1. شترمرغ جنوبي: يا شترمرغ سياه22 در جنوب قاره آفريقا و در نزديکي سواحل جنوبي رودخانه ‌هاي زامبزي و کونن زندگي مي‌کند.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

2. شترمرغ شمال آفريقا: يا شترمرغ گردن‌ قرمز23 پرتعدادترين نوع شترمرغ که زيستگاه آن از اتيوپي و سودان در شرق به سوي حاشيه صحراي بزرگ آفريقا تا سنگال و موريتاني در غرب ادامه مي‌يابد. اين زيرگونه در گذشته در نواحي شمالي‌تر مثل مصر و جنوب مراکش نيز مي زيست. شترمرغ شمال آفريقا با 74/2 متر قد و ??? کيلوگرم وزن و سرعتي بيش از ?? کيلومتر بر ساعت، بزرگ‌ترين و سريع‌ترين پرنده روي زمين است. سر آن سرخ‌رنگ، پوشش بدن نرها سياه و سفيد و ماده‌ها خاکستري است.
3. شترمرغ ماسايي 24: بومي شرق آفريقاست، پرهاي کوچکي به رنگ نارنجي روشن بر روي سر، گردن و ران‌ هايشان دارند. فقط در جنوب کنيا، اتيوپي و بخش‌هايي از جنوب سومالي حضور دارند.
4. شترمرغ عربي 25: زيرگونه انقراض يافته‌اي که در گذشته در تعداد بسيار در شبه‌جزيره عربستان، سوريه و عراق زندگي مي‌کرد و نسل آن در حدود سال ???? به‌کلي نابود شد.
5. شترمرغ سومالي26 : بومي شمال شرقي کنيا، جنوب اتيوپي و سومالي است. گردن و ران آن‌ها سربي‌ رنگ است. برخلاف ديگر شترمرغ‌ها گله‌اي زندگي نمي‌کند بلکه بيشتر تنها يا جفتي ديده مي‌شوند. در شمال شرق کنيا با شترمرغ ماسايي نيز زيستگاه مشترکي دارند (بنسون و هول، 2006).
2-2-3- تاريخچه پرورش شترمرغ در جهان
آفريقاي جنوبي مهم ترين کشور در صنعت بين المللي توليدات شترمرغ مي باشد. در سال 1993 ميلادي حدود 90% از نيازهاي جهان به محصولات شترمرغ توسط آفريقاي جنوبي عرضه مي شد (ترنت و همکاران27 ، 2003). در سال 1864 ميلادي مزارع پرورش شترمرغ شروع به کار کردند. سال ها پيش کشتن يا ذبح کردن شترمرغ تنها به خاطر پوست و پر اين پرنده بوده است (سازمان تجارت شترمرغ آفريقاي جنوبي28، 2005).
در گذشته به دليل اينکه شترمرغ يک پرنده توليد کننده گوشت محسوب نمي شد، طرفدار زيادي نداشت و گوشت آن به نيروي کارگر و بومي داده مي شد. زماني که بازار پر اين پرنده در سال 1914 ميلادي ورشکست شد، مزارع پرورش شترمرغ در بسياري از کشورها به جز آفريقاي جنوبي بسته شد. بعد از ورشکست شدن بازار پر شترمرغ، تاجران کمي که در اين صنعت باقي ماندند بازارهاي گرمي از گوشت شترمرغ و محصولات تهيه شده از پوست اين پرنده به وجود آوردند (آدامز و ري ول، 2004 ؛ گيل29، 2007).
محصولات حاصله از شترمرغ يکي از 20 محصول برتر در آفريقاي جنوبي محسوب مي گردد. ارزش گوشت شترمرغ در مقايسه با پر و پوست بقيه پرندگان در سال هاي اخير افزايش يافته است (هاف من، 2005). از تعداد 310000 هزار شترمرغي که در سال 2002 در آفريقاي جنوبي ذبح شد، درآمد پر، چرم و گوشت اين نوع پرنده به ترتيب 5% ، 50% و 45% تخمين خورده است، اين تخمين در حالي است که مابقي جهان حدود 80000 شترمرغ در همان سال ذبح کرده اند (سازمان صنعت شترمرغ آفريقاي جنوبي، 2005).
بيش از 70% از گوشت مصرفي شترمرغ جهان در آفريقاي جنوبي ذبح (کشتار) مي شود (هاف من، 2005). توليد مثل و زاد و ولد کردن شترمرغ با هدف استفاده از گوشت اين پرنده از سال 1990 در اسپانيا آغاز گرديد (کارباجو، 2000).
