4-2- بررسياثرميکروونانوذراتدياکسيدتيتانيومبرضخامتفيلمهاينشاستهسيبزميني51
4-3- بررسياثرميکروونانوذراتبرخواصفيزيکوشيمياييفيلمهاينشاستهسيبزميني51
4-3-1- محتوايرطوبت،حلاليتدرآبوقابليتجذبآب51
4-3-2- جستجويايجادپيوندشيمياييباروشFTIR54
4-3-3-بررسيميزانعبوروجذبنوردرناحيهمرئيوماوراءبنفش55
4-3-4- مشخصههايرنگي59
4-4- بررسياثرنانووميکروذراتدياکسيدتيتانيومبرنفوذپذيريفيلمهاينشاستهسيبزميني61
4-4-1- نفوذپذيرينسبتبهبخارآب61
4-4-2- نفوذپذيرينسبتبهاکسيژن63
4-5- بررسياثرنانووميکروذراتدياکسيدتيتانيومبرخواصمکانيکيفيلمهاينشاستهسيبزميني65
فصلپنجم: نتيجهگيريوپيشنهادات68
5-1- نتيجهگيري69
5-2- پيشنهادات70
منابعومراجع71
English Abstarct83
فهرست جداول
جدول 4- 1: ميانگينضخامتفيلمهايشاهدونمونههايحاوينانوذرات51
جدول 4- 2: محتوايرطوبت،درصدحلاليتوقابليتجذبآبفيلمهايبايوکامپوزيتينشاستهسيبزميني52
جدول 4- 3: پارامترهايرنگسنجيازفيلمنشاستهسيبزمينيباغلظتهايمختلفنانوذرات60
جدول 4- 4: اثرذراتنانوبرنفوذپذيريفيلمهاينشاستهسيبزمينينسبتبهاکسيژنوبخارآب62
جدول 4- 5: اثرنانووميکروذراتدياکسيدتيتانيومبرخواصمکانيکيفيلمهاينشاستهسيبزميني66
فهرست شکل ها
شکل 1-1: نمودارفرآيندپژوهشي12
شکل 3- 1: تصويرESEMميکرودياکسيدتيتانيوم40
شکل 3- 2: تصويرESEMنانودياکسيدتيتانيوم41
شکل 4- 1: رنگفيلمهاينشاستهسيبزمينيباغلظتهايمتفاوت ( 1%،3%،5%) نانودياکسيدتيتانيوم50
شکل 4- 2: طيفFTIRفيلمهاينشاستهسيبزمينيحاوي 0، 3 و 5% نانودياکسيدتيتانيوم55
شکل 4- 3: اثرنانودياکسيدتيتانيومبرميزانجذبنورفيلمهاينشاستهسيبزمينيدرطولموجهاي 200 تا 80057
شکل 4- 4: اثرنانودياکسيدتيتانيومبردرصدعبورنورفيلمهاينشاستهسيبزمينيدرطولموجهاي 200 تا 80057
شکل 4- 5: اثرميکرودياکسيدتيتانيومبرميزانجذبنورفيلمهاينشاستهسيبزمينيدرطولموجهاي 200 تا 80058
شکل 4- 6: اثرميکرودياکسيدتيتانيومبردرصدعبورنورفيلمهاينشاستهسيبزمينيدرطولموجهاي 200 تا 80059
چکيده
هدف از اين پژوهش بررسي اثرميکرو و نانو ذرات دي اکسيد تيتانيومبر خواصفيزيکوشيميايي، مکانيکي، نمودار جذب تعادلي، عبوردهي نسبت به بخار آب و اکسيژنفيلمهاي نشاسته سيب زميني مي باشد.در اين تحقيق فيلمهاي نشاسته ايساپورت شده باميکرو و نانو ذراتدي اکسيد تيتانيوم در غلظتهاي 0، 1، 3، و 5 % با استفاده از روش کاستينگتهيه شد. کليه خواص فيزيکوشيميايي، مکانيکي و عبوردهي نسبت به بخار آب و اکسيژن به روش استاندارد ملي امريکا(ASTM) .آزمون مکانيکي بايوکامپوزيت فيلمهاي نشاسته سيب زميني/نانو يا ميکرو دي اکسيد تيتانيوم ،افزايش استحکام کششي، کاهش درصد کشيدگي را با افزايش غلظت ذرات به شکل معني داري(p<0.05) نشان داد.خواص فيزيکوشيميايي از قبيل ميزان جذب آب، حلاليت در آب،نفوذ پذيري به بخار آب و اکسيژن، با افزايش ميزان نانو و ميکرو ذرات کاهش معني داري(p<0.05) را نشان داد.همچنين ميزان جذب کامل اشعه UV در غلظت 5% نانو ذراتمشاهده شد. نمودارهاي FTIRنشان داد که تعاملات انجامشده تماماً فيزيکي بوده و واکنشهاي شيميايي رخ نداده است. درمجموع اثرات اين ميکرو و نانو ذره يکسان نبوده و به خصوص در برخي خواص به خصوص خواص نوري به دليل شکل کروي دي اکسيد تيتانيوم اثرات بيشتري از خود نشان داد. به طور کلي با توجه به بررسيهاي انجام شده، فيلمهاي نشاسته اي حاوي نانو و دي اکسيد تيتانيوم قابليت به کارگيري به عنوان بستهبندي مقاوم به UVدر صنايع غذايي را دارا مي باشند.
کلمات کليدي: بايو کامپوزيت، نشاسته سيبز زميني، خواص مکانيکي، جاذب UV، فيلم خوراکي، نفوذ پذيري
فصل اول: کليات
1-1- مقدمه
استفاده از بيوپليمرهاي زيست تخريب پذير براي بسته بندي يا پوشش دادن مواد غذايي ساليان طولاني است که مورد توجه محققين بوده است. توليد و کاربرد اين بيوپليمرها در صنايع بستهبندي ميتواند مزاياي زيادي داشته باشد. چون بخش عمدهايي از اين بيوپليمرها منشاء کشاورزي دارند و معمولا از محصولات گياهي يا حيواني بدست مي آيند مي توان با توليد و استخراج آنها ارزش افزوده محصولات کشاورزي را بالا برد. همچنين اين بيوپليمرها از منابع تجديدپذير بدست ميآيند بنابراين توليد آنها ميتواند موجب حفظ منابع تجديدپذير براي نسلهاي آينده گردد.
