9-3 کاشت بذور38
10-3 آبياري و جوانه زني بذور38
11-3 اجراي آزمايش در مرحله ي گياهچه اي39
12-3 اندازه گيري طول ساقه چه و ريشه چه40
13-3 اندازه گيري رنگيزه هاي فتوسنتزي41
فصل چهارم: نتايج43
1-4 نتايج بادرنجبويه44
1-1-4جوانه زني44
2-1-4 طول ريشه چه45
3-1-4 طول ساقه چه46
4-1-4 کلروفيل a47
5-1-4 کلروفيل b48
6-1-4 کاروتنوئيدها49
2-4 نتايج نعناع فلفلي50
1-2-4 جوانه زني51
2-2-4 طول ريشه چه51
3-2-4 طول ساقه چه52
4-2-4 کلروفيل a53

5-2-4 کلروفيل b54
6-2-4 کاروتنوئيدها55
3-4 نتايج سنبل الطيب57
1-3-4 جوانه زني57
2-3-4 طول ريشه چه58
3-3-4 طول ساقه چه59
4-3-4 کلروفيل a60
5-3-4 کلروفيل b61
6-3-4 کاروتنوئيدها62
فصل پنجم: بحث و نتيجه گيري64
1-5 بحث64
2-5 نتايج بادرنجبويه66
1-2-5 جوانه زني66
2-2-5 طول ريشه چه67
3-2-5 طول ساقه چه68
4-2-5 کلروفيل a و b69
5-2-5 کاروتنوئيدها69
3-5 نتايج نعناع فلفلي71
1-3-5 جوانه زني71
2-3-5 طول ريشه چه71
3-3-5 طول ساقه چه72
4-3-5 کلروفيل a و b72
5-3-5 کاروتنوئيدها73
4-5 نتايج سنبل الطيب75
1-4-5 جوانه زني75
2-4-5 طول ريشه چه76
3-4-5 طول ساقه چه76
4-4-5 کلروفيل a و b77
5-4-5 کاروتنوئيدها77
5-5 نتيجه گيري78
پيشنهادات80
منابعأ‌
فهرست جدول
جدول 1-3 ابزار مورد استفاده در تحقيق 33
جدول 2-3 مواد مورد استفاده در تحقيق34
جدول 1-4آناليز نتايج بادرنجبويه44
جدول 2-4 آناليز نتايج نعناع فلفلي50
جدول 3-4 آناليز نتايج سنبل الطيب57
فهرست شکل ها و تصاوير
شکل 1-3دستگاه اولتراسونيک36
شکل 2-3ستگاه اولتراسونيک و حل کردن نانوذرات تيتانيوم دي اکسيد در آب36
شکل 3-3دستگاه اولتراسونيک و حل کردن تيتانيوم دي اکسيد در آب37
شکل 4-3پتري ديش هاي حاوي بذور و محلول38
شکل 5-3 جوانه زني بذور39
شکل 6-3 کشت گلداني40
شکل 7-3 اندازه گيري طول ريشه چه و ساقه چه41
شکل 8-3 اندازه گيري رنگيزه هاي فتوسنتزي 42
فهرست نمودارها
نمودار1-4- اثر تيتانيوم و نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد دي اکسيد بر جوانه زني بادرنجبويه 45
نمودار2-4- اثر تيتانيوم دي اکسيد و نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد بر طول ريشه چه ي بادرنجبويه 46 نمودار3-4- اثرتيتانيوم دي اکسيد و نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد بر طول ساقه چه ي بادرنجبويه 47
نمودار4-4- اثر تيتانيوم دي اکسيد و نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد بر کلروفيل a بادرنجبويه 48
نمودار5-4- اثر تيتانيوم دي اکسيد و نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد بر کلروفيل b بادرنجبويه 49
نمودار6-4- اثر تيتانيوم دي اکسيد و نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد بر کاروتنوئيد بادرنجبويه 50
نمودار7-4- اثر تيتانيوم دي اکسيد و نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد بر جوانه زني نعناع فلفلي 51
نمودار8-4- اثر تيتانيوم دي اکسيد و نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد بر طول ريشه چه ي نعناع فلفلي 52
نمودار9-4- اثر تيتانيوم دي اکسيد‌ونانوذره ي تيتانيوم دي اکسيدبرطول ساقه چه‌ي نعناع فلفلي 53
نمودار10-4- اثر تيتانيوم دي اکسيد و نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد بر کلروفيل a نعناع فلفلي 54
نمودار11-4- اثر تيتانيوم دي اکسيد و نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد بر کلروفيل b نعناع فلفلي 55
نمودار12-4- اثر تيتانيوم دي اکسيد و نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد بر کاروتنوئيد نعناع فلفلي 56
نمودار13-4- اثر تيتانيوم دي اکسيد و نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد بر جوانه زني سنبل الطيب 58
نمودار4-14- اثر تيتانيوم دي اکسيد و نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد بر طول ريشه چه ي سنبل الطيب 59
نمودار15-4- اثر تيتانيوم دي اکسيد و نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد بر طول ساقه چه ي سنبل الطيب 60
نمودار16-4-اثر تيتانيوم دي اکسيد و نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد بر کلروفيل a سنبل الطيب 62