2-2-4- تاريخچه پرورش شترمرغ در ايران

پرورش شترمرغ در ايران در سال 1377 با وارد کردن 8 قطعه آغاز شد، پس از آن شمار دوست داران به اين کار با توجه به شرايط بهينه آب و هوايي و چهار فصل بودن کشور افزايش يافت، به گونه اي که سال 1383 سال شکوفايي صنعت شترمرغ در ايران قلمداد شد. در سال 1385 براي سازمان دهي وضعيت شترمرغ در کشور، کميته تخصصي پرورش شترمرغ تشکيل شد که بر اساس آن معاونت امور دام موظف به اجراي طرح به گزيني شترمرغ مادر شد تا در پايان سال 1388 ظرفيت شترمرغ هاي مادر به گزيني شده را تا سقف بيشينه 6000 قطعه تنظيم و سالانه 120000 قطعه شترمرغ پرواري کشتار شود و اين جمعيت تا پايان برنامه پنجم به 12500 قطعه مادر و 250000 قطعه کشتاري برسد. در حال حاضر جمعيت شترمرغ در کشور بيش از 350000 قطعه در سن هاي گوناگون در 88 مزرعه در برگيرنده 49 واحد مادر، 36 واحد پرواري و 3 واحد مادر با گله پرواري مي باشد (جيران و کياني راد، 1386).
2-2-5- مشخصات ظاهري شترمرغ
شترمرغ گردن و پاهاي درازي دارد و مي‌تواند با سرعتي در حدود ?? کيلومتر در ساعت بدود و به خاطر بزرگي بدن، درازي گردن و پاها از بزرگترين پرندگان روي کره زمين به شمار مي آيد. طول قد آن به ?/? متر و وزن آن به ??? تا ??? کيلوگرم مي‌رسد. وزن شترمرغ‌ها معمولاً بين ?? تا ??? کيلوگرم است. وزن شترمرغ نر نژاد آفريقاي شرقي به طور متوسط ??? کيلوگرم و وزن ماده آن ??? کيلوگرم است. به طور استثنا وزن شترمرغ ماده هم به 8/156 کيلوگرم هم مي‌رسد. در زمان بلوغ (دو تا چهار سال) قد شترمرغ‌هاي نر به 5/2 تا 8/2 متر مي‌رسد در حالي که شترمرغ‌هاي ماده 7/1 تا ? متر ارتفاع دارند. آنها براي حرکت بيشتر به پاهايشان وابسته اند تا بال هايشان و اين بدان معناست که تمامي ماهيچه هاي پشت، پاها و ران اين پرنده عضله اي و قوي مي باشد (آدامز30 و ري ول31، 2004).
شکل 2-1- تصوير يک جفت شترمرغ رشد يافته در آفريقاي جنوبي

خوراک آن دانه ها، گياهان و حشرات کوچک است. جوجه اين پرنده در مدت 40 روز سر از تخم بيرون مي آورد و در طول 4-3 سال رشد يافته و بالغ مي شود. جوجه‌هاي شترمرغ حنايي رنگ هستند و لکه‌هاي قهوه‌اي پر رنگ دارند. در اولين سال زندگي حدود ?? کيلوگرم وزن دارند(آدامز و ري ول، 2004).
طول عمر شترمرغ ها بيش از ?? تا ?? سال است. پوست گردن و ران شترمرغ ماده، مايل به صورتي و خاکستري است، در حالي که براي شترمرغ‌هاي نر، آبي- خاکستري است. خاکستري يا صورتي بودن بستگي به گونه ي شترمرغ دارد. شترمرغ نر پرهاي سياهي دارد و انتهاي پرها و بال‌هاي آن سفيد است ولي پرهاي شترمرغ ماده قهوه‌اي رنگ است. سر و گردن شتر مرغ بدون پر است. شترمرغ براي دفاع از خود در مقابل شکارچيان و حيوانات وحشي از پاهاي پر قدرت خود بهره مي‌گيرد و قادر است با لگد خود انسان و حتي شير را از پا در آورد (روتس و کليو، 2006).

