اعتبار سنجی آزمون محقق ساخته ارزیابی ارگونومیک مهارتهای کشتی آزاد
محسن شجاعتیان 1، *، حیدر صادقی 2
کارش ناس ارش د بیومکانی ک ورزش ی، دانش کده تربی ت بدن ی و عل وم ورزش ی، دانش گاه خوارزمی ،تهــران، ایران
استاد دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه خوارزمی، تهران ، ایران
نويس نده مس ئول: محس ن ش جاعتیان، کارش ناس ارش د بیومکانی ک ورزش ی، دانش کده تربی ت بدنــی و علــوم ورزشــی، دانشــگاه خوارزمــی، تهــران، ایــران. ایمیــل: [email protected]
yahoo.com
چکیده
مقدم ه: ب ا توج ه ب ه مؤث ر و ک م هزینهت ر ب ودن اص ل پیش گیری، روشه ای ارزیاب ی ارگونومیک ی ب ه عن وان اب زاری ب رای پی ش بین ی پتانس یل ب روز آس یبها م ورد اس تفاده ق رار گرفت ه اس ت. ه دف از پژوه ش حاض ر ،اعتباریاب ی و پایای ی س نجی آزم ون محق ق س اخته ارزیاب ی ارگونومیک ی مهارته ای کش تی ب ود .
روش کار: در ای ن تحقی ق، ب ا توج ه ب ه آزمونه ای ارگونومیک ی ارزیاب ی مش اغل و تحقیق ات آس یب شناس ی رشــته کشــتی، آزمــون ارزیابــی ارگونومیکــی مهارتهــای کشــتی) WSEAtest(، طراحــی شــد. اعتباریابــی محتوای ی و ص وری آزم ون ب ا اس تفاده از نظ رات متخصصی ن بیومکانی ک و آسیبشناس ی ورزش ی، پزش کان ،فیزیوتراپ ه ا، مربی ان و کش تیگیران تی م مل ی آزاد انج ام ش د. همچنی ن آزم ون در دو روز مختل ف توس ط
مقدمه
ب ا ت لاش روز اف زون ورزش کاران در جه ت ارتق ای عملک رد خ ود ،وارد آمــدن فشــار بیــش از حــد بــر آنهــا اجتنــاب ناپذیــر بــوده و عــدم مطابقــت بــا ایــن فشــارها ممکــن اســت باعــث پیدایــش عارضههــای مفصلــی و اســکلتی عضلانــی حــاد یــا مزمــن گــردد .امــروزه رویکــردی علمــی و نظاممنــد در آماده ســازی ورزشــکاران بــرای فعالیتهــای رقابتــی و نیــز تحلیــل اســترس های ناشــی از ایــن فعالیتهــا بوجــود آمــده اســت] 1[ و متخصصــان علــوم مختل ف ) تربیتبدن ی و علـوم ورزش ی، پزش کی، بهداش ت، رش د و …( ت لاش میکنن د از طری ق بهب ود عوام ل گوناگ ون، ش رایطی فراه م آی د ک ه کمتری ن احتم ال آس یب دیدگ ی ورزش کار بوی ژه در س طح حرف ه ای وج ود داش ته باش د و در نتیج ه عم ر ورزش ی افــراد افزایــش و هزینههــای درمانــی کاهــش یابــد.
1270001981708