نمودار17-4-اثر تيتانيوم دي اکسيد و نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد بر کلروفيل b سنبل الطيب 62
نمودار18-4- اثر تيتانيوم دي اکسيد و نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد بر کاروتنوئيد سنبل الطيب 63
چکيده
در عصر حاضر استفاده از نانوذرات به موضوعي در جهت پيشبرد اهداف انسان در امور مختلف از جمله: صنعتي، پزشکي، غذايي و … تبديل شده است. استفاده از راهکارهاي مختلف براي ورود نانوذرات به زندگي انسان باعث شده تا تحقيقات زيادي پيرامون آن انجام گيرد. لذا ما بر آن شديم تا در مسير پيش رو گامي در جهت موفقيت اين طرح جهاني برداريم. به منظور بررسي تاثير تيتانيوم دي اکسيد و نانوذرات تيتانيوم دي اکسيد بر جوانه زني، رشد دانه رست ها و ميزان رنگيزه هاي فتوسنتزي بادرنجبويه، سنبل الطيب، نعناع فلفلي در سال 1391 در دانشگاه آزاد اسلامي واحد فلاورجان در قالب يك طرح كاملا تصادفي و به صورت فاكتوريل با 4 تکرار انجام شد که در آن فاکتورها را، دو متغير مستقل: غلظت هاي مختلف تيتانيوم دي اکسيد و نانوذرات تيتانيوم دي اکسيد و متغير وابسته: درصد جوانه زني و ميزان رنگيزه هاي فتوسنتزي، تشکيل مي دادند. نتايج اين تحقيق حاکي از آن بود که اثرات مختلف نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد و تيتانيوم دي اکسيد بر جوانه زني، رشد دانه رست ها و ميزان رنگيزه هاي فتوسنتزي گياهان سنبل الطيب، بادرنجبويه و نعناع فلفلي، نسبت به يکديگر متفاوت بود. که اين موضوع به نوع گياه، شرايط کشت و…بستگي دارد. تيتانيوم دي اکسيد و نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد امروزه در اکثر تحقيقات انجام گرفته بر روي گياهان بخصوص، به کار مي رود.
نتايج بدست آمده در تحقيق انجام شده براي بادرنجبويه نشان داد که تيتانيوم دي اکسيد و نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد به جز کلروفيل a در بقيه ي موارد اثر معني دار داشتند. تيتانيوم دي اکسيد و نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد در مورد گياه نعناع فلفلي بر طول ريشه چه، کلروفيلb و کاروتنوئيدها و همچنين براي گياه سنبل الطيب بر روي طول ريشه چه، کلروفيل a وb و کاروتنوئيدها اثر معني دار داشتند.
کليدواژه: تيتانيوم دي اکسيد، بادرنجبويه، سنبل الطيب، نعناع فلفلي، نانوذرات تيتانيوم دي اکسيد
فصل اول
كليات تحقيق
1- 1 مقدمه
از فناوريهاي نويني که اخيرا وارد عرصه ي گياهي و به طبع آن کشاورزي شده است، استفاده از فناوري نانو مي باشد. نانوتکنولوژي دستكاري يا مجتمع كردن اتمهاي منفرد، مولكولها يا توده هاي مولكولي به ساختارهايي با ويژگيها و صفات جديد بسيار متفاوت است. اين بين استفاده از نانو ذرات نقره و دي اكسيد تيتانيوم گسترش زيادي پيدا نموده است.
2-1 نانوذرات
در سالهاي اخير کاربردهاي نانوتکنولوژي در شاخه هاي علوم زيست شناسي و پزشکي مورد مطالعه قرار گرفته است. هدف استفاده از ذرات نانو رساندن مواد داراي ويژگيهاي خاص براي درمان بيماريهاي گياهي است. اخيرا اندازه ي ذرات نانو به زير100 نانومتر رسيده است که در رشته هاي علوم زيستي و پزشکي کاربرد داشته و کابردهاي تجاري، اقتصادي و… آن کاملا مشهود است (ميشرا و همکاران1، 2009 کوريدور و همکاران2، 2009).گياهان عالي به شدت با اتمسفر و محيط زيست خود در تقابل هستند، مطالعه روي سميت نانو مواد هنوز ضروري است و به نظر مي رسد اثرات منفي روي رشد و نمو گياهان داشته باشند(مونيکا و همکاران3، 2009). نانوبيوتکنولوژي از ترکيب دو علم بيوتکنولوژي و نانو بوجود آمده است. نانوذرات به صورت تجمعي از اتمها يا مولکولها با حداقل اندازه ي بين 1و100نانومتر مي باشند(موهانراج و همکاران4 ، 2006و مونيکا و همکاران، 2009). اينکه ذرات نانو را بتوان کاملا از مواد مختلف ساخت و اينکه آنها بتوانند فعاليتهاي وابسته به ترکيبات شيميايي و اندازه يا شکل ذرات را توضيح دهند، چندان ارزشمند نيست. گياهان عالي، داراي اثرات متقابلي بين محيط خاکي و اتمسفر خود مي باشند و انتظار مي رود که توسط ذرات نانو نتايج بيشتري از اين اثرات بدست آيد. مطالعه روي سميت مواد نانو و به طور اساسي مدارکي دال بر اثرات منفي آنها روي رشد و نمو گياهان هنوز ضروري است( مونيکا و همکاران، 2009).
