نقش تعامل در آموزش مجازي…………………………………………………………………………………………………..58
تعريف و ارزش تعامل در آموزش مجازي……………………………………………………………………………………..58
انواع تعامل در آموزش مجازي…………………………………………………………………………………………………..58
بخش سوم:طراحي آموزش مجازي……………………………………………………………………………………………..61
ويژگي هاي اصلي درسيستم آموزش مجازي………………………………………………………………………………….61
انگيزه يادگيرنده…………………………………………………………………………………………………………………62
رابط يادگيرنده …………………………………………………………………………………………………………………63
ساختار محتوي و ترتيب آن……………………………………………………………………………………………………63
پيمايش……………………………………………………………………………………………………………………………64
تعامل آموزشي……………………………………………………………………………………………………………………65
اجزاي يک سيستم آموزش مجازي…………………………………………………………………………………………….66
بخش چهارم:دانشگاه مجازي……………………………………………………………………………………………………70
تعريف دانشگاه مجازي………………………………………………………………………………………………………….70
اجزاي دانشگاه مجازي……………………………………………………………………………………………………………71
اهم ويژگي هاي دانشگاه مجازي……………………………………………………………………………………………….72
مزيت هاي دانشگاه مجازي………………………………………………………………………………………………………72
نقاط ضعف دانشگاه مجازي…………………………………………………………………………………………………………73
قلمرو فعاليت هاي دانشگاه مجازي………………………………………………………………………………………………….74
اهداف آموزش مجازي در دانشگاه ها……………………………………………………………………………………………..75 مه
مباني نظري و پيشينه صفحه
سير تحول و توسعه آموزش مجازي در دانشگاه هاي ايران…………………………………………………………………….75
پيشيته تحقيق
تحقيقات داخلي……………………………………………………………………………………………………………………..76
تحقيقات خارجي…………………………………………………………………………………………………………………….82
فصل سوم:روش شناسي تحقيق……………………………………………………………………………………………………86
مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………..87
روش تحقيق……………………………………………………………………………………………………………………………..87
جامعه آماري…………………………………………………………………………………………………………………………….88
نمونه تحقيق و شيوه نمونه گيري……………………………………………………………………………………………………..88
ابزار تحقيق……………………………………………………………………………………………………………………………….90
شيوه تجزيه و تحليل داده ها…………………………………………………………………………………………………………..90
شيوه گردآوري اطلاعات……………………………………………………………………………………………………………..90
فصل چهارم:تحليل يافته هاي تحقيق…………………………………………………………………………………………….91
مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………..92
بخش توصيفي…………………………………………………………………………………………………………………………..93
شاخص هاي آمار توصيفي مربوط به گروه اساتيد………………………………………………………………………………..94
شاخص هاي آمار توصيفي مربوط به گروه دانشجويان………………………………………………………………………….100
بخش استنباطي……………………………………………………………………………………………………………………………103
فصل پنجم:بحث و نتيجه گيري…………………………………………………………………………………………………….120
مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………121
خلاصه يافته هاي تحقيق و بحث در مورد آن ها…………………………………………………………………………………..122
خلاصه يافته هاي حاصل از محور اول سوال اول تحقيق و بحث در مورد آن………………………………………………..122
خلاصه يافته هاي حاصل ازمحور دوم سوال اول تحقيق و بحث در مورد آن ………………………………………………..124
خلاصه يافته هاي حاصل از سوال دوم تحقيق و بحث در مورد آن…………………………………………………………….126
خلاصه يافته هاي حاصل از سوال سوم تحقيق و بحث در مورد آن…………………………………………………………….128
خلاصه يافته هاي حاصل از سوال چهارم تحقيق و بحث در مورد آن………………………………………………………….130
خلاصه يافته هاي حاصل از سوال پنجم تحقيق و بحث در مورد آن……………………………………………………………132
نتيجه گيري کلي…………………………………………………………………………………………………………………………134
محدوديت هاي تحقيق………………………………………………………………………………………………………………….146
پيشنهادات
پيشنهادات کاربردي…………………………………………………………………………………………………………………137
پيشنهادات براي پژوهش هاي آتي…………………………………………………………………………………………………138
منابع
منابع فارسي…………………………………………………………………………………………………………………………….140
منابع لاتين………………………………………………………………………………………………………………………………146
پيوست ها………………………………………………………………………………………………………………………………..151
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 3-1:تعداد اعضاي جامعه آماري و نمونه در گروه اساتيد ……………………………………………………………………. 93
جدول 3-2:تعداد اعضاي جامعه آماري و نمونه در گروه دانشجويان ……………………………………………………………… 93
جدول 4-1:تعداد دانشجويان به تفکيک گروه آموزشي ………………………………………………………………………………. 97
جدول 4-2:تعداد اساتيد به تفکيک گروه آموزشي ……………………………………………………………………………………. 97
جدول 4-3:شاخص هاي آماري مربوط به سمت…………………………………………………………………………………………. 98
جدول 4-4:شاخص هاي آماري مربوط به ميزان تحصيلات ………………………………………………………………………….. 98
جدول 4-5:شاخص هاي آماري مربوط به جنسيت ……………………………………………………………………………………… 99
جدول 4-6:شاخص هاي آماري مربوط به سابقه تدريس …………………………………………………………………………….. 99
جدول 4-7:شاخص هاي آماري مربوط به سوال اول …………………………………………………………………………………. 100
جدول 4-8:شاخص هاي آماري مربوط به سوال دوم ………………………………………………………………………………… 100