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

ارگونوم ی ب ه عن وان عل م ارتب اط انس ان ب ا محی ط] 2[، یک ی از ش اخههای عل وم اس ت ک ه ام کان اس تفاده از آن در ح وزه ورزش ب ه منظ ور مطالع ه و بررس ی ش رایط و عوام ل اثرگ ذار بر ورزش کار و در نتیجــه ارتقــای ایمنــی فعالیتهــای ورزشــی وجــود دارد. از طرف ی ب ا گس ترش و توس عه ورزش حرف ه ای در جامع ه، نی از ب ه انجــام تحقیقاتــی کــه بــه ابــداع روشهــای ارزیابــی ارگونومیکــی در حــوزه ورزش بــه منظــور تحلیــل مهارتهــا در جهــت کاهــش اس ترسهای وارد ب ر کارب ر )ورزش کار( و ارائ ه پیش نهاداتی ب رای بهبــود روشهــای اجــرای مهارتهــای ورزشــی بپــردازد احســاس می ش ود] 1[؛ همچنی ن کش تی گی ران کش ور در س طح مهارت ی بالایــی قــرار دارنــد و ورزش کشــتی بــه عنــوان ورزش اول کشــور از اهمیــت خاصــی برخــوردار اســت. در اجــرای مهارتهــای ایــن ورزش بیش تر مفاص ل و عض لات ب دن درگی ر فعالی ت ش دید ش ده و فشــار زیــادی بــر بــدن وارد می آیــد؛ ضمــن اینکــه بــه خاطــر ماهیــت درگیرانــه و برخــوردی زیــاد آن، احتمــال آســیبدیدگی ب الا بـوده و پیام د آن ع دم کس ب نتایـج مطل وب، در برداش تن هزینههــای مالــی درمــان، دوری موقــت و یــا حتــی همیشــگی از عرص ه ورزش میباش د. ب ا توج ه ب ه قابلی ت روشه ای ارزیاب ی ارگونومیکــی، میتــوان روشــی مناســب بــا رشــته ورزشــی بــه منظ ور پی ش بین ی و در ص ورت ام کان پیش گیری از آس یبدیدگی کش تی گی ران طراح ی ک رد.
روشهــای گوناگــون ارزیابــی ارگونومیــک در زمینــه مشــاغل، بــه م رور زم ان اب داع و توس عه پی دا کردهان د، برخ ی از پرکاربردتری ن ایــن روشهــا عبــارت اســت از: روش هــایNIOSH ،REBA ، OCRA ،QEC ،OWAS ،RULAو SI کــه بــه منظــور پیــش بینــی و پیــش گیــری از آســیب های اســکلتی-عضلانی ناشــی از فعالیته ای بدن ی ش غلی م ورد اس تفاده ق رار میگیرن د. اس اس ارزیاب ی ریس ک فاکتوره ای محی ط کاری در هم ه ای ن روشه ا ،تحلی ل رون د فعالی ت و اس ترسهای وارد ب ر ف رد )تک رار، اعم ال نی روی زی اد، اس ترس تماس ی، پوس چر نامناس ب ب دن و ارتع اش( ،شناســایی فعالیتهــای آســیبزا و در نهایــت ارائــه پیشــنهادها و توصیه های ی در جه ت اص لاح روش اج رای فعالی ت ب ا توج ه ب ه میــزان آســیب زایی میباشــد] 3[.
در زمینــه آسیبشناســی ورزش کشــتی نیــز تقریبــاً تمــام پژوهش هــای انجــام شــده چــه در داخــل و چــه در خــارج از کشــور، بــه بررســی توصیفــی نــوع و میــزان شــیوع آســیب های مختلــف پرداختهانــد. در زمینــه آســیب شناســی ورزش کشــتی ،یلفانــی و همــکاران) 1392( بیــان میکننــد کــه شــایع ترین ناحیــه آســیبدیدگی ســر و صــورت، گــردن، شــانه و زانــو اســت 4][. در مقایســه شــیوع آســیبهای تنــه