ذرات نانو مي تواند از مواد مختلف مثل پروتئينها، پلي ساکاريدها و پليمرهاي سنتز شده تهيه شوند. انتخاب اين مواد وابسته به فاکتورهاي زير است:1)اندازه ي ذرات نانوي مورد نياز2)برنامه هاي ذاتي داروها مثل حلاليت و ثبات آبي آنها3) ويژگيهاي سطحي آنها مثل بار و نفوذپذيري4)درجه ي گراديان زيستي، مطابقت زيستي و سميت5) ميل به آزاد شدن دارو و6) آنتي جنيسيتي5 محصول پاياني.
ذرات نانو از 3طريق بدست مي آيد.1)انتشار پلي مرهاي تشکيل شده2)پلي مريزاسيون مونومرها و3)انعقاد يوني يا توده سازي پلي مرهاي هيدروفيل. اگرچه روشهاي ديگري هم مثل تکنولوژي سيالات و انعکاس ذرات در قالبهاي ضد آب(پرينت) هم به عنوان روشهايي براي توليد ذرات نانو به کار مي رود(موهانراج و همکاران، 2006)
نانوذرات به صورت هاي مختلفي وجود دارند مثل آهن و آهن اکسيداز که به صورت فلزي مي باشند. نانوذرات از مواد آهن دار و يا مواد فري مغناطيسي با اندازه ي کوچک (معمولا 10 تا20 نانومتر) بدست مي آيند که مي توانند نوع خاصي از مغناطيسم به نام سوپرمغناطيسم را ايجاد کنند. نانوذرات مغناطيسي Fe از لحاظ کاربردهاي ديگر در زمينه ي ترکيبات الکتريکي اهميت دارند(مثل ترنسفرمرها) و در سنسورها وترنسفرماتورها هم کاربرد دارند (کالوزا و همکاران6، 2008) چندين روش استفاده شده براي کشف ذرات نانوفلزي در نمونه هاي بافتي بزرگ يا بافتهاي زنده بدست آمده، كه باعث رشد تشخيص و درمان بيماريها در سيستم عصبي مرکزي شده است(کوريدور و همکاران، 2009). يکي از نانوذراتي که امروزه به ميزان زيادي کاربرد دارد نانو ذره ي تيتانيوم دي اکسيد است(نوروزي و همکاران، 1390). از ديد سم شناسي نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد بسيار در مطالعات اكسيدهاي فلزي مورد بررسي قرار گرفته است. يكي از دلايلي كه اين نانوذره توجه زيادي را به خود جلب كرده تنوع استفاده از آن در صنعت است. نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد اولين نانوذره اي بود كه باعث ايجاد تحولاتي در عرصه ي صنعت و تحقيقات شد. اين نانوذره معمولا به صورت معدني و به سه فرم كريستالي با عناوين روتيل، آناتاز و بروكيت؛ و غير كريستالي وجود دارد. نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد در پوشش دهي سطوح، لامپهاي الكتروني دوقطبي، اتاقك هاي نوري، اسپري هاي ضدعفوني كننده، كالاهاي ورزشي و كرم هاي ضد آفتاب كاربرد دارد. از پيش نيز مي دانستيم كه نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد روي سيستم زيستي اثر دارد. نانوذره ي تيتانيوم با اثر بر روي سيستم ردوكس واكنشهاي مختلف اكسيژني(ROS) را در حضور اشعه ي UV راه مي اندازد.(کيم و همکاران7، 2010).
