اس تادیار، گ روه ارگونوم ی، دانش کده س امت، ایمن ی و محی ط زیس ت، دانش گاه عل وم پزش کی ش هید بهش تی، ته ران، ای ران
9057433768

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

نويس نده مس ئول: اس تادیار، گ روه ارگونوم ی، دانش کده س امت، ایمن ی و محی ط زیس ت ،دانش گاه عل وم پزش کی ش هید بهش تی، ته ران، ای ران. ایمی ل: [email protected]
چکیده
مقدم ه: حرف ه پرس تاری ب ه دلی ل ماهی ت کار از جمل ه مش اغلی اس ت ک ه در آن اخت الات اس کلتی-عضانی مرتب ط ب ا کار از ش یوع بالای ی برخ وردار اس ت. س بب شناس ی آس یبهای اخت الات اس کلتی-عضانی در بی ن کارکن ان حرف ه پرس تاری نش ان میده د ک ه عل ت اصل ی ای ن آس یبها جابجای ی بیم اران میباش د .ای ن مطالع ه ب ا ه دف ارزیاب ی خط ر ابت ا ب ه اخت الات اس کلتی-عضانی ناش ی از جابجای ی بیم ار درکارکن ان پرس تاری بیمارس تان بقی ه الله انج ام ش ده اس ت.
روش کار: در ای ن مطالع ه مقطع ی 325 نف راز پرس تاران ش اغل در 30 بخ ش بیمارس تان بقی ه الله ش رکت نمودن د. دادهه ا ب ا اس تفاده از پرسش نامههای ویژگیه ای جمعی ت ش ناختی، پرس ش نام ه Body map و چ ک لیس ت ارزیاب ی انتق ال بیم ار) PTAI( جم ع آوری و س پس ب ا ن رم اف زار SPSS16 تجزی ه و تحلیل ش د.
مقدمه
اختــالات اســکلتی-عضانی ناشــی از کار از جملــه بزرگتریــن مشــکات بهداشــتی شــغلی در کشــورهای صنعتــی و در حــال توســعه اســت] 1[. ایــن اختــالات دلیــل اصلــی ناتوانی هــای مربــوط بــه کار در بیــن کارکنــان اســت. دردهــای مزمــن ســتون فقــرات موجــب تجربــه ذهنــی ناخوشــایند و عــوارض مهمــی از قبی ل محدودی ت ح رکات، ازکار افتادگ ی، تغیی ر ش غل، مص رف بی روی هی داروه ای خوراک ی و تزریق ی، جه ت م داوا میش ود] 2[.
شــغل پرســتاری در بیمارســتان بــه دلیــل ماهیــت کار، از جملــه مش اغلی اس ت ک ه در آن اخت الات اس کلتی-عضانی مرتب ط ب ا کار از شــیوع بالایــی برخــوردار اســت] 3[. ایــن شــغل از دیــدگاه فعالیتهــای فیزیکــی، پــس از مشــاغل صنعتــی در رتبــه دوم قــرار دارد] 4[. بررســیهایی کــه روی مشــاغل گوناگــون انجــام شــده اســت. نشــان میدهــد پرســتاری جــزو یکــی از مشــاغل ده گانــه ســنگین میباشــد کــه شــاغلین ایــن حرفــه بــه اختــالات اســکلتی-عضانی دچــار میشــوند] .5[.
مطالع ات بس یاری ارتب اط عوام ل موج ود در کار را ب ا اخت الات اســکلتی–عضانی تأییــد کردهانــد. مطالعــات نشــان دادنــد کــه عوام ل جمعی ت ش ناختی، فیزیک ی و روان ی در وق وع اخت الات اســکلتی-عضانی مؤثــر هســتند. از مهمتریــن مــوارد در عوامــل جمعیــت شــناختی بــه ســن، جنــس ،BMI و ســیگار کشــیدن 6][، از عوامــل ســازمانی بــه فاکتورهــای فیزیکــی ماننــد حمــل دســتی، خمــش و پیچــش مکــرر، اعمــال نیــروی بیــش از حــد و وضعیتهــای کاری نامطلــوب] 6, 7[، از فاکتورهــای روانــی بــه نیازمندیه ای ش غلی ب الا، کنت رل ک م ف رد ب ر کار خ ود و فق دان حمایتهــای اجتماعــی میتــوان اشــاره کــرد] 8[.
