3-4-3 محيط کشت آب آگار………………………………………………………………………………………….42
3-8 آناليز آماري…………………………………………………………………………………………………………………….42
فصل چهارم : نتايج و بحث
4-1 بررسي اثر ترکيبات در جلوگيري از رشد ميسليوميAlternaria spp. درون تشتک پتري……43
4-2 بررسي اثر اسپوردهي Alternaria solani درآزمايشگاه …………………………………………….46
4-3 بررسي اثر ترکيبات در کاهش شدت بيماري لکه موجي سيب‌زميني در محيط گلخانه…………..56
4-4 بررسي روش مايه‌زني با Alternaria solani درگلخانه……………………………………………….57
فصل پنجم : نتيجه گيري کلي و پيشنهادات
5-1 نتيجه گيري کلي…………………………………………………………………………………………………………77

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

5-2 پيشنهادات………………………………………………………………………………………………………………..78
منابع………………………………………………………………………………………………………………………………….79

فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 2-1 ليست ترکيبات موثر گزارش شده در جهان روي بيماري آلترناريوز سيب‌زميني………………….27
جدول 3- 1غلظت‌هاي مورد استفاده ترکيبات در شرايط آزمايشگاه ………………………………………………….37
جدول 3-2 غلظت هاي مورد استفاده ترکيبات در گلخانه……………………………………………………..40
جدول 4-1مقايسه ميانگين اثرهمزمان گونه قارچ با ترکيب شيميايي بر ميزان رشد و درصد کاهش رشد قارچ در آزمايشگاه ……………………………………………………………………………………………………………………49
جدول 4-2 مقايسه ميانگين اثرترکيب بر ميزان رشد و درصد بازدارندگي رشد دو گونه‌ي قارچي
Alternaria solani و Alternaria alternata در شرايط آزمايشگاه………………………………………49
جدول4-3 بررسي ميزان تندش اسپور Alternaria alternataدر مقابل غلظت هاي متفاوت داکونيل51
جدول4-4 جدول مقايسه ميانگين اثر ترکيب شيميايي بر شدت بيماري و درصد کاهش شدت بيماري ناشي از Alternaria solani در گلخانه…………………………………………………………………………………..63
جدول 4-5 مقايسه ميانگين اثر ترکيب شيميايي بر شدت بيماري و درصد کاهش شدت بيماري در گونهAlternaria alternata ………………………………………………………………………………………………..64
جدول4-6 جدول تجزيه واريانس اثر ترکيب شيميايي ومايه زني بر شدت بيماري و درصد کاهش شدت بيماري در گونه Alternaria solani در محيط گلخانه………………………………………………………………..69
جدول4-7 مقايسه ميانگين اثر مايه‌زني بر شدت بيماري و درصد کاهش
بيماري Alternaria solani درمحيط گلخانه……………………………………………………………………………69
جدول 4-8 مقايسه ميانگين اثر متقابل مايه‌زني با توئين و ترکيب شيميايي در ميزان شدت بيماري و درصد کاهش شدت بيماري ناشي از گونه Alternaria solani ……………………………………………………………70
جدول4-9 مقايسه ميانگين اثر متقابل مايه‌زني بدون توئين و ترکيب شيميايي در ميزان شدت بيماري و درصد کاهش شدت بيماري ناشي از …………………………………………..Alternaria solani71
جدول4-10تاثير سموم رورال‌تي‌اس و داکونيل با روشهاي مختلف بر روي
گونه Alternaria alternata ……………………………………………………………………….76
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 4-1 نمودار ميانگين ميزان رشد در دو گونه قارچي Alternaria solani و
Alternaria alternata………………………………………………………………………………52
نمودار 4-2 نمودار ميانگين درصد بازدارندگي دو گونه قارچي…………………………………………………………53
نمودار 4-3 اثر متقابل ترکيب شيميايي بر ميزان رشد دو گونه قارچي در شرايط آزمايشگاه………………….54
نمودار4-4 نمودار اثر متقابل ترکيب شيميايي بر ميزان درصد بازدارندگي از رشد دو گونه‌ي
قارچي در شرايط آزمايشگاه……………………………………………………………………………………………………….55
نمودار 4-5 مقايسه ميانگين اثر ترکيب شيميايي بر شدت بيماري ناشي از Alternaria solani. …. 65
نمودار 4-6 مقايسه ميانگين اثر ترکيب شيميايي بر درصد کاهش بيماري A. solani………………….66