بيوپليمرهاي حاصل از فراوردهاي کشاورزي قابليت برگشت به طبيعت را دارند و توسط ميکروارگانيسمها در طي فرايند کمپوست به محصولات طبيعي مانند دياکسيدکربن آب متان و تودهي زيستي (بيومس) تبديل ميشوند بنابراين اين بيوپليمرها زيست فروپاشنده هستند و موجب آلودگي محيطزيست نميگردند.
ساليان طولاني است که از پوششهاي خوراکي براي نگهداري بهتر محصولات غذايي و افزايش جذابيت ظاهري آنها استفاده ميشود. پوشش دادن علاوه بر اينکه از خشک شدن جلوگيري مينمايد باعث ايجاد ظاهري جذاب کاهش تبادل گازي تنفسي (کاهش فعاليتهاي بيوشيميايي)و عدم رشد کپکها و حشرات بر روي ميوهها و سبزيها مي گردد. لذا طي سال هاي اخير يافتن جايگزيني مناسب براي پلاستيک هاي سنتزي بطوريکه زيست تخريب پذيري بالايي داشته و آلودگي زيست محيطي کمتري بر جاي بگذارد توجه محققين را به خود را جلب کرده است. بيوپليمرهاي خوراکي بازيست تخريب پذيري بالا که از منابع قابل تجديد کشاورزي حاصل مي شوند گزينه اي مناسب در اين زمينه به شمار مي روند.
1-2-پيش زمينه
تهيه و توليد مواد بستهبندي با هدف حفظ کيفيت، افزايش عمر ماندگاري و حفاظت مواد غذايي در برابر انواع آلودگيهاي ميکروبي و فسادهاي شيميايي يکي از دغدغهها و موضوعات تحقيقاتي براي محققين عرصه صنعت غذا در سالهاي اخير بوده است]1[. شيوع ميکروب از طريق مواد غذايي نياز به ابداع روشهايي جهت ممانعت از رشد ميکروبي در مواد غذايي به منظور حفظ کيفيت، تازگي و ايمني مواد غذايي را ضروري مينمايد]2[. در قرن نوزدهم دانشمندان، ايدههاي مربوط به صنعت بستهبندي مواد غذايي و محافظت از مواد غذايي را ابداع کردند. ايدههايي که حتي تا به امروز در اين صنعت مطرح هستند. اما اختراعاتي مثل ساخت بطريهاي شيشهاي، پوشش سلفون، فويل آلومينيومي و ظروف پلاستيکي که در قرن بيستم روي داد به شکل چشمگيري، انعطافپذيري صنعت مواد غذايي را بالاتر برد و آن را کاربرديتر کرد. پيشرفتهاي ديگري نظير استفاده از مواد ضد ميکروبي يا جاذب اکسيژن در ساخت ظروف مواد غذايي موجب شکلگيري رويه جديدي در افزايش ماندگاري مواد غذايي و حفاظت آنها در برابر تأثيرات محيطي شد. با اين حال روند فعلي عرضه محصولات غذايي در سطح جهان مثل افزايش فرآوري صنعتي غذاها، حجم بالاي صادرات و واردات محصولات غذايي و کوتاهتر شدن زمان تهيه مواد غذايي تازه، صنعت بستهبندي محصولات غذايي را وادار ميکند به دنبال راه کارهاي جديدتر وپيشرفتهتر بستهبندي باشد. زماني حفاظت و افزايش طول عمر مواد غذايي هدف اصلي صنعت بستهبندي اين محصولات بود اما هم اکنون سهولت در کاربرد و آساني مصرف هم به همان اندازه اهميت يافته است. در اين عرصه اهميت عوامل ديگري همچون امکان رديابي، تجهيز به نشانگرهاي الکترونيکي و با دوام بودن نيز رو به افزايش است. بسياري از پيشرفتهاي جديد صنعت بستهبندي مواد غذايي پاسخگوي اين نيازها است. بستهبندي هوشمند و فعال مواد غذايي علاوه بر به تأخير انداختن عوامل محيطي مؤثر بر مواد غذايي، روشي پوياتر را براي حفظ نگهداري محصول به کار ميگيرد. به عنوان مثال دو مقوله مهم در حفظ کيفيت ماده غذايي بستهبندي شده، کنترل ميزان رطوبت و اکسيژن است. وجود اکسيژن در ظرف حاوي ماده غذايي موجب رشد ميکروبهاي هوازي و کپکهاي قارچي ميشود. به علاوه فعاليتهاي اکسيدي درون ظرف باعث ايجاد طعم و بوي ناخواسته و تغيير در رنگ و خصوصيات تغذيهاي ماده غذايي ميشوند. به همين ترتيب وجود رطوبت در ظرف محتوي ماده غذايي ممکن است باعث ايجاد کلوخه در محصولات پودري شکل يا نرم شدن مواد غذايي ترد شود. به علاوه وجود رطوبت به رشد ميکروب کمک ميکند. از سوي ديگر، خشکي بيش از حد فضاي درون ظرف نيز باعث کم آب شدن ماده غذايي ميشود. در بستهبندي فعال ظروف، شامل موادي هستند که اين معضلات را برطرف ميکند. برخي از مهيجترين پيشرفت‌هاي حاصل شده در صنعت بستهبندي مواد غذايي مرتبط با فناوري نانو است. فناوري نانو که علم مطالعه نانو ذرههاست، تأثير بزرگي بر مواد مورد استفاده در صنعت بستهبندي مواد غذايي داشته است. با بهره گرفتن از ابداعاتي که در مقياس نانو صورت مي‌گيرد مي‌توان به ايدههاي جديدي در خواص فني و قابليت ممانعت کنندگي ظروف، ايدههاي جديد در تشخيص عوامل بيماريزا و راه‌کارهاي جديد بستهبندي فعال وهوشمند دست يافت. نانوکامپوزيتها در رأس ابداعات فن‌آوري نانو مرتبط با صنعت بستهبندي مواد غذايي قرار دارند. نانوکامپوزيت‌ها مواد هستند که از ترکيب نانوذرهها ساخته مي‌شوند. فيلمهاي پلاستيکي نانوکامپوزيتي اين قابليت را دارند که از نفوذ اکسيژن، دياکسيد کربن و رطوبت به داخل ظرف جلوگيري کنند. به اين ترتيب ظروفي که در ساختار آنها از فيلمهاي نانوکامپوزيت استفاده شده است، باعث افزايش ماندگاري ماده غذايي مي‌شوند. ظروف نانوکامپوزيت سبک، محکم و مقاوم به حرارت هستند. علاوه بر اين تحقيقاتي در زمينه ساخت ظروف با استفاده از مواد نانوکامپوزيت زيستتجزيهپذير درحال انجام است. با اين‌که استفاده از نانوکامپوزيت‌ها در صنايع بستهبندي مواد غذايي تضمين کننده سطح بالاي ممانعت کنندگي ظرف است، نوع ديگري از مواد نانو توانايي بالايي در کنترل رشد ميکروب‌ها دارد. محققان دريافتهاند که نانو لوله‌هاي کربني خاصيت ضد ميکروبي قدرتمندي از خود نشان مي‌دهند ثابت شده است تماس مستقيم با توده نانولوله‌هاي کربني براي باکتري رودهاي اشرشيا کلي کشنده است. اساس علمي اين موضوع مبتني بر اين واقعيت است که ساختار نازک و ميلهاي شکل اين نانولوله‌هاي منجر به سوراخ کردن سلول باکتري شده و به آن آسيب مي‌زند.
