3-6-1- آماده سازي گياهان گلخانهاي31
3-6-2- مايه زني گياهان گلخانهاي31
3-7- روش آزمون RT-PCR33
3-7-1 روش تهيه cDNA33
3-7-3 مراحل به دام اندازي RNA ويروس34
3-9- انجام واکنش PCR35
3-9-1- طراحي پرايمر35
3-9-2 روش آزمون واکنش زنجيره اي پليمراز (PCR)36
3-10 روش تهيه ي ژل و انجام الکتروفورز براي بررسي نتايج آزمون PCR37
3-11- مقايسه توالي نوکلئوتيدي نژادهاي PVYبا توالي مشابه در ساير جدايه هاي موجود در بانک ژن38
فصل چهارم:42
4-1- منبع ويروس43
4-2- نتايج آزمون الايزاي غير مستقيم44
4-3 مطالعات گلخانه اي46
4-5- نتايج آزمون RT-PCR47
4-6- تنوع ژنتيکي52
4-7- بيشترين درصد تشابه جدايه هاي مورد بررسي با نژادهاي اصلي PVY در جهان :52
4-7- مقايسه نتايج حاصله از آزمونهاي الايزاي غيرمستقيم و RT-PCR54
فصل پنجم55
5-1- بررسي نوترکيبي در ايزولههاي ايراني ويروس Y سيب زميني:58
5-2- پيشنهادات اجرايي و پژوهشي59
فهرست منابع و ماخذ61
منابع انگليسي:64
فهرست جداول
جدول شمارهي 3-1- مواد لازم در مخلوط واکنش ترانويسي معکوس (RT)……………………………………….44
جدول 3-2- توالي و موقعيت آغازگرهاي مورد استفاده در اين تحقيق…………………………………………………………45
جدول شمارهي 3-3- مواد لازم در واکنش PCR…………………………………………………………………………….46
جدول شمارهي 3-4- چرخهي دمايي آزمون واکنش زنجيره اي پليمراز………………………………………………47
جدول 3-5- مواد لازم و مقدار هر يک از آنها براي تهيه محلول پايه PCR………………………………………………….47
جدول3-6 جدابههاي ويروس واي سيبزميني که CP آنها مقايسه شده است………………………………………………49
جدول 4-1- فراواني ويروس Y سيب زميني در کل نمونهها به تفکيک منطقه نمونه برداري…………………………..55
فهرست اشکال
شکل 2-1- الف- ساختار فيزيکي (رشتهاي خمشپذير) (بينام، 2009). ب- تصوير شماتيک از اجزاء ژنوم PVY………………………………………………………………………………………………………………………………………….26
شکل3-1- علائم ويروس Y سيب زميني برروي سيب زميني( الف-نکروز رگبرگ، ب-روشني رگبرگ)……………………………………………………………………………………………………………………………………..38
شکل 3-3- مرحله کاشت گياهان گلخانهاي……………………………………………………………………………………43
شکل 4-1- موزاييک و زردي ايجاد شده توسط ويروس Y سيب زميني……………………………………………..53
شکل 4-2- علائم موزائيک در اثر PVY بر روي برگ سيب زميني…………………………………………………….53

شکل 4-3- علائم ايجاد رگبرگ روشني ونکروتيک بوسيله ويروس Y سيب زميني بر روي سيب زميني..54
شکل 4-4 نتايج تست سرولوژيک نمونه هاي آلوده به pvy درسطح مناطق مختلف استان…………………..55
شکل 4-5- نکروز و موزائيک برروي گياه توتون رقم سامسون بوسيله تلقيح PVY……………………………..56

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

شکل 4-6- ايجاد موزائيک و بوسيله ويروس Y سيب زميني…………………………………………………………….57
شکل 4-7- ايجاد نکروز رگبرگ بوسيله PVY ……………………………………………………………………………….57
شکل 4-8- نتايج آزمون PCR در ژل آگارز 1% با بافر TBE. سمت چپ: مارکر DNA. چاهک آلوده به PVY. قطعه اي به اندازه 990 نوکلئوتيد تکثير شده است…………………………………………………………………..58
شکل4-9- دندروگرام (درختواره) حاصل از گروهبندي ايزولههاي توالييابي شده در اين آزمايش به همراه ايزولهها و استرينهاي ايراني موجود در بانک ژن که به روش Parsimony Maximum-در نرم افزار MEGA5 به دست آمده است……………………………………………………………………………………………….59
شکل4-10- دندروگرام (درختواره) حاصل از گروهبندي ايزولههاي توالييابي شده در اين آزمايش به همراه ايزولهها و استرينهاي ايراني و جهان موجود در بانک ژن که به روش Parsimony Maximum-در نرم افزار MEGA5 به دست آمده است……………………………………………………………………………………..60