نمودار 4-7 مقايسه ميانگين اثر ترکيب شيميايي بر شدت بيماري ناشي از Alternaria alternata …67
نمودار 4-8 مقايسه ميانگين اثر ترکيب شيميايي بر درصد کاهش بيماري ناشي از
Alternaria alternata…………………………………………………………………………….68
نمودار 4-9 مقايسه ميانگين اثر تلقيح بر شدت بيماري ناشي از قارچ Alternaria solani ………..72
نمودار 4-10 مقايسه ميانگين اثر تلقيح بر درصد کاهش شدت بيماري ناشي از Alternaria solani73
نمودار 4-11 مقايسه ميانگين اثر متقابل ترکيب شيميايي و مايه‌زني درشدت بيماري قارچ
Alternaria solani. ………………………………………………………………………………..74
نمودار 4-12 مقايسه ميانگين اثر متقابل ترکيب شيميايي ومايه‌زني در درصد کاهش بيماري ناشي از قارچ
……………………………………………………………………….Alternaria solani 75
فهرست اشکال
عنوان صفحه
شکل 2-1 اسپور قارچ Alternaria solani و Alternaria alternata ……………………6
شکل 2-2 علائم بيماري لکه موجي سيب زميني…………………………………………………………………….7
شکل 2-3 چرخه بيماري ناشي از گونه هاي آلترناريا……………………………………………………………….9
شکل 4-1 ميزان رشد ميسليومي قارچ در تيمار با ترکيبات مختلف……………………………………………46
شکل 4-2 ميزان شدت بيماري قارچ در تيمار با ترکيبات مختلف در محيط گلخانه……………………..59
چکيده
بيماري لکه موجي يکي از بيماري‌هاي مهم و رايج بوده که در اکثر گياهان خانواده سولاناسه ايجاد بيماري مي‌نمايد. هم اکنون در ايران اين بيماري مزارع سيب‌زميني را بطور همه گير تهديد مي نمايد. امروزه بدليل گسترش اين بيماري در مزارع سيب زميني و هم‌چنين خسارت ترکيبات سمي به محيط زيست و انسانها استفاده از ترکيبات غير سمي در کنترل لکه موجي سيب‌زميني بسيار حائز اهميت است. در اين پژوهش تاثير نمکهاي بيکربنات سديم (NaHco3)، کلريد کلسيم (CaCl2)، قارچکشهاي رورال‌تي‌اس و داکونيل، ترکيب بيولوژيک باسيلکس و همچنين روغن ميخک بر روي محيط کشتPDA در ميزان رشد گونه هاي Alternaria solani و A. alternataمورد بررسي قرار گرفت. نتايج نشان داد که همه قارچکشهاي مورد آزمايش بجز داکونيل در بازدارندگي رشد ميسليومي اين دو گونه موثر است. تفاوتهايي از نظر اثر بر سرعت رشد پرگنه قارچ در محيط آزمايشگاه دارا مي‌باشند. قابل ذکر است که ميزان بازدارندگي بسته به نوع ترکيب و گونه قارچي متفاوت بود. بيشترين بازدارندگي مربوط به قارچکش رورال‌تي‌اس با غلظت 30 پي‌پي‌ام‌ و نمک بيکربنات سديم با غلظت 35 ميلي‌گرم بر ميلي‌ليتر بود که موجب توقف کامل از رشد ميسليوم در دو گونه قارچي مذکور در شرايط آزمايشگاه شده است. به طور کلي نتايج حاصل از اين پژوهش در محيط آزمايشگاه نشان داد که افزايش غلظت ترکيبات با ميزان جلوگيري از رشد ميسليومي قارچهاي A. solani و A. alternata رابطه مستقيم دارد و همچنين تاثير ترکيبات مورد آزمايش درکاهش
رشد A. solani بيشتر از A. alternata بود. در قسمت ديگري از اين پژوهش ميزان تاثير اين ترکيبات در کاهش شدت بيماري ناشي از گونه‌هاي قارچي مذکور روي رقم آگريا مورد بررسي قرار گرفت. نتايج آزمايشات گلخانه اي حاکي از تاثير قابل توجه ترکيبات مورد بحث در کاهش ميزان بيماري لکه موجي سيب‌زميني بود. حداکثر تاثير رورال‌تي‌اس، داکونيل، بيکربنات سديم، کلريد کلسيم، باسيلکس و روغن ميخک در کاهش شدت بيماري به ترتيب 33/88 ، 93 ، 33/92، 93 ، 33/70 و 74 درصد بود. اين بررسي مشخص نمود که تاثير ترکيبات مورد آزمايش در محيط گلخانه در کنترل بيماري ناشي از A. alternataبيشتر از A. solani بود. به طور کلي نتايج نشان داد که استفاده از بيکربنات سديم، باسيلکس و روغن ميخک علاوه بر سموم شيميايي در کنترل بيماري لکه موجي سيب زميني اميد بخش مي‌باشد.