بیــان شــده اســت کــه آس یب گ ردن در کش تیگیران آزادکار ب ه ط ور معن ا داری بیش تر از کشــتیگیران فرنگــی کار اســت و در مقابــل شکســتگی دنــده و انــدازه زاویــه کرانیوورتبــرال در کشــتیگیران فرنگــی بــه طــور معنــاداری بیشــتر اســت] 5[. همچنیــن در پژوهشــی دیگــر بیــان ش د ک ه بعل ت اج رای تکنیکه ای متف اوت، آس یبهای دو ن وع کش تی متف اوت اس ت؛ ب ه ط وری ک ه در کش تی آزاد ان دام تحتانی بیش تر در مع رض آس یب اس ت] 6[. در بررس ی ن وع آس یب بی ان ش ده اس ت آس پرین ب ا %31 و شکس تگی) %17( بیش ترین ن وع آســیب را شــامل شــده و عــدم نظــارت مناســب) %14(، تکنیــک غل ط) %12( و ح رکات ب ا ریس ک ب الا) %10( مهم تری ن عوام ل آس یبزا هس تند] 7[. همچنی ن بی ان ش ده اس ت ابت لا ب ه عفون ت قارچ ی بعل ت تم اس بدن ی زی اد، بی ن کش تیگیران رای ج اس ت 8][. در بررس ی آس یبدیدگی ورزشه ای مختل ف نی ز بی ان ش ده اس ت کش تی رده دوم بیش ترین می زان آس یب ها در س ر و گ ردن و صــورت، انــدام فوقانــی و تنــه را شــامل میشــود] 9[.
بررس ی تحقیق ات انج ام ش ده در زمین ه ارگونوم ی مش اغل نش ان داد کــه روشهــای ارزیابــی ارگونومیکــی مــورد اســتفاده محقــق از اعتبــار مــورد قبــول و بــالا و نیــز پایایــی مطلــوب و بالایــی برخوردارن د] 3, 20-10[. همچنی ن در زمین ه آسیب شناس ی رش ته کش تی نی ز تحقیق ات مختل ف توصیف ی ب وده و ب ه بی ان ن وع و می زان ش یوع آس یب دیدگیه ا و آس یب دیدگ ی ان دام مختل ف پرداختهان د. ب ا توج ه ب ه مطالع ات انج ام ش ده، تاکن ون تحقیق ی در زمینــه بکارگیــری روشهــای ارزیابــی ارگونومیکــی و طراحــی آزمونهــای ارزیابــی متناســب در حــوزه ورزش مشــاهده نشــد و تم ام تحقیق ات انج ام ش ده در زمین ه ارزیاب ی ریس ک فاکتوره ای مشــاغل بــود. بــا توجــه بــه جایــگاه ورزش کشــتی در کشــور و اهمی ت بررس ی علم ی ای ن رش ته، همچنی ن ع دم بررس ی رابط ه بیــن ارگونومــی و آســیب دیدگــی در مهارتهــای ورزشــی بویــژه در کشــتی در مطالعــات گذشــته و در نتیجــه عــدم وجــود روش و اب زار دقی ق علم ی ب رای تحلی ل مهارته ا و پی ش بین ی می زان آس یب دیدگی )تم ام تحقیق ات انج ام ش ده توصیف ی اس ت(، نی از ب ه انج ام پژوه ش در ای ن زمین ه احس اس ش د. ب ا انج ام ای ن تحقی ق آزم ون ارزیاب ی ارگونومیک ی مهارته ای کش تی طراح ی ،اعتب ار یاب ی و پایاییس نجی ش د و امی د اس ت بت وان ب ا اس تفاده از ایــن آزمــون مهارتهــای ایــن رشــته را از لحــاظ ارگونومیکــی مــورد ارزیابــی قــرار داد و بــا توجــه بــه میــزان اســترسهای وارد بــه ورزشــکار حیــن اجــرای مهــارت، حــرکات و عوامــل آســیب زا را تشــخیص و پیشــنهادهای مناســبی بــرای پیشــگیری بــا هــدف ح ذف و ی ا کاه ش عوام ل آس یبزا ارائ ه داد.
روش کار
1270001981708