1270001981708Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:31 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:31 +0330 on Wednesday October 11th 2017

ســبب شناســی آســیب های اختــالات اســکلتی-عضانی در بیــن کارکن ان حرف ه پرس تاری نش ان می ده د ک ه عل ت اصل ی ای ن آســیب ها جابجایــی بیمــاران )شــامل حرکــت دادن یــا تغییــر وضعی ت بیم ار ب ا اس تفاده از ق درت بدن ی(، وضعی ت بدن ی ایس تا ،وظای ف یکنواخ ت و خس ته کنن ده و فش ار زمان ی میباش د] 3[.
بــر اســاس یافته هــای Jensen و همــکاران، ریســک مشــکات کمــری در میــان پرســنل پرســتاری کــه دارای فعالیت هــای جابجای ی بیم ار بیش تری هس تند 7/3 ب ار بیش تر از س ایرین اس ت 9][. جابجای ی بیم ار ب ه عن وان یک ی از وظای ف ب ا نیازمندیه ای فیزیکــی بــالا در کارکنــان بخــش درمــان شــناخته شــده اســت 10][. بنــا بــه اظهــار پرســتاران، جابجایــی و بلندکــردن بیمــار ،پراســترس ترین مرحلــه کاری آنهــا محســوب میشــود] 11[. بــه عن وان نمون ه بی ش از 50 درص د اخت الات اس کلتی– عضان ی روی داده در س ال 2008 در آمری کا مرب وط ب ه آس یب های ناش ی از حمــل بیمــار بــوده اســت] 21[.
Hedeg در ایــن زمینــه مینویســد کــه بیــش از 40 در صــد صدمــات گــزارش شــده در پرســتاران مربــوط بــه فعالیــت جابجــا ک ردن بیم اران اس ت ک ه 9/75 درص د آنه ا منج ر ب ه صدم ات کمــر گشــته اســت] 31[. Hegarty و همــکاران در ارزیابــی ارگونومیک ی مرک ز پرس تاری مراقبته ای ح اد در آمری کا نش ان دادن د ک ه فعالی ت جابج ا ک ردن بیم ار بالاتری ن نم ره) 10( را در ابــزار ربــا) REBA( کــه ابــزاری جهــت ارزیابــی وضعیتهــای کار مشــاغل بهداشــتی از جملــه پرســتاری میباشــد، دریافــت نمــوده اس ت. در نتیج ه ای ن فعالی ت ب رای پرس تاران دارای خط ر زی ادی بــوده و اصــاح ســریع وضعیــت انجــام کار بــرای ایشــان الزامــی می باشــد] 41[.
در مطالعــهای کــه توســط آلیســون و همــکاران گــزارش شــده ،مشــخص شــده اســت کــه احتمــال وقــوع آســیبهای ناحیــه کمــر در پرســتاران، هنــگام انتقــال بیمــاران کــه در آن نیــاز بــه حرکته ای ناگهان ی ب ا پوس چرهای نامناس ب می باش د، بالاس ت .خم ش، پیچ ش و بلن د ک ردن مک رر ب ار و انتق ال و جابج ا ک ردن بیمــار، خطــر آســیبهای ناحیــه کمــر را افزایــش میدهــد] 51[.
