1-4-1- نشخوارکنندگان…12
2-4-1- گوشتخواران12
3-4-1- پرندگان13
4-4-1- ماهيان 13
5-4-1- خزندگان 13
6-4-1- حيوانات آزمايشگاهي 14
7-4-1- پريمات ها و انسان 14
5-1- مورفولوژي16
6-1- چرخه زندگي16
7-1- اپيدميولوژي 18
1-7-1- حيوانات اهلي18
2-7-1- نشخوارکنندگان19
3-7-1- انسان20
4-7-1- خوک21
5-7-1- تک سمي22
6-7-1- حيوانات وحشي و شکاري23
7-7-1- سگ سانان23
8-7-1- گربه سانان25
8-1- راه هاي انتقال کريپتوسپوريديوز27
1-8-1- انتقال زئونوتيک27
2-8-1- انتقال غير زئونوتيک 28
3-8-1- منابع طبيعي29
9-1- ايمونوپاتوژنز30
1-9-1- ايمني همورال 30
2-9-1- ايمني با واسطه سلولي 31
10-1- نشانه هاي باليني در انسان32
11-1- پيشگيري و درمان34
1-11-1- پيشگيري و درمان در انسان34
2-11-1- پيشگيري و درمان در حيوانات35
3-11-1- ضدعفوني36
فصل دوم: مواد و روش کار
1-2-هدف41
2-2- مواد و وسايل مورد نياز42
3-2- روش کار44
4-2- مراحل آزمايش44
فصل سوم: نتايج
نتايج46
فصل چهارم: بحث و نتيجه گيري
بحث و نتيجه گيري53
پيشنهادات56
فهرست منابع فارسي57
فهرست منابع انگليسي60
چکيده انگليسي64

فهرست جداول
جدول صفحه
1-1 . گونه هاي کريپتوسپوريديوم….15
2-1 .ويژگي هاي ريخت شناسي اووسيست هاي گونه هاي کريپتوسپوريديوم33
1-2 فراواني تعداد نمونه ها در مناطق و سبزيجات47
1-3- فراواني و درصد فراواني آلودگي سبزي در مناطق مختلف اطراف ساري51
2-3- فراواني و درصد فراواني آلودگي سبزي در انواع مختلف سبزي51
3-3- فراوان و درصد فراواني آلودگي سبزي با توجه به نوع کود مصرفي52
4-3- فراواني و درصد فراواني آلودگي سبزي با توجه به نوع آب مصرفي52
5-3- آزمون مجذور کاي براي بررسي تفاوت ميزان آلودگي سبزي در مناطق مختلف زير کشت اطراف ساري53
6-3- آزمون مجذور کاي براي بررسي تفاوت ميزان آلودگي سبزي در انواع مختلف
سبزي54
7-3- آزمون مجذور کاي براي بررسي تفاوت ميزان آلودگي سبزي با توجه به کود مصرفي55
8-3- آزمون مجذور کاي براي بررسي تفاوت ميزان آلودگي سبزي با توجه به نوع آب مصرفي55

چكيده
تحقيق پيش رو به منظور بررسي ميزان آلودگي به تک ياخته كريپتوسپوريديوم در انواع سبزيجات موجود در سبزي كاري ‌هاي اطراف‌ شهرستان ساري صورت گرفته است. براي نيل به اين هدف از تعدادي زيادي قطعه زمين سبزي كاري، تعداد 500 نمونه در ماه‌هاي خرداد و تير اخذ گرديد. نمونه‌هاي اخذ شده با روش تغليظ رسوبي كه روش استاندارد پيشنهادي FDA است، آزمايش شدند و جهت رنگ‌آميزي از رنگ‌آميزي ذيل نيلسون استفاده گرديد.
نتايج حاصله نشان داد تعداد 26 نمونه (2/5%) از 500 نمونه مثبت بودند. در بررسي فاكتور مناطق مختلف سبزي كاري، جنوب ساري (امره، كياسر، پهنه كلا و قاديكلا) نمونه مثبت (34/8%) از120 نمونه آلوده‌ترين منطقه و شرق ساري (داراب كلا، بادله، اسرم، جام خانه) با 15/2 آلودگي كمترين ميزان را دارا مي باشد. در بررسي آلودگي انواع سبزيجات مورد بررسي نيز، ترپچه با تعداد 10 نمونه مثبت (05/12%) آلوده‌ترين و ريحان با 1 نمونه مثبت (21/1%) كمترين ميزان آلودگي را داشت. در بررسي فاكتور نوع آب مورد استفاده در آبياري سبزيجات نيز، فاضلاب با تعداد 19 نمونه مثبت از 150 نمونه (67/12%) نشان داد كه ارتباط معني ‌داري بين نوع آب مصرفي و ميزان آلودگي به كريپتوسيوريديوم در سبزيجات وجود داشت. در بررسي سبزيكاري هاي عمده و بدون حفاظ كه هر حيواني اجازه ورود داشت تعداد 21 نمونه از 250 نمونه (4/ درصد8) مثبت اعلام شدند و سبزيكاري ها ي خانگي و با حفاظ تعداد 5 مورد (2 درصد) مثبت اعلام گرديد. بنابراين نتايج حاصل از تحقيق فوق نشان داد که سبزيجات مي توانند نقش موثري در انتقال تک ياخته کريپتوسپوريديوم داشته باشد.