1-3-بيان مسأله
فيلم هاي خوراکي لايه هايي از مواد قابل هضم هستند که به عنوان پوشش مواد غذايي(پوشش هاي خوراکي)و يا به عنوان مانعي بين غذا و ساير مواد و يا محيط ها استفاده مي شوند.پوشش هاي خوراکي قابل تجزيه به وسيله ميکروارگانيسم ها مصرف شده و به ترکيبات ساده تبديل مي شوند.پلي ساکاريد هايي مانند کيتوزان، نشاسته و سلولز، پروتئين هايي مانند زئين و کلاژن و چربي هايي مانند تري گليسيريدها و اسيدهاي چرب مي توانند به عنوان فليم هاي خوراکي استفاده شوند. فيلم هاي پلي ساکاريدي قيمت پاييني دارند اما مانع مناسبي در برابر نفوذ رطوبت نيستند. فيلم هاي پروتئيني داراي قابليت هاي مفيدي مثل شکل پذيري در فرآيند، خاصيت ارتجاعي و ممانعت خوب در برابر نفوذ اکسيژن هستند(نظير پلي ساکاريدها)اما نفوذ ناپذيري آنها در برابر نفوذ آب ضعيف است. اکسيژن بالا در بسته بندي غذا به رشد ميکروب، حذف طعم و بوي ايجاد شده، تغيير رنگ و از بين رفتن غذا کمک مي کند و علت عمده کاهش زمان نگهداري غذاها به شمار مي رود. بنابراين کنترل سطح اکسيژن در بسته بندي غذاامري مهم تلقي مي شود. بخار آب تشکيل شده در داخل بسته بندي باعث رشد ميکرواگانيسم ها و در نتيجه از بين رفتن کيفيت غذا و کاهش زمان ماندگاري مي گردد. يکي از راه هاي رفع اين نقايص در فيلم هاي پليمري زيستي ايجاد ترکيب هايي از آنها با نانو ذرات است که موجب تحقيق و توسعه نانو کامپوزيت هاي زيستي شده است. استفاده از نانو تکنولوژي دراين پليمرها ممکن است امکانات جديدي را براي بهبود نه تنها ويژگي ها بلکه به طور همزمان بهبود ارزش، قيمت و راندمان را سبب شود. انداره نانو ذرات موجب پراکندگي و توزيع خوب آنهامي شود. اين نانو کامپوزيت ها مي توانند به طور قابل توجهي ويژگي هاي مکانيکي، حرارتي، ممانعتي و فيزيکوشيميايي بهبود يافته اي در مقايسه با پليمرهاي اوليه و کامپوزيت هاي ميکرو سايز مرسوم نشان دهند]3[.گروه تحقيقاتي دانشگاه انگليسي ليدز دريافتند که نانو ذرات اکسيد روي و اکسيد منيزيم باعث از بين بردن ميکروارگانيسم ها مي شوند که مي توانند کاربرد زيادي در بسته بندي مواد غذايي داشته باشند.اين شيوه مي تواند افزودن مقدار زياد ضدميکروب ها به درون توده غذا را کاهش دهد. آزاد شدن کنترل شده ضد ميکروب ها به سطح غذاامتيازات زيادي نسبت به روش هاي ديگر مانند فروبري و اسپري کردن دارد]4[.در اين دو فرآيند اخير ماده ضدميکروبي به سرعت از سطح ماده غذايي به داخل آن نفوذ مي کند(منتشر مي شود)و در نتيجه خاصيت ضدميکروبي در سطح کاهش مييابد. مواد ضدميکروبي باقي مانده، در تماس با مواد فعال موجود در سطح خنثي مي شوند و ميکروب هاي آسيب ديده ممکن است دوباره فعال گردند. براي مثال ثابت شده است که امولسيفايرها و اسيدهاي چرب با نايسين واکنش داده و خواص آن را کاهش مي دهند.
1-4- اهميت موضوع
مواد استفاده شده براي بسته بندي که از سوخت هاي فسيلي توليد شده اند عملاً تجزيه ناپذير مي باشند. به همين دليل مواد بسته بندي غذاها نيز مانند ساير مواد بسته بندي مشکلات جدي رااز لحاظ محيط زيست ايجاد مي کنند. در نتيجه مطالعاتي جهت استفاده از بسته بندي هاي زيست پايه تخريب پذير انجام گرفته است. حدود 125 ميليون تن سالانه در جهان پلاستيک توليد مي شود که حدود 30 ميليون تن آن در بخش بسته بندي مصرفمي شود [5، 6]. به منظور کاهش ضايعات بسته بندي پلاستيکي زيست تخريب ناپذير استفاده از پلاستيک هاي زيست پايه تخريب پذير مانند نشاسته، سلولز، PLA، ژلاتين و… ضروري مي باشد [7، 8].