کلمات کليدي: لکه موجي سيب زميني، Alternaria solani ،Alternaria alternata
فصل اول
مقدمه
سيب زميني گياهي است با ارزش غذايي بالا که از نظر توليد و مصرف در جهان پس ازگندم، ذرت، برنج و جو مقام پنجم را دارد و در ايران پس از گندم مقام دوم را بخود اختصاص داده است. سيب زميني به علت قدرت توليد بالا و سازگاري با دامنه بسيار وسيعي از اقليم ها و به عنوان يک منبع غذايي، توليد آن رو به افزايش است. ميزان توليد سيب زميني در کشور 71/4 ميليون تن گزارش شده است. اين محصول از جايگاه ويژه‌اي در کشورمان برخوردار است بطوريکه، از ميان 140 کشور که هر ساله اين محصول را توليد مي‌کنند، ايران رتبه سيزدهم جهاني را دارا است (شهبازي و همکاران، 1390).
بر اساس آمار منتشر شده در سال زراعي 90-89 سطح زير کشت سيب زميني در ايران مجموعا برابر با 186 هزار هکتار، ميزان کل محصول توليد شده 5/7 ميليون تن و ميزان عملکرد محصول به طور متوسط بين 2/30067 کيلوگرم در هکتار (کشت آبي) تا 8/9858 کيلوگرم در هکتار (کشت ديم) بوده است. سطح زير کشت سيب‌زميني در استان خراسان رضوي برابر با 5869 هکتار، مقدار توليد محصول 41/168 تن و متوسط عملکرد محصول 96/28630 کيلو گرم در هکتار بوده است (آمارنامه کشاورزي 1390-1389).
سازمان خواروبار جهاني، سيب‌زميني را به‌عنوان يك محصول كشاورزي اشتغال‌زا و تامين‌كننده امنيت غذايي در دنيا معرفي مي‌کند. بنا بر اظهارات مقامات ارشد فائو اهميت سيب‌زميني در امنيت غذايي صدها ميليون نفر از مردم دنيا و به‌ويژه ساكنان كشورهاي در حال توسعه كه سرانه مصرف ساليانه آنها بيش از 20 كيلوگرم است، ناديده گرفته شده و به اين خاطر سازمان خواروبار جهاني، براي تاكيد بر اهميت اين محصول و احياي آن سال 2008 ميلادي را سال بين‌المللي سيب‌زميني اعلام كرد. گفتني است، طبق آمار و ارقام سازمان خواروبار جهاني بيشترين توليد سيب‌زميني در سال 2005 ميلادي به ترتيب به چين، روسيه و هند اختصاص داشته و ايران در اين رتبه‌بندي، مقام سيزدهم را بين كشورهاي دنيا دارد. سازگاري اين گياه به شرايط آب و هوايي مناطق مختلف به گونه‌اي است که هم اکنون در بيش از ??? کشور جهان، سيب زميني توليد مي‌شود، با اين حال به دليل اثرات محدود کننده‌ي تنش‌هاي مختلف نظير کم آبي و خشکي و نيز حرارت بالا، بيشترين ميزان توليد و عملکرد اين گياه در کشورهاي مناطق معتدله حاصل مي‌شود (کاظمي و همکاران، 1390).
تقريبا 160 بيماري در مورد سيب زميني وجود دارد که حدود 50 بيماري قارچي، 30 بيماري ويروسي، 10 بيماري باکتريايي، حدود 50 بيماري هم ناشي از عوامل نا شناخته مي باشند (جعفر‌پور، 1370).
در اين پژوهش از رقم آگريا بدليل فراواني و غالب بودن اين رقم در منطقه استفاده کرديم.
بيماريهاي ناشي از آلترناريا از متداول ترين بيماري ها در گياهان متعدد در سر تا سر دنياست. اين بيماري‌ها روي برگ، ساقه، گل و ميوه عمدتا گياهان يکساله اثر مي کنند. خسارت هايي که بر اثر آلترنارياهاي مختلف روي ميزبان ها ايجاد مي شود، بالاترين جايگاه را بين هر يک از بيماريها دارد (ايزدپناه و همکاران،1389).
بيماري لکه موجي سيب زميني با عامل A. solani و A. alternataيکي از رايج‌ترين بيماريهاي سيب زميني در مناطق سيب زميني کاري است. ميزبانهاي اصلي آن درگياهان سولاناسه1 سيب زميني، گوجه‌فرنگي و فلفل هستند(نيرگارد2، 1945). اين بيماري بيشترين خسارت را به سيب‌زميني و گوجه‌فرنگي در آمريکا، استراليا، فلسطين، انگليس و هند وارد ميکند (شهبازي و همکاران، 1390).