كلمات كليدي: كريپتوسپوريديوم، سبزيجات، ذيل نيلسون، ساري

مقدمه و هدف :
كريپتوسيوريديوم يكي از مهمترين عوامل روده اي در پستانداران بويژه حيوانات اهلي و انسان است. اين تک ياخته يكي از عوامل مهم انگلي منتقله از طريق سبزيجات است. علاقه مردم به مصرف سبزي خام يا نيم پز به دليل داشتن طعم طبيعي و نيز حفظ مواد مغذي حساس به حرارت، خطر انتقال آلودگي راافزايش مي دهد. علاوه بر اين، دو كفه ايها با ذخيره سازي و حفظ اووسيست هاي كريپتوسپوريديوم، درانتقال آلودگي مؤثرند. كريپتوسپوريديوم به عنوان يک انگل زئونوز، به چند دليل از نظر همه گير شناسي اهميت قابل توجهي دارد: داراي طيف ميزباني گسترده است، تعداد كم اووسيست آن جهت ايجاد عفونت در انسان و دام و نيز براي آلودگي محيط كافي است ، اووسيست آن در برابر عوامل ضد عفوني كننده متداول آب مقاوم است، اندازه اُووسيت آن بسيار كوچك (7-4 ميکرون) است .اين تك ياخته با آلوده كردن طيف گسترده اي از حيوانات، انتشاري گسترده داشته و از عوامل مهم آلوده كننده محيط زيست تلقي مي شود. اووسيستهاي کريپتوسپوريديوم بسبب داشتن غشاء ضخيم خارجي نسبت به عوامل نامساعد محيط زيست بسيار مقاوم مي باشند و در مناطق گرم و مرطوب براي ماهها زنده و فعال باقي مي مانند.
برخي گونه هاي كريپتوسپوريديوم براي ميزبان اختصاصي است اما گونه پارووم براي تمام پستانداران عفونت زا مي باشد. كريپتوسپوريديوم به عنوان يكي از آلودگي هاي مهم منابع آب به شمار مي رود و آلودگي به آن بسيار مورد توجه سازمان هاي آب مي باشد. كريپتوسپوريديوم پارووم به عنوان يكي از مهمترين عوامل جديد آلوده كننده آب آشاميدني درآمريكا مطرح است.آب آشاميدني و يا آبي كه در مراكز تفريحي وجود دارد به عنوان يک وسيله براي انتقال عمل مي كند و همه گيري هاي متعددي ناشي از نوشيدن آب آلوده گزارش شده است.كريپتوسپوريديوم يكي از عوامل اسهال مسافرين در انسا ن است
به دليل زئونوتيک بودن، اين انگل براي جوامع انساني بسيارخطرناک مي باشد. كريپتوسپوريديوزيس بيماري انگلي است كه در اثر تک ياخته كريپتوسپوريديوم ايجاد مي شود و يک گاستروآنتريت حاد يا مزمن را ايجاد مي كند.اين انگل در پرزهاي ديواره روده ساكن شده و موجب بروز علايم باليني مي شود. اين علايم در افراد با ايمني كامل با يک اسهال حاد خود محدود شونده شروع مي شود و تا گاستروآنتريت شديد مزمن در افراد دچار ضعف سيستم ايمني كه مي تواند به مرگ منجر شود متغير است. در آغاز دهه 1980 و با كشف بيماري ايدز اين انگل اهميت بيشتري پيدا كرد زيرا مشخص شد اين ارگانيسم يكي از عوامل مهم مولد اسهال شديد، طولاني مدت تهديد كننده زندگي در اين بيماران است . آلودگي به اين انگل مي تواند از طريق آب و غذاي آلوده يا از طريق تماس فردي يا حيوان به انسان صورت گيرد. اين انتقال در مكانهاي با بهداشت پايين و درافرادي كه به صورت دسته جمعي زندگي مي كنند بيشتر است. گرچه اين تک ياخته محدود به روده كوچک، معده و كولون است، ولي مي تواند اندام هاي ديگر را نيز درگير کند. از دست دادن مايعات بدن در نتيجه اسهال واستفراغ مي تواند در كودكان پيامد كشنده اي داشته باشد ، لذا شناسايي افراد آلوده يا داراي نقص ايمني و درمان آنها اهميت دارد.
ازآنچه دراين مقدمه آمده است، واضح است كه از ديدگاه اقتصادي وبهداشت عمومي،كريپتوسپوريديوم بسيار پراهميت است. با توجه به فراواني زمين هاي سبزيکاري در اطراف ساري و تأمين بخش عمده سبزي مورد مصرف شهر ساري و اهميت اين بيماري انگلي در انسان، اين پايان نامه در اين زمينه انتخاب شده است.