به طور کلي مصرف کنندگان مواد بسته بندي را تقاضا مي کنند که طبيعي تر، از بين رونده تر و داراي پتانسيل تجزيه پذيري زيستي و نيز قابليت برگشت پذيري داشته باشد. به همين دليل علاقه به مطالعه و توسعه بيوپليمرها با منابع تجديد شدني که قادر به تجزيه توسط فرآيند کود شدن طبيعي مي باشند براي کاربرد بسته بندي افزايشيافته است. فيلم و پوشش خوراکي لايه نازکي از مواد خوراکي است که توسط فرآيندهاي مناسب صنعت غذا ساخته شده و براي دستيابي به اهدافي از قبيل کنترل انتقال رطوبت، محدود کردن انتقال گازها، به تعويق انداختن مهاجرت روغن و چربي، حمل افزودني هاي غذايي مانند عوامل ضدميکروبي و آنتي کسيدان ها، بهبود کيفيت و افزايش ماندگاري بر روي محصول غذايي قرار مي گيرد[10,9[. زيست تخريب پذير بودن و خوراکي بودن اين ترکيبات سبب شده است که به طور وسيع مورد پژوهش و کاربرد قرار گيرند. از جمله کاربردهاي فيلم هاي خوراکي در ارتباط با مواد غذايي مي توان به پوشش دادن آنها بر سطح فرآورده هاي قنادي، ميوه ها و سبزي هاي تازه، برخي فرآورده هاي گوشتي، برخي فرآورده هاي لبني، شکلات، غلات صبحانه اي، طيور و ماهي، فرآورده هاي منجمد، فرآورده هايخشک شده و نظاير اين ها اشاره داشت. در سال هاي اخير فيلم و پوشش خوراکي بر پايه پروتئين با توجه به خواص عملکردي و ويژگي هاي تغذيه اي آن توجه زيادي را به خود جلب کرده است.
نشاسته سيب زميني به طور ذاتي چندين خصوصيت مطلوب دارد که به منظور بهبودو افزايش پايداري وسفتي ژل ها در بعضي موادغذايي، به عنوان يک جزء مهم و اساسي بر نشاسته ذرت، گندم و ساير نشاسته ها ترجيح داده مي شود. علاوه بر اين در مقايسه با ساير نشاسته ها قدرت تورم وقدرت باند شدن بالايي از خود نشان مي دهد در حالي که دماي ژلاتينه شدن پاييني دارد. [11].
بيوپليمرها نسبت به پليمرهاي سنتزي داراي مزايايي هستند که مهم ترين آنها زيست تخريب پذيري وتجديد پذيري اين مواد است. بازدارندگي بيوپليمرها نسبت به گازها باعث افزايش ماندگاري محصولات تازه مثل ميوه هاوسبزيها مي شود. بازدارندگي نسبت به ترکيبات فرار و روغن ها به حفظ کيفيت موادغذايي در طول عرضه و نگهداري کمک مي کند. علاوه بر اين بيوپليمرها ترکيبات مناسبي براي حمل انواع مواد افزودني وضد ميکروبي به حساب مي آيند که با آزادسازي کنترل شده اين ترکيبات قادرند سرعت انواع فسادهاي ميکروبي وشيميايي را در مواد غذايي کاهش دهند. اما با اين وجود خواص مکانيکي ضعيف و نفوذ پذيري بالا نسبت به بخارآب دو عيب اصلي بيوپليمرها محسوب مي شود که با ورود فناوري نانو به اين عرصه اين مشکلات نيز برطرف شدند. فيلمهاي حاصل از ترکيب نانو مواد و بيوپليمرها و يا به اصطلاح نانو کامپوزيتهاي بيو پليمري خواص کاربردي مطلوبتري ازخود نشان ميدهند که مهم ترين آنها افزايش مقاومت مکانيکي و کاهش نفوذ پذيري نسبت به بخارآب مي باشد. افزايش بازدارندگي در برابر نفوذ گازها، افزايش کارايي فيلم در استفاده به عنوان بسته بندي فعال، افزايش مقاومت حرارتي ماده بسته بندي و ايجاد شفافيت و بهبود خواص ظاهري فيلم از ديگر مزاياي نانو کامپوزيتهاي بيوپليمري مي باشد [12].فيلم ها و پوشش ها از يک سو نوعي از ماده بسته بندي و از سوي ديگر جزئي از ترکيبات مواد غذايي مي باشند.به همين دليل براي تامين نياز هاي خاص نظير خواص ضد ميکروبي، افزايش مدت زمان ماندگاري ، ايجاد طعم، بو، رنگ و غيره در بسته بندي مواد غذايي بايد داراي ويژگي هاي منحصر به فرد باشند. علت افزايش روز افزون مطالعات و استفاده از فيلمها وپوشش هاي خوراکي علاوه بر زيست تخريب پذيري بالاي آنها ، بازدارندگي خوبشان در مقابل گازها چربي ها و ترکيبات معطري است که مي تواند به حفظ کيفيت ماده غذايي کمک کند. فيلم هاي نشاسته اغلب ويژگي ممانعت کنندگي خوبي براي ورود اکسيژن، دي اکسيدکربن و چربي ها دارند و مانع از تشکيلات محصولات ناشي از اکسيداسيون چربي ها مي گردند.اين فيلم ها همچنين بسيار محکمتر و انعطاف پذيرتر از فيلم هاي پروتئني هستند. نشاسته به دليل دارا بود برخي معايب نمي توانند به تنهايي فيلم مطلوبي توليد کنند،خاصيت آبدوستي شديد نشاسته ، مقاومت ضعيف فيلم در برابر رطوبت و خواص مکانيکي ضعيف آن در مقايسه با پليمرهاي سنتزي مهمترين معايب فيلم نشاسته مي باشند که باعث محدود شدن استفاده از اين بايوپليمر در زمينه هاي مختلف مي شود.