ساليانه بين 38 تا 78 درصد محصول گوجه فرنگي و سيب‌زميني درجهان در اثر اين بيماري از بين
مي رود (داتار و همکاران3،1970؛ جونز و همکاران4،1993؛ باسو5، 1974). زخمهاي بوجود آمده در اثر لکه موجي روي غده داراي شکل گرد و نامنظم و کمي فرورفته بوده و اغلب با يک حاشيه به رنگ ارغواني تا قهوه اي تيره احاطه شده اند. بافتهاي زيرين لکه ها چرمي، کرکي و خشک شده و معمولا به رنگ قهوه اي تيره در مي آيند. زخم ها کيفيت و بازار پسندي غده را کاهش مي دهد و عمدتا روي ارقام پوست سفيد و قرمز که براي چيپس مصرف مي شوند، ايجاد مشکل مي‌کند (روشندل و همکاران،1388). اين بيماري در انبار از طريق زخم موجود در غده‌ها سبب آلودگي و ايجاد پوسيدگي خشک مي‌شود (فرانس و همکاران6، 2001).
با توجه به اهميت بيماري لکه موجي در استان خراسان رضوي و ايجاد خسارت ‌هاي زيست محيطي بر اثر باقي ماندن سموم شيميايي بر روي گياهان و عدم مديريت صحيح مبارزه شيميايي، استفاده از ترکيبات غير سمي و معدني به عنوان راهکار نويني براي جايگزيني سموم شيميايي توصيه شده است و در اين پژوهش بررسي هايي روي چند ترکيب شيميايي شامل رورال‌تي‌اس‌، داکونيل ، بيکربنات سديم، کلريد کلسيم، باسيلکس و هم چنين روغن ميخک براي بازدارنگي از رشدگونه‌هاي قارچي A. solani وA. alternata در محيط آزمايشگاه و گلخانه پرداخته شده است.
فصل دوم
مروري بر تحقيقات گذشته
2-1 مديريت بيماري ناشي از گونه هاي Alternaria spp. :
بيماري‌هاي حاصل از آلترناريا عمدتا با استفاده از ارقام مقاوم، بذر عاري از بيماري يا تيمار شده، و سم پاشي با قارچکشهاي مناسب کنترل مي شود. کودهاي نيتروژني معمولا ميزان آلودگي به آلترناريا را کاهش مي دهد. تناوب زراعي، حذف و سوزاندن بقاياي گياهي آلوده و ريشه کني علف‌هاي هرز ميزبان به کاهش بيماري براي کشت بعدي محصولات حساس کمک مي کند (ايزد‌پناه و همکاران،1389).
2-2 عامل بيماري
A. solaniداراي کنيدي‌هايي با ديواره عرضي مورب و بعضي از آنها داراي ديواره طولي هستند. اسپورها معمولا به طور انفرادي توليد مي شوند، اما مي توانند زنجير وار نيز باشند. اسپورها راست و يا تقريبا خميده هستند و تنه آنها بيضوي تا کشيده است و به تدريج تا رسيدن به نوک دراز، باريک مي شوند (رجبي،1379).
کلني‌ها اکثرا قهوه اي بي‌رنگ هستند. کنيدي انفرادي، مستقيم يا به حالت چماقي وارونه است. واريته هايي که داراي برگهاي نازک هستند براي بيماري لکه موجي داراي شرايط مساعد تري مي باشند (اليس7 ، 1971).
A. alternataکلني‌ها معمولا سياه و يا گاهي خاکستري هستند. کنيديوفورها به صورت منفرد، ساده و انشعابي رشد مي کنند. معمولا داراي چندين ديواره طولي هستند و يکي از بزرگترين ساپروفيت هايي است که در اکثرگياهان، مواد غذايي، خاک و يا بافت گياهي به صورت جهاني يافت مي‌شود.
الف ب
شکل2-1: اسپور A. solani (الف)، اسپورA. alternata (ب)
2-3 علائم بيماري لکه موجي:
علائم برگي لکه موجي شامل ظهور نقاط کوچک به قطر 5/1 ميلي متر يا کمتر، به شکل گرد و به رنگ قهوه‌اي تيره روي برگهاي پاييني(برگهاي پير) است که اين نقاط به تدريج توسعه يافته و قطر آنها به 9 ميلي متر وگاهي به 5/1 سانتي مترمي رسد. اين نقاط محدود به رگبرگها بوده و ايجاد لکه هاي زاويه‌دار مي کند. سطح لکه‌هاي روي برگ با يکسري حلقه هاي متحدالمرکز پوشيده شده است و به همين علت بيماري به نام لکه موجي و يا لکه چشم گاوي گفته مي شود.گياهان آلوده بسرعت برگهاي خود را از دست مي‌دهند و ميزان توليد محصول در واحد سطح بسرعت کاهش مي يابد. (شرف و همکاران8، 1986).