نانوذرات در ابتدا توسط صنعتگران بين النهرين براي ساخت ظروف درخشان به کار رفت. نانوذرات در سال 1857 توسط آزمايش فارادي تحت عنوان” آزمايش ارتباط بين طلا (و ديگر عناصر) با نور” اثبات شد. ثابت شده است که موجودات محتلف هم مي توانند نانوذرات را سنتز کنند. ازجمله: گياهان، قارچ ها و باکتريها (ويتيا و همکاران8، 2011). در واقع نانوتکنولوژي يک صنعت رو به پيشرفت است که تاثير آن بر روي اقتصاد، جامعه و محيط مشهود است. مهندسين علم نانو، آن را به 4 گروه تقسيم مي کنند: (1): مواد با پايه ي کربني، معمولا شامل فلورسنس، نانوتيوب هاي کربني تک ديواره(SWCNT) و نانوتيوب هاي کربني چند ديواره(MWCNT). (2): مواد با پايه ي فلزي مثل نقاط کوانتومي، نانوطلا، نانوروي، نانوآلومينيوم، و نانوذرات بر پايه ي اکسيدهاي فلزي مثل تيتانيوم دي اکسيد ، روي اکسيد و آلومينيويم اکسيد. (3): دندريمرز: که پلي مرهاي با مقياس نانو هستند که از اتصال واحدهاي مستعد برنامه ريزي براي انجام عملکرد هاي شيميايي ساخته مي شوند. و (4): ترکيبي: که ترکيب نانوذرات با ديگر نانوذرات يا مواد بزرگترهستند که مواد جديدي مي سازند. مطالعات محدودي روي اثرات مثبت و منفي نانوذرات روي گياهان انجام گرفته است(لين و همکاران9، 2007). مخلوطي از نانوذره ي روي اکسيد و تيتانيوم دي اکسيد بر روي افزايش نيترات ردوکتاز سويا10انجام گرفت که در طي آن توانايي جذب و استفاده ي آب و کود، تحريک سيستم آنتي اکسيداني و جوانه زني و رشد افزايش داشت(لو و همکاران11، 2002). گزارش ها حاکي از آن بود که نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد، متابوليسم نيتروژن و فتوسنتز را افزايش داد و باعث بهبود رشد اسفناج شد(لين و همکاران، 2007).
1-2-1 انواع نانوذرات
با وجود اينکه نانوذرات و علم آن جديد مي باشد و واژه هاي آن تنها مدتي است که در بين عموم، رواج يافته است، اما شناخت انواع آن و کاربردهاي مختلف آن روز به روز بيشتر و پيشرفته تر مي شود. چنانکه از انواع مختلف آن مي توان به نانوذرات طلا، نقره، فلورسنس، تيتانيوم دي اکسيد و… اشاره کرد. ذرات فلورسنس C60، نانوموادي کربني و هيدروفوب با خاصيت حل شوندگي بالا در ترکيبات مختلف آلي و غير آلي مثل، ويتامين ها، آمينواسيدها و مواد معدني موجود در خاک هستند.
نانوذرات طلا(GNPs) داراي چندين خاصيت است که از جمله مي توان به کاربرد آن در ساخت داروها و درمان بيماريها اشاره کرد. مقاومت سطحي طلا باعث شده است تا يکي از مهمترين مواد مورد استفاده در علم نانوتکنولوژي باشد. نانوکريستالهاي طلا و آلياژهاي آن درون سلولهاي باکتريهاي لاکتيک اسيد سنتز مي شود. در مطالعات ديگري که انجام شده، باکتريها، اکتينوميستها، آرک ها12 و قارچها با اتصال ذرات طلا، رسوب مي کنند. مثلا PGP باسيلوس سوبتيليس13 و سودوموناس آئروژينوزا14 ذرات کلوئيدي طلاي درون سلولي و خارج سلولي را در حضور محلول AuCl 4- را رسوب مي دهند. نانوذرات نقره(SNPs)؛ قدرت ضد باکتري بالايي حتي در غلظت هاي کم دارند. در مطالعات انجام شده بر روي نقره، نشان داد که حتي در بزرگترين اندازه وکمترين غلظت خاصيت مهارکنندگي رشد ميکروبها را دارند. هرچند مکانيسم واقعي مهار رشد باکتريها توسط آن، هنوز مشخص نشده است(ميشرا و همکاران، 2009).