افزودن پرکننده هاي با اندازه در مقياس نانو و ميکرو به فيلم هاي خوراکي و توليد پليمرهاي زيست نانو کامپوزيت مي تواند راه حل جديدي براي اين مشکل ارائه نمايد. نانو ذرات وقتي به پليمر اضافه مي شوند علاوه بر تقويت خواص پليمر مي توانند داراي فعاليت ضدميکروبي نيز باشند]12[.اين نسل جديد کامپوزيت ها بهبود چشمگيري در مقايسه با پليمرهاي اوليه نشان مي دهند. برخي از نانو مواد مي توانند ويژگي هاي نفوذ پذيري مواد بسته بندي را تغيير داده سبب بهبودويژگي هاي مکانيکي، شيميايي، حرارتي و ميکروبي شوند. نانو سايز کردن ذرات موجب افزايش سطح نانوفيلرها و در نتيجه افزايش سطح داخلي و واکنش ميان فيلر و پليمر و در نتيجه بهبود زيادي در خواص پليمر مي شود. به عنوان مثال نانو ذرات اکسيد مس، منيزيم و نقره داراي خاصيت ضدميکروبي هستند. نانو ذرات نقره مي توانند بيش از 650 نوع باکتري شناخته شده را از بين ببرن [13].از نانو کامپوزيت هاي خاک رس نيزمي توان براي توليد مواد اوليه بطريهاي ماء الشعير استفاده کرد. مهمترين خصوصيت اين مواد بازدارندگي آنها از خروج گاز دي اکسيد کربن از اين نوشيدني هاست. سيليکات کلسيم نانو ساختار براي بسته بندي مواد غذايي فسادپذير استفاده شده اند. نانو ذرات سيليکات کلسيم داراي ساختار متخلخل و خاصيت جذب رطوبت هستند.
دي اکسيدتيتانيوميک نيمه رسانا مي باشد واين ماده براي کاربردهاي سلول هاي خورشيدي، حسگرها، نمايش گرها، حسگرهاي گاز(بخار و بنزين)، ذخيره تغييرات، مبدل هاي صوتي-الکتريکي، ديودهاي حساس به نور و دستگاه هاي انتشار نور UV استفاده مي شوند. دي اکسيدتيتانيوم قابل کاربرد در زندگي روزمره مانند سيستم تحويل دارو، لوازم آرايشي و ابزارهاي پزشکي به دليل خاصيت ضدميکروبي قوي بر طيف گسترده اي از ميکروارگانيسم هاست. علاوه بر اين توسط FDA به عنوان GRAS شناخته شده است.فلز روي در بسياري از فعل و انفعالات بدن شرکت داشته براي حفظ سلامتي و طول عمر بدون امراض وجود آن لازم و ضروري است. علاوه بر اين استفاده از نانو ذرات دي اکسيدتيتانيوميک روش مناسب براي جلوگيري از بيماري هاي عفوني از طريق اثراتضد ميکروبي از دي اکسيدتيتانيوم در نظر گرفته شده است [14-18]. تلفيق نانو ذرات فلزيدي اکسيدتيتانيومدر فيلمنشاسته تيتانيوم موجب ايجاد نوعي بسته بندي فعال مي گردد. بسته بندي فعال نوعي بسته بندي است که علاوه بر داشتن خواص بازدارندگي اصلي بسته بندي هاي معمول(مانند خواص بازدارندگي در برابر گازها، بخارآب و تنش هاي مکانيکي)، با تغيير شرايط بسته بندي، ايمني، ماندگاري و يا ويژگي هاي حسي ماده غذايي را بهبودمي بخشد و در عين حال کيفيت ماده غذايي را حفظ مي کند[19-22].
1-5-اهداف تحقيق

هدف اصلي از اين تحقيق تهيه فيلم هاينشاسته اي ساپورت شده با نانو و ميکروذراتدي اکسيدتيتانيوممي باشد. اثر اين ذرات بر خواص فيزيکوشيميايي و مکانيکيفيلم هاي تهيه شده از نشاسته سيب زميني بررسيخواهد شد. همچنين اثر اين ذراتبر ميزان جذب اشعه UVفيلمنشاسته ايبررسي خواهد شد.
1-6-نمودار روش تحقيق
شکل 1-1 نمودار فرآيند پژوهش را به صورت شماتيک نشان مي دهد.
شکل 1-1: نمودار فرآيند پژوهشي
1-7- محدوديت هاي تحقيق

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

در اين تحقيق غلظت فيلرهاي ميکرو و نانو به عنوان يک محدود کننده مطرح مي گردد. اکثر ترکيبات نانو محدوديت مجاز قابل استفاده 5% را دارند.
فصل دوم: مروري بر منابع
2-1- نشاسته
نشاسته نوعي پليساكاريد است كه در شرايط عادي در آب نامحلول است اما در آب داغ دانه هاي تشكيلدهنده آن تا 15 برابر وزن خود آب جذب كرده، متورم شده و سرانجام پاره يا متلاشي ميشود. در اين فرآيند تودهاي با ويسكوزيته بالا توليد ميشود كه آن را خمير نشاسته و اين پديده را ژلاتينهشدن نشاسته مي‌نامند. نشاسته از تركيب گلوكز با خارج شدن مولكول آب حاصل ميگردد و درواقع نوعي ماكرومولكول است كه طي مراحل رشد گياه گندم بصورت ذرات ريز يا گرانول در دانه ذخيره ميشود و ممكن است تا حدود 65 درصد وزن آن را تشكيل دهد.گرانولها از لحاظ شكل ممكن است به صورت هاي كروي يا بيضي باشند كه با ميكروسكوپ قابل بررسي هستند. گرانولهاي نشاسته از دو قسمت آميلوز كه خطي است، 23 تا 27 درصد وزن نشاسته را تشكيل ميدهد و مركب از حدود 5000 واحد گلوكز است و آميلو پكتين كه بصورت زنجير انشعابي به ميزان حدود 73 تا 77 درصد وزن نشاسته را تشكيل ميدهد و مركب از حدود يك ميليون واحد گلوكز است تشكيل شده، آميلوز به صورت خالص به مقدار كم در آب داغ حل ميشود و اگر محلول را در جاي آرام قرار دهيم دوباره رسوب ميكند، برعكس آميلوپكتين در آب داغ به آساني حل ميشود و اگر محلول را در جاي آرام قرار دهيم به صورت ژل درنيامده و رسوب نمي‌كند [22]. نسبت آميلوز و آميلوپكتين در انواع نشاسته يكسان نيست، نشاسته گندم حدود يك سوم وزن خود آب جذب ميكند، در اثر جذب آب متورم ميشود و معادل 78/27 كالري به ازاي هر گرم گرما آزاد ميكند به همين جهت هنگام مخلوط كردن آرد و آب دماي خمير بالا ميرود. نشاسته به وفور در طبيعت يافت ميشود، به دليل قيمت پائين، قابليتتجديدشوندگي و بازيافت زيستي يكي از مواد خام جاذب براي استفاده در بستهبنديهاي خوراكي محسوب ميگردد. علاوه براين حساسيتزا نبوده و به دليل دارا بودن ويژگيهاي مكانيكي و مقاومت در برابر نفوذ گازها، امكان بكارگيري و استفاده از آن در صنايع غذايي وجود دارد. فيلمهاي تهيه شده از نشاسته داراي حلاليت پايين درآب، سدي عالي در برابر اكسيژن و درجه حرارت برگشت پذيري پائين است [23].