شکل2-2: علائم بيماري لکه موجي بر روي گياه سيب‌زميني
2-4 چرخه بيماري و زيست شناسي
عامل بيماري لکه موجي به صورت اسپور و ميسليوم در بين بقاياي گياهي آلوده، خاک، غده هاي سيب‌زميني و ساير گياهان خانواده سولاناسه وعلفهاي هرز بقا مي‌يابند. شکل زمستان گذران قارچ A. solani مي‌تواند در دامنه وسيعي از شرايط محيطي توانايي بقا داشته باشد. قارچ در بهار توليد اسپور مي کند که اين اسپورها به عنوان ماده تلقيح اوليه براي شروع آلودگي محسوب مي شوند. در مزارعي که آلودگي به لکه موجي در فصل زراعي قبل وجود داشته است، مجددا سيب زميني کاشته شود، امکان آلودگي بالا مي رود چون احتمالا منبع آلودگي زيادي از فصل قبل باقي مانده است. ماده تلقيح به سادگي درون هر مزرعه و بين مزارع مختلف منتقل مي شود چون اسپورها به سادگي با باد، جريان هوا، گرد و خاک از مزارع بلند شده و همراه با باد، قطرات باران و آب آبياري منتقل مي شوند. (رجبي، 1379)
اسپورهايA. solani روي گياه سيب زميني و بقاياي گياهي، در دماي بين 30-5 درجه سلسيوس، رشد مي‌کند ولي دماي بهينه رشد آن 20 درجه سلسيوس است. خشک شدن ومرطوب شدن‌هاي متناوب و وجود دماي مناسب در اين فاصله، شرايط مناسب براي توليد اسپور است. برگهايي که بطور پيوسته مرطوب و يا خشک باشند، تعداد اسپور کمي روي آنها ايجاد مي شود. پراکنش ماده‌تلقيح از يک الگوي روزانه پيروي مي کند. مرطوب شدن برگ توسط شبنم وخشک شدن مجدد آن با افزايش سرعت باد موجب افزايش اسپورهاي موجود در هوا ميشود. بيشترين تعداد اسپور موجود در هوا صبحگاه است و اواخر بعد‌از‌ظهر وشب تعداد آن کاهش
مي‌يابد. در طول يک فصل رشد، چرخه زندگي لکه موجي چندين بار تکرار مي‌شود. انتشار ثانويه بيمارگر مصادف با توليد اسپور روي لکه ها است که بعدا اسپورها به برگهاي مجاور و گياهان مجاور هم منتقل
مي‌شوند. شرايط مساعد براي انتشار ثانويه بيماري، تناوب دوره خشک و مرطوب بودن برگها و رطوبت نسبي بالا است. در اوايل فصل رشد، بيماري توسعه آرامي دارد اما مقدار پراکنش بيمارگر بعد از گلدهي افزايش
مي‌يابد. در اواخر فصل رشد، لکه هاي حاصل از لکه موجي روي شاخ و برگهايي که سموم حفاظتي روي آنها استفاده نشده است به سرعت افزايش مي‌يابد. بيمارگر از طريق عدسکها و زخمهاي مکانيکي که به پوست وارد شده است به درون غده ها نفوذ مي کند ولي بروز آلودگي نياز به رطوبت آزاد دارد. غده ها در حين برداشت به اسپورهاي بيمارگر آلوده مي‌شوند. اسپورهاي زنده مي توانند در سطح خاک تجمع يافته و يا در بوته هاي مرده وجود داشته باشند. آلودگي در غده هاي نابالغ و در ارقام پوست سفيد يا پوست قرمز معمول است، چون اين ارقام حساس به خراشيدگي و زخمي شدن در حين برداشت هستند. خشن بودن بافت خاک و رطوبت زياد خاک در زمان برداشت باعث مساعد شدن شرايط آلودگي مي شود. زخم‌ها مي‌توانند در شرايط انبار هم توسعه يابند و غده‌هاي آلوده بسته به شرايط انبار و شدت بيماري مي‌توانند دچار چين خوردگي و چروکيدگي شوند. زخم هاي حاصل از لکه موجي روي غده ها بر خلاف زخم هاي بادزدگي نمي توانند به مکان مناسبي براي ساير ارگانيسم هاي ثانويه عامل پوسيدگي تبديل شوند (رجبي،1379)(شکل 2-3).
شکل2-3 : چرخه بيماري گونه هاي ناشي از آلترناريا
2-5 تاريخچه بيماري لکه موجي
بيماري لکه موجي يکي از بيماريهاي مهم سيب زميني در سراسر جهان بشمار مي آيد. اين بيماري انتشار جهاني دارد و در بسياري از کشورها اهميت ويژه اي دارد. در اکثر کشورها مانند هند،ايتاليا، پرو، آمريکا عامل بيماري لکه موجي را با نام علمي A. solani معرفي نموده اند اما اين بيماري با گونه هاي ديگري غير از گونه مذکور نيز از برخي کشورها گزارش شده است. در کشور کانادا گونه‌ي عامل بيماري‌زا A. tenuis معرفي کرده است (ريچ،91983) در کشور برزيل نيز عامل بيماري را گونه‌يA. alternataگزارش نموده اند (بويتکس و همکاران10،1994).