2-2-1نانوذره ي تيتانيوم دي اکسيد15(TiO2)
پيشرفت فناوري نانو و كاربردهاي وسيع نانو ذرات در صنايع مختلف باعث شده است كه بررسي اثرات مخرب نانو مواد برروي موجودات اهميت زيادي داشته باشد.امروزه از اكسيد تيتانيوم بخاطر واكنش پذيري بالا و پايداري شيميايي در برابر نور فرابنفش در خالص سازي آب، گندزدايي سطوح و پاكسازي هوا، ساخت سلولهاي خورشيدي و حسگرهاي پايه نيمه هادي و فوتوکاتاليست ها16 استفاده ميشود و كاربرد زيادي نيز در صنايع رنگ سازي و مواد آرايشي دارد.اکسيد تيتانيوم در طبيعت به سه شكل روتايل، آناتاز و بروكيت يافت ميشود كه روتايل پايدارترين شكل آن است. دو فاز آناتاز و بروكيت به ترتيب در حدود دماي 915 و 750 درجه ي سانتيگراد به روتايل تبديل ميشوند. (رضايي زارچي، 1390؛ ملک فر و همکاران، 1389)
3-1تيتانيوم (Titanium)
تيتانيوم در سال 1791 توسط رو.دابليو.گريگور17 کشف شد و سال 1795 در برلين توسط م.چ.کلاپروت18 نام گذاري شد. اگرچه ساخت خالص اين فلز در سال 1910 توسط هانتر19 انجام گرفت. تيتانيوم نهمين فلز روي زمين است و در سنگ هاي آذرين و رسوبات حاصل از آنها و در کاني هاي معدني وجود دارد. تيتانيوم به مانند گياهاني که آب شور را به آب شيرين تبديل مي کنند داراي خاصيت نمک زدايي است و نسبت به آب دريا و شوري آن مقاوم است به همين دليل در ساخت پوشش خارجي کشتي ها و ديگر وسايلي که در معرض آب دريا قرار دارند استفاده مي شوند. بيشترين نوع تيتانيومي که مورد استفاده قرار مي گيرد تيتانيوم اکسيد است. تيتانيوم فلزي سخت، داراي جلا و به رنگ نقره اي، است. امروزه نقش بيولوژيكي تيتانيوم (Ti) در رشد و متابوليسم گياهان 90 سال است كه در حال بررسي است. در اين تحقيقات مشاهده شده است كه Ti ميزان رشد برگهاي تنباكو را افزايش ميدهد و ثابت شده است كه بخش اصلي خاكستر گياهي را به خود اختصاص مي دهد. پيشنهاد بر اين است كه Ti ممكن است در متابوليسم هاي گياهي نقش احيا کننده داشته باشد. آزمايشات نشان داده است كه Ti در اندام هاي جاذب مواد غذايي ذخيره مي گردد. آنها در ابتدا گزارش كردند که Ti باعث رشد و توسعه ي گياه مي شود و رنگيزه هاي سبز را افزايش مي دهد (تلوتوس و همکاران، 200520). تيتانيوم اكسيد با پايه ي آناتاز فعالترين فتوكاتاليست مي باشد(محمود و همکاران21، 2010).
4-1 گياه بادرنجبويه22
1-4-1 مشخصات گياهشناسي
بادرنجبويه گياهي است چند ساله(اردکاني و همکاران، 1388)، علفي، پايا با ساقه اي راست و مقطع چهارگوش و برگهاي متناوب بيضي شکل(يادگاري و همکاران، 1389) ويا قلبي شکل دندانه دار و رنگ برگها در سطح فوقاني پهنک سبز تيره و در سطح زيرين سبز روشن بوده(سجادي و همکاران، 1382) و متعلق به خانواده ي نعناعيان23 مي باشد. ميوه ي آن فندقه و چهارقسمتي است(اردکاني و همکاران، 1388) و گلها به رنگ سفيد يا صورتي است که از ماه خرداد تا اواسط مرداد ماه ظاهر مي شوند(سجادي و همکاران، 1382) پرزهاي ريزي تمام گياه را پوشانده و عطر ليموي تندي از خود متصاعد مي کند(يادگاري و همکاران، 1389) كه به همين دليل آنرا با نام لاتين لمون بالم24 هم مي شناسند(مفتاحي زاده و همکاران25، 2010).