2-2-6- اهميت دامي شترمرغ
شترمرغ با سوخت و ساز فراوان، فرآوري خوراک به انرژي، رشد تند، عمر سودمند و طولاني و توليد مثل زياد از انواع پرندگان متمايز شده و نيز به خاطر سازگاري با محيط زيست و هواي با دماي 30 درجه سلسيوس زير صفر تا 50 درجه سلسيوس بالاي صفر از ديد نگهداري، يکي از کم هزينه ترين جايگاه ها را داراست، به گونه اي که در جاي نگهداري با حصارکشي بر روي زمين هاي خاکي و ايجاد سايه بان مي توان از شترمرغ نگهداري کرد و خوراک هايي مانند يونجه، علف و گياهان دانه دار به آن داد. از سوي ديگر اين پرنده بر خلاف ديگر پرندگان در دشت و فلات نيز مي تواند زندگي کند و با داشتن سامانه گوارشي بهينه، آن هم به گونه اي که خوراکي به مدت 24 ساعت در معده آن گردش کرده و تمام مواد ارزشمند آن در بدنش جذب مي شود. شترمرغ با رشد سريعي که دارد، پس از يک ماهگي، روزي يک سانتي متر رشد کرده و در سن ده ماهگي مي توان آن را کشتار (ذبح) کرد که اين نشان دهنده رسيدن سريع اين پرنده به رشد اصلي است (بي نام، 2012).
2-2-7- بازار مصرف شترمرغ
امروزه گوشت شترمرغ به طور قابل توجهي در جوامع غربي به علت ارزش مواد غذايي فراوان، محبوبيت و طرفدار پيدا کرده است. مصرف اين نوع گوشت در هريک از کشورهاي اروپايي به بيش از 750 تن در سال مي رسد(32FAO ، 1999). در بازار اسپانيا فروش گوشت شترمرغ و محصولاتش افزايش يافته و مصرف اين نوع گوشت از سال 1996 تا سال 2000 حدودا 20 برابر شده است (کارباجو33، 2000). به وضوح مشخص است که تداوم در رشد و رونق صنعت گوشت شترمرغ تا ميزان زيادي وابسته به توانايي عرضه اين محصول به بازار مصرف با ايمني بالا است.
2-2-8- ترکيبات شيميايي گوشت شترمرغ
تردي اين نوع گوشت، ميزان چربي کم و کلسترول پايين گوشت، گوشت شترمرغ را به گوشت قرمز سالم در بازار تبديل کرده است. نکته جالب توجه در مورد گوشت شترمرغ اين است که کالري، کلسترول و چربي آن حتي از گوشت مرغ و بوقلمون هم پايين تر است، به همين دليل گوشت شترمرغ براي بيماران قلبي- عروقي، افراد دچار چربي خون بالا و کساني که دچار چاقي هستند، غذاي بسيار مناسبي مي باشد (روتس و کليو، 2006). در جدول 2-1 ميزان کلسترول گوشت شترمرغ با دام هاي ديگر مقايسه شده است.
جدول 2-1- مقايسه ميزان کلسترول گوشت شترمرغ با دام هاي ديگر(زراتي، 1388)
حيوانگوشتميزان کلسترول (ميلي گرم در 100 گرم)شترمرغفيله78/61استيک93/56خوکگردن60 – 50شکمحدود 85سينه مرغبدون پوست45با پوستتا 95گوسالهبدون چربي60 – 50با چربيتا 80
چربي گوشت شترمرغ کمتر از چربي گوشت گاو و حتي کمتر از گوشت مرغ است و ميزان آهن موجود در شترمرغ هم ارز با گوشت قرمز (و حتي يک مقدار جزيي بيشتر از آن) است (زراتي، 1388). در جدول 2-2 مقايسه گوشت شترمرغ با گوشت گوساله و گوشت مرغ از نظر انرژي و ترکيبات شيميايي نشان داده شده است.
وجود پروتئين بالا حدود 22% و کلاژن34 پايين حدود 16/0 % در گوشت شترمرغ اين گوشت را نسبت به گوشت گاو که حدود 1/20% پروتئين و 18/0% کلاژن دارد قابل هضم تر و بهتر معرفي کرده است (پالري35 و همکاران، 1998 ؛ هاف من36 و ملت37، 2003).