شکل 4-11- جدول بيشترين درصد تشابه جدايههاي مورد بررسي با نژادهاي اصلي PVY در دنيا…………63
چکيده
يکي از عوامل محدود کننده کشت سيب زميني در استان گلستان، بيماريهاي گياهي ميباشند که مهمترين آن ويروسها مي باشند و در بين آنها، ويروس PVY) Potato virus Y )از مخربترين آنها ميباشد. اين ويروس بسياري از گونه هاي خانواده سولاناسه به علاوه بيش از 60 گونه گياهي ديگر را آلوده مي کند. علائم اين ويروس برحسب استرين و رقم سيب زميني كاملاً متفاوت است. به طور كلي PVY داراي سه نژادPVYN, PVYC, PVYO در ايران گزارش شد. به منظور تعيين استرينهاي اين ويروس در سال زراعس 1391 تعداد 170 نمونه از 80 مزرعه سيب زميني استان گلستان (گاليکش، مينودشت، آزادشهر، راميان، دلند، قرق، فاضل آباد، علي آباد، گرگان و کردکوي) گرفته شد. نمونه ها با روش سرولوژيک اليزاي غيرمستقيم با آنتي سرم PVY تست شدند، و نمونه هايي که در اين تست مثبت بودند روي گياه محک مايه زني گرديد و قسمتي از اين نمونه هاي مثبت، با کيت Capture mRNA، به دام اندازي RNA ويروس صورت گرفت. RNA به دام افتاده در واکنش رونويسي معکوس تبديل به cDNA گردبد.، جهت تکثير cDNAي توليد شده، واکنش PCR انجام شد. محصول نهايي PCR، به منظور تعيين ترادف به شرکت ماکروژن کره جنوبي ارسال و تعيين ترادف گرديد اين ترادفها با ترادف ساير جدايه هاي PVY موجود در بانک ژن توسط برنامه Clustal X همرديف سازي و مقايسه شد و مشابهت نوکلئوتيدي و آمينو اسيدي بين آنها در برنامه MegAlign محاسبه شد. درخت فيلوژنتيکي حاصل از همرديف سازي ترادفها توسط برنامه MEGA5 به روش Neighbor-joining با متد Kimura-2 بدست آمد و به وسيله نرم افزار Treeview ارزيابي شد. نتايج اين تحقيق نشان داد که از بين 170 نمونه، تعداد نمونه آلوده به ويروس بودند که سه نژاد PVYN, , PVYO ،PVYWilga براي اولين بار در اين استان روي ميزبان مذکور گزارش مي شود. همچنين آناليزهاي فيلوژنتيک ناحيه CP جدايه هاي مورد بررسي در اين تحقيق نشان داد که نژاد PVYN با 03/64 درصد پراکنش به عنوان نژاد غالب در مزارع سيب زميني استان گلستان شيوع داشته اما نژاد PVYC در اين استان مشاهده نشد. همچنين نتايج نشان داد که منطقه کردکوي با 54.8 درصد فراواني آلودگي بيشترين ميزان آلودگي را به PVY در بين مناطق ديگر در سال زراعي 91 نشان داد. نتايج مقايسه ترادف ناحيه ژن پروتئين پوششي نشان داد که جدايه هاي گرگان و آزادشهر شباهت بيشتري (99تا97درصد) به يکديگر داشتند اما جدايه مينودشت، گاليکش، کردکوي در زير گروه علي آباد قرار گرفته اند. جدايه هاي گزارش شده از کرمان با جدايه هاي گلستان هم گروه شده اند که بيانگر رابطه نزديک فيلوژنتيکي بين آنهاست. به دنبال آن بترتيب جدايه هاي خراسان، اصفهان، اردبيل، ، شيراز (نژاد بوشهر) نزديک تر بوده اند. جدايه هاي زنجان و اردبيل در گروه جداگانه اي قرار گرفته اند که داراي شباهت بيشتري به جدايه اي از اردبيل ارزيابي شده است. در دندروگرام مربوط به مقايسات جدايه هاي ايران با ساير کشورهاي دنيا نتايج نشان داد که جدايه هاي گلستان با جدايه هاي کرمان هم گروه بوده، که شباهت نزد يکي با جدايه هاي آلمان، کانادا و آمريکا داشته اند. که بيانگر رابطه ژنتيکي بالا(94% شباهت ژنتيکي) مي‌باشد. همچنين نتايج نشان داد که تنوع ژنتيکي بين جدائيه ها که با روش حداکثر درستنمايي1 در نرم افزار BioEdit نسبت جايگزيني انتقالي به جايگزيني متقاطع2 به دست آمد برابر 08/1مي باشد. بنابراين مي توان گفت جهش هاي صورت گرفته در ژنوم ويروس مذکور از روند مشخصي پيروي مي کند.