فصل اول

کليات

1-1) تاريخچه :
ارنست ادوارد نخستين فردي بود که توانست انگلي را که مکرراً در غدد معده موشهاي آزمايشگاهي پيدا مي شد، شناسايي کرده و به روشني آن را توصيف و گزارش کند. وي در سال 1907، به توضيح مراحل غير جنسي و جنسي هاگها (اووسيستهايي که داراي يک اندامک ويژه براي اتصال بودند) پرداخت و بيان داشت که هاگها از راه مدفوع دفع مي شوند. وي اين انگل را به عنوان يک اسپروزوا با وضعيت نامعلوم از نظر رده بندي شناسايي کرد. در سال 1910،با مشخص شدن جزئيات بيشتر، اين محقق، کريپتوسپوريديوم را به عنوان يک جنس جديد و کريپتوسپوريديوم موريس را به عنوان گونه اي معرفي و پيشنهاد نمود (38).
در سال 1912، تايزر گونه جديدي به نام کريپتوسپوريديوم پارووم را معرفي نمود. وي با ايجاد عفونت تجربي در موشها نشان داد که کريپتوسپوريديوم پارووم تنها در روده کوچک تکامل مي يابد و اووسيستهاي کريپتوسپوريديوم موريس است و نيز اشاره داشت که در روده کوچک خرگوش هم مراحل مشابه با کريپتوسپوريديوم (در موش) وجود دارد (96 ، 109).
در سال 1925، تريفت اين تک ياخته را بر مبناي مشاهدات خود در مارها گزارش نمود (9، 11).
در سال 1929، تايزر به شرح مراحل تکاملي کريپتوسپوريديوم در بافت پوششي سکوم جوجه ها پرداخت و عقيده داشت که انگل بايد کريپتوسپوريديوم پارووم باشد، اگر چه اين توضيح واضح نبود.
در سال 1941، ويليام کريپتوسپوريديوم بايله اي را از ماکيان جدا و نام گذاري کرد (6).
در سال 1955، سالوين نخستين گزارش را در ارتباط با پيدايش گونه جديدي بنام کريپتوسپوريديوم مله اگريديس که همراه با بيماري مرگ و مير در بوقلمون هاي جوان بود، منتشر کرد که در مراحل تکامل آندوژن آن در روده و سپس ريخت شناسي اسپوروزئيت و اووسيست انگل را توصيف کرد.
در سال 1961، لواين گونه جديد کريپتوسپوريديوم تايزري را از جوجه ها جدا و نامگذاري کرد.
در سال 1964، در يک گزارش منتشر شده اعلام شد که انگل در مدفوع نوعي سگ وحشي بنام دينگو گزارش شد، ولي بعد از مدتي اعلام شد که گزارشات مربوط به کريپتوسپوريديوم در دينگو اشتباه بود و انگل جدا شده از مدفوع اين حيوانات را اسپوروسيت سارکوسيستيس مي دانند.
در سال 1971، پانسيرا و ديگر همکارانش براي اولين بار کريپتوسپوريديوم را در گاو گزارش کردند که در آن مراحل آندوژن اين انگل در ژژنوم يک تليسه 8 ماه که مبتلا به اسهال مزمن بود توصيف شد (5 ، 38).
در سال 1974، اين انگل توسط بارکر و کاربوئل براي نخستين بار در بره هاي اسهالي در سن 1 تا 3 هفته در مزرعه اي واقع در استراليا که پنير و ديگر فرآورده ها را از شير گوسفندان تهيه مي کرد، تشخيص داده شد (11 ، 38).
در همين سال توسط پروکتروکمپ گونه کريپتوسپوريديوم انسرينوم در غاز شناسائي شد که البته اين گزارش فاقد جزئيات کافي براي شناسايي نهايي بوده است.
در سال 1976، دو گروه از محققين براي نخستين بار بروز کريپتوسپوريديوم را در انسان گزارش کردند که يک مورد توسط نايم و همکاران در يک دختر بچه روستايي 5/3 ساله که مبتلا به آنتروکوليت شديد بود گزارش شد و مورد دوم توسط مسيل در يک مرد 39 ساله مبتلا به نقص ايمني گزارش گرديد (2 ، 7 ، 11 ، 22 ، 24 ، 110).
در سال هاي 1976 تا 1986 تعداد زيادي از موارد بروز ابتلاي كودک به كريپتوسپوريديوزيس در مراكز روزانه نگهداري كودكان و اجتماعات كوچک گزارش شده است (84).
در سال 1977، براي نخستين بار کريپتوسپوريديوز خوک در ايالات متحده گزارش شد.
در سال 1978، اشنايدر و همکارانش براي نخستين بار وجود يک کريپتوسپوريديوم کشنده را در اسب گزارش کردند.