جدول 2-2-مقايسه ترکيبات شيميايي و ميزان انرژي گوشت شترمرغ با گوشت هاي ديگر (آلبرتا، 1996)

اگرچه شترمرغ ها گوشت قرمز ريش ريش يا دانه به دانه که مزه اي شبيه گوشت گاو را دارا هستند ولي آنها در دسته طيور قرار مي گيرند. همچنين اسيدهاي چرب غيراشباع موجود در گوشت شترمرغ 30 درصد مجموع اسيدهاي چرب را تشکيل مي دهد که يکي از مزيت هاي اين گوشت محسوب مي شود. اين مزايا به همراه ميزان بالاي اسيد چرب امگا-3 (%8/3) در گوشت شترمرغ باعث شده که اين گوشت انتخاب بسيار خوبي براي بيماران قلبي- عروقي و سالمندان باشد تا با اطمينان بيشتري بتوانند نيازهاي پروتئيني خود را برطرف سازند. از طرف ديگر ميزان کم سديم در گوشت شترمرغ، استفاده از آن را براي افرادي که دچار فشار خون بالا هستند، ممکن مي سازد. گوشت شترمرغ به ميزان بسيار چشمگيري ترد بوده و از قابليت هضم استثنايي برخوردار است، طوري که 90 درصد آن قابل هضم بوده و از اين حيث پس از گوشت ماهي در رتبه دوم قرار دارد. در صورتي که گوشت مرغ و گاو 87 درصد قابليت هضم دارند (روتس و کيلو، 2006؛ والتر38، 2000).

2-2-9- مقايسه ارزش غذائي گوشت شترمرغ با گوشت هاي ديگر
ويژگي هاي منحصر به فرد گوشت شترمرغ به طوري است كه آن را همانند گوشت گاو اما به دور از مشكلاتي كه گوشت گاو براي سلامتي انسان ايجاد مي كند معرفي كرده است. گوشت شترمرغ در مقايسه با گوشت گاو و مرغ به ترتيب 61% و 50% چربي كمتر دارد. همان گونه كه در جدول 2-3 مشاهده مي شود ميزان كلسترول آن نسبت به گوشت گاو، مرغ، خوك و گوسفند كمتر مي باشد. ميزان كالري كمتري نسبت به گوشت گاو، مرغ، خوك، بوقلمون و گوسفند دارد. مقدار آهن گوشت شترمرغ نسبت به گوشت مرغ، خوك، بوقلمون و گوسفند بيشتر مي باشد (والتر، 2000). ميزان اسيد لينولنيك كه بدن انسان قادر به ساخت آن نمي باشد ولي براي متابوليسم بسيار ضروري است در گوشت شترمرغ خيلي بالا است. در عين حال كه ميزان كلسترول آن پايين است. متوسط كلسترول خوب39 در اين گوشت خيلي بالا است (%62 ـ 60). ميزان كربوهيدرات گوشت شترمرغ نسبت به گاو كمتر است. گوشت شترمرغ در مقايسه با گوشت هاي ديگر ميزان بالايي از عناصر كم نياز مانند روي و منيزيم را دارد. اين گوشت نياز بدن به ويتامين نياسين را تامين كرده و نسبت به ساير گوشت ها مقادير بيشتري ويتامين هاي A و C كه ديگر گوشت ها فاقد آن هستند، علاوه بر ويتامين هاي B1 و B2 تامين مي نمايد، در نهايت اينكه گوشت شترمرغ مشكل بيماري جنون گاوي را ندارد (پازوکي، 1386).
جدول 2-3-مقايسه ميزان آهن و کلسترول موجود در گوشت هاي مختلف(پازوکي، 1386)
نوع دامگوشتآهن (ميلي گرم)کلسترول (ميلي گرم)شترمرغCut comp3/281گاوTenderloin3/083گوسالهLoin Chop1/2124خوکLoin Center1/194مرغWhole, no skin1/289بوقلمونWhole, no skin1/876برهLondon Chop1/295
2-2-10- ويژگي هاي فيزيکوشيميايي گوشت شترمرغ
گوشت کبود شده و آسيب ديده براي مشتري چه از نظر ظاهري و چه از نظر امنيتي قابل قبول نيست و آن را راضي نمي کند.گوشت هاي قرمز و مخصوصا گوشت شترمرغ به خاطر داشتن مقادير بالاي pH در مقابل باکتري هاي فاسد کننده، بسيار حساس هستند (هاف من، 1998). علاوه بر اين، گوشت شترمرغ به طور طبيعي pH بالايي دارد که اين امر باعث کاهش گليکوژن40 و در نتيجه کاهش توليد اسيد لاکتيک41 در ماهيچه ها مي گردد و محيط مناسب تري براي رشد ميکروارگانيسم ها مي شود، به همين علت گوشت شترمرغ بايد از نظر ميکروبيولوژيکي بيشتر حمايت شود و مدت کوتاهي بعد از ذبح نگه داري شود (چمبرز و همکاران42، 2004).