فصل اول
مقدمه وکليات
مقدمه:
ويروسها موجوداتي بسيار کوچک و غير قابل رويت با ميکروسکوپهاي معمولي (نوري) هستند که تنها در سلولهاي زنده تکثير مي يابند. حدود 50 سال قبل، اولين ويروسها جدا شده و خصوصيات شيميايي آنها تعيين گرديد. آنها ويروسهاي واگير دار گياهان بودند. همزمان، بحثهاي زيادي در خصوص تعلق اين عوامل به دنياي زنده يا غير زنده مطرح گرديد. در خلال 30 سال اخير، به کمک کاربرد مفاهيم و روش هاي زيست شناسي مولکولي، کاملا مشخص شده است که ويروسها قسمتي از جهان زنده مي باشند. در واقع ويروسها، انگلهاي اجباري بسيار کوچکي هستند که داراي يک تا چند صد ژن مي باشند. اين ژنها مانند ژنهاي سلولي مي توانند جهش يافته و تکامل يابند ( پوررحيم و همکاران، 1381). خانواده Potyviridae جزو مهمترين گروههاي ويروسي بيماريزاي گياهي و يکي از بزرگترين آنها است .در ميان پوتي ويروسها1، ويروسوايسيبزميني (PVY)2 به عنوان يکي از مخربترين بيمارگرهاي توتون، سيب زميني، گوجه فرنگي و فلفل محسوب ميگردد، ). به طوري که در برخي موارد،با توجه به سويه ويروس،رقم سيب زميني و شرايط آب و هوايي منطقه،ويروس Y سيب زميني مي تواند بين 40-70 درصد خسارت وارد نمايد(Beemster&De Bokx. 1987). براساس عکس العمل گياهان معرف و قدرت انتقال توسط شته ويروس Y سيب زميني به سه گروه نژادي (PVYo,PVYn, , PVYc) تقسيم شده است(De bokx & Huttinga, 1981). علاوه بر اختلاف در عکس العمل تعدادي از ميزبانهاي معرف، شته ها دو سويه PVYo و PVYn را به طريق ناپايا (Nonpersistent) انتقال مي دهند، در حاليکه سويه هاي گروه PVYc با شته منتقل نمي شوند (Beemster & De Bokx, 1987). در سالهاي اخير بيشترين فعاليت هاي تحقيقاتي در زمينه کنترل بيماريهاي ويروسي شامل اصلاح رقمهاي ايمن يا مقاوم با روشهاي کلاسيک ژنتيکي، کنترل ناقلين با استفاده از راهبردهاي مختلف، توليد بذور و اندامهاي رويشي ازديادي عاري از ويروس و توليد گياهان تراژني است که حامل ژنهاي ويروسي هستند و موجب بروز مقاومت در برابر ويروس ميگردند (پوررحيم و همکاران، 1381).). اساس هر انتخاب يا برنامه بهنژادي، وجود تنوع ژنتيکي در بين گياهان يک گونه در واکنش به يک ويروس خاص است و در مورد بسياري از ويروسهاي گياهي که اهميت اقتصادي دارند، ميتواند مورد استفاده قرار گيرد (جعفرپور، 1382).
1-1- سيبزميني
1-1-1- تاريخچه سيبزميني
سيب زميني يکي از مهمترين محصولات زراعي جهان ميباشد، به طوري که توليد آن د ر سال ???? حد ود ??? ميليون تن غده تر از ?ميليون هكتار بوده است سيبزميني يكي از گياهان مهم در بين محصولات زراعي جهان است. جنبه ي تغذيه اي،اجتماعي و اقتصادي اين گياه مهم طي سال هاي اخير اين گياه .(, جالب و قابل توجه بوده است ( 1985) بيش از 200 سال است كه در ايران كشت مي گردد مبدا و منشا سيب زميني در آمريکاي جنوبي و مرکزي است ،ارتفاعات آند ،بوليوي،پرو و شيلي اولين مناطقي بودند که سيب زميني در آنها کشت ميشده است،سيب زميني براي اولين بار توسط اسپانيائيها به اروپا آورده شد واز طريق اسپانيا و ايرلند به ساير قسمت هاي آن نيز راه يافت،سيب زميني براي اولين بار در زمان فتحعلي شاه قاجار از آمريکا وارد ايران شد.امروزه سيب زميني در تمام کشور هاي جهان کشت ميشود،اين گياه از محصولات غده اي است که نقش مهمي در تغذيه مردم جهان دارد ،غده ي سيب زميني داراي کربو هيدرات زيادي ميباشدو اين گياه چهارمين گياه زراعي از نظر مقدار توليد بعد از گندم،ذرت و برنج است که در 100گرم از غده ي آن حدود 75گرم آب 21 گرم کربوهيدرات حدود 2 گرم پروتوئين و مقداري هم ويتامين ها و املاح ميباشد،در سيب زميني مقدار زيادي ويتامينهاي c،B1،B2وAوجود دارد . ماده ي ديگري که در سيب زميني وجود دارد سولانين ميباشد که سولانين يک ماده ي سمي است ،مقدار ماده ي سمي سولانين نسبت به ارقام مختلف متفاوت بوده که در غده هاي سبز سيب زميني مقدار آن بيشتر است،که خوردن ممکن است موجب مسموميت شود. امروزه در ايران استانهاي اردبيل،اصفهان،همدان ،آذربايجان شرقي و خراسان و فارس مهمترين توليد کننده ي سيب زميني آبي و استانهاي مازندران،گيلان گلستان مهمترين از نوع کشت ديم ميباشند .
