیتوپلانکتـونی بسـیاراهمیت دارد.
مطالعات اکولوژیـک فیتوپلانکتـون بـه صـورت مـوردي در مناطق مصبی در ایران به نـدرت انجـام شـده اسـت. بـا توجـه به اینکه فیتوپلانکتون تاثیرات متنوعی بر تولید اولیه، ارتباطـاتتغذیه اي و رنگ و خصوصیات کیفی آب دارند لذا دسـتیابی بـهیک الگوي مناسب و قابل تعمیم براي منـاطق مصـبی بـا انـدكاطلاعات موجود دشوار است. لذا ضرورت مطالعـه پایـه اي دراین خصوص همچنان در اولویت خواهد بود. در سال هاي اخیر در ایران مطالعـات در خصـوص پلانکتـونهـا در بخـش هـاییازحوزه خلیج فارس انجام گردیده اسـت(2، 81، 42، 92 و 13).
ROPME در سال 2003 (13) گزارش داد که بیشـترین غلظـتموادغذایی نیترات، فسفات و سیلیکات از رودخانه هاي واقع در مناطق شمالی خلیج فارس یعنی کـارون و حلـه وارد مـیشـود .
رودخانه حله که با حجم در حدود2/5 کیلومتر مکعب در سـالبه خلیج فارس میریزد. ایـن رودخانـه در منطقـه مصـبی خـودداراي خصوصیات فیزیکوشـیمیایی و بیولـوژیکی گونـاگون درفصول مختلف و همچنین در مقـاطع مختلـف مـی باشـد (31).
دشت حله عمدتاً از رسوبات ریـ زدانـه از جـنس سـیلت و رستشکیل شده (03) که تا ورود رودخانه بـه خلـیج فـارس ادامـهدارد (13).
با توجه به اینکه برنامههاي نظارت بر آبهـاي شـور بهتـراست براساس شناسایی گروههاي مختلف تاکسونومیکی باشد تا هزینههاي برنامههاي نظارتی براي مدیریت ایـن آب هـا کـاهشیابد. لذا بررسـی پـراکنش و فراوانـی فیتوپلانکتـون در فصـولمختلف سال اطلاعات کاربردي اکولوژیک و بیولوژیک را بـرايتعیـین تـوان اکولوژیـک و نظ ارت ومـدیریت آتـی ایـن من ابعاکولوژیک مشابه فراهم خواهد نمود. اگـر چـه در ایـن پـژوهشبررسی تغییرات ساختاري جامعه فیتوپلانکتونهـا مـوردبررسـیقرارگرفت اما ما گمان داریم که مـدیریت و نظـارت درازمـدتاین مصب مـ یتوانـد براسـاس سـاختار جامعـه فیتوپلانکتـونی،کیفیت آب و بررسی روند تغییرات پیدرپی انجام شـود . هـدفاز ای ن بررسـی، مطالع ه بررس ی ترکی ب، فراوان ی و پ راکنش فیتوپلانکتون و ارتباط آن با پارامترهاي کیفـی آب مصـب حلـهمیباشد. نتایج این مطالعه میتواند در مدیریت و حفاظـت ایـناکوسیستم آبی مفید واقع گردد.