نقــش مهمــی کــه پرســتاران در سیســتم مراقبــت بهداشــتی و درمان ی ایف ا میکنن د؛ ب ه ط وری ک ه 40 درص د از کل کارکن ان یــک بیمارســتان را پرســتاران تشــکیل میدهنــد و 55 درصــد از کل هزین ه پرس نلی بیمارس تان ب ه پرس تاران اختص اص دارد] 61[. فعالیــت کارکنــان پرســتاری در میــان نیــروی انســانی موجــود در بیمارســتان بــه دلیــل ارائــه مراقبتهــای درمانــی بــه بیمــاران و ارتبــاط بیشــتر بــا آنهــا بیــش از ســایر گروههــا حائــز اهمیــت اس ت. بدیه ی اس ت ارائ ه مطل وب خدم ات پرس تاری ب ا کمی ت و کیفیــت پرســتاران حاضــر در بیمارســتان ارتبــاط دارد. وجــود کارکن ان پرس تاری مج رب و کار آزم وده در اعت ای مراقبته ای بیمارس تانی نق ش اساس ی دارد. هرگون ه ب ی توجه ی نس بت ب ه کارکن ان پرس تاری منج ر ب ه کاه ش کیفی ت خدم ات پرس تاری ارائــه شــده بــه بیمــاران میگــردد.
شناســایی عوامــل خطــر ایجــاد کننــده آســیب های اســکلتی–عضانــی می توانــد مبنــای مناســبی بــرای طراحــی و اجــرای برنامههــای مداخلــه ای ارگونومیــک و بهبــود شــرایط کاری پرســتاران باشــد ازجملــه روشهــای ارزیابــی خطــر آســیب های اس کلتی-عضانی ناش ی از جابجای ی بیم ار در پرس تاران اس تفاده از اب زار ارزیاب ی انتق ال بیم ار PTAI میباش د. ای ن روش ش امل آیتم هایــی اســت کــه در آنهــا عواملــی ماننــد شــرایط محیطــی ،نی از ب ه اس تفاده از تجهی زات بالاب ر، ب ار وارد ب ر اندامه ای ب دن ،مه ارت در جابجای ی بیم ار و فش ار ذهن ی و فیزیک ی ناش ی از ای ن فعالیــت مــورد ارزیابــی و آنالیــز قــرار میگیرنــد.
ایــن مطالعــه میدانــی بــا هــدف تعییــن ســطح خطــر اختــالات اس کلتی–عضانی ناش ی از جابجای ی بیم ار در کارکن ان پرس تاری بیمارســتان بقیــه الله بــه روش PTAI، تعییــن ارتبــاط شــیوع اختــالات اســکلتی–عضانی ناشــی از جابجایــی بیمــار توســط کارکن ان پرس تاری و س طح خط ر جابجای ی ارزیاب ی ش ده ب ا روش ف وق ص ورت گرفت ه اس ت
روش کار
ایــن مطالعــه توصیفی-تحلیلــی و مقطعــی در تابســتان 1394 در 30 بخ ش بیمارس تان بقی ه الله در تم ام ش یفت های کاری انج ام ش د. انتخ اب نمونهه ا ب ه گون ه ای ص ورت گرف ت، کلی ه کارکن ان پرس تاری بخشه ای بس تری بیمارس تان ک ه در جابجای ی بیم ار مش ارکت دارن د حض ور داش ته باش ند ب رای ای ن کار از روش نمون ه گی ری تصادف ی اس تفاده ش د. پرس تارانی ک ه س ابقه کاری کمت ر از یــک ســال داشــتند، افــرادی کــه دارای بیماریهــای مؤثــر بــر سیس تم اس کلتی–عضانی ب وده ی ا درحادث ه ای دچ ار آس یب های اس کلتی-عضانی ش ده بودن د از