1-1-2- گياهشناسي
سيب زميني با نام علمي(Solanum tuberosum) گياهي است يکساله از تيره گوجه فرنگي(Solanaceae) که براي استفاده از غده زيرزميني آن کشت مي گردد. جنس Solanum داراي گونه هاي زيادي بوده ولي تنها گونه tuberosum و تعداد بسيار محدود ديگري هستند که توليد غده مي نمايند .قسمت هوايي اين گياه در اثر سرماي زمستان خشکيده و از بين مي رود . ولي غده هاي باقي مانده در خاک مي توانند در بهار سال بعد جوانه زده و گياه جديدي را توليد نمايد. بنابراين سيب زميني از نظر ساقه هاي زيرزميني که در انتهاي آنها غده ها تشکيل مي شوند، گياهي است دائمي؛ ولي از نظر ساقه هاي هوايي و برگ ها يکساله است ،ارتفاع بوته علفي ولي ايستاده سيب زميني به 60 تا 150 سانتيمتر مي رسد و طول دوره رشد آن 3 الي 6 ماه مي باشد.مشخصه سيب زميني وجود ساقه خزنده زيرزميني به طول 5 تا 45 سانتيمتر است که از گره هاي پاييني و زير خاک ساقه هاي هوايي منشاء مي گيرد. اين ساقه هاي خزنده زيرزميني داراي برگ هاي کوچک و فلسي شکل است. و چنانچه در معرض نور قرار گيرد به ساقه هاي هوايي تبديل مي گردد. راس هر ساقه هاي خزنده زيرزميني متورم گشته و به غده سيب زميني تبديل مي گردد. پس هر غده سيب زميني ساقه اي تغيير شکل يافته است که جوانه هاي جانبي آن در نقاط فرو رفته اي به نام چشم متمرکز گرديده است.هر چشم سيب زميني داراي حداقل2تا3 جوانه ساقه است که به وسيله فلس هايي احاطه گشته است. جوانه هاي ساقه با قرار گرفتن در شرايط مساعدي از رطوبت و حرارت رشد نموده و هر جوانه توليد يک ساقه هوايي مي نمايد. ساقه هاي هوايي سيب زميني ضخيم، مستقيم و زاويه دار بوده و توليد شاخه هاي جانبي زيادي مي کند. برگ هاي سيب زميني در ابتدا ساده ولي در مراحل رشد بعدي به صورت مرکب بوده که به طور متناوب بر روي ساقه قرار گرفته است کرکدار و داراي تعداد زيادي برگچه با اندازه هاي مختلف مي باشد. بوته اي که از غده سيب زميني به وجود مي آيد داراي ريشه اي افشان و نابجاست که ممکن است تا عمق بيش از يک متر در خاک نفوذ کند گل هاي سفيد، قرمز يا ارغواني سيب زميني با دمگل هاي بلند به طور متراکمي در انتهاي ساقه و با گل آذين گرزن ديده مي شود. تعداد گل در گياه متفاوت است در بعضي از واريته ها گل ها قبل از عمل لقاح مي ريزند، در صورتي که در برخي ديگر عمل لقاح صورت گرفته منجر به توليد ميوه و بذر مي گردد. .کاسه گل از پنج کاسبرگ بهم جوش خورده با پنج لب تشکيل شده و به رنگ سبز و کرکدار مي باشد . جام گل از پنج گلبرگ بهم جوش خورده با پنج لب تشکيل يافته است . پنج پرچم در قاعده بهم جوش خورده وتخمدان را در برمي گيرند . ميله پرچمها کوتاه وکيسه هاي گرده طويل مي باشند . دانه هاي گرده از سوراخي که در انتهاي کيسه گرده بوجود مي آيد آزاد مي شوند .تخمدان زيرين سيب زميني از دو برچه با يک خامه بلند و يک کلاله دو شاخه تشکيل شده است . ميوه رسيده يک سته شبيه گوجه فرنگي کوچکي و به رنگ سبز است که بندرت تحت شرايط زراعي تشکيل مي شود . سيب زميني گياهي آنوتتراپلوئيد ولي خود گشن است . بعضي ارقام به دليل نرعقيمي توليد بذر نمي کنند وگلها در آنها ريزش مي يابند غده بندي هورمون لازم براي تحريک و شروع غده بندي در برگ ها و تحت تاثير روزهاي کوتاه توليد مي شود. هر چه رقم دير رس تر باشد نسبت به طول روز حساس تر و غده بندي آن در روزهاي بلند تر به تاخير بيشتري مي افتد. غده بندي در کشت پاييزه سيب زميني و تحت روزهاي کوتاه ممکن است قبل از گلدهي آغاز گردد.زمان غده بندي و تقدم و يا تاخير آن نسبت به گلدهي در کشت بهاره سيب زميني به حساسيت رقم نسبت به طول روز براي غده بندي و گلدهي بستگي دارد. معمولا گلدهي و غده بندي در ارقام زود رس تحت شرايط کشت بهاره به طور تقريبا همزمان اتفاق مي افتد. علاوه بر رقم و طول روز، عوامل ديگري مانند پاييني حرارت، شدت نور بالا و کمبود ازت موجب تحريک پيدايش غدد و زود رسي مي شود . عوامل اخير موجب فراواني مواد فتوسنتزي براي ذخيره شده و از طريق تحريک تجمع قند در راس ساقه خزنده بر نشکيل غدد تاثير مي گذارد. سازگاري : سيب زميني گياهي سرما دوست وحساس به گرما است که رشد خوبي در دماي شبانه روزي حدود 18 تا 20 درجه سانتي گراد دارد . شروع رشد جوانه در دماي 7تا9 درجه سانتي گراد به کندي آغاز مي شود ،در دماي 18 درجه سانتي گراد در حداکثر است ودر دماي 6 درجه سانتي گراد متوقف مي شود . دماي مناسب خاک براي شروع غده دهي 16 تا 19 درجه سانتي گراد است . با افزايش دماي خاک به بيش از 20 درجه سانتي گراد از سرعت رشد غده کاسته مي شود و رشد غده در دماي خاک حدود 30 درجه سانتي گراد يا بيشتر عملاً متوقف ميگردد . زيرا مصرف کربوهيدراتها براي تنفس ورشد رويشي بيش از ميزان فتوسنتز مي باشد .