جدول 4-9:شاخص هاي آماري مربوط به سوال سوم ………………………………………………………………………………… 101
جدول 4-10:شاخص هاي آماري مربوط به سوال چهارم …………………………………………………………………………… 101
جدول 4-11:شاخص هاي آماري مربوط به سوال پنجم ……………………………………………………………………………. 102
جدول 4-12:شاخص هاي آماري مربوط به سوال ششم ……………………………………………………………………………. 102
جدول 4-13:شاخص هاي آماري مربوط به سوال هفتم ……………………………………………………………………………. 103
جدول 4-14:شاخص هاي آماري مربوط به سوال هشتم …………………………………………………………………………… 103
جدول 4-15:شاخص هاي آماري مربوط به سوال نهم …………………………………………………………………………….. 104
جدول 4-16:شاخص هاي آماري مربوط به وضعيت شغلي ……………………………………………………………………….. 104
جدول 4-17:شاخص هاي آماري مربوط به وضعيت تاهل ……………………………………………………………………….. 105
جدول 4-18:شاخص هاي آماري مربوط به وضعيت دوره تحصيلي ………………………………………………………….. 105
جدول 4-19:شاخص هاي آماري مربوط به سوال اول …………………………………………………………………………… 106
جدول 4-20:شاخص هاي آماري مربوط به سوال دوم ………………………………………………………………………….. 106
جدول 4-21:شاخص هاي آماري مربوط به سوال سوم ………………………………………………………………………….. 107
جدول 4-22:شاخص هاي آماري مربوط به سوال 4پرسشنامه اساتيد …………………………………………………………… 108
جدول 4-23:شاخص هاي آماري مربوط به سوال 5 پرسشنامه اساتيد …………………………………………………………. 109
جدول 4-24:شاخص هاي آماري مربوط به سوال 13 پرسشنامه اساتيد……………………………………………………… 109
جدول 4-25:شاخص هاي آماري مربوط به سوال 19.2پرسشنامه اساتيد…………………………………………………….. 110
جدول 4-26:شاخص هاي آماري مربوط به سوال 19.7 پرسشنامه اساتيد…………………………………………………… 110
جدول 4-27:شاخص هاي آماري مربوط به سوال 7 پرسشنامه دانشجويان…………………………………………………… 111
جدول 4-28:شاخص هاي آماري مربوط به سوال 11 پرسشنامه دانشجويان…………………………………………………. 111
جدول 4-29:شاخص هاي آماري مربوط به سوال 14 پرسشنامه دانشجويان…………………………………………………. 112
جدول4-30:محاسبه خي دوي محور دوم سوال اول تحقيق(پرسشنامه اساتيد) …………………………………………….. 113
جدول4-31:محاسبه خي دوي محور دوم سوال اول تحقيق(پرسشنامه دانشجويان) ………………………………………. 114
جدول 4-32: شاخص هاي آماري مربوط به سوال 1 پرسشنامه دانشجويان………………………………………………….. 115
جدول 4-33: شاخص هاي آماري مربوط به سوال 2 پرسشنامه دانشجويان…………………………………………………… 116
جدول 4-34: شاخص هاي آماري مربوط به سوال 3 پرسشنامه دانشجويان………………………………………………….. 116
جدول4-35:محاسبه خي دوي سوال دوم تحقيق……………………………………………………………………………………. 117
جدول4-36:محاسبه خي دوي سوال سوم تحقيق…………………………………………………………………………………… 118
جدول 4-37: شاخص هاي آماري مربوط به سوال 1 پرسشنامه………………………………………………………………… 119
جدول 4-38: شاخص هاي آماري مربوط به سوال2 پرسشنامه…………………………………………………………………. 119
جدول 4-39: شاخص هاي آماري مربوط به سوال 3 پرسشنامه……………………………………………………………….. 120
جدول4-40:محاسبه خي دوي سوال چهارم تحقيق……………………………………………………………………………….. 120
جدول 4-41: شاخص هاي آماري مربوط به سوال 4 پرسشنامه………………………………………………………………. 122
جدول4-41:محاسبه خي دوي سوال پنجم تحقيق……………………………………………………………………………….. 123

فصل اول
کليات طرح تحقيق
مقدمه :
جامعه را انسان ها مي سازند وانسان ها را آموزش و پرورش. بي شک ارزشيابي موقعيت حال و آينده هر جامعه خود به خود با سيستم آموزش و پرورش آن ، مرتبط مي شود. شناخت اهميت حياتي آموزش و پرورش در تحقق يافتن آرمان هاي ملي ، موجب شده است که همه کشورها آن را در رديف هاي اول اولويت برنامه هاي ملي قرار دهند.(فيوضات،1382)
در واقع تعليم و تربيت همراه با آفرينش انسان مي باشد ،ولي در گذرزمان بطور مستمر، شکل وروش ارائه آن در حال تغيير بوده است. در دوره گذر از عصر صنعتي به عصر اطلاعات و ارتباطات، تعليم وتربيت نسبت به دوران هاي گذشته ،هم از لحاظ کميت وهم کيفيت و سرعت ارائه، بطور چشمگيري دچار تحول شده است. از جمله عواملي که منجر به اين تحول شده است، فناوري اطلاعات 1، پديده انفجار اطلاعات ، رواج نشر الکترونيکي واهميت يافتن ارتباطات دوجانبه و چند جانبه مي باشد.از آنجا که فناوري با سرعت پيش مي رود و زندگي ما را تغيير مي دهد، بايد چاره اي بينديشيم تا بتوانيم خود را با آن وفق دهيم و آنرا در کنترل خود نگهداريم.دنيا به سرعت در حال تغيير است و روش هاي سنتي آموزش با اطلاعاتي بيش از توان مقابله خود روبروست.(امير تيموري و رحماني ،1386)
رسالت سازمان ها به خصوص در اين عصر،همگام سازي خود با سرعت تغيير و تحول در اين دوره مي باشد.آموزش و پرورش آينده مبتني بر دانايي و قوه تفکر و قدرت خلاقيت است.نوآوري ها،آموزش انفرادي،استفاده از دانش و فناوري پيشرفته ،آموزش از راه دور،استفاده از کامپيوتر و اينترنت و…از جمله ويژگي هاي آموزش و پرورش در قرن 21 خواهد بود.(عطاران،1383)
قرن بيست و يکم قرن دانايي و قرن تغيير از جامعه صنعتي به جامعه اطلاعاتي است. در اين قرن ما شاهد دنيايي خواهيم بود که راهبري آن را فناوري اطلاعات بر عهده خواهد داشت .اين امر چالش هاي مهمي را براي کشورهاي در حال توسعه ايجاد خواهد کرد که از لحاظ فناوري اطلاعات با دنياي توسعه يافته فاصله دارند.