مواد و روش ها
معرفی منطقه و ایستگاههاي نمونهبرداري
رودخانه حله در محدوده جغرافیایی05 تا 25 درجه و03 دقیقـهطول شرقی و 82 درجه و 02 دقیقه تـا03 درجـه و01 دقیقـهعرض شـمالی قـرار دارد (شـکل 1). رودخانـه حلـه از تلاقـیرودخانه دالکی در دشت برازجان بـا رودخانـه شـاپور تشـکیلشده و از مرز میان شبانکاره و زیارت عبور نموده و پس از طی مسیر 45 کیلومتري در جنوب غربی برازجـان بـه خلـیج فـارسمی ریزد. مساحت حوضه این رودخانه 10350 کیلـومتر مربـع ودبی متوسط آن 170 مترمکعب در ثانیه مـی باشـد . دشـت حلـهعمدتاً از رسوبات ریزدانه از جنس سیلت و رس تشـکیل شـدهکه تا ورود رودخانه به خلیج فارس ادامه دارد.
در این تحقیق 5 ایستگاه نمونهبرداري در مصب رودخانه حله در نظر گرفته شد (شـکل 1، جـدول 1). در انتخـاب ایسـتگاههـا تلاش گردید تا مناطق با گرادیان هاي زیست محیطـی، پویـاییاختلاط و گردش آبهاي شور و شـیرین، جـزر و مـد، شـدتجریان رودخانـه اي و ژئومورفولـوژي متفـاوت در نظـر گرفتـهشود .
نمونه برداري و اندازه گیري پارامترها
مشخصههاي کیفـی آب شـامل دمـا، pH، اکسـیژن محلـول و عمقرویت در محل هر ایسـتگاه بـه ترتیـب بـا اسـتفاده از دماسـنججیو هاي، pH متـر (دیجیتـال Schottgerate، مـدل 666221،سـاختآلمان)، اکسیژن متر (مدل Paqualab ELE، ساخت آلمان) و صفحه سکشــی انــدازهگیــري شــد. در ایــن مقالــه میــانگین پارامترهــاي موردنظر براي هر فصل گزارش شد (جدول 2). نمونـه بـرداري ازفیتوپلانکتون در اواسط هر فصل از تابستان 1390 (مرداد ماه) تا بهار 1391 (اردیبهشت ماه)، با نمونـه بـرداري آب از عمـق5/0 متري از سطح آب با استفاده از نمونـه بـردارVon Dorn انجـامشد و سپس با استفاده از لوگول ایودین (1 میلیلیتر بـه ازاء هـر
200 میلیلیتر نمونه) مورد تثبیت قرارگرفت (52).
شناسایی گونههاي مختلف فیتوپلانکتونی با استفاده از کلیدهاي
شناس ایی فیتوپلانکت ون آب ش ور و ل ب ش ور انج ام گرف ت (5، 8، 51، 12 و 24). شمارش فیتوپلانکتون موجود با اسـ تفاده از لام ســـدویک رفتـــر (Sedgewick rafter) و بـــا کمـــکمیکروسکوپ وارونه (مدل CETI، ساخت بلژیک) با سه تکرار انجام گرفت. جهت محاسبه می ـزان فراوانـی فیتوپلانکتـون (D) موجود در هر نمونه از فرمول زیر استفاده گردید (4).
D = (N×1000)/A×d×F
در این رابطـه ، D= فراوانـی فیتوپلانکتـون برحسـب سـلول درمیلیلیتر ،N= تعداد سلولهاي شمارش شده، A= سطح مربعـات(میلیمتر مربع)، d= عمـق مربعـات (عمـق لام سـدویک رفتـر)
(میلیمتر) و F= تعداد مربعات شمارششده هستند.

آنالیزهاي آماري
1268732170558

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:49 IRST on Saturday October 28th 2017

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:49 IRST on Saturday October 28th 2017

دادههـــاي بـــهدســـت آمـــده ابتـــدا بـــا اســـتفاده از آزمـــون کولموگراف – اسمیرونف بررسـی گردیـد و پـس از اطمینـان ازنرمال بودن دادهها، اختلاف معنیدار بین پارامترهـا در فصـول وایستگاههاي نمونهبرداري با استفاده از تجزیه واریانس یکطرفـه(One–way ANOVA) بررسی شد. براي مقایسه میانگینها از آزمون چند دامنه دانکن استفاده شد (41). ضـریب هـم بسـتگی
۱۷

پیرسون بین پارامتر ها مورد محاسبه و سپس مورد آزمون آماري قرار گرفت. کلیه محاسبات آماري در نرم افزار SPSS نسخه 71 انجام گردید (26).

نتایج
میانگین فصلی دمـا و اکسـیژن محلـول بـهترتی ـب/4 23 درجـهسانتیگراد و 6/8 میلیگـرم بـر لیتـر در تابسـتان ،2/91 درجـهس انتیگ راد و 1/7 میل یگ رم ب ر لیت ر در پ اییز ،6/31 درج ه سانتیگراد و 3/11 میلیگرم بـر لیتـر در زمسـتان، 0/32 درجـهسانتیگراد و4/8 میلیگرم بر لیتر در بهار بود. همچنین میانگین ۱۸

0/90 0/96 0/88 0/73 50° 40′ 38” 29° 10′ 22” 1
2/24 2/38 2/30 2/14 50° 41′ 03” 29° 09′ 37” 2
2/32 2/37 2/45 2/21 50° 40′ 32” 29° 09′ 36” 3
1/96 2/02 1/80 1/62 50° 40′ 05” 29° 09′ 35” 4
2/50 2/78 2/56 2/35 50° 38′ 54” 29° 08′ 39” 5
0-2033077

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:49 IRST on Saturday October 28th 2017

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:49 IRST on Saturday October 28th 2017

شکل 1. منطقه موردمطالعه و ایستگاههاي نمونهبرداري در رودخانه حله، استان بوشهر

جدول 1. مشخصات جغرافیایی و عمق ایستگاههاي نمونهبرداري در فصول مختلف در مصب رودخانه حله، خلیج فارس
تابستان پائیز زمستان بهار

ایستگاه

جغرافیایی

عرض
)
شمالی
(

طول

جغرافیایی

)
شرقی
(

فصول

مختلف
نمونه

برداري

در

عمق

)
متر
(

ایستگاه


دیدگاهتان را بنویسید