ميزان پوسيدگي ساقه و سوختگي داخل غدد در دماهاي بالا افزايش مي يابد . سيب زميني به يخبندان نيز حساس است . اندامهاي رويشي از دماي 2- درجه سانتي گراد يا کمترآسيب مي بينند . سرمازدگي غدد ممکن است به دليل کشت دير هنگام وبا تاخير در برداشت در نواحي سرد اتفاق افتد سيب زميني از نظر گل دهي گياهي روز بلند واز نظر غده بندي گياهي روز کوتاه بشمار مي رود . روزهاي کوتاه باعث توليد استولن هاي کوتاه مي گردد ،شدت نور زياد براي غده دهي زود هنگام مناسب است و موجب افزايش عملکرد ودرصد ماده خشک غده مي شود . اما شدت نور خيلي زياد مي تواند موجب تنش رطوبتي ، زودرسي وکاهش عملکرد گردد . سيب زميني به بافت خاک ،وجود سنگ ريزه و خرده سنگ و کلوخه خاک حساس است . خاکهاي سبک تا متوسط ظرفيت آبگيري کمي دارند ،اما بهتر گرم مي شوند وبرداشت محصول در آنها آسان تر است . سيب زميني حساسيت زيادي به pH خاک ندارد و در محدوده pH حدود 6 تا 7.5 بخوبي رشد مي کند . سيب زميني از گياهان حساس به شوري خاک محسوب مي شود در خاکهاي شور ، رنگ برگها تيره شده و حاشيه آنها مي سوزد سيب زميني به فراواني بر درخاک حساس است . سيب زميني به تنش رطوبتي ،بخصوص از مرحله شروع غده بندي تا شروع زرد شدن برگها حساس است . بيشترين حساسيت به تنش رطوبتي در اواسط دوران رشد غده و حدود 3تا6 هفته پس از شروع غده بندي مشاهده ميگردد. توليد ديم سيب زميني در شرايطي که پيش از 100ميلي متر باران ساليانه با توزيع مناسب وجود داشته باشد انجام ميگيرد… دوره رسيدگي در ارقام زود رس به حداقل 3 ماه و در ارقام دير رس تا 6 ماه مي رسد. انتخاب گروه رسيدگي مناسب براي هر ناحيه مي بايستي با توجه به تاريخ کشت و طول فصل رشد موجود انجام مي گيرد.
ارقام سيب زميني ظاهراً ايراني که به نام هاي اسلامبولي، باسمنج، اقليد، پشندي، و… در نقاط مختلف کشور کشت مي گردد، از تکثير غددي به دست آمده است که از نقاط مختلف دنيا به کشور وارد و تحت تاثير موتاسيون، انتخاب طبيعي و انتخاب فردي دچار تغييرات و ناخالصي گشته است. از اين ارقام که تا حدي خلوص دارند ميتوان اسلامبولي و باسمنج را نام برد. از مهم ترين ارقام خارجي مي توان آلفا و کوزيما را نام برد.
1-1-3- دما :
در دما هاي بالا ميزان تنفس از مقدار فتوسنتز بالاتر مي رود، اين مسئله باعث کندي جذب نشاسته در رأس استولون مي شود. در دما هاي پائين تر غلظت کربوهيدرات انتقال يافته به رأس استولون افزايش مي يابد. بطور کلي بيشترين مقدار محصول هنگامي حاصل مي شود که ميانگين دماي روزانه °C ??باشد. تحقيقات ونت ? در سال ???? نشان داد که در دماي پائين شب، هورمون هاي القاء غده دهي در برگ ها توليد مي شوند و به رأس استولون انتقال مي يابند و نيز در اين شرايط تنفس به کندي صورت مي گيرد که اين خود باعث افزايش ذخيره سازي نشاسته در غده مي شود. اگرچه سيب زميني محصول فصول خنک سال مي باشد، ولي اين گياه نسبت به سرماي شديد و يخبندان به شدت حساس است و در دماي °C ?- غده يخ مي زند و کاملاً از رشد باز مي ايستد. ميزان رشد جوانه ها از غده هاي بذري به دماي خاک بستگي دارد. رشد جوانه ها در دماي °C?بسيار کند اتفاق مي افتد، اين رشد در دماي °C ?به آهستگي صورت مي گيرد و تقريباً در °C ??بالاترين ميزان خود را خواهد داشت.(آگوستو و همکاران ????( دماي مناسب خاک براي توليد غده °C ?? – ??مي باشد. چنانچه دماي خاک به بيش از °C ??برسد رشد غده کاهش پيدا خواهد کرد و دما هاي بيش از °C ??باعث توقف رشد غده ها خواهد شد. بطور کلي تعداد غده هاي توليد شده در دما هاي پائين تر نسبت به دما هاي بالاتر بيشتر است، چراکه دماهاي بالاتر باعث رشد بيشتر غده ها و افزايش حجم آنها مي شود. در فصول رشدي که دماي هوا بيش از ?? روز بيش از ?? باشد رشد غده (عملکرد) و کيفيت محصول به شدت کاهش مي يابد.