2-4-1 مشخصات دارويي
از جمله گياهان دارويي است که بومي نواحي شمال مديترانه(مفتاحي زاده و همکاران، 2010؛ يادگاري و همکاران، 1389)، جنوب و مرکز اروپا، آسياي صغير و ايران است. و در تمام تقسيم بندي هاي گياهان دارويي جزو گياهان دارويي درجه اول و سبز معرفي مي شود در ايران نامهاي ديگري همچون مليس, فرنجمشک، وارنگ بو و يا حتي بالنگ بو هم به آن گفته مي شود. از قديم الايام به عنوان يک گياه دارويي شناخته شده و مردم از آن استفاده مي کردند.مواد موثره ي بادرنجبويه اثر آرامبخشي اعصاب و بيماريهاي معدي و قلبي(مفتاحي زاده و همکاران، 2010) و همچنين بهبود قولنج دوران بچگي، رفع تنگي نفس مزمن، زکام، تب ولرز، از بين بردن قارچها، آلزايمر(سجادي و همکاران، 1382)، مسکن و تقويت کننده ي حافظه، دارند(اردکاني و همکاران، 1388). همچنين اثر سنبل الطيب را تشديد مي کند(مفتاحي زاده و همکاران، 2010). حضور ترکيبات فعال در برگ اين گياه نظير: آلفاتوکفرول(اردکاني و همکاران، 1388) مونوترپنوئيدها، فلاونوئيدها و اجزاي پلي فنوليک، نقش مهمي را در القاي اثرات آن ايفا مي کنند. خاصيت آنتي اکسيداني(اردکاني و همکاران 1387؛ مفتاحي زاده و همکاران، 2010) مليس و تمايل آن براي باند شدن به رسپتورهاي نيکوتيني، موسکاريني و به ويژه کولينرژيک و مهار اثرات آنزيم کولين استراز در بافت کورتکس مغز انسان مي تواند بر عملکردهاي شناختي تاثير داشته باشد و در درمان اختلالات حافظه و نيز ديگر بيماريهاي مرتبط با سيستم عصبي موثر واقع شود. در کتابهاي طب سنتي اروپا نيز از مليس به عنوان گياهي با خاصيت بهبود دهندگي حافظه نام برده شده است. همچنين بادرنجبويه اثر بازدارندگي در برابر سرب که مخرب دستگاههاي بدن به خصوص سيستم عصبي است، دارد. در تحقيقاتي که به همين منظور بر روي موش رت انجام شد نتايجي بدست آمد که تاييد مي کرد سرب جايگاه اتصال را روي کانال هاي گلوتاماتي اشغال کرده و حرکت يونها را مسدود مي کند و با کاهش آزاد سازي گلوتامات، پروسه هاي تشکيل شبکه نوروني و متعاقبا حافظه و يادگيري را مختل مي کند. و استفاده از بادرنجبويه در زمان جنيني و شيرخوارگي بر بهبود يادگيري و تقويت حافظه اثر مثبتي دارد(مومني و همکاران، 1388). روغنهاي ضروري بادرنجبويه مصارف دارويي دارد از جمله به عنوان آنتي تومور، درمان يا پيشگيري سرطان كاربرد دارد. روغنهاي ناپايدار و فرار آن ممكن است خاصيت ضدويروسي داشته باشد به خصوص ويروسHSV يا تبخال تناسلي. روغنهاي ضروري آن شامل سيترال(نرال+ژرانيال) در حدود 48%، سيترونلال(مفتاحي زاده و همکاران، 2010؛يادگاري و همکاران، 1389) 47/39% و ?-كاريوهيلن 37/2% مي باشد. از اسانس آن استفاده هاي فراواني در صنايع آرايشي بهداشتي و داروسازي مي شود. برگ مليس داراي يک ماده تلخ، تانن، کامفر، قندهاي مختلف، مواد رزيني، مواد پکتيکي و 1/0 تا 25/0 (گاهي 75/0) درصد اسانس است که ماده موثره آن به حساب مي آيد. اسانس مليس مايعي بيرنگ يا به رنگ زرد روشن تا مايل به خاکستري است که داراي بويي بسيارمطبوع شبيه ليمو مي باشد که اگر اين اسانس از برگ گياه قبل از گلدهي گرفته شده باشداين بو محسوس تر است(مفتاحي زاده و همکاران، 2010). اسانس اين گياه داراي مقدار کمي اسيد رزماري مي باشد(يادگاري و همکاران، 1389) بادرنجبويه رشد آساني دارد اما جمعيت آن هموزيگوت نيست و بيشتر قسمتهاي آن روغنهاي ضروري توليد مي كنند و از نظر اقتصادي كشت آن در مزارع به صرفه نيست(مفتاحي زاده و همکاران، 2010). گياه بادرنجبويه درطول رويش به هواي گرم و نور کافي نياز دارد بذر اين گياه در دماي12-10 درجه سانتي گراد جوانه مي زند ولي دماي مناسب براي جوانه زني آن 20-18 درجه سانتي گراد است. اين گياه قادر به تحمل درجه حرارت هاي پائين مي باشد اما سرما تأثير نامطلوبي بر رشد و مواد مؤثره ي آن دارد و رشد آن در سايه سبب کاهش کميت وکيفيت اسانس مي شود. تکثير رويشي از طريق تقسيم بوته صورت مي گيرد بدين طريق که پس از خارج کردن بوته هاي 3 ساله آنها را به چند قسمت تقسيم کرده و در زمين اصلي کشت مي کنند(يادگاري و همکاران، 1389). در سال 1388 اردکاني و همکاران نشان دادند که گياه بادرنجبويه در شرايط تنش خشکي به دليل حفظ بقا و فرار از اين تنش و همچنين کاهش مواد فتوسنتزي و وزن خشک بوته؛ زودتر به گل مي رود. به عبارتي مي توان اينگونه ذکر کرد که تنش باعث تسريع رشد و نمو و کاهش دوره ي رشدي گياه مي گردد. و همچنين در شرايط تنش از سطح برگ خود و اندام تعرق کننده ي خويش مي کاهد (اردکاني و همکاران، 1388). در شرايط شوري و خشکي تيمار با کود نيتروژن باعث افزايش ميزان اسانس بادرنجبويه شد. البته هميشه با افزايش ميزان کود نمي شود انتظار داشت که ميزان اسانس نيز بالا رود زيرا در شرايط تنش هاي شديد، گياه مقدار زيادي از ترکيبات فتوسنتزي خود را صرف توليد ترکيبات تنظيم کننده ي اسمزي از جمله پرولين، گلايسين-بتائين و ترکيبات قندي از جمله ساکارز، فروکتان و فروکتوز مي کند. تا بتواند شرايط زندگي را در اين شرايط براي خود فراهم آورد(آرزمجو و همکاران، 1389).