مطالع ه حذف ش دند. حج م نمونه لازم ب ا اس تفاده از ج دول م ورگان در س طح اطمین ان 95 درص د و بــا احتســاب ریــزش نمونههــا،350 نفــر تعییــن گردیــد. تعــداد 323 پرسش نامه ب ه ص ورت کام ل و ب ا توج ه ب ه محدودیته ای عن وان ش ده انتخ اب ش د. دادهه ا ب ا اس تفاده از پرس ش نام ه ب ی ن ام و ب ه ص ورت مصاحب ه در مح ل جم ع آوری ش د. مش خصات فــردی و ســازمانی افــراد بــا اســتفاده از یــک فــرم جمــع آوری اطاع ات ح اوی س ؤالاتی در م ورد س ن، س ابقه، وضعی ت تأه ل ،تعــداد فرزنــدان، تحصیــات، نــوع پســت ســازمانی، ســاعات کار و نظ ام کار جم ع آوری گردی د. درجم ع آوری دادهه ای مرب وط ب ه اختــالات اســکلتی-عضانی از پرسشــنامه Body map اســتفاده ش د. در ای ن روش )نقش ه ب دن( کل ب دن را ب ه 14 قس مت تقس یم میکنن د ک ه اعض ای چ پ و راس ت ب دن را در ب ر میگی رد. ف رد میتوان د نواح ی دچ ار ناراحت ی را ب ا عام ت گ ذاری روی نقش ه ب دن مش خص س ازد. ان دازه گی ری ش دت ناراحت ی بدی ن طری ق انج ام میگی رد ک ه از ف رد خواس ته میش ود ت ا ش دت ناراحت ی را ب ر روی ی ک مقی اس ذهن ی مش خص س ازد، در ای ن تحقی ق ب رای تعیی ن ش دت و موض ع درد از مقی اس چش می ش بیه س ازی اســتفاده شــد کــه عبــارت اســت از یــک خــط 10 میلــی متــری ،دارای دو انته ای ب دون درد و درد ف وق الع اده می باش د و دو ح د دامن ه پیوس ته ناراحت ی را تعیی ن میکن د] 71[.
جهــت ارزیابــی وضعیــت ارگونومیکــی بخشهــای بیمارســتانی و ریســک اختــالات اســکلتی-عضانی ناشــی از جابجایــی بیمــار از روش PTAI اس تفاده ش ده اس ت. چ ک لیس ت PTAI دارای 51 آیتــم میباشــد کــه 9 آیتــم اول توســط فــرد ارزیابــی کننــده از طری ق مش اهده پرس تار و 6 آیت م پایان ی بع د از مصاحب ه ب ا وی تکمی ل می ش وند. در ای ن آیتمه ا عوامل ی مانن د ش رایط محی ط کار، نی از ب ه اس تفاده از تجهی زات بالاب ر، نی از ب ه اس تفاده از اب زار غی ر مکانیک ی ب رای کم ک ب ه جابجای ی )مانن د کمربنده ای نگ ه دارنــده(، بــار وارد بــر اندامهــای فوقانــی، تحتانــی، تنــه و کمــر ، مهارتهــای جابجایــی راهنمایــی در مــورد اســتفاده از تجهیــزات جابجای ی بیم ار، چرخ هی کار، فش ار ذهن ی و فیزیک ی ناش ی از جابجای ی بیم ار و فرکان س جابجای ی م ورد بررس ی قرارم ی گی رد .در پایــان شــاخص PTAI بــا اســتفاده از فرمــول زیــر محاســبه میشــود] 81[.
(
)

(

)

× 100 = %
a: تعداد آیتم های صحیحb: تعداد آیتم های با 2 معیار صحیح:c تعداد آیتم های با 1 معیار صحیحd: تعداد کل آیتم های پاسخ داده شده
در نهایت عدد بدست آمده مطا بق جدول 1 تفسیر میگردد.