ميزان pH به عنوان يک پارامتر اساسي در کيفيت ميکروبيولوژيکي گوشت در نظر گرفته مي شود (بليکست43 و بورچ44، 2002). در لاشه شترمرغ، ماهيچه هاي مختلف درجه کالبد شکافي متفاوتي دارند و ميزان pH به ساختار، نوع بافت و مکان آناتومي يا استخوان بندي ماهيچه بستگي دارد (لوري، 1998). علاوه بر اين، مدت نگهداري گوشت در دماي پايين در قسمت هاي مختلف ماهيچه ها با توجه به ساختار و نوع بافتشان متفاوت است. بافت هاي سفيد با انقباضات سريع نسبت به بافت هاي قرمز با انقباضات کم در مدت زمان نگهداري به صورت منجمد از حساسيت کمتري برخوردارند، زيرا در بافت قرمز رنگ، سيستم سارکوتوبولار45 به خوبي رشد نکرده و به دليل پيوند (محصور بودن) +2 Ca و فاصله موجود در اين نوع بافت ها، در دماي کم توانايي کمتري از خود نشان مي دهند (پيرسون و يانگ، 1989؛ لوري، 1998).
بزرگترين ماهيچه هاي موجود در لاشه شترمرغ شامل m. gastrocnemius، pars interna وpars externa مي باشند. با اين وجود m. iliofibularis موجود در گوشت شترمرغ به عنوان بزرگترين توده محسوب مي شود که در مقايسه با m.gastrocnemius در قسمت عميق تر و در درون پاي شترمرغ قرار دارد (مارکس و همکاران، 1998).
از آنجايي که گوشت شترمرغ به صورت تازه عرضه مي گردد فرآيندي براي از بين بردن تاثير باکتري- هاي مضر که موجب فساد گوشت مي شوند و نيز امنيت گوشت را در زمان نگه داري به خطر مي اندازند وجود ندارد. حتي اگر ارزش مواد غذايي گوشت خيلي خوب حفظ شود اطلاعات بسيار کمي در مورد جنبه هاي ميکروبيولوژيکي و نيز حفظ کردن کيفيت اين نوع غذا، مخصوصا شکل بسته بندي و فريز شدن اين نوع گوشت که معمولا در کشورهاي توسعه يافته خريداري مي شود، وجود دارد (پولاوسکا46، 2011).
تنها راهي که مي توان مطمئن شد که در گوشت آلودگي ميکروبي ايجاد نگردد و نيز فاسد نشود توجه به زمان ذبح کردن اين حيوان و بسته بندي آن است. منابع بسيار زيادي براي آلودگي از قبيل آلودگي هوا، آلودگي آب، آلودگي محل کشتارگاه و نيز پرورش گاه و نيز آلودگي ايجاد شده از کارکنان وجود دارد که موجب مي شود اين گوشت آلوده گردد. به همين سبب توجه بيشتري در زمان ذبح و بعد از آن صورت گرفته است که از اتلاف گوشت شترمرغ جلوگيري گردد و گوشت هاي بيشتري مورد استفاده قرار گيرد (هاف من، 2004).

2-2-11- محصولات شترمرغ
محصولات شترمرغ به دو دسته اصلي و فرعي تقسيم بندي مي شوند.
دسته اصلي در بردارنده:
1. گوشت: گوشت قرمز که کم چرب و کم کلسترول با طبيعتي گرم و داراي آهن است که گوشت اين پرنده را از ساير گوشت‌هاي قرمز متمايز مي‌سازد.
2. چرم: پوست نرم، لطيف و با مقاومت بالا که با داشتن فوليکول‌هاي پر روي پوست، امتياز ديگر اين پرنده نسبت به ساير دام‌ها است. به طوري که پوست شترمرغ در بازارهاي جهاني تا ??? دلار قيمت دارد.
3. پر: پر اين پرنده در دوران باستان نماد پادشاهان و سرداران بود و امروزه نيز جنبه تزئيناتي دارد.
و محصولات فرعي مانند چربي زير شکم، ژلاتين استخوان شترمرغ، پوسته تخم شترمرغ و چشم مي باشد (روتس و کليو، 2006).
مغز اين پرنده در درمان بيماري آلزايمر موثر است و از بافت زانوي شترمرغ جهت دستگاه‌هاي الکترونيکي، مخابراتي استفاده مي‌شود. حتي مي‌توان قرنيه چشم اين پرنده را به قرنيه چشم انسان پيوند زد (روتس و کليو، 2006).


پاسخ دهید