5-1گياه سنبل الطيب26
1-5-1 مشخصات گياهشناسي
سنبل الطيب گياهي است علفي و چند ساله از خانواده ي سنبل الطيب که ساقه ي آن به طور عمودي تا ارتفاع 2متر بالا مي رود(کتي27، 1999). برگهاي آن نوک تيز و دندانه دار و متشکل از برگچه هاي متعدد و گلها به رنگ سفيد يا صورتي و گل آذين چتر مي باشند(سجادي و همکاران، 1382). سنبل الطيب داراي سيستم ريشه اي بزرگي است اين گياه به صورت وحشي در جنگلهاي کم درخت، در حاشيه ي جويبارها و گودالها در بيشتر مناطق آسيا و ايران( در مناطق مرطوب و اطراف اصفهان )مناطق كامو و دالان كوه مي رويد اما بيشتر بومي مناطق شمال اروپا و امريکا مي باشد و داراي 250 جنس است(کتي، 1999؛ همتي، 1383؛ راال و همکاران28، 2007).
2-5-1 مشخصات دارويي
نام Valeriana از واژه ي لاتين Valer به معناي سلامتي و يا احتمالا از واژه ي Valerious که گياهشناسان قديمي در طب از آن استفاده مي کنند، گرفته شده است(راال و همکاران، 2007). ريشه و ريزوم آن درتمام فارماكوپه هاي معتبر، به عنوان يك گياه دارويي معرفي شده است(مرتضي و همکاران، 1388). ريزوم هاي آن به رنگ قهوه اي و ريشه هاي آن طويل است که پس از خشک شدن داراي بوي مشخصي مي گردد. بوي آن مربوط به اسيد ايزووالريک است. ساير ترکيبات عمده ي آن که از ريشه و ريزوم بدست مي آيند عبارتند از والپوتريات ها و روغن هاي فرار مي باشند.(سجادي و همکاران، 1382). موادي که از اين گياه استخراج مي شود معمولابا نامهايي که از آن اقتباس شده است، نام گذاري مي گردد، مثلا نوعي دارو که از والريانا تهيه مي شود به نام واليوم 29 شناخته مي شود. سنبل الطيب پس از خشک شدن به رنگ قهوه اي در مي آيد. طعم آن تلخ اما خوشبو و معطر است. در تحقيقات باليني مختلف، اثرات آرامبخشي و خواب آوري اين گياه ثابت شده است. ريشه ي اين گياه در طب سنتي ايران داراي ارزش دارويي است و از آن به عنوان آرام بخش اعصاب، خواب آور، درمان اسپاسم، هيستري، هيجان، بيمار هراسي، ميگرن، روماتيسم، كوليك هاي شكمي، کاهش فشارخون، دردهاي قاعدگي و برخي از انواع صرع… استفاده مي شود(راال و همکاران، 2007؛همتي، 1383 ؛مرتضي و همکاران، 1388). عصاره هاي آبي و الكلي اين گياه باعث آزاد شدن ماده اي به نام گاما، آمينوبوتيريك اسيد (GABA) مي شود كه اين ماده سبب كاهش فعاليت سيستم اعصاب مركزي و نهايتا اثرات آرامبخشي مي شود. همچنين، گلوتامين كه يك اسيدآمينه است در عصاره اين گياه وجود دارد و مي تواند از سد خوني _ مغزي عبور كند و به گابا تبديل شود تا اثرات خواب آوري آن ظاهر شود. تركيبات فعال اسانس آن شامل منوترپن ها(آلفا-پينن،آلفا-فنچن، كامفن) و سزكوئي ترپنها(والرنال، والرانول، والرنيل استات، والرنيك اسيد) مي باشد.(مرتضي و همکاران، 1388) که در تحقيق ثابت شده است که سزکوئي ترپن هاي موجود در سنبل الطيب اثر تضعيف کننده بر روي سيستم اعصاب مرکزي موش دارند. تنها عارضه ي جانبي مشاهده شده سميت کبدي در طولاني مدت با دوز بالا بوده است(سجادي و همکاران، 1382). از مهمترين عوامل رويش گياهان دارويي كه تاثير عمده اي بر كميت و كيفيت مواد موثره ي گياهان دارويي دارند، ميتوان به نور، تراكم گياه، آب، عناصر غذايي، حرارت، تاريخ كاشت، موقعيت جغرافيايي و عوامل مربوط به خاك اشاره كرد (مرتضي و همکاران،1388). شوري خاک يا آب از جمله عوامل تنش زاي محيطي مي باشد که علاوه بر اختلال و کاهش قابليت جذب آب توسط ريشه ها، گياهان را هم از نظر تغذيه اي و فرايندهاي متابوليکي دچار مشکل مي نمايد. مراحل مختلف رشد گياه شامل جوانه زني بذر، بلوغ و رسيدگي بذر و پيري عکس العمل هاي مختلفي در پاسخ به شرايط تنش شوري از خود نشان مي دهد. مرحله جوانه زني بذر در تعيين تراکم کافي بوته در واحد سطح زماني بدست مي آيد که بذرهاي کاشته شده به طور کامل و با سرعت کافي جوانه مي زنند (سلامي و همکاران، 1385).