از طرفي کشورهايي مثل ايران که در جهت نيل به خودکفايي همه جانبه تلاش مي کنند، نه تنها به کسب فناوري اطلاعات نياز دارند بلکه بايد از مرحله مصرف تکنولوژي به توليدکنندگي برسند. شرط تحقق اين سياست راهبردي، تامين و تربيت نيروي انساني مجرب ومتخصص است و اين وظيفه سنگين در مرحله اول بر عهده نظام هاي آموزشي ، به ويژه آموزش و پرورش است .
به علاوه نهادهاي آموزشي از جمله دانشگاه ها از بزرگ ترين توليدکنندگان، اشاعه دهندگان وذخيره کنندگان اطلاعات و دانش اند و اگر تلاش مناسبي جهت بکارگيري صحيح فناوري اطلاعات و محور قرار دادن آن در برنامه توسعه انجام شود، نظام هاي آموزشي خواهند توانست يکي از بزرگ ترين منابع پرورش نيروي انساني ماهر براي کسب و بهره برداري از فناوري اطلاعات باشند و از اين ديدگاه بزرگ ترين فرصت را براي رشد و توسعه بنيادين کشور فراهم سازند.به همين دليل توسعه فناوري اطلاعات در نظام هاي آموزشي نه فقط يک انتخاب، بلکه ضرورتي اجتناب ناپذير است و گام مهمي در اصلاحات نظام هاي آموزشي، محسوب مي گردد.(عبادي ،1383)

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

پديده فناوري اطلاعات 2بيش از يک دهه است که در عرصه تعليم وتربيت پانهاده ونظام هاي آموزشي را نيز به چالش فراخوانده است. مهم ترين خصوصيت و ويژگي فناوري اطلاعات و ارتباطات در دسترس قرار دادن آن براي همگان در کم ترين زمان ممکن با حداقل هزينه ها در همه زمان ها ومکان ها است. نهاد آموزش و پرورش که مي توان آن را هسته اطلاعات ودانايي دانست، در کشورما به علت توسعه کمي آموزش و پرورش و توجه به مولفه هاي ديني وملي از ارزش بالاتري برخوردار است. گسترش فناوري اطلاعات و استفاده از ابزارها ومفاهيم نوين ، موجبات بسط اطلاعات ودسترسي آسان وکم هزينه را براي فراگيران به روش آن لاين فراهم مي کند و زمينه تبادل سريع اطلاعات وتعاملات فرهنگي را ميسر مي سازد. بي شک يکي از مهم ترين دستاوردهاي توسعه فناوري اطلاعات، تحول درعرصه آموزش و پرورش است. کلاس هاي مجازي، مدارس مجازي ، مدارس هوشمند و دانشگاه مجازي وبطور کلي آموزش مجازي از ظرفيت ها و قابليت هاي قابل اتکا براي توسعه اين مهارت ها است. اگرچه فناوري اطلاعات ديري نيست که عرصه تعليم و تربيت را متاثر ساخته است، اما آنچه واقعيت دارد اين است که اين تحولات به سرعت همه مولفه هاي آموزش و پرورش را تحت تاثير قرار مي دهد.(عبادي،1383).
فناوري اطلاعات و ارتباطات ، آنچنان پتانسيل حضور در عرصه هاي گوناگون بشري دارد که بي ترديد مي توان آن را نماد ظهور يک موج تمدني جديد دانست . فناوري هاي جديد کليه جنبه هاي زندگي بشر را تحت تاثير قرار داده و نظام هاي آموزشي را در برگرفته است.(مهر محمدي ،1383)
با توجه به سرعت، عمق و گستردگي اين تحولات نمي توان به انتظار نشست، بلکه بايد با استفاده از مطالعات وتجارب ديگران و با اتکا بر فرهنگ و منابع بومي راه استفاده از تجارب بشري را فراهم نمود.به اين ترتيب براي نيل به رفاه فردي و اجتماعي خود، نياز به استقبال و خوشامدگويي به آموزش الکترونيکي 3يا مجازي داريم.