عامل اين بيماري از مناطق مختلف سيب زميني کاري مانند اردبيل، دماوند، صفي آباد (دزفول) و شيراز تحت نام علمي A. solani شناسايي و معرفي شده است (شهبازي و همکاران، 1390).
نتايج حاصل از مطالعات در منطقه فريدن اصفهان نشان داد که دو گونه ي A. alternata وA. solani در ايجاد بيماري در اين منطقه دخيل بوده اند که گونه‌يA. alternata با 92 درصد گونه‌ي غالب در ايجاد بيماري در اين استان بشمار مي‌آيد، سپس گونه‌يA. solani با هشت درصد در درجه دوم اهميت قرارداشته است (نصر اصفهاني و همکاران، 1389 ).
2-6 ترکيبات مورد استفاده در اين پژوهش:
از قارچکشهاي ايپروديون + کاربندازيم با نام تجاري رورال‌تي‌اس و کلروتالونيل با نام تجاري داکونيل، ترکيب بيولوژيک باسيلکس، نمکهاي بيکربنات سديم(NaHco3) و کلريد کلسيم (CaCl2) و روغن ميخک استفاده شده است.
2-7 راه کارهاي مديريت لکه موجي
لکه موجي از عمده ترين بيماريهاي لکه برگي مي‌باشد که آسيب زيادي چه در مرحله توليد در مزرعه و چه در زمان انبارداري به محصول وارد مي‌کند. اين بيماري مي تواند علاوه بر کاهش عملکرد محصول، باعث کاهش کيفيت و اندازه غده، کاهش درصد ماده خشک غده و بازار پسندي محصول شوند. اولين علائم لکه موجي در برخي مناطق معمولا در اواسط فصل رشد مشاهده مي شود و گاهي تنها پس از رسيدن بوته به مرحله پيري بروز مي‌کند. زمان وقوع اين بيماري و ارتباط آن با ميزان خسارت به محصول، بسته به منطقه و الگوي آب و هوايي هر سال و ميزان موثر بودن راههاي کنترل اعمال شده توسط مدير مزرعه متغير است. (روشندل و همکاران، 1388).
لکه موجي هر ساله در بيشتر مناطق توليد سيب زميني وجود دارد. اين بيماري تنها زماني روي عملکرد تاثير منفي مي گذارد که ميزان رطوبت در سطح برگها در اثر بارندگي، مه، شبنم و يا آبياري زياد باشد.اين شرايط باعث ظهور سريع علائم و توسعه بيماري مي‌شود. در شرق آمريکاي شمالي آلودگي غده ها و شاخ و برگ داراي اهميت است. اما در غرب آمريکا خصوصا مناطق توليد سيب زميني کوه راکي، آلودگي غده داراي اهميت اقتصادي بيشتري نسبت به آلودگي هاي برگي است (روشندل و همکاران،1388).
در گلخانه، آلودگي به گونه هاي A. solani را ميتوان با پوشاندن گلخانه با ورقه هاي جاذب UV کاهش داد، زيرا جلوگيري از ورود UV به گلخانه از توليد هاگ در اين قارچ جلوگيري مي‌کند (ايزد پناه و همکاران، 1389).
برنامه درست وموثر مديريت اين بيماري بخش ضروري هر برنامه مديريت مزرعه در اغلب نقاط توليد سيب‌زميني در دنيا است. مديريت لکه موجي سيب زميني نيازمند تلفيق روشهاي زراعي و ساير روشهاي کنترل در جهت به حداقل رساندن منبع بيمارگر و جلوگيري از توسعه بيماري در مزرعه است. مديريت تلفيقي بيماري فوق شامل اقدامات و تدابير مناسب قبل از کاشت، اتخاذ راه کارهاي مناسب در طول رشد گياه و دقت در مرحله برداشت است. استفاده از قارچکشهاي برگي يکي از اجزا مهم مديريت تلفيقي بيماري است (روشندل و همکاران،1388).
2-7-1تدابير مديريت قبل از کشت
2-7-1-1انتخاب رقم
انتخاب رقم مناسب که داراي مقاومت بالا به بيماري بوده و از لحاظ بازار پسندي و توليد مناسب باشد، از مهمترين اجزاء مديريت تلفيقي بيماري است. انتخاب رقم مناسب مي تواند تعداد دفعات مورد نياز استفاده از قارچکش براي کنترل بيماري را کاهش دهد که اين امر خود موجب کاهش هزينه‌ي کل مديريت
مي‌شود. لکه موجي سيب‌زميني عمدتاً در قسمتهاي پايين بوته و در برگهاي پير شيوع دارد، به همين دليل بيماري در ارقام زودرس که سريعتر به مرحله پيري مي رسند پيشرفت سريعتري نسبت به ارقام دير‌رس دارد (روشندل و همکاران، 1388).