نشاسته يک جزء غذايي عمده است و يک کربوهيدرات تجزيه پذير که از هزاران واحد گلوکز ساخته شده است.نشاسته دربرگيرنده زنجيرههاي خطي و شاخه دارمولکولهاي گلوکز است که آميلوز1وآميلو پکتين 2ناميده مي شوند. آميلوز که يک حالت خطي نشاسته است مسئول شکل گيري فيلم هاي قوي است. پيوندهاي فيزيکي در شبکه ماکرو مولکولي نشاسته بيشتر براساس آميلوز هستند و بر خصوصيات مکانيکي فيلم ها تاثير مي گذارند از سوي ديگر، ساختار شاخه دار آميلو پکتين عموماً باعث ايجاد فيلم هايي مي شود که شکننده هستند[24].
نشاسته ترکيبي از دو پليمر است آميلوز، يک اتصال خطي (4? 1 ) از glucan-D-? و آميلوپکتين،يک مولکول پرشاخه که از شاخه هاي کوچک (4 ? 1 ) glucan-D-? و پيوند ? (6 ? 1)در اتصالات تشکيل شده است. طول زنجيره آميلوز حدود 6000 واحد D – گلوکو پيرانوز، با وزنمولکولي بين 600000 – 150000 دالتون است. آميلو پکتين،بر عکس بسيار پرشاخه است به طورميانگين 26- 17 شاخه، با واحدهاي D- گلوکوزيل جداشده از پيوندهاي (6 ? 1 ) ? است. اندازهي مولکولي آميلو پکتين بزرگتر از آن است که به طور دقيق مشخص شود ولي مطالعات پراکنش نور حدود 106 D- گلوکوزيل در هر مولکول را نشان داد که آميلو پکتين را يکي از بزرگترين ماکرو مولکولهاي موجود در طبيعت ميکنند. همهي نشاستهها از اين دو ترکيب ساخته شدهاند. نسبت آنها در نمونههاي نشاسته معمولا 20 به 80 آميلوز به آميلو پکتين است [25]
نشاسته که به وفور در طبيعت يافت ميشود، به دليل قيمت پائين، قابليت تجديد شوندگي و بازيافت زيستي، يکي از مواد خام جذاب و مورد علاقه براي استفاده در بسته بنديهاي خوراکي محسوب ميگردد. علاوه بر اين حساسيت زا نبوده و به دليل دارا بودن ويژگيهاي مکانيکي و مقاومت در برابر نفوذ گازها، امکان به کارگيري و استفاده از آن در صنايع غذايي وجود دارد [26].
نشاسته به دليل ماهيت پليمري قابليت فيلم سازي دارد به علاوه، به دليل قيمت مناسب و در دسترس بودن توجه زيادي به آن ميشود يکي از معايب فيلمهاي نشاسته، مقاومت پايين آنها به رطوبت است براي حل اين مشکل ميتوان از چربيها يا پليمرهاي زيست تخريب پذير مقاوم به رطوبت استفاده کرد، براي بهبود ويژگيهاي فيلمهاي نشاسته به ويژه خصوصيات کششي آنها ميتوان از هيدروکلوئيدها در ترکيب آنها استفاده کرد [27].
2-1-1- نشاسته سيب زميني
سيب زميني از جنس سولانوم و خانواده سولاناسه، تنها عضوي است كه اهميت برجسته اي از نظر كشاورزي دارد به طوري كه بعد از غلات منبع اصلي كربوهيدرات را تشكيل مي دهد. نشاسته تركيب اصلي و مهم سيب زميني مي باشد كه 17 تا 21 درصد از وزن تازه سيب زميني و حدود 80 درصد ماده خشك آن را تشكيل مي دهد. نشاسته به عنوان اندوخته غذايي بسياري از گياهان محسوب مي شود و گرانول هاي نشاسته در اصل بسته هاي فشرده اي از پليمرهاي گلوكز محسوب مي شود[28].
نشاسته در طبيعت به شكل نيمه كريستالي وجود دارد با اين توضيح كه شكل كريستالي آن منحصرا مربوط به بخش آميلوپكتين و حالت آمورفي آن نمايانگر بخش آميلوز مي باشد. آميلوز پليمر خطي تشكيل يافته از واحدهاي گلوكو پيرانوز با پيوندهاي ? 4 – 1 – D – گليكوزيدي مي باشد در حالي كه آميلوپكتين يك عنصر شاخه اي است كه داراي پيوندهاي 6 – 1 -D – ? گليكوزيدي نيز مي باشد و از پليمرهاي طبيعي با وزن مولكولي بالا محسوب مي شود[29].
2-2- نانوتکنولوژي
در بياني کوتاه نانو تکنولوژييک فرآيند توليد مولکولي است. به طور کلي اين فناوري عبارت از کاربرد ذرات در ابعاد نانو (کمتر از nm100 معمولاً بينnm 1/0 تا nm100)است که شامل موادي با سطوح خارجي بسيار زياد و ناهمگوني کم که پديده هاي کوانتومي بروز مي دهند مي باشد. از دو مسير به اين ابعاد ميتوان دسترسييافت. يک مسير دسترسي از بالا به پايين و ديگري طراحي و ساخت از پايين به بالا است. در نوع اول ساختارهاي نانو با کمک ابزار و تجهيزات دقيق از خرد کردن ذرات بزرگ تر حاصلمي شوند. در طراحي و ساخت از پايين به بالا که عموماً آن را فناوري مولکولي مي نامند توليد ساختارها اتم به اتم و يا مولکول به مولکول توليد و صورت مي گيرند [30]. به عقيده مدير اجرايي مؤسسه نانو تکنولوژي انگلستان فناوري نانو ادامه و گسترش روند مينياتوريزه کردن است و به اين طريق توليد مواد، تجهيزات و سامانه هايي با ابعاد نانو انجام مي شود. در حقيقت فناوري نانو به ما امکان ساخت و طراحي موادي رامي دهند که کاملاً داراي خواص و اختصاصات جديد هستند. نانو تکنولوژي نياز بشر را به مواد کمياب کمتر کرده و با کاستن آلاينده ها محيط زيستي سالمتر را فراهم مي کند.