در سال 1979، ايسکي وجود اووسيست کريپتوسپوريديوم را در مدفوع 5 گربه از 13 گربه در ژاپن گزارش کرد.
در همين سال زيپوري و کمپل طي گزارشي اعلام داشتند که موفق به يافتن آنتي بادي عامل تک ياخته در سگ شده اند.
در آغاز دهه 1980 و با كشف بيماري ايدز اين انگل اهميت بيشتري پيدا كرد زيرا مشخص شد اين ارگانيسم يكي از عوامل مهم مولد اسهال شديد، طولاني مدت ,تهديد كننده زندگي در اين بيماران است (94، 44،71).
در سال 1981رنگ آميزي ذيل نلسون توانست روش ساده و با کفايتي را براي شناسايي اووسيست ها در نمونه هاي مدفوع در اختيار آزمايشگاه هاي تحقيقاتي و باليني قرار دهد.
در سال 1982، زيپوري و کارنت کريپتوسپوريديوم پارووم را به عنوان عامل اسهال حاد در افراد بالغ سالم معرفي کردند.
در سال 1983، براي نخستين بار توسط فوکوشيما و هلمن کريپتوسپوريديوم را در يک سگ نژاد کاکاپوي 3 ماهه مبتلا به ديستمپر در ايالت تنسي آمريکا گزارش کردند. در همين سال براي نخستين بار درفرانسه، کشوري که اسهال شايع ترين علت مرگ در بزهاي جوان بود، اين انگل بعنوان يکي از علل شايع اسهال گزارش گرديد. همچنين در همين سال روش رنگ آميزي اسيد فست اصلاح شده گرم و سرد جهت شناسايي اووسيستهاي کريپتوسپوريديم توصيف شد. سپس نخستين گزارش کشت انگل در رويانهاي پرندگان ارائه شد و نيز با تلقيح اسپوروزوئيتهاي کريپتوسپوريديوم پارووم بر روي سلولهاي توموري رکتوم در انسان منجر به تشکيل مرونتهاي بالغ شد.
در سال 1984، نخستين گزارش مربوط به تکامل کامل انگل کريپتوسپوريديوم در محيط آزمايشگاه ارائه شد.
در سال 1985، کريپتوسپوريديوز همراه با مراحل آندوژن انگل در شيردان و مرحله اووسيست (غير قابل تمايز از کريپتوسپوريديوم موريس) در مدفوع گوساله هاي مسن تر و گاوان بالغ در ايالات متحده يافت شد.
در سال 1985 و 1986، روشهاي ايمني شناختي براي يافتن کريپتوسپوريديوم ها در نمونه هاي مدفوع معرفي شدند. در همين سال کارنت، آپتون و هانيز کريپتوسپوريديوم بايله اي را از جوجه هاي گوشتي جدا کردند و کل چرخه زندگي و ريخت شناسي اووسيست را توصيف کردند.
در سال 1988، تلاش جهت کشت کريپتوسپوريديوم بايله اي در محيط آزمايشگاه صورت گرفت که با کشت موفقيت آميز کريپتوسپوريديوم بايله اي در تخم گونه هاي مختلف ميزبانها همراه بود.
در سال 1990، براي نخستين بار در محيط آزمايشگاه غربال با مواد دارويي روي انگل صورت گرفت. در همين سال تکامل غير جنسي انگل در محيط آزمايشگاه انجام شد.
در سال 1993، متعاقب وقوع اپيدمي شديد بيماري (که از راه آب منتقل شده بود) در شهر ميلواکي ايالت ويسکانسين آمريکا که تعداد افراد درگير 403 هزار نفر برآورد شد، توجه به اين انگل بطور محسوسي افزايش يافت (38). اين اپيدمي توسط ميکنز گزارش شد (110).
اولين گزارش بروز کريپتوسپوريديوز ناشي از شراب سيب توسط ميلارد در همين سال منتشر شد (68).
در سال 1996، گرازيک و همکاران نيز کريپتوسپوريديوز تحت باليني را در 8 مار به اسارت گرفته شده، براساس شستشوي معدي و نمونه برداري از کلواک گزارش کردند و اثرات درماني کلستروم هيپرايميون گاوي را در درمان کريپتوسپوريديوز باليني و تحت باليني ناشي از کريپتوسپوريديوم سرپنتيس درمارهاي به اسارت گرفته شده اعلام نمودند (68).
اجرام کريپتوسپوريديايي در مقاطع بافتي معده و روده هاي کوچک و بزرگ از يک چين چيلاي 8 ماهه مبتلا به اسهال که در يک مغازه فروش حيوانات خانگي درايالات ميشيگان آمريکا نگهداري مي شد، گزارش گرديد، که اين گزارش براي نخستين بار توسط آقاي دکتر بهزاد يميني، محقق ايراني دانشکده دانشگاه ميشيگان ارائه شد.
در سال 2000، زايو و همکاران انگل را در يک خروس سياه گزارش نمودند (66).
در سال 2004، ماتسوبا ياشي اولين گزارش کريپتوسپوريديوز در يک سگ راکون را منتشر کرد (86).