2-7-1-2 انتخاب مزرعه
انتخاب مزرعه داراي زهکشي و حاصلخيزي مناسب هميشه باعث بهبود شرايط سلامت سيب زميني
مي‌شود. مزارعي که حاشيه‌ي آنها بوسيله‌ي درخت و يا ساير موانع طبيعي مسدود شده است، جريان هوا در آنها کم مي‌شود که اين امر موجب دشوار‌تر شدن کنترل بيماريهاي برگي مي‌شود. چنانچه مزارع، سمپاشي هوايي شوند بايد از کاشت سيب زميني در زمين‌هايي که اطراف آنها درخت کاشته شده و يا نزديک سيم هاي برق است اجتناب شود. مزارعي که براي کاشت سيب زميني انتخاب مي شوند، بايد حتي الامکان در 3-2 سال گذشته هم در آنها سيب‌زميني کاشته نشده باشد. تناوب بلند مدت با غلات و لگومها باعث به حداقل رساندن مقدار ماده‌تلقيح زمستان گذران قارچ عامل لکه موجي باقيمانده از سالهاي قبل مي‌شود (روشندل و همکاران، 1388).
2-7-1-3 از بين بردن ماده تلقيح زمستان گذران
منابع زمستان‌گذران بيمارگر عامل لکه موجي بايد شناسايي شده وقبل از کاشت جديد و قبل ازظهور بيمارگر بايد از بين برده شوند.
2-7-2 مديريت در طول رشد گياه

2-7-2-1 کنترل آفات و بيماريها: گياهاني که نسبت به ساير بيماريها نظير پژمردگي ورتيسيليومي، شانکر ريزوکتونيايي ساقه، نماتد‌هاي انگل گياهي و يا عوامل پوسيدگي بذر، آلوده مي شوند، دچار تنش شده و نسبت به گياهان سالم، به بيماري لکه موجي حساس‌تر هستند. علاوه بر بيماريها، تنش هاي مرتبط با تغذيه‌ي حشرات مثل سوسک کلرادوي سيب زميني و زنجرکها باعث توسعه‌ي بيشتر لکه موجي مي‌شوند. آفات فوق علاوه بر ايجاد تنش مي‌توانند نقش مهمي در پراکنش موضعي ماده تلقيح بيماري ايفا کنند. علفهاي هرز از طريق رقابت براي فضا، نور، مواد غذايي، و آب باعث ايجاد تنش در گياه مي‌شوند. رشد بيش از حد علفهاي هرز مي تواند باعث کاهش حرکت هوا و توقف جريان هوا در سايه انداز گياه سيب‌زميني در مزرعه شود. اين وضعيت باعث طولاني تر شدن دوره رطوبت برگ ومساعد شدن شرايط براي شکل گيري اسپورها، جوانه زني اسپور و آلودگي بيشتر به بيماري لکه موجي مي‌گردد. خاکدهي علاوه بر اينکه باعث کنترل علفهاي هرز در ابتداي فصل مي‌شود، روي غده هاي در حال رشد در خاک، را هم به مقدار کافي با خاک مي پوشاند که اين عمل موجب مي‌گردد آلودگي‌هاي بعدي در طول فصل که با اسپور هاي شسته شده از برگها بوجود مي آيد را کاهش دهد (روشندل و همکاران، 1388).
2-7-2-2 کود دهي
تغذيه‌ي ميزبان گياهي نقش مهمي در جلوگيري از گسترش بيماري لکه موجي دارد. کمبود نيتروژن و فسفر باعث افزايش حساسيت به اين بيماري مي شود. توازن کود‌دهي بايد به گونه‌اي برقرار باشد که ضمن بر طرف کردن نياز گياه موجب تاخير در بلوغ و افزايش حساسيت به لکه موجي نشود (روشندل و همکاران، 1388).
2-7-2-3 آبياري
آبياري نقش مهمي در گسترش لکه موجي دارد. آبياري باراني موجب مي‌شود به طور دوره‌اي شاخ و برگ گياه مرطوب شودو شبنم به طور دائم وجود داشته باشد، که اين فرآيند سبب مي شود، شرايط مساعد بروز لکه موجي، يعني دوره هاي متناوب خشکي و رطوبت فراهم شود. آبياري بيش از حد باعث ضعيف شدن پشته‌ها و بيرون آمدن غده ها از خاک و نهايتا منجر به قرار گرفتن غده ها در معرض آلودگي مي‌شود، همچنين آبياري بيش از حد سبب تخليه نيترات از ناحيه ريشه مي‌گردد. کمبود نيتروژن باعث پيري زودرس سيب زميني و افزايش حساسيت به لکه موجي و مشکل تر شدن عمليات کنترل بيماري مي‌شود (روشندل و همکاران، 1388).