آموزش مجازي 4مطمئناً تمامي اشکال آموزش و يادگيري در قرن بيست و يکم را متحول خواهد ساخت و اينترنت محوراساسي تحولي است که آموزش مجازي را به وجود آورده است.(گريسون واندرسون،2003)
مي توان گفت رقابتي بي سابقه در جهان سر گرفته است تا کشورها، نظام هاي آموزشي خود را هر چه بيشتر به مظهر تحولات قرن بيست و يکم مزين کنند و با توجه به ظرفيت فناوري هاي جديد، به رفع نارسايي ها و بهبود کيفيت و آموزش و پرورش همت گمارند .يکي از روش هاي نوين و کارآمد براي گسترش آموزش و ايجاد امکان فراگيري براي همه افراد مشتاق درهرزمان ومکاني ، بهره گيري از امکانات و مزاياي شبکه اينترنت و آموزش مجازي است. (مهر محمدي،1387)
آموزش مبتني بر وب که متعاقب ورود اينترنت به دنياي آموزش ايجاد شد، در دهه اخير در اکثر کشورهاي پيشرفته و در حال توسعه، گسترش چشمگيري پيدا کرده است، چرا که توانسته مشکلاتي را که آموزش سنتي ، قادر به حل آنها نبود، مثل مشکلات مربوط به کلاسهاي بزرگ و پرجميعت و فراگيران مناطق دور را حل کند. شايد بهترين مزيت آن براي فراگيران، تعامل پويا و برنامه زماني انعطاف پذير مي باشد.
آموزش مبتني بر وب بخاطر داشتن تعامل پويا ، مقدار زيادي از اطلاعات را از طريق تعاملات گوناگوني که باعث ايجاد يک محيط اکتشافي براي فراگيران مي شود، ارائه مي دهد و نيز فرصت هايي را براي فراگيران فراهم مي کند تا به کشف و يافتن بپردازند و بر اساس نيازهاي خود ياد بگيرند. اين نوع آموزش از طرفي نيز اين امکان را به آنان مي دهد که محتواي دوره را از طريق شبکه يارانه اي در هر زمان و مکاني مطالعه نمايند.(شري5 ،2005)
آموزش مجازي در ايران صنعتي نوپا در زمينه تکنولوژي آموزشي از راه دور است، اما لازم است تا مراکز و موسسات آموزشي بويژه دانشگاه ها با استفاده از الگويي مناسب با ساختار آموزشي و فرهنگي کشور، در زمينه طرح محيط هاي آموزش مجازي بر اساس استانداردهاي بين المللي، همت گمارند.(عاصمي ،1385).
اين پژوهش با هدف امکان سنجي پياده سازي آموزش مجازي در دانشکده روان شناسي و علوم تربيتي دانشگاه علامه طباطبايي و ارائه راهکارهاي مناسب و مفيد در اين زمينه در تلاش است تا گامي هر چند کوچک در راستاي بهره وري اين دانشگاه از دنياي مجازي، بردارد.
بيان مسئله:
با ورود فناوري هاي نوين در عرصه هاي فردي و اجتماعي ، آموزش و پرورش نيز از اين پديده در امان نمانده است و شايد انقلابي آرام در حال شکل گرفتن است که اساس آموزش و پرورش سنتي را نشانه رفته و با خود، فرصت هاي جديد يادگيري را به همراه دارد. مي توان گفت بسياري از اهداف آموزش و پرورش که بعضاً به عنوان يک آرمان غير قابل دسترس، تلقي مي شد، اينک با توسعه فناوري هاي نوين ارتباطات و اطلاعات به ويژه اينترنت ، در آستانه تحقق است. از جمله اين اهداف که تا کنون تقريباً به صورت دست نيافته باقي مانده است، توجه به استعدادهاي فردي فراگيران و ايجاد زمينه مناسب براي رشد همه جانبه استعدادهاي آنان است. هم اينک فناوري اين ادعا را دارد که در فرايند يادگيري ، توجه به استعدادها را مبناي فعاليت خود مي داند، يعني در فرايند ياددهي و يادگيري ، محور و مسئول ،يادگيرنده است.از ديگر دستاوردهاي فناوري هاي نوين در آموزش، مي توان به تقويت روحيه جست وجوگري و تحقق پرسشگري ،استفاده از ابزارها و وسايل چند رسانه اي و متعاقب آن لذت بخش تر شدن، موثرتر شدن و کاربردي ترشدن آموزش، تحقق آموزش مادام العمر ،يعني آموزش بدون محدوديت زمان و مکان ودسترسي به منابع متعدد و متنوع ، اشاره نمود.(عبادي ،1383)
با پيدايش و گسترش فناوري اينترنت در طول دهه 1990، وسيله جديد و قدرتمندي در اختيار موسسات عالي بويژه دانشگاه ها قرار گرفت که با آن هم بتوانند به مقاصد خود نايل آيند و هم محيط هاي يادگيري-ياددهي پويا و جديدي را ايجاد نمايند و علاوه بر آن بتوانند جوابگوي مسايلي چون تقاضاي روزافزون براي آموزش عالي ، بکارگيري نيروي انساني زياد براي امور اداري و ساير امورات، صرف هزينه هاي هنگفت تحصيلي ، نياز به تمايل فراگيران جهت دسترسي غير حضوري به مطالب ، محدوديت هاي زماني و مکاني آنان و مشکلات ناشي از حضور اجباري و به موقع در کلاس هاي درس و… باشند.(نيومن6،2003)
در واقع دنياي اينترنت، دنياي تحقق روياها و حل مشکلات لاينحل و ديرينه آموزش و فرصت هاي جديد يادگيري است. با ورود اينترنت به دنياي آموزش و خلق آموزش مجازي اين امکان، فراهم شد که فراگيران بتوانند در حاليکه در پشت رايانه شخصي خود نشسته اند،در کمترين زمان و بيشترين سرعت،به محتواي آموزشي مورد نياز خود دست يابند.(رحماني ،1384)
امروزه وب جديدترين فناوري هاي بازسازي را ارائه مي دهد و دهکده جهاني را گسترش داده است.در يک کلام آينده در اين است که چقدر بتوان ارزش اينترنت را تشريح کرد.(بست7،2001)
پيدايش وب جهان گستر منجر به ايجاد جديدترين روش آموزشي يعني آموزش مجازي و آموزش مبتني بر وب شده است.(هاگي و ويليام8،2004)
از ويژگي هاي آموزش هاي مجازي اين است که بر خلاف محيط هاي معلم محور که شيوه هاي سنتي ارائه ميکردند، تاکيد بر محيط فراگير دارند. در اين نوع آموزش بيش از اينکه معلم وظيفه ارائه اطلاعات به فراگيران را داشته باشد، اين فراگيران هستند که براي دستيابي به اطلاعات مورد نياز ، به کندوکاو مي پردازند. از ديگر ويژگي هاي آن، وراي دسترسي آسان به اطلاعات، ويژگي هاي ارتباطي و تعاملي آن است. هدف اصلي آموزش مجازي کيفي ، نهادينه نمودن تنوع و يکپارچگي در يک “اکولوژي يادگيري” پويا و چالش برانگيز ذهني مي باشد.