1-1-4- خاک و کود
عملكرد و كيفيت غده سيب‌زميني تحت تأثير رقم، آب و هوا، وضعيت حاصلخيزي خاك، نوع مقدار مصرف كودهاي آلي و شيميايي است. عملكرد كمي و كيفي سيب‌زميني بستگي به تغذيه متعادل كود دارد. اگر كود (بويژه ازت) بيش از حد مصرف شود، رشد شاخ و برگ زياد شده و تشكيل و رسيدگي غده به تأخير مي‌افتد. تأخير در تشكيل و رسيدگي غده سبب كاهش نشاسته و افزايش قندهاي احيا شده گرديده و كيفيت غده براي فرآيندهاي بعدي نامناسب مي‌شود. در اين شرايط شاخ و برگ گياهان نارس از بين نمي‌رود و اين خود سبب توليد غده‌هايي با پوست كلفت و به صدمات مكانيكي طي دوران برداشت بسيار حساس مي‌شود. صدمات مكانيكي زياد، انبارداري سيب‌زميني را مشكل نموده و امكان پوسيدگي‌هاي كنترل شده افزايش مي‌يابد. كشاورزان خبره سيب‌زميني مي‌دانند كه مقدار كود و زمان مصرف آن با در نظر گرفتن منطقه كشت سيب‌زميني، طول دوره رشد و تقاضاي بازار تا چه اندازه حياتي است .. از آنجايي كه معمولاً سيب‌زميني در اراضي با بافت سبك و مواد آلي كم كشت مي‌گردد و خاك‌هاي سبك (شن لومي يا لوم شني) بطور طبيعي از نظر مواد غذايي فقير هستند بنابراين لازم است مقادير زيادي كود براي تأمين نياز غذايي سيب‌زميني مصرف شود. مصرف كود طي سال‌هاي متمادي باعث تغيير قابل ملاحظه در ميزان بعضي از عنصر غذايي در خاك مي‌شود و به اين دليل است كه برنامه كوددهي به سيب‌زميني بايستي بر اساس آزمون خاك، تجزيه بافت، عملكرد مورد انتظار و محصول سال قبل استوار و نوع محصول (زودرس ـ ديررس) استوار باشد معمولاً با دو برابر شدن محصول، جذب مواد غذايي نيز دو برابر مي‌شود. شاخ و برگ قسمتي از مواد غذايي مورد نياز توليد را جذب مي‌كنند و بقيه به هنگام برداشت، بوسيله غده از زمين خارج مي‌گردد.
1-1-5- اهميت اقتصادي سيبزميني
سيبزميني يكي از گياهان مهم در بين محصولات زراعي جهان است. جنبهي تغذيه اي،اجتماعي و اقتصادي اين گياه مهم طي سال هاي اخير اين گياه .(Paul, جالب و قابل توجه بوده است ( 1985) بيش از 200 سال است كه در ايران كشت مي گردد وروز به روز مصرف سرانه ي آن به صورت هاي مختلف افزايش يافته است . براساس آخرين آمار وزارت جهاد كشاورزي سطح زيركشت سيب زميني در ايران حدود 98 درصد آن به صورت / 189 هزار هكتار بوده كه 54.1 درصد آن ديم بوده است . ميزان توليدآبي و 4 / 6 5 ميليون سيب زميني كشور در سال 1386 حدود 2 تن بوده كه حدود 99 درصد آن از اراضي آبي و بقيهاز اراضي ديم حاصل شده است . متوسط عملكرد سيبزميني آبي كشور در سال زراعي 1386 حدود .(FAO, 25 تن در هكتار گزارش شده است ( 2008) كمتر از نيمي از كل سيب‌زميني توليد شده در جهان براي مصارف انساني مورد استفاده قرار مي‌گيرد و توليد نشاسته از سيب‌زميني در هلند، ژاپن و اروپاي شرقي رواج دارد . از نظر مكانيزاسيون و دانش فني كشت، كشورهاي ايالات متحده، هلند و سوئيس مقام‌هاي اول تا سوم را دارند صوصا با رشد جمعيت کشور روز به روز بر اهميت آن افزوده مي گردد براساس گزارش آمارنامه کشاورزي سال زراعي 85-84استان گلستان، سطح زير کشت سيب زميني در اين استان 6448 هکتار و به صورت آبي بوده است. که ميزا ن توليد اين محصول در استان 109185 تن برآورد شده است بر اساس آمارنامه كشاورزي سال 80-1379، سطح زير كشت سيب‌زميني در ايران حدود 174562 هزار هكتار مي‌باشد كه 9/97 درصد آن آبي و بقيه ديم بوده است. بيشترين سطح زير كشت مربوط به استان اردبيل با 26203 است. استان‌هاي همدان، اصفهان و فارس به ترتيب در جايگاه دوم تا چهارم هستند. اين چهار استان 44 درصد سطح زير كشت سيب‌زميني كشور را دارا مي‌باشند. متوسط عملكرد در هكتار سيب‌زميني آبي در كل كشور 20190 كيلوگرم و متوسط عملكرد ديم 9584 كيلوگرم است. بالاترين عملكرد سيب‌زميني آبي 31559 كيلوگرم مربوط به استان كهكيلويه و بويراحمد و استان‌هاي همدان، چهارمحال و بختياري و كردستان به ترتيب با متوسط عملكردهاي 27765، 26821 و 24972 كيلوگرم در هكتار در رديف‌هاي دوم تا چهارم قرار دارند
1-2-1- علايم بيماريهاي ويروسي سيبزميني
آلوده شدن سيبزميني به برخي از ويروسها بدون نشانههاي مشهود است در حالي که ابتلاي آن به برخي ويروسها به نکروز شديد و مرگ گياه ميانجامد. بسياري از ويروسهاي سيبزميني، موزاييک سبز روشن و تيره، علايم ابلقي، چروکيدگي برگها و بدشکلي ساقهها و برگها را به وجود ميآورند. همچنين، بسياري از آلودگيهاي ويروسي باعث ايجاد علايم لکه حلقوي و نقش برگ بلوطي در برگها ميگردند (ديويس، 1999). علايم مزرعهاي براي تشخيص دقيق بسياري از بيماريهاي ويروسي کافي خواهند بود به اين شرط که در منطقهاي که بيماري مورد نظر رخ ميدهد، ويروسهاي شناخته شدهاي مشاهده شوند و به کمک روشهاي تأييدي آزمايشگاهي، نوع علايم با هر ويروس ارتباط داده شود (دانش، 1379).