2-1) تاريخچه تحقيقات در زمينه کريپتوسپوريديوم در ايران:
1-2-1) در سبزيجات:
تحقيقات گسترده اي بر روي آلودگي انگلي در سبزيجات انجام شده است .
رضوي و همکاران در سال 1385،5/23 درصد کاهوهاي عرضه شده در مناطق مختلف شيراز را آلوده به کريپتوسپوريديوم اعلام کردند (15).
دارياني و همکاران با بررسي عوامل انگلي روده اي در سبزيجات عرضه شده در اردبيل، 25 درصد سبزيجات موجود در مغازه ها 29 درصد موجود در مزارع را آلوده به کيست ژيارديا، تخم آسکاريس، فاسيولا و ديکروسليوم اعلام کردند (54).
2-2-1) در حيوانات:
با توجه به مصرف کود حيوانات در زمين هاي کشاورزي،اشاره اي به تحقيقات انجام شده در حيوانات در ايران مي شود .
در ايران اولين بار در سال 1363، توسط قراگوزلو و خداشناس وجود کريپتوسپوريديوز در يک خروس بومي مشاهده شده است (72).
در ايران در سال 1363، براي اولين بار در گوساله نيز وجود کريپتوسپوريديوم توسط قراگوزلو گزارش شد (21).
خاکي در سال 1364، براساس مطالعات هسيتوپاتولوژيک انگل را در 76/11 درصد گوساله هايي که بر اثر اسهال تلف شدند، گزارش مي نمايد (10).
اهورايي و همکاران در سال 1986، آلودگي را در بره هاي 6 تا 10 روزه مبتلا به اسهال به ميزان 7/6 درصد اعلام کرد (34).
اولين بررسي براساس نمونه مدفوع در گوساله هاي اسهالي توسط خدابخشي در سال 1366 انجام شده و نامبرده آلودگي به اين انگل را به ميزان 25 درصد گزارش نمود (11).
نوري و همکاران در سالهاي 1991 و 1992 مطالعاتي بر روي ايلات بختياري انجام دادند (2 ، 29).
سهرابي حقدوست در سال 1371 اولين گزارش را از شيردان گاو منتشر کرد (17).
رهبري، کيواني امينه و جمشيدي طي 18 ماه نمونه برداري از مجموع 900 رأس گوسفند،900 رأس بز و 13 فرد از جوامع انساني ، حداکثر آلودگي را در بره ها و بزغاله هاي زير يکسال 34و31 درصد و چوپانان 9 درصد اعلام کردند، که اين ميزان را در بيماران مبتلا به نقص ايمني 69 درصد اعلام کرده اند (22).
نوري و بزرگمهري فرد در سال 1373 گونه مله اگريديس را در نمونه هاي ناي و مدفوع طيور مشاهده کردند (34).
نوري و همکاران در يک بررسي که از اوايل سال 1370 تا اواسط سال 1373 انجام گرفت، فراواني کريپتوسپوريديوم شبه موريس در برخي از حيوانات نشخوار کننده در شهرهاي ايران را اعلام نمودند (32).
مخبر دزفولي و همکاران بين سالهاي 1378تا 1380 مطالعه گسترده اپيدميولوژيکي آلودگي به تک ياخته کريپتوسپوريديوم در انسان و دام را در موسسه تحقيقاتي امين آباد وابسته به دانشکده دامپزشکي دانشگاه تهران انجام دادند (27).
دليمي اصل و همکاران در طول يکسال نمونه برداري در سال 1378 به بررسي انگل هاي گوارشي سگ هاي خانگي شهر تهران پرداختند و آلودگي به کريپتوسپوريديوم را 5 نمونه از 305 نمونه مدفوع سگ ها (63/1 درصد) گزارش نمودند (1).
بنايي و نيکفرجام در يک بررسي ميزان شيوع کريپتوسپوريديوز تنفسي و گوارشي را در مرغداري هاي صنعتي اطراف شهرستان قائمشهر مورد ارزيابي قرار دادند که در نمونه برداري از 400 مرغ 5/2 درصد مثبت از بورس فابرسيوس و حدود 2 درصد هم مثبت از ناي که نشانگر آلودگي تنفسي بود، گزارش شد (37).
خسرو بخشي در سال 1380 طي مطالعه اي بر روي موشها از 6 مرکز پرورش اين حيوانات در ايران ابتلاي 63 درصد آنها به کريپتوسپوريديوم معده ، روده و يا هر دو را گزارش نمود.
جعفري و همکاران در سال 1381 در يک بررسي از 200 قلاده سگ در منطقه شيراز 3مورد ( 5/1درصد ) را آلوده گزارش كردند (6).