قدرت تحول و دگرگون کننده آموزش مجازي ، پايه و اساس معضل تضاد استقلال و مشارکت را مورد توجه قرار داده است، چرا که با آموزش مجازي مي توان آزادي و نظارت را به طور همزمان در يک جامعه جستجوگر فعال فراهم نمود. آموزش مجازي هم جنبه هاي فردي و هم جنبه هاي عمومي يک تجربه آموزشي را به رسميت شناخته و در جهت انسجام و يکپارچگي اين جنبه ها مي کوشد. آن چه در حال حاضر نياز مي باشد و آموزش مجازي به ما عرضه مي دارد، روش هاي بهتر براي پردازش،معنا بخشي به اطلاعات و خلق مجدد آنهاست.(گريسون و اندرسون،2003)
امروزه اغلب دانشگاه ها توجه خود را به اين نوع آموزش معطوف کرده اند .بسياري از موسسات آموزش عالي ، برنامه هاي آموزش مجازي برگزار کرده اند و هم اکنون خيلي از دانشگاه ها باشتاب در حال تدارک ديدن از نوع از برنامه ها مي باشند.(هدگارد و استوارت9،1997)
در چند سال اخير در ايران هم برخي دانشگاه ها فعاليت هايي جهت برگزاري دوره هاي آموزش مجازي انجام داده اند و حتي برخي از آنها در طي چند سال اخير دوره هايي را برگزار کرده اند.
با توجه به افزايش تقاضاي عالي در کشورمان (سالانه حدود5/1 ميليون نفر) و عدم توانايي نظام آموزش عالي در جلب همه اين افراد، اگر راه هاي جديدي براي افزايش دسترسي به آموزش عالي ، فرا روي متقاضيان قرار نگيرد، ساير افراد بايد از حقوق اوليه خود يعني آموزش چشم بپوشيد. در چنين شرايطي با توجه به افزايش تقاضاي آموزش عالي و پذيرش اين مسئله که آموزش علاوه بر اينکه حقوق اوليه اجتماعي هر فرد است، پيش نياز توسعه پايدار هم مي باشد، بنابراين بايستي به دنبال راهکارهايي به منظور گسترش و تنوع بخشيدن به نظام آموزشي کشورمان باشيم،يکي از اين راهکارها، توسعه نظام آموزش مجازي (الکترونيکي ) مي باشد.
به نظر مي رسد در رقابت موسسات آموزش عالي در پياده سازي آموزش مجازي ، دانشگاه علامه طباطبايي که طلايه دار بزرگترين دانشگاه علوم انساني در کشور مي باشد از قافله عقب مانده است . لذا ضرورت دارد پژوهش هاي لازم و کافي در اين زمينه صورت گيرد. اين تحقق نيز در همين راستا، بر آن است تا پياده سازي آموزش مجازي را در دانشکده روان شناسي و علوم تربيتي دانشگاه علامه طباطبايي ، امکان سنجي نموده و از نظرات اساتيد و دانشجويان در خصوص اين آموزش بهره گيرد.
بنابراين و بر پايه نکات ياد شده ، مسئله اصلي اين تحقيق اين است که مشخص نمايد تا چه ميزان امکان راه اندازي آموزش مجازي در دانشکده روان شناسي و علوم تربيتي دانشگاه علامه طباطبايي وجود دارد و آيا آمادگي اساتيد و نيز دانشجويان براي بهره گيري از امکانات آموزش مجازي از کفايت لازم برخوردار است و نيز اينکه نظرات اعضاي هيئت علمي و نگرش دانشجويان کارشناسي ارشد اين دانشکده پيرامون آموزش مجازي چيست. و در آخر ، بر اساس نتايج به دست آمده راهکار هاي مناسب در اين زمينه ارائه خواهد شد.