تجزیــه و تحلیــل دادههــا بــا اســتفاده از نــرم افــزار 61 SPPS صــورت گرفتــه اســت. شــیوع اختــالات اســکلتی- عضانــی بــا فاصل ه اطمین ان 95 درص د ب رآورد گردی د. ب رای بررس ی اخت اف شــیوع اختــالات اســکلتی–عضانی در ســطوح مختلــف شــاخص PTAI از آزم ون کای دو اس تفاده ش د. تعیی ن ریس ک فاکتوره ای اختــالات اســکلتی-عضانی بــا اســتفاده از آزمــون رگرســیون لجســتیک انجــام شــد.
یافته ها
میانگی ن س ن و س ابقه کار اف راد م ورد مطالع ه ب ه ترتی ب 5/ 6 ± 85/36 و 51/6 ± 21/7 س ال، میانگی ن س اعات کار در روز و هفت ه بــه ترتیــب 8/2 ± 8/9 و 7/41 ± 59 ســاعت و میانگیــن شــاخص BMI 8/3 ± 7/25 کیلوگــرم بــر متــر مربــع اســت .8/41 درصــد افــراد را مــردان و 2/58 درصــد افــراد را زنــان تشــکیل میدهنــد 3/74 درصــد افــراد متأهــل بودهانــد.3/61 درصــد افــراد پرســتار ،
2/33 درصــد کمــک بهیــار و 5/5 درصــد بهیــار بودهانــد 1/57 درص د اف راد تحصی ات دانش گاهی داش تهاند ح دوداً 70 درص د از افــراد نیــز در نظــام نوبتــی کار میکردنــد.
یافتهه ای حاص ل از پرسش نامه Body map نش ان داد ک ه 3/87 در صــد افــراد مــور مطالعــه حداقــل در یــک یــا چنــد ناحیــه از نواحــی دســتگاه اس کلتی-عضانی خــود دچــار ناراحتــی بودهانــد .
بالاتری ن ش یوع م ر ب وط ب ه ناحی ه کم ر 1/59 درص د ب وده اس ت.
در بررســی ویژگیهــای جمعیــت شــناختی و ســازمانی پرســنل پرســتاری دو گــروه دارای شــیوع اختــالات اســکلتی-عضانی و فاق د ش یوع اخت الات اس کلتی-عضانی ب ر اس اس آزم ون آم اری T مس تقل نش ان داد فق ط اخت اف میانگی ن) P > 0/05( BMI
)2Kg/m( در دو گــروه معنــی دار بــوده اســت.
نتایــج حاصــل از ارزیابــی ســطوح شــاخص PTAI در بخشهــای مختل ف بیمارس تان م ورد مطالع ه در ج دول 3 نش ان داده ش ده اس ت. نم ره کس ب ش ده ش اخص PTAI در بخشه ای مختل ف ،متفــاوت می باشــد. بــر اســاس نتایــج بدســت آمــده بخشهــای ارتوپ دی، ارول وژی و زن ان و زایم ان در س طح 3 ش اخص PTAI
)ناحیــه قرمــز( قــرار گرفتهانــد.
جدول 1: سطوح خطر بر اساس شاخص PTAI با توجه به امتیاز محاسبه شده
متیاز PTAIناحیهسطح
> 80%سبزسطح1: وضعیت ارگونومیکي جابجایي بیمار خوب ارزیابي مي شود. فرد، ارزیابي کننده یا متخصص بهداشت حرفه اي بخش درمان دستورالعمل هایي درباره حفظ و بهبود وضعیت ارائه مي کند.
80%60-%زردسطح2: فشار ناشي از جابجایي بیمار بالا و باید اقداماتي در جهت اصاح، مشکات شناسایي شده در فرم ارزیابي در محیط کار صورت گیرد.
60% >قرمزسطح3: اقدامات ارگونومیک فوري براي بهبود روشهاي انجام کار ضروري است. اقدامات اصاحي باید شامل استفاده از متخصصان مراقبت هاي بهداشتي، متخصصان سازمان هاي بهداشتي و ایمني و متخصصان خارج از سازمان باشد.
1270001981708Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:31 +0330 on Wednesday October 11th 2017


دیدگاهتان را بنویسید