نوري و همکاران در سال 1382 طي بررسي خود 66/2 درصد گاوهاي گاوداري هاي اطراف اصفهان را آلوده به کريپتوسپوريديوم شبه موريس (اندرسوني) تشخيص دادند و امکان انتقال آن را بوسيله موش و فاضلاب به گاوداري محتمل داشتند (33). در همين سال نتايج بررسي اسدي و همکاران از کريپتوسپوريديوز در اسبان اسبداريهاي شمال شرق تهران منتشر شد (2).
در يک مطالعه گذشته نگري که توسط مخبر دزفولي و همکاران انجام گرفت، 8/40 درصد نمونه مدفوع هاي اسهالي ارجاعي به آزمايشگاه پاستور آلوده به کريپتوسپوريديوم بودند.
ضيايي درونکلاهي و همکاران در سال 1382 در يک بررسي، احتمال جداسازي همزمان اشريشيا کلي، کوکسيديا و کريپتوسپوريديوم را در گوساله هاي زير يک ماه مبتلا به اسهال در شهرستان قائمشهر و بابل مورد ارزيابي قرار دادند (18).
آل داوود و همکاران در سال 1383 در شهر تهران، طي نمونه برداري مدفوع از 191 قلاده سگ ولگرد و خانگي 2 مورد آلودگي به اين انگل را گزارش نمودند.
3-1) طبقه بندي :
کريپتوسپوريديوم يکي از جنس هاي وابسته در شاخه اپي کمپلکسا1 مي باشد.
کوکسيدياها به اعضايي از اين شاخه اطلاق مي شود که بخشي و يا تمامي چرخه زندگي شان را در دستگاه گوارش مهره داران مي گذرانند. اين گروه خود به دو دسته تقسيم مي شوند :
گروهي که قادرند و يا مجبورند مرحله غيرجنسي خارج روده اي را طي کرده و تشکيل کيست بافتي بدهند؛ در اين گروه توکسوپلاسما2 و سارکوسيستيس3 نئوسپورا4 و کاريوسپورا5 و هامونديا6 قرار دارند. گروه ديگر که تمامي چرخه زندگي خود را دردستگاه معدي – روده اي مهره داران طي مي کنند و کيست داخل بافتي ايجاد نمي کنند. اين گروه شامل آيمريا، آيزوسپورا، سيکلوسپورا و کريپتوسپوريديوم مي باشند (33 ، 66 ، 68).
بنابراين تاکسونومي کريپتوسپوريديوم را مي توان به صورت زير تعريف کرد :
Empire: Eucoryot
Kingdom: Protoza
Phylum: Apicomplexa
Class: Sporozoasida

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

Subclass: Coccidiasina
Order: Eimeriorina
Family: Cryptosporidae
Genus: Cryptosporidium
4-1) گونه هاي کريپتوسپوريديوم :
گونه هاي متعددي از کريپتوسپوريديوم پس از جداسازي آنها از ميزبان مربوط نامگذاري شده اند (جدول 1-1).
1-4-1) نشخوارکنندگان :
C. parvum: اين گونه تنها در روده کوچک تکامل مي يابد و عمدتاً باعث کريپتوسپوريديوز حاد در نشخوارکنندگان مي شود و يا باعث ايجاد اسهال در نوزادان يا افراد مبتلا به نقص ايمني مي شود. به نظر مي رسد کريپتوسپوريديوم پارووم براي ?? گونه از پستانداران از جمله تقريباً تمامي نشخوارکنندگان، گوشتخواران، موش، انسان و … عفونت زا مي باشد. حتي در بسياري از غير پستانداران نيز گزارش شده است.
گونه هاي C. agni ، C. cuniculus، C. garnhami و C. rhesi در حقيقت مترادف هاي کريپتوسپوريديوم پارووم هستند.
C. muris: اين گونه از شيردان گاو جدا است و همچنين در نشخوارکنندگان بالغ با عفونت مزمن گزارش شده است. البته در معده موش هاي بالغ و جوان نيز يافت شده است. اين گونه همانند c. parvum مشترک بين نشخوارکنندگان و موش است. اووسيست اين گونه نسبت به اووسيست پارووم بزرگتر است.
C. crotali: معتقدند اين گونه در شتر بيماريزا است و معمولاً شترهاي جوان را آلوده مي سازد.
C. bovis: به نظر مي رسد همان C. parvum باشد، اما عده اي معتقدند C. bovis معادل C. parvum نيست و جنسي متعلق به سارکوسيستيس است.
2-4-1) گوشتخواران :
در سگ سانان همان گونه C. parvum مطرح است.
در گربه سانان C. parvum ،C. muris وC. felis مطرح مي باشد، که آخري در گربه ها هنوز به خوبي اثبات نشده است. C. curyi با منشأ گربه که اووسيست هاي آن 6-5 برابر بزرگتر از اووسيست هاي C. parvum است، مشکوک بوده اما تأييد نشده است.