اهميت و ضرورت تحقيق:
براي اهميت و ضرورت انجام اين تحقيق ، دلايل متعددي را مي توان برشمرد.شايد مهم ترين دليل آن ، موضوع در خور توجه آن باشد که در واقع پيوندي است ميان آموزش عالي (که در اين تحقيق حيطه آن،دانشگاه علامه طباطبايي مي باشد) و آموزش مجازي. بديهي است آموزش عالي نقش ارزنده اي در تربيت نيروي انساني مورد نياز و افزايش کيفيت نيروي انساني موجود دارد. تحقق اهداف توسعه کشور مستلزم گسترش و نوسازي آموزش عالي است. و از طرفي سيستم نوين آموزش مجازي با بکارگيري آخرين دستاورد هاي عصرفناوري اطلاعات، مزاياي منحصر به فردي را به همراه دارد. به عنوان مثال به ما اين اجازه را مي دهد تا آموزش را متناسب با نيازها ارائه دهيم ، بدليل اينکه از يک طرف محدوديت زماني و مکاني را از ميان برمي دارد و از طرفي اختياراتي را به دانشجويان و اساتيد مي دهد. به دانشجويان اجازه مي دهد تا نيازهاي تحصيلي و مطالب درسي خود را در زمان مناسب دريافت نمايند و ديگر احتياجي نيست که از محل سکونت خود دور باشند يا شغل خود را از دست بدهند و با مشکلاتي همچون، کمبود خوابگاه، رفت و آمدو…روبرو شوند . دانشگاه ها با بکارگيري سيستم آموزش مجازي، نيز قادر خواهند بود از مزاياي آن که شامل تنوع ، انعطاف پذيري و سرعت در ارائه آموزش است،بهره لازم را ببرند. آموزش مجازي مي تواند بخشي از نياز جامعه را برآورد سازد و هزاران شيفته يادگيري را در مسير خودسازي سوق دهد. با اين نوع آموزش، دانشجويان بيشتري جذب دانشگاه مي شوند، کمبود فضاي فيزيکي از جمله کلاس درس و خوابگاه و…مرتفع مي شود،ديگرعملا کمبود استاد وجود نخواهد داشت زيرا هم مي توان از اساتيد خود دانشگاه و هم اساتيد مجرب دانشگاه هاي ديگر در اين زمينه کمک گرفت.
دليل ديگر براي اهميت و ضرورت اين تحقيق، کاربردي بودن آن است و اين جنبه را هم مي توان از نظر جامعه آماري تحقيق، و هم از نظر نتايج آن ، مورد توجه قرار داد. جامعه آماري شامل اساتيد دانشکده و دانشجويان دوره هاي کارشناسي ارشد آن مي باشد. گروه اساتيد و دانشجويان در صورت راه اندازي آموزش مجازي در دانشکده، گروه هايي هستند که به طور مستقيم با سيستم آموزش مجازي درگير خواهند شد. پس لازمه پياده سازي آموزش مجازي مبتني بر نياز سنجي دقيق اين دو گروه است. از سويي انتخاب مقطع کارشناسي ارشد از گروه دانشجويان خود حائز توجه است. چرا که در اين مقطع تحصيلاتي، دانشجويان حداقل به مدت چهار سال در مسايل آموزشي و دانشگاهي درگير بوده اند و با حيطه ها و ابعاد آن آشنايي دارند. اين دانشجويان از آنجا که ساعت هاي مديدي را در طول دوران دانشجويي خود به صورت سنتي آموزش ديده اند، با ديد روشن تر و بازتري مي توانند در مورد سيستم آموزش مجازي که گامي فراتر از سيستم آموزش سنتي مي باشد،اظهار عقيده نمايند. با انتخاب اين جامعه آماري مي توان ادعا نمود،تحقيق مذکور مبتني بر نيازهاي واقعي خواهد بود و همه مي دانيم تحقيقي که مبتني بر نيازواقعي باشد، پايه هاي کابردي مستحکم تري خواهد داشت. از منظر نتايج نيز اهداف و سوالات تحقيق خود گوياي درجه بالايي از کابردي بودن آن دارند.همان گونه که از عنوان نيز برمي آيد، مقصود نهايي تحقيق آن است که مشخص نمايد آيا امکان پياده سازي آموزش مجازي در دانشکده روان شناسي و علوم تربيتي دانشگاه علامه طباطبايي وجود دارد يا خير.و در همين راستا سعي در سنجش ميزان آمادگي دانشجويان و اساتيد، براي مشارکت در سيستم آموزش مجازي دارد. بنابراين نتايج اين تحقيق مي تواند کمک شاياني به مسئولين و اساتيد دانشکده در زمينه بهره وري از دنياي فناوري اطلاعات و ارتباطات نمايد.
براي اهميت و ضرورت اين تحقيق ميتوان به متدولوژي آن نيز اشاره نمود. اين تحقيق از نوع توصيفي – پيمايشي مي باشد که براي جمع آوري داده ها از دو پرسشنامه استفاده خواهد شد. پرسشنامه هاي مذکور توسط مهرانگيز داوودي ممقاني جهت امکان سنجي پياده سازي آموزش مجازي در دانشگاه الزهرا(س) ، ساخته شده است که با تاييد صاحب نظران و کارشناسان آماري از روايي لازم برخوردار مي باشد . پايايي اين پرسشنامه ها نيز با نرم افزارSPSS محاسبه شده است. ضريب آلفاي کرونباخ پرسشنامه اساتيد برابر با 86% و براي پرسشنامه دانشجويان برابر با 84% بوده است.
قوت مباني نظري ودانشي در حيطه فناوري هاي ارتباطي و اطلاعاتي به طور اعم، و آموزش مجازي به طور اخص، که اين تحقيق از آنها استفاده خواهد نمود، مي تواند دليلي ديگر براي اهميت آن با شد . پيرامون مباحث فناوري هاي جديد و همچنين آموزش مجازي منابع بي شماري چه به صورت کتاب، مقاله يا پژوهش در دست مي باشد که مي توانند پايه هاي نظري اين تحقيق را شکل دهند.در زمينه پياده سازي آموزش مجازي نيز در ارگان هاي مختلف تحقيقات زيادي انجام گرفته است که به عنوان راهنماي عمل تحقيق مي توانند مورد استفاده قرار گيرند.