آينده تعلق به فرآيندهاي جديد با هدف افزايش کارايي محصولات، طول عمر مواد و بهبود ايمني و کيفيت غذا خواهد داشت. نانو تکنولوژي توانايي آن را دارد تا انقلابي در صنعت غذايي ايجاد کند. نانو تکنولوژي را مي توان در توسعه مواد در مقياس نانو، سيستم هاي رهايش کنترل شده، تشخيص آلودگي و … به کاربرد. در چند سال اخير صنايع غذايي جهان ميليون ها دلار در راه تحقيق و توسعه نانو تکنيک سرمايه گذاري نموده و تعدادي از بزرگترين کارخانجات محصولات غذايي مانند نستله و آلتريا و اچ جي هانيز و يونيلور از پيشگامان تحقق بخشيدن به اين رويه تهيه مواد غذايي مي باشند و صدها کارخانه کوچکتر ديگر نيز از آنها پيروي مي کنند. پيشرفت در بسته بندي هوشمند براي افزايش عمر مفيد محصولات غذايي هدف بسياري از شرکت هاست. اين سيستم هاي بسته بندي قادر خواهند بود پارگي ها و سوراخ هاي کوچک را با توجه به شرايط محيطي (مانند تغييرات دما و رطوبت) ترميم و مصرف کننده را از فساد ماده غذايي آگاه سازند.
2-3- کامپوزيت
معمولاً يک ماده کامپوزيت را به صورت يک مخلوط فيزيکي در مقياس ماکروسکوپيک از دو يا چند ماده مختلف تعريف مي کنند که اين مواد خصوصيات فيزيکي و شيميايي خود را حفظ کرده و مرز مشخصي را با يکديگر تشکيل مي دهند. اين مخلوط در مجموع و با توجه به برخي معيارها خواص بهتري از هر يک از اجزاي تشکيل دهنده خود را دارا مي باشد. در کامپوزيت عموماً دو ناحيه متمايز وجود دارد:
-فاز پيوسته (ماتريس)
-فاز ناپيوسته (تقويت کننده)
تعريف انجمن متالورژي آمريکا: به ترکيب ماکروسکوپي دو يا چند ماده مجزا که سطح مشترک مشخصي بين آنها وجود داشته باشد، کامپوزيت گفته مي‌شود[31].
2-4- نانوکامپوزيت
نانو کامپوزيت ها مخلوطي از پليمرها با افزودني هاي آلي و غير آلي هستند که شکل هاي هندسي مشخصي (فيبرها، فلينگ ها، گوي ها و ذرات) دارند. استفاده از پرکننده هايي در ابعاد نانو منجر به ايجاد نانو کامپوزيت هاي پليمري مي شوند که مي توانند جايگزين خوبي براي کامپوزيت هاي پليمري مرسوم باشند. پرکننده ها مي تواند به شکل هاي صفحه اي، رشته اييا ذره اي باشد. با نازک کردن لايه ها، کوچک کردن قطر رشته ها و ريز کردن ذرات در حد نانو، به ترتيب در هر يک از پرکننده هاي ذکر شدهمي توان نانو کامپوزيت را ايجاد نمود [32]. اين نسل جديد کامپوزيت ها بهبود چشمگيري در مقايسه با پليمرهاي اوليه نشان ميدهند. همچنين منافع مازادي مانند دانسيته پايين، شفافيت، جريان خوب، ويژگي هاي سطحي بهتر و برگشت پذيري را به ارمغانمي آورند. اين ويژگي ها به دليل سايز ذرات آنها مي باشد[3]. استفاده ازنانوکامپوزيت ها در ساختار پليمرهاي بسته بندي غذايي موجب بهبود خواص نگهدارندگي پليمرها مي شود. کارايي بالاي نانو ذرات و نانو لوله ها زمينه بکارگيري پليمرهاي زيست تجزيه پذير را در صنعت بسته بندي مواد غذايي فراهم نموده است.
2-5- بايونانوکامپوزيت
بايو نانو کامپوزيت در واقع نانو کامپوزيت هايي از پليمرهاي طبيعي (بايو پليمرها) در ترکيب با نانو مواد معدني(غيرآلي) مي باشند. بايو پليمر ها تجزيه پذير زيستي بر اساس مبني آنها گروه بندي مي شوند:
1- پليمرهايي که به طور مستقيم از توده هاي زيستي استخراج مي شوند(پلي ساکاريد ها، پروتئين ها، پلي پپتيدها، و پلي نوکلئوتيدها).
2- پليمرهاي توليد شده با سنتزهاي شيميايي کلاسيک با استفاده از مونومرهاي زيست پايه اي تجديد شدنييا منابع مخلوط توده زيستي و نفت خام (پلي لاکتيک اسيديا بيوپلي استر).
3- پليمرهاي توليد شده با ميکروارگانيسم ها يا باکتري هاي اصلاح شده ژني (پلي هيدروکسي بوتيرات، سلولز باکتريايي، زانتان و …).
مشکلاتي مانند شکنندگي، قابليت نفوذ بالاي گاز و بخار، مقاومت ضعيف در برابر عمليات فرآوري طولاني مدت به طور شديدي کاربرد آنها را محدود کرده است. استفاده از نانو تکنولوژي در اين پليمرها ممکن است امکانات جديدي را براي بهبود نه فقط ويژگي ها بلکه به طور همزمان بهبود ارزش، قيمت و راندمان را سبب شود.