6-1 نعناع فلفلي30

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

1-6-1 مشخصات گياهشناسي
نعناع فلفلي گياهي است علفي و چند ساله، داراي ساقه هاي خزنده (استولون) و ساقه هاي زيرزميني(ريزوم)، ساقه اش چهارگوش به رنگ قرمز مايل به بنفش است که برگهاي بيضوي شکل به صورت متقابل روي آن قرار مي گيرند(يزداني و همکاران، 1381؛ النکار31، 2009). كرك هاي ساقه 30 تا70 سانتي متر طول دارد و به ندرت بيش از 100 سانتي متر مي شود. مقطع عرضي آن صاف و مربعي شكل است. برگها 4تا9 سانتي متر طول دارد و 5/1 تا 4 سانتي متر پهناي آن است. رنگ برگها سبز تيره است و رگبرگها به صورت شعاعي است. برگها نوك تيز و حاشيه هاي آن داراي دندانه هاي درشت هستند. گلها بنفش رنگ و6 تا 8 ميليمتر طول دارند(النکار، 2009؛ مستر/مونوگراف32، 2007)، جام گل 4 حجره اي و 5 ميليمتر قطر دارد. گلها در اطراف محور ساقه رشد مي كنند و گل آذين سنبله است. گلدهي در جولاي و سپتامبر انجام مي شود(مستر/مونوگراف، 2007). ميوه اش کپسولي به رنگ قرمز است، برگها و سرشاخه هاي گلدار آن داراي 1 تا 2 درصد اسانس تانن، فلاونوئيد، کولين و … مي باشد. ازجمله ترکيبات سازنده ي اسانس آن: منتول، منتوفوران، منتون و … مي باشد(النکار، 2009؛ کاوينا و همکاران33، 2010؛ يزداني و همکاران، 1381).
2-6-1 مشخصات دارويي
نعناع فلفلي از نظر دارويي و اقتصادي بسيار با ارزش است. که اين به دليل داشتن قدرت توليد و نگهداري روغن هاي ضروري است. که همانطور که گفته شد يکي از اين ترکيبات منتول است که در توليد محصولات بهداشتي دهان، داروها، صنايع آرايشي و غذاها اهميت دارد. همچنين منتول خواص ضد قارچي آنتي باکتريايي دارد، بنابراين يکي از پر مصرف ترين مواد در صنايع روغني و عطرسازي است(اسکاوروني و همکاران34، 2005). روغن پپرمينت35 را از برگهاي آن مي گيرند. اين ماده به رنگ زرد كمرنگ يا زرد مايل به سبز است كه ويژگي آن عطرآگين بودنش مي باشد(النکار، 2009). اسانس آن جهت مصارف دارويي از قسمتهاي هوايي گياه در آغاز مرحله ي گلدهي و با روش تقطير بخار آب به دست مي آيد(يزداني و همکاران، 1381). نعناع فلفلي معمولا از تركيب دو گونه ي نعناع آبي36 و نعناع تند37 بوجود مي آيد و هيبريد است و بذر آن به سختي قابل کشت است و معمولا از نشاها و گونه هاي کشت شده ي آن براي فروش استفاده مي کنند(مستر/مونوگراف، 2007). اما در سال 2010 کاوينا و همکاران با بررسي اثر دو هورمون جيبرليک اسيد(GA3) و آبسيزيک اسيد(ABA) روي نعناع، به اين نتيجه دست يافتند که در مقايسه با آبسيزيک اسيد، زمانيکه از جيبرليک اسيد استفاده شد ميزان رشد ارتفاع آن افزايش يافت(کاوينا و همکاران، 2010).گونه ي وحشي آن در مركز و جنوب اروپا يافت شده است اما اولين بار از تركيب دو گونه ي ذكر شده در انگلستان بوجود آمد(مستر/مونوگراف، 2007).
7-1رنگيزه هاي گياهي


پاسخ دهید