3-4-1) پرندگان :
C. baileyi: کريپتوسپوريديوم بايله اي در روده باريک ماکيان و بوقلمون وجود دارد. اين گونه همراه کريپتوسپوريديوز بورس فابريسيوس و دستگاه تنفسي در جوجه ها مي باشد. عفونتهاي بورس بدون علامت مي باشند و ضايعات شامل هيپرپلازي اپيتليوم وهيپرتروفي اپيتليوم بورس همراه با پاسخ هاي التهابي مي باشد. ممکن است آتروفي فوليکول بورس ايجاد شود. بيماري تنفسي همراه با علائمي چون سرفه، عطسه و ديس پنه است. يک مورد از اين گونه در انسان مبتلا به نقص سيستم ايمني گزارش شده است.
C. meleagridis: بورس فابريسيوس، دستگاه گوارش، کلواک، اپيتليوم دستگاه تنفس بوقلمون، غاز و مرغابي را آلوده مي کند. بيماريزايي اين گونه کمتر از گونه اولي است، همينطور قادر به ايجاد عفونت در پستانداران نمي باشد ولي آيا قادر به آلوده کردن انسان است يا نه مورد ترديد مي باشد.
C. tyzzeri: که از جوجه ها جدا شده است، اما اين گونه هم به دليل نبودن جزئيات کافي معتبر به حساب نمي آيد.
4-4-1) ماهيان :
تنها گونه معتبر در ماهيان C. nasarum مي باشد.
5-4-1) خزندگان :
تنها گونه معتبر در مارها C. serpentis مي باشد. اين گونه در اژدر مارها، مارهاي کبري و افعي ها قادر به آلوده کردن مخاط معده (عمدتأ در بالغين) بوده و در لاک پشت ها هم گزارش شده است.
البته غير از اين گونه ها، ? گونه ديگر C. ctenosauris، C. vulpis، C. cortali و
C. lampropeltis هم در خزندگان گزارش شده اند که در واقع گونه هاي سارکوسيستيس بوده اند و اشتباهاً شناسايي شده بودند.
6-4-1) حيوانات آزمايشگاهي :
C. muris و C. parvum در موش، C. cuniculus در خرگوش (در حقيقت همان C. parvum است) و C. rhirhi در خوکچه هندي شناسايي شده است.

7-4-1) پريمات ها و انسان :
گونه C. rhesi به گونه هاي آلوده کننده در ميمون هاي زروس اطلاق شده است ولي تمام مدارک موجود در ارتباط با عفونت هاي روده اي، کبدي، لوزالمعده اي و ريوي حکايت از حضور اجرام غيرقابل تفريق از C. parvum دارد.
در انسان دو گونه گزارش شده است :
1) C. parvum
2) C. baileyi: تنها در يک مورد گزارش شده است.
به طور کلي تعداد زيادي از گونه هاي شناسايي شده کريپتوسپوريديوم به درستي توصيف نشده و فاقد رده بندي مشخص هستند مثل C. ameivae.

جدول (1-1) گونه هاي کريپتوسپوريديوم
گونه انگل نام گزارش دهنده و سال گزارش ميزبان C. agni Baker (1974) گوسفند C. ameivae Arcay de peraza (1969) مارمولک C. anserinum Proctor (1974) غاز C. baileyi* Current (1986) ماکيان C. bovis Barker (1974) گاو C. crotali Triffit (1925) مار C. ctenosauris Duszynski (1969) مارمولک C. cuniculus Inman (1979) خرگوش C. curyi Oggassawara(1986) گربه C. felis* Iseki (1979) گربه C. garnhami Bird (1981) انسان C. lampropeltis Anderson (1968) مار C. meleagridis* Slavin (1955) بوقلمون C. muris* Tyzzer (1910) موش C. nasorum* Hoover (1981) ماهي C. parvum* Tyzzer (1912) موش C. rhesi Levine (1980) ميمون C. serpentis* Levine (1980) انواع مارها C. tyzzeri Ievine (1961) ماکيان C. vulpis Wetzel (1938) روباه C. wrairi* Vetterling (1971) خوکچه هندي 5-1) مورفولوژي :
اووسيست ها کروي بوده و در C. parvum قطر اووسيست 4 تا 5 ميکرون مي باشد، در حالي که در
C. muris قطر آن 6 تا 8 ميکرون بوده و بزرگتر است.
ديواره اووسيست گونه هاي کريپتوسپوريديوم، مشابه با ديگر کوکسيدياها، داراي لايه هاي مجزاي داخلي و خارجي بوده ولي به لحاظ داشتن يک شکاف در يکي از انتهاها، منحصر به فرد است. اين شکاف در هنگام خروج اسپورزوئيت از اووسيست باز شده و از طريق آن اسپورزوئيت ها خارج مي شوند.يک شکاف از نظر ظاهري مشابه با شکاف C. parvum در ديواره اسپوروسيست سارکوسيستيس، توکسوپلاسما، ايزوسپورا و گوسيا يافت شده است که حکايت از وجود يک ارتباط ژنتيکي نزديک بين کريپتوسپوريديوم و سارکوسيست ها با ديگر کاليپتوسپوريدها (مانند گوسيا و کاليپتوسپورا) دارد.