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

تحقی ق حاض ر از ن وع کارب ردی و ط رح آن کاوش از منظ ر اعتب ار س نجی ب ود. جامع ه آم اری عب ارت ب ود از کل کش تیگیران آزادکار کشــور و نمونــه تحقیــق نیــز )در قالــب روش نمونهگیــری غیــر تصادفــی هدفمنــد_ قضاوتــی( عبــارت بــود از تمــام هفــت نفــر کشــتیگیر آزادکار شــرکت کننــده در المپیــک 2012 لنــدن. بــا اســتفاده از نظــرات مربیــان کشــتی و بــا بهــره گیــری از مبانــی تحقی ق چه ار مه ارت )زیرگی ری، ی ک دس ت و ی ک پ ا، س گگ و فتیلــه پیــچ( بعنــوان فنــون منتخــب انتخــاب شــدند. مــلاک انتخ اب ای ن مهارته ا ای ن ب ود ک ه در مجم وع ان واع مختل ف وضعی ت حرکت ی مفاص ل در کش تی، ان واع مختل ف اعم ال نی رو و مقاومــت در برابــر اعمــال نیــرو و نیــز آســیب زاترین حــرکات را شــامل شــوند. بــا مطالعــه پرکاربردتریــن و معتبرتریــن روشهــای مشــاهده ای ارزیابــی ارگونومیکــی مشــاغل REBA, RULA, SI,( …(، اطلاع ات اولی ه درب اره نح وه طراح ی آزم ون ارگونومیک ی ارزیابــی مهارت هــای رشــته کشــتی)WSEAtest( ماننــد تقســیمبندی آزمــون بــه بخشهــای مختلــف و عوامــل تشــکیل دهن ده ه ر بخ ش بدس ت آم د. س پس ب ا تکی ه ب ر مبان ی نظ ری ،بررســی تحقیقــات آسیب شناســی کشــتی و دفترچــه راهنمــای المپی ک 2012 لن دن، می زان آس یب-دیدگی ان دام مختل ف، ن وع و ش یوع آس یب های مختل ف و نی ز عوام ل مختل ف اث ر گ ذار ب ر آســیبدیدگی ورزشــکار اســتخراج شــد و در آزمــون ارگونومیکــی کش تی ب کار گرفته ش د.
جدول 1: برخوردها و نیروهای اثرگذار حین اجرا
امتیاز اعمال نیرو/مقاومت، در برابر مقاومت/اعمال نیروی حريف )در هنگام حمله(
+1 اجرای تکنیک در وضعیت بدنی نامتعادل و بدون سطح اتکای کافی و مناسب
0 اجرای تکنیک در وضعیت بدنی دارای سطح اتکای مناسب و متعادل
اعمال نیرو/مقاومت، در برابر مقاومت/اعمال نیروی حریف )در هنگام دفاع(
+2 مقاومت در برابر اعمال نیروی حریف با وضعیت نامناسب ستون فقرات و سایر مفاصل بدن، مانند سگگ دوبل
0 مقاومت در برابر اعمال نیروی حریف، با وضعیت صاف و مستحکم ستون فقرات و سایر مفاصل بدن، مانند بارانداز
برخوردها و ضربهها )برخورد با تشک(
+2 سقوط در زمان گرو بودن قسمتی از بدن با حالت نامناسب )خارج از دامنه طبیعی مفصل( در مانند، کول انداز و پیچ پیچک
+3 سقوط روی سر و صورت، مانند فنون پرتابی از بالا
+2 سقوط روی شانه ها، آرنج و مچ دستها بویژه در حالت کشیده، مانند فنون پرتابی از بالا
+1 سقوط به همراه تحمل وزن حریف، مانند دو خم درو
0 سقوط بدون تحمل وزن حریف و روی اندام تحتانی و یا کمر
برخوردها و ضربهها )برخورد با حريف(
+3 برخورد شدید اندام حریف به ناحیه سر و صورت و گردن
+1 برخورد شدید هر یک از اندام حریف به ناحیه ای غیر از سر و صورت