به طور کلي با توجه به مزاياي بر شمرده شده در خصوص آموزش مجازي در دانشگاه ها و مزاياي ديگري که در مبناي نظري بيشتر شرح داده خواهد شد، لازم است تا يک برنامه ريزي دقيق آموزشي همراه با آماده سازي زمينه و زير ساخت هاي لازم در جهت بهره گيري از اين نوع نظام آموزشي داشته باشيم و اين امر ميسر نخواهد شد مگر اينکه تحقيقات وسيع و گسترده اي در زمينه استفاده از اين روش آموزشي صورت گيرد.به همين جهت در اين پژوهش سعي ما بر آن است تا با کمک به مسئولين و برنامه ريزان آموزشي در راستاي ايجادبستري مناسب به منظور ايجاد هرچه بيشتر دانشگاه هاي مجازي و بهره برداري مناسب از اين نوع سيستم آموزشي، سهمي هر چند کوچک دراين زمينه داشته باشيم.
اهداف تحقيق:
1)مشخص کردن مولفه هاي آموزش مجازي
2)امکان سنجي پياده سازي آموزش مجازي در دانشکده روان شناسي و علوم تربيتي دانشگاه طباطبايي
3) مشخص نمودن ميزان آمادگي دانشجويان براي شرکت در آموزش مجازي
4) مشخص نمودن ميزان آمادگي اساتيد براي پياده سازي آموزش مجازي در دانشکده مذکور
5) ارائه راهکارهاي مفيد و مناسب در زمينه پياده سازي آموزش مجازي دردانشکده مذکور
سوال هاي تحقيق:
1) آيا امکان راه اندازي آموزش مجازي در دانشکده روان شناسي و علوم تربيتي دانشگاه علامه طباطبايي وجود دارد؟
2) ميزان آمادگي دانشجويان براي آموزش مجازي تا چه اندازه است؟
3) ميزان آمادگي اساتيد دانشکده براي پياده سازي آموزش مجازي تا چه اندازه است؟
4) نظرات اعضاي هيئت علمي دانشکده در خصوص آموزش مجازي چيست؟
5) نگرش دانشجويان کارشناسي ارشد دانشکده در خصوص آموزش مجازي چيست؟
تعاريف واژگان و مفاهيم تحقيق:
الف: تعاريف نظري
– فناوري10:فناوري چيزي بيش از دانش و مهارت هاي مربوط به رايانه و کاربرد آن است. فناوري دانشي است که براي برآورده کردن نيازي مشخص يا مسئله اي خاص، مفاهيم و مهارت ها را از ديگر رشته ها با بهره گيري از مواد، انرژي و ابزار از جمله رايانه ،به کار مي گيرد. در واقع فناوري کاربرد دانش بشري است و آن را مي توان به عنوان ابزار، دانش ، فعاليت ها يا يک فرايند در نظر گرفت.(زماني،1383،ص 51)
– فناوري اطلاعات و ارتباطات11 : به مجموعه اي از ابزارها و وسايل (سخت افزارها)، روش ها و برنامه ها (نرم افزارها) ، دانش و مهارت هاي استفاده از آن براي دسترسي ، توليد ، ذخيره سازي ، پردازش و انتقال اطلاعات با استفاده ازتجهيزات رايانه اي ارتباط از راه دور گفته مي شود.(شريفي،1383،ص41)

– آموزش مجازي12 : به هر نوع دوره آموزشي اطلاق مي شود که به شکلي غير از روش هاي سنتي و رودرو انجام مي گيرد ودسترسي به آموزش را در هر زمان و هر مکان با استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات، به فراگير مي دهد. محتويات دروس از طريق اينترنت و با استفاده از ويدئووتصاوير فعال دو طرفه انتقال مي يابد.(جعفري،1381،ص 10)
– آموزش الکترونيکي13 : عبارت است از ارائه محتواي آموزشي و تجربيات اساتيد مجرب هر رشته ازطريق تکنولوژي الکترونيکي به دانشجويان علاقه مند که بتوانند در هر نقطه از جهان از اين آموزش بهره مند گردند.(همتي،1380،ص 2)
– آموزش از راه دور14 : آموزشي که بوسيله رسانه هاي الکترونيکي يا چاپي ارائه مي گردد و دانشجو و استاد هر کدام در شرايط مکاني و زماني جداگانه اي هستند و کنترل بيشتر دست يادگيرنده است.
– آموزش از طريق شبکه 15 : آموزش هايي که روي اينترنت و با استفاده از امکانات وب جهان گستر ارائه مي شوند و بااستفاده از مرورگر، قابل دسترسي هستند. در بسياري ازاين نوع آموزش ها از يک نوع تحصيل گر استفاده مي کنند.( جعفري،1381،ص 11)
– آموزش مجازي همزمان16 : آموزش آنلاين يک درس در يک زمان خاص در کلاس مجازي توسط يک مدرس براي فراگيران متعدد است. با اين نوع آموزش فراگيران مي توانند به صورت آنلاين با هم به تعادل بپردازند، سوال کنند و به نظريه پردازي بپردازند.(Sulliran,2002,p.9)
– آموزش مجازي غير همزمان17 : در اين آموزش فراگيران با استفاده از امکانات در نظر گرفته شده مستقل از زمان و مکان، آموزش مي بينند. فراگير در هر زمان مي تواند به امر يادگيري بپردازدو درس هاي ارائه شده را از طريق اينترنت بر اساس سرعت يادگيري خود دريافت نمايند.