6-1) چرخه زندگي :
کريپتوسپوريديوز مدفوعي- دهاني با بلع اووسيست انتقال مي يابد، يعني اووسيست از راه مدفوع ميزبان آلوده در محيط پراکنده مي شود. انگل در سطح روده (سطح ميكروويليي هاي روده) تكثير پيدا نموده و ميكروويلي‌ها دور آنها را مي ‌گيرند. بنابراين انگل به نوعي داخل سلولي و خارج سيتوپلاسمي محسوب مي‌گردد. به عبارت ديگر تک ياخته در بين پرزهاي روده‌اي مخفي شده و به حفره‌اي تبديل مي گردد كه به آن واکوئل انگلي مي گويند.انگل داراي دو مرحله شيزونتي است و يكي از تفاوت‌هاي عمده آن با آيمرياها در اين است كه اجراي ميكروگامتي به وجود آمده در آن فاقد تاژک مي‌باشند. شيزونت مرحله اول 8 مرزوآيت و مرحله دوم آن داراي 4 مروزوآيت است. اووسيست‌هاي آن داراي شيار بوده و فاقد اسپوروسيست هستند. بنابراين اووسيست‌هاي تک ياخته در داخل بدن اسپوردار شده و سپس دفع مي شوند. اووسيست‌ها داراي جداره ضخيم بوده و پس از دفع همراه با مدفوع ميزبان آلوده شده توسط ساير ميزبانان سالم بلعيده مي‌شوند. در ابتداي دستگاه گوارش جدار اووسيست از بين رفته و در روده اسپوروزوآيت‌ها كه چهار عدد مي ‌باشند، آزاد شده و به بخش براش بوردري سلول‌هاي روده‌اي انتقال مي ‌يابند. سپس توسط آنها احاطه شده و در لابلاي ميكروويلي‌هاي آنتروسيت‌ها قرار گرفته و سبب تحريک آنها مي‌گردند. در نهايت ميكروويلي ها به هم چسبيده و به شكل وزيكول درمي ‌آيند كه در آن انگل قرار مي ‌گيرد. در نهايت در داخل روده يک تقسيم شيزوگوني انجام شده و شيزونت نسل اول با 8 عدد مروزوآيت از آن حاصل مي گردد و پس از آن در مرحله بعدي، شيزونت نسل دوم نيز با 4 عدد مروزوآيت پديد مي‌آيد.
در پاره‌اي از موارد تک ياخته قادر است تا مجدداً توليد شيزونت نسل اول را نمايد و امر فوق سبب ايجاد عفونت با منشأ داخلي مي‌گردد. كريپتوسپوريديوم تنها جرمي است كه مي‌تواند عفونت مجدد داخلي را ايجاد نمايد. اين شرايط به خصوص در بيماران ايدزي و مبتلا به ضعف سيستم ايمني يافت مي ‌شود. به طور مثال در سندرم هيپوگاماگلوبينمي كه در كره اسب‌ها بيشتر رخ مي ‌دهد، حساسيت به اين آلودگي بيشتر مشاهده مي‌گردد. مروزوآيت‌هاي انگل در نهايت تشكيل گامت را مي ‌دهند و گامت‌ها نيز با هم تركيب شده و در سطح روده ايجاد اووسيست را مي نمايند. اين اووسيست در مجراي روده اسپوردار شده و در داخل آنها 4 عدد اسپوروزوآيت به وجود مي‌ آيد. سپس درصدي از آنها كه جداره ضخيم دارند از روده دفع شده و سير تكاملي خويش را كامل مي ‌كنند. برخي ديگر كه جدار نازک دارند، از بدن خارج نشده و منجر به عفونت با منشأ خودي مي گردند. بنابراين در حدود 80% اووسيست توليدي از بدن خارج شده و 20% بقيه در داخل بدن سير تكاملي خويش را ادامه مي‌دهند و در ضعف سيستم ايمني ميزبان به شدت تكثير يافته و اسهال ايجاد مي ‌نمايند. علت مهاجم بودن انگل اين است كه شيزونت نسل اول مي‌تواند مجدداً سبب ايجاد شيزونت نسل اول شده و 20% اووسيست‌ها در روده پس از آزادسازي، دوباره سير تكاملي را ادامه دهند. اگرموجودي چه به شكل اكتسابي و چه به شكل مادرزادي نقص ايمني داشته باشد يا در اثر تزريق كورتيكوستروئيدها ايمني بدنش سركوب گردد، بازگشت اووسيست‌ها به دستگاه گوارش سبب عفونت‌هاي مضاعف و اسهال‌هاي مرگ ‌زا مي ‌شود. لازم به ذكر است كه در صورتي كه آلودگي به انگل فوق با عفونت به عوامل باكتريايي مانند ايشرشيا كولاي و يا ويروس‌هايي از قبيل كروناويروس و يا روتاويروس همراه شود، موجبات اسهال‌هاي شديدتري در ميزبان را فراهم مي نمايد (16).


پاسخ دهید