2-6- فلز تيتانيوم
بسياري از مهندسين و طراحان هنوز تيتانيوم را فلزي گران و ناشناخته قلمداد مي کنند اما پيشرفت هاي اخيري که در زمينه توليد اين فلز صورت گرفته است نشان مي دهد که تيتانيوم ماده اي بسيار فوق العاده براي استفاده هاي مهندسي است. تيتانيوم با عدد اتمي 22 و نماد Ti از عناصر گروه فلزات واسطه مي باشد. نقطه ذوب 1668درجه سانتيگراد، نقطه جوش 3287 درجه سانتيگراد و وزن اتمي 88/47 دارد. يکي از ويژگي هاي مهم تيتانيوم چگالي پايين آن 506/4 گرم بر سانتيمتر مکعب مي باشد. اين ويژگي همراه با استحکام و مقاومت بالا در برابر خراشيدگي تيتانيوم را به فلزي ايده آل تبديل کرده است. تيتانيوم عمدتاً در صنايع هوا فضا و همينطور در کارخانه ها و تجهيزات صنايع شيميايي مورد استفاده قرار مي گيرد. اين فلز همچنين در ساخت عينک ها، مهندسي کنترل و فناوري پزشکي خصوصاً مواردي که حد تحمل بيولوژيک از اهميت زيادي برخوردار است مورد استفاده قرار مي گيرد. تيانيوم ماده اي غير سمي حتي در مقادير بالا مي باشد. همچنين اين ماده هيچ نقشي در سيستم طبيعي بدن انسان ايفا نمي کند. بطور تخميني روزانه8 ميلي گرم تيتانيوم وارد بدن انسان مي شود. اگر چه تقريباً بدون جذب شدن از بدن دفعمي گردد.
2-6-2- نانو دي اکسيد تيتانيوم
دي اکسيد تيتانيوم در اندازه نانومترييک فوتو کاتاليست ايده آل است که مهم ترين دليل وجود اين خاصيت در اين ماده قابليت جذب اشعه فرابنفش است. فوتون هاي فرابنفش بسيار پرانرژي هستند و در بيشتر موارد مي توانند به سادگي باعث تخريب اجسام گردند. دي اکسيد تيتانيوم با جذب اشعه فرابنفش و به واسطه خاصيت فوتوکاتاليستي خود مي تواند پوششي ضد باکتري روي سطوح ايجاد کند و هم چنين مانع از عبور اشعه گردد. وجود همين خواص ويژه، نانو ذرات دي اکسيد تيتانيوم را تبديل به گزينه اي مناسب براي استفاده در کرم هاي ضدآفتاب نموده است. حذف بوي نامطبوع و تجزيه سموم آلي و معدني و ميکروارگانيسم هاي مضر و بيماري زاي موجود در آب و فاضلاب کاربرد عمده ديگر اين ماده است. نانو ذرات دي اکسيد تيتانيوم خاصيت آب دوستي بالايي دارند.
2-7- بسته بندي فعال
تکنولوژي جديد در بسته بندي مواد غذايي در پاسخ به نيازهاي مشتريانيا در راستاي توليد صنعتي محصولات غذايي محافظت شده با روش هاي ملايم تر، تازه، لذيذ و راحت با عمر انباري زياد و کيفيت کنترل شده توسعه مييابند. علاوه بر اين تغييرات در نحوه توزيع(مثل جهاني سازي بازاردر نتيجه توزيع غذا در مسافت هاي طولاني) يا روش زندگي مصرف کنندگان(بدليل صرف زمان کمتر براي خريد غذاي تازه از بازارو پخت و پز) مهمترين چالش ها در زمينه صنعت بسته بندي مي باشد و به عنوان نيروي پيش برنده در جهت توسعه مفاهيم جديد بسته بندي و بهبود يافتهمي باشند که ميزان مدت زمان نگهداري را افزايش داده در حاليکه موجبحفظ ايمني و کيفيت مواد غذايي شده و آن را تحت نظارت دارد. در بسته بندي فعال به بسته بندي اجازه داده مي شود تا با غذا و محيط اطرافش واکنش متقابل داشته باشد و نقش ديناميکي در نگهداري ماده غذايي بازي نمايد.
بسته بندي فعال به صورت زير تعريف مي شود:
“در بسته بندي فعال شرايط حاکم بر غذاي بسته بندي شده را به نحوي تغيير مي دهد تا مدت زمان نگهداري آن را افزايش داده و ايمني و خصوصيات حسي غذا را بهبود بخشيده در حاليکه کيفيت غذاي بسته بندي شده را حفظ مي نمايد”يا” بسته بندي فعال به عنوان زير مجموعه اي از بسته بندي هوشمند طبقه بندي مي شود و به شرکت افزودني هاي خاص در فيلم هاي بسته بندييا در داخل بسته با فرض نگهداري و افزايش عمر انبار ماني اطلاق مي شود”.
بسته بندي فعال مي تواند نقش هاي متعددي را داشته باشد که در بسته بندي هاي رايج وجود ندارد. اين نقش ها عبارتنداز: فاليت ضدميکروبي، گرفتن اکسيژن، رطوبت و اتيلن(ويژگي اسکاونجري)، رهاکردن مواد طعمي و يا اتانول.
2-8- بسته بندي نانو
يکي از کاربردهاي تجاري نانوتکنولوژي در بخش غذايي بسته بندي است. پيشگوئي شده است که در 25% بسته بندي هاي غذايي در دهه آينده از نانوتکنولوژي استفاده مي شود. هدف اصلي در بسته بندي نانو(nano-packaging)افزايش عمر ماندگاري به وسيله بهبود عملکرد مانع در کاهش گاز، تبادل رطوبت و پرتو نور UVاست. بالغ بر 90 درصد بسته بندي نانو بر اساس نانو کامپوزيت است که بهبود دهنده عوامل حامل در لفاف هاي پلاستيکي براي مواد غذايي و بطري هاي پلاستيکي براي نوشيدني هاي غير الکلي و آبميوه است. بسته بندي نانو مي تواند خصوصيات ضدميکروبي، آنتي اکسيداني و گسترش مدت ماندگاري و غيره داشته باشد.
به طور کلي کاربردهاي فناوري نانو در بسته بندي و حفاظت از محصولات را مي توان به صورت زير خلاصه کرد:
-نانوکامپوزيت هاي مغناطيسي مورد استفاده در حسگرهاي برچسبي.
-نانوکامپوزيت هاي پليمري کلي(خاک رس) براي بهبود ويژگي هاي عايقي.
-پلاستيک هاي جديد براي استفاده در بطري ها با خواص عايق در برابراشعهUVو نفوذ گازها.
-برچسب هايRFID .
-نفوذ ذرات پرکننده پليمرها.
-نانو بارکدها و برچسب ها جهت بسته بندي و محافظت مقادير کم.
-ارتقاي دوام و قابليت استفاده و بسته بندي پلاستيک ها.
-روکش هاي با نانو کامپوزيت هاي پليمري و نانو اليافي.
-نانومواد افزودني براي بهبود عملکرد(استحکام، مقاوم به آب، جذب، رسانايي و …).


پاسخ دهید