1-2-2- همهگيرشناسي و چرخهي بيماري
چرخهي بيماريهاي ويروسي گياهي در قياس با ديگر بيماريهاي گياهي ساده است. از زماني که ويروسها وارد گياه ميشوند، تنها از طريق ناقل يا انتقال مکانيکي به نسلهاي بعدي گياه ميزبان بقا مييابند. حشرات، ناقلهاي اصلي بيشتر ويروسهاي سيبزميني هستند. شتهها مهمترين گروه ناقلين ويروسهاي گياهي را تشکيل ميدهند. شتهي سبز هلو3 و گونههاي مهمي هستند که در سرتاسر جهان روي سيبزميني کلني تشکيل ميدهند و ويروسهاي سيبزميني را در شرايط طبيعي منتقل مينمايند. انتقال بيشتر ويروسهاي سيبزميني که از طريق شتهها صورت ميگيرد، به صورت ناپايا است. اين ويروسها طي چند ثانيه از گياهان بيمار کسب ميشوند و طي چند ثانيه به گياهان ديگر منتقل ميشوند. شتهها فقط چند ساعت پس از گرفتن ويروس از گياه آلوده، توانايي انتقال ويروس را دارند.
1-2-3- کنترل بيماريهاي ويروسي سيب زميني
درک صحيح مواردي همچون تشخيص دقيق ويروس بيمارگر، تشخيص منبع و يا منابع ويروس، شناخت ديگر گياهان زراعي که در نزديکي کشت ميشوند، حساسيت سيبزميني به ويروس و تأثيرشان بر جمعيت ناقل، شناخت اقدامهاي متداولي که در منطقه خاصي براي توليد به کار گرفته ميشوند و عوامل زيست محيطي مربوط به بقاي مايه ‌تلقيح در بافت ميزبان، امکان کنترل صحيح و کاهش زيانهاي ناشي از بيماريهاي ويروسي را در محصول فراهم ميآورند. يک راه کارآمد براي کنترل ويروسهاي سيبزميني، کاشتن گياه در ناحيهاي است كه در آنجا ويروس وجود نداشته باشد (کشت بافت. يکي از عمليترين روش هاي کنترل بيماريهاي ويروسي سيبزميني در مواردي که محصول در معرض مايه‌تلقيح ويروس قرار داشته باشد، کاشت ارقام مقاوم است. يکي ديگر از روشهاي کنترل بيماريهاي ويروسي ، کنترل ناقلين ويروسي است. مايهکوبي يک گياه با جدايه ضعيف يک ويروس ميتواند آن گياه را در برابر برخي از سويههاي قوي همان ويروس محافظت کند (شيو و لوکاس، 1991).
1-3- فرضيه ها
1. نژاد N ويروس واي سيب زميني در مزارع بيشترين گسترش را دارد.
2.سه نوع نژاد اصلي ويروس Y سيب زميني در مزارع منطقه وجود دارد.