ر مرحلــه بعــد بــه منظــور اعتبــار یابــی، پرسشــنامه برگرفتــه از آزمــون بــه متخصصیــن پزشــکی ورزشــی، بیومکانیــک و آســیب-شناس ی ورزشــی، فیزیوتراپه ا، مربیـان و ورزشـکاران تیــم مل ی کشــتی )روش توافــق داوران( ارائــه و اعتبــار محتوایــی و صــوری آزمــون تأییــد شــد. بــرای پایایــی ســنجی درونــی، پنــج نفــر آزمونگــر در دو روز متوالــی آزمــون را روی یــک مهــارت اجــرا )روش آزم ون مج دد( و ضری ب همبس تگی پیرس ون ب ا اس تفاده از نرم اف زار 19 SPSS محاس به ش د و ب رای پایای ی س نجی بی ن آزمونگ ر پن ج نف ر آزمودن ی ب رای اولی ن ب ار آزم ون را روی س ه مهــارت منتخــب بررســی کردنــد )محاســبهICC (. نرمــال بــودن دادههــا بــا روش کلموگــروف اســمیرنوف تأییــد شــد. بــا توجــه بــه ضریــب همبســتگی 764 = r و نیــز ICC برابــر بــا 84 sig =( )0.001, P < 0.05آزمــون بــه ترتیــب از پایایــی درون آزمونگــر و بیــن آزمونگــر بالایــی برخــوردار بــود. پــس از طراحــی، اعتبــار یاب ی و پایای ی س نجی آزم ون WSEA، فیل م اج رای مهارته ای منتخــب بــا اســتفاده از نرم افــزار KINOVEA VERSION 51.8.0 ب ه منظ ور تعیی ن زوای ای مفاص ل، مش اهده و آزم ون اج را ش د. نتای ج حاص ل ب ا نتای ج تحقیق ات آس یب شناس ی ب ه منظ ور آزمــون فرضیههــا و بررســی اعتبــار ملاکــی، مقایســه شــد.
زمــون حاضــر بــا بررســی آســیب های رایــج مشــاهده شــده در اجــرای مهــارت )بــا اســتفاده از آســیب های گــزارش شــده در کشــتی(، و بهــره گیــری از نظــرات متخصصــان علــوم ورزشــی ،مربیــان و کشــتی گیران طراحــی شــده اســت و هــدف آن پیــش بینــی پتانســیل بــروز آســیب ها و ارائــه پیشــنهادهایی بــرای پیش گیری ب ا دو رویک رد ح ذف و ی ا کاه ش آس یب ها اس ت. در طراح ی ای ن آزم ون، عوام ل تأثی ر گ ذار در ب روز آس یب در س ه بخ ش م ورد بررس ی ق رار گرفت ه اس ت: ال ف( نیازه ای مرتب ط ب ا اج رای مه ارت: ش امل بررس ی دامن ه حرکت ی مفاص ل در ان دام محــوری و ضمیمــه ای در اجــرای مهــارت )تصویــر 1( و متغیــر برخورده ا و نیروه ای وارد ب ر ورزش کار )ج دول 1 و 2( وضعی ت ورزش کار: ش امل م وارد مرتب ط ب ا ش رایط و پیش ینه ورزش کار در مباحثــی چــون میــزان مهــارت، ســطح آمادگــی، خســتگی …
)ج دول 2 و 3( ش رایط محیط ی: ش امل عوام ل محیط ی اثرگ ذار ب ر مس ابقه مانن د دم ا، روش نایی، تهوی ه، نظاف ت تش ک و …. . در ای ن آزم ون، ب ا روش مش اهده ای از طری ق ن رم اف زار kinovea( 51.8.0( فیل م مهارت ه ا بررس ی، عوام ل مختل ف ب ا توج ه ب ه میــزان و شــدت آنهــا امتیــاز دهــی، احتمــال آســیب زایــی هــر عام ل تعیی ن و عوام ل ب ا درج ه آس یب رس انی ب الا )حداکث ر امتیــاز( در رونــد پیــش گیــری از بــروز آســیب مدنظــر قــرار می گیرنــد.
دامنه(درجه)
باز كردن

امتياز دامنه(درجه)
نزديك كردن

امتياز سر و گردن
دامنه(درجه)
خم كردن

امتياز
+90 61-90 21-60 0-20 +68 35-67 14-34 0-13 +3 +2 +1 0 +3 +2 +1 0 +46 23-45 10-22 0-9
( دامنه(درجه
باز كردن بيش از حد

امتياز خم كردن/ باز كردن افقي چرخش داخلي/ خارجي +3 +2 +1 0
+1 +1 دامنه(درجه)
باز كردن بيش از حد

امتياز
+21 11-20 6-10 0-5 سمت راست بدن:
سمت چپ بدن:
امتياز كل: خم كردن بيش از حد دوران +3 +2 +1 0 +31 16-30 7-15 0-6
جه) دامنه(در
دور كردن/ نزديك كردن

امتياز +2 +1 +3 +2 +1 0
آرنج امتياز اندام خم كردن جانبي چرخش
+45 31-45 16-30 0-15 دامنه(درجه)
خم كردن

امتياز +1 +2
+3 +2 +1 0 تنه
ست بدن:
چپ بدن:
ز كل سمت راسمت
امتيا چرخش داخلي/ خارجي +100 61-100 0-60 دامنه(درجه)
خم كردن

امتياز
+3 +2 +1 +1 دامنه(درجه)
باز كردن

امتياز +46 26-45 11-25 0-10

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

+3 +2 +1 0
زانو +100 61-100 0-60 دامنه(درجه)
باز كردن

امتياز
دامنه(درجه)
خم كردن

امتياز +3 +2 +1 سمت راست بدن:
سمت چپ بدن:
امتياز كل پرونيشن/
سوپينيشن +46 26-45 11-25 0-10
+135 91-135 31-90 0-30 +3 +2 +1 0
+3 +2 0 +1 دامنه(درجه)
باز كردن بيش از حد

امتياز
دامنه(درجه)
باز كردن

امتياز مچ دست +21 11-20 6-10 0-5
+135 91-135 31-90 0-30 دامنه(درجه)
خم كردن


دیدگاهتان را بنویسید