– دانشگاه مجازي 18 : دانشگاهي است که فعاليت هاي آموزشي ، پژوهشي و خدماتي خود را با استفاده از تکنولوژي هاي ارتباطات و کامپيوتر بدون محدوديت هاي زماني و مکاني انجام مي دهد. (جعفري،1381،ص10)
– اينترنت : شبکه رايانه اي بزرگ است که شبکه هاي کوچک تر و رايانه اي مستقل را در جهان با استفاده از مودم و خط تلفن، به هم وصل مي کند.
– امکان سنجي 19 : بررسي امکانات، تجهيزات و شرايط لازم، براي اجرا و پياده سازي برنامه هاي مورد را گويند.(حسن زاده،1381،ص 21)
ب: تعاريف عملياتي
– فناوري اطلاعات و ارتباطات20 : به مجموعه اي از ابزارها و وسايل (سخت افزارها)، روش ها و برنامه ها (نرم افزارها) ، دانش و مهارت هاي استفاده از آن براي دسترسي ، توليد ، ذخيره سازي ، پردازش و انتقال اطلاعات با استفاده ازتجهيزات رايانه اي ارتباط از راه دور،در زمينه امور آموزشي گفته مي شود.
– امکان سنجي : بررسي امکانات، تجهيزات و شرايط لازم براي اجرا و پياده سازي دوره هاي آموزش مجازي در دانشکده روان شناسي و علوم تربيتي دانشگاه علامه طباطبايي است.
– آموزش مجازي : به آن نوع دوره آموزشي، در دانشکده روان شناسي و علوم تربيتي دانشگاه علامه طباطبايي اطلاق مي شود که به شکلي غير از روش هاي سنتي و رودرو انجام مي گيرد ودسترسي به آموزش را در هر زمان و هر مکان با استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات، به فراگير مي دهد. محتويات دروس از طريق اينترنت و با استفاده از ويدئووتصاوير فعال دو طرفه انتقال مي يابد.
فصل دوم
مباني نظري وپيشينه تحقيق
مقدمه:
ما در حال گذر از جامعه صنعت – محور به جامعه اطلاعات – محور، يا به عبارت ديگر گذر از دنياي فيزيکي به دنياي مجازي هستيم . ورود به عصر اطلاعات و زندگي اثر بخش در جامعه اطلاعات – محور، مستلزم شناخت ويژگي هاي آن است.يکي از نهادهاي اجتماعي که در اين عصر دستخوش تغييرات وسيع خواهد شد ، نهاد آموزش و يادگيري در سطوح عمومي و عالي است . در گذر به جامعه اطلاعاتي ، نقش عمده بر دوش دانش آموختگان جامعه است و آموزش و يادگيري مي بايد براساس رويکرد هاي جديد تنظيم شود . پيش نياز وارد شدن به اين پهنه ، گسترش سريع و وسيع آموزش مجازي21، از پايين ترين تا بالاترين سطح نظام آموزشي کشور مي باشد.(سرچمي،1387)
در واقع کاربرد فناوري اطاعات و ارتباطات در آموزش نوعي از يادگيري را بوجود آورده است که در آن ضرورتي وجود ندارد که يادگيري حضوري و رودررو باشد و انتظار ميرود که يادگيري در محيط هاي غيرکلامي نيز امکان پذير باشد.(ويتکر22،1995)
آموزش مجازي شامل آموزش مبتني بر رايانه ، آموزش مبتني بر اينترنت، آموزش مبتني بر وب، پاراديم هاي جديد،و محصول فناوري اطلاعات مي باشند که بشريت را به سمت يک انقلاب بزرگ آموزشي سوق مي دهند . گذر از جامعه صنعتي به جامعه اطلاعاتي لزوماً يک حرکت تکاملي نيست، بلکه جهشي ساختاري است. (دانشگاه بين المللي ايران ، 2002)
آموزش مجازي معمولاً انعطاف پذيري دسترسي را در هر مکان و زمان فراهم مي کند ، دراصل به شرکت کنندگان اجازه مي دهد تا زمان و فضا را در نوردند ،بنابراين محتواي يادگيري بايد به شکل صحيح طراحي شده باشد تا يادگيرنده را درگير وفعال کند ويادگيري راارتقا بخشد .
به عقيده ي روست ( 2002) تحقق وعده و نويد هاي آموزش مجازي ، نيازمند داشتن تعهد و منابع است . منابع بايد درست و صحيح انتخاب شوند و محتواي آموزش مجازي بايد به شکل صحيح طراحي شده باشد . اين نوع از آموزش بايد بر امر يادگيري و نيز بر يادگيرندگان تمرکز يابد و پشتوانه هاي کافي در اين زمينه مهيا شود . (زماني،1385)
براي نخستين بار امکان جهش از موقعيت عقب ماندگي به موقعيت پيشرفته براي کشورها فراهم شده است . دراين ميان ميزان توسعه و کاربرد فناوري و ارتباطات در آموزش ، مهم ترين شاخص پيشرفت به شمار مي رود و آموزش مجازي يا آموزش الکترونيکي، مهم ترين عامل علمي و فرهنگي محسوب مي شود. به عبارت ديگر آموزش مجازي کليد گذر نيروي انساني به جامعه اطلاعاتي مي باشد و گذر به جامعه اطلاعاتي با نرخ سواد مجازي – به مفهوم توان خواندن و نوشتن و ميزان بهره وري از سامانه هاي اطلاعاتي و ارتباطي – رابطه مستقيم دارد. (دانشگاه بين المللي ايران ، 2002 )


دیدگاهتان را بنویسید