2-7-2-4 برنامه پيش آگاهي بيماري
تا‌کنون چندين برنامه پيش آگاهي طراحي شده که مي‌توانند در صورت مساعد بودن شرايط آب و هوايي براي پيشترفت بيماري، زمان وقوع بيماري را پيش‌بيني کرده و از اين طريق به مديريت بيماري کمک کنند. برخي از اين مدلها بر اساس شرايط آب و هوايي نظير دما، رطوبت، مقدار بارش و آبياري طراحي شده‌اند. اطلاعات فوق با نصب باران سنج و ترموهيدرو‌گراف در مزرعه جمع‌آوري مي‌شوند. سپس اين داده ها به يک ميکروکامپيوتر منتقل مي شوند. دستگاههايي نيز ساخته شده که داراي تجهيزات جمع آوري اطلاعات و ادوات پيش آگاهي هستند و پس از قرار دادن در مزرعه به صورت خودکار اطلاعات آب و هوايي را ثبت مي کنند. در کلرادو يک مدل ساده که بر مبناي درجه-روز کار مي کند براي پيش‌آگاهي ظهور اولين علائم لکه موجي، طراحي شده است. در اين مدل تعداد درجه حرارتهاي بالاي 7 درجه سانتي گراد پس از ظهور بوته در روزهاي مختلف جمع‌آوري مي‌شوند. بر اساس اين مدل، اولين لکه هاي بيماري لکه موجي در 650 درجه – روز در دره سن لوئيس11 و در 1125 درجه-روز در شمال کلرادو ديده شده است. سم پاشي با قارچکشهاي مناسب در آستانه اين درجه- روزها شروع مي‌شود. مدل ديگر پيش آگاهي لکه موجي در اوايل فصل که در ويسکانسين طراحي شده است بر مبناي بالا رفتن تعداد اسپور قارچ عامل لکه موجي،A. solani موجود در هوا و تجمع 300 روز فيزيولوژيکي از زمان ظهور بوته طراحي شده است. سم پاشي با قارچکش پس از 300 روز فيزيولوژيکي شروع شده و سمپاشي‌هاي بعدي بر مبناي شمارش تجمعي روزهاي فيزيولوژيکي به علاوه داده هاي دماي روزانه، رطوبت نسبي و مقدار آبياري توصيه مي‌شود. سمپاشي عليه لکه موجي با استفاده از مدل پيش‌آگاهي تنها زماني انجام خواهد گرفت که مقدار ماده تلقيح هوازاد بيمارگر بالا رفته باشد (روشندل و همکاران، 1388).
در ايالات ويسکانسين آمريکا يک سيستم پيش آگاهي براي بيماري لکه موجي وجود دارد که با استفاده از ميکروکامپيوترهايي نظير Potato Crop Management به صورت يک دستگاه خودکار ابداع شده است که به صورت تجاري توسط شرکتهاي مختلف ساخته شده است. سيستم هاي پيش‌آگاهي مي‌تواند باعث بهينه شدن کنترل بيماري از طريق کاهش دفعات سم‌پاشي و استفاده کمتر از قارچکش‌ها شود (روشندل و همکاران، 1388).
2-8 کنترل لکه موجي سيب زميني
تحقيقات زيادي در جهت کنترل بيماري لکه موجي سيب زميني با عاملA. solani و A. alternata در جهان بوسيله قارچکش ‌هاي شيميايي مختلف انجام شده است. شريفي و همکاران (1385) به ارزيابي اثر دوازده قارچکش در کنترل بيماري لکه موجي سيب زميني با عامل بيماريalternata .A در شرايط آزمايشگاهي پرداختند. قارچکش‌هاي مذکور شامل اکسي کلرور مس (ميشوکاپ)، ايپروديون+ کاربندازيم (رورال‌تي‌اس)، فاموکسادون+سيموکسانيل(اکويشين پرو)، پروپيکونازول(تيلت)، تريفلويزل(تريفيمين)، کاربندازيم(باويستين)، فلوديوکسانيل (سلست)، مانکوزب(ديتان‌ام45)، بنوميل(نبليت)، کاپتان(ارتوسايد‌کاپتان)، پنکونازول(توپاس) و بتوکونازول(راکسيل) است. نتايج بررسي‌ها نشان داد بين تيمارهاي قارچکش با تيمار شاهد در سطح يک درصد اختلاف معني‌دار وجود دارد. کمترين رشد کلوني در تيمارهاي مانکوزب(ديتان‌ام‌45)، پنکونازول(توپاس)، پروپيکونازول(تيلت) و فلوديوکسانيل(سلست) در غلظت 2000 پي‌پي‌ام به ترتيب اندازه‌گيري شده است.


پاسخ دهید