1-4- اهداف
1)رديابي سرولوژيکي ويروس به وسيله آنتي بادي هاي پلي کلونال
2)تشخيص و تعيين نژادهاي PVY از نمونه هاي آلوده جمع آوري شده سيب زميني از استان گلستان(به وسيله روشها مولکولي )
فصل دوم
بررسي منابع
2-1- ويژگيهاي گروه پوتيويروس‏ها4
ويژگي هاي گروه پوتي ويروس ها
پوتي ويروسها گروه بزرگي از ويروس هاي گياهي مي باشند که از نظر اقتصادي مهم و داراي دامنه ميزباني وسيعي هستند.اين گروه تنها گروه شناخته شده ويروسي مي باشد که فقط از راهبرد پلي پروتئين استفاده مي کنند. اين پروتئين ها عبارتند از: 1-اندامک ويژه سيتوپلاسمي و فرفره اي شکل پروتئيني با وزن مولکولي تقريبا 70 کيلودالتون که احتمالا در همانند سازي RNA دخالت دارد. 2- اندامک ويژه سيتوپلاسمي و بدون شکل معين پروتئيني که احتمالا يک پروتئين رمزگذاري شده ويروسي است و براي انتقال ويروس توسط ناقل ضروري مي باشد. 3-اندامک هاي ويژه هسته اي پروتئيني با وزن مولکولي تقريباً 58 کيلو دالتون (پليمراز) و 49 کيلو دالتون (پروتئيناز). اين اندامک ويژه ي هسته در برخي از پوتي ويروس ها مشاهده شده است(پوررحيم وهمکاران).فوکت و همکاران (2005) بيان کردند که با توجه به نوع اندامک هاي ويژه سيتوپلاسمي ايجاد شده در سلول هاي آلوده، ويروسهايي مثل BCMV و PRSV-W اندامک هاي لوله اي 2 شکلي را توليد ميکنند که به صورت لوله ها يا پيچک ايي ديده ميشوند و يا BYMV لايه هاي مجتمع3 را توليد مي کنند و WMV هر دو ن.ع اندامک فوق را توليد مي نمايند.آنزيم هاي پروتئوليتيک پلي يروتئين ها را به 5 تا 6 پلي پپتيد شامل پروتئين هاي پوششي (CP) و غير ساختماني (ازقبيل فاکتور کمک کننده و پروتئازها) تبديل مي کنند.
پوتي ويروس ها با ذرات رشته اي شکل هستند.در خانواده Potyviridae ذرات ويروس رشته اي انعطاف پذير به طول 680 تا 900 و عرض 11 نانومتر مي باشند و ژنوم حاوي RNA تک رشته اي است که حدوداً 10 کيلو باز طول دارد و توسط حدوداً 2000 کپي از واحد پوشش (CP) احاطه شده است(جعفر پور)1382؛ باپت، 2002). برخي داراي پروتئين هاي کمکي براي انتقال توسط حشرات مي باشند. اين ويروس ها به طريق مايه زني عصاره و بوسيله شته ها به روش ناپايا منتقل مي شوند. برخي ها از طريق بذر هم منتقل ميگردند (جعفرپور، 1382).
2-1-1- ويروس واي سيبزميني
ويروس (PVY) Potato virus yاز خانوادهPotyviridae و از جنس Potyvirus بوده و داراي پيکره رشته اي خمش پذير به طول 730-684 نانومتر و عرض حدودا 11 نانومتر با تقارن مارپيچي مي باشد (دبوکس و هاتينگ، 1981). ژنوم ويروس از يک RNAي تک رشته اي مثبت (Ps-RNA) با 9704 نوکلئوتيد(Kb9/7) و وزن مولکولي106× 1/3-2/3 دالتون تشکيل شده است(ريچمن و همکاران، 1992). ژنوم PVY در انتهاي 5 خود داراي ساختمان VPg و يک دنباله پلي آدنين در انتهاي 3 مي باشد(ريچمن و همکاران، 1992).
ويروسY سيب زميني به طريق ناپايا و غير چرخشي توسط شته ها منتقل مي شود. حداقل 25 گونه شته که قادر به انتقال PVY مي باشند شناسايي شده اند که در اين ميان شته سبز هلو(Myzus persica) کاراترين آنها مي باشد(واروي، 2000).علفهاي هرز يک ساله مانند پيچک صحرايي Convulvulus، Agyranthemum و پنيرک Malva sp و علفهاي هرز دو ساله مانند تاج ريزي سياهSolanum nigrum نقش مهمي در بقاء و انتقال آلودگي در مناطقي با زمستانهاي نه چندان سرد ايفا مي کنند (اپسينو و همکاران، 1997. اسميت، 1972) اين ويروس براحتي از طريق تماس مکانيکي از گياهي به گياه ديگر نيز منتقل مي شود(د بوکس و هاتينگا، 1981)از طرفي بيان شده است که اين ويروس از طريق کنه عنکبوتي قرمز نيز منتقل مي شود.(شوکلا و همکاران، 1998).در طبيعت داراي چند نژاد مشخص است. اگر با ويروس X سيب زميني همراه باشد، PVY توليد موزاييک آژنگ (چين دار) مي کند که در آن بوته ها کوتوله و غده ها کوچک مي مانند (ايزدپناه و همکاران، 2007).ويروس PVY در توتون و ديگر گياهان زراعي انتشار جهاني دارد و از لحاظ اقتصادي يکي از مهمترين ويروس هاي سيب زميني است. PVY در طبيعت به صورت گروه هاي استريني پيچيده ديده مي شود (کاراسو و همکاران، 2009). در برخي موارد،با توجه به سويه ويروس،رقم سيب زميني و شرايط آب و هوايي منطقه،ويروس Y سيب زميني مي تواند بين 40-70 درصد خسارت وارد نمايد(Beemster&De Bokx. 1987).

شکل 2-1- الف- ساختار فيزيکي (رشتهاي خمشپذير) (بينام، 2009). ب- تصوير شماتيک از اجزاء ژنوم PVY


پاسخ دهید