3-6 مدل تحقيق46
3-6-1 مدل رگرسيون46
3-7 متغيرهاي تحقيق و نحوه محاسبه آنها46
3-7-1 بازده47
3-7-2 بهنگام بودن سود 49
3-8-1 روش کتابخانه اي 50
3-8-2 روش ميداني51
3-8-3 اينترنت51
3-9 قلمرو تحقيق 51
3-10 آزمون هاي آماري براي مدل رگرسيون52
3-10-1 آزمون مانايي52
3-10-2 آزمون نرمال بودن54
3-10-3 آزمون f ليمر55
3-10-4 آزمون دوربين – واتسون56
3-10-5 آزمون وي آي اف (VIF ) و تلرانس56
3-10-6 آزمون t استيودنت57
3-10-7 همبستگي57
3-10-8 تحليل واريانس58
فصل چهارم – تجزيه و تحليل يافته ها
4-1 مقدمه61
4-2 نتايج آزمون مانايي62
4-3 نتايج آزمون نرمال بودن63
4-4 آزمون فرضيات64
4-5 نتايج فرضيات تحقيق65
4-5-1 نتايج فرضيه اصلي65
آزمون فرضيات بر اساس جدول ضرايب رگرسيون68
4-5-2 نتايج فرضيه فرعي اول 68
آزمون فرضيات بر اساس جدول ضرايب رگرسيون70
4-5-3 نتايج فرضيه فرعي دوم 71
آزمون فرضيات بر اساس جدول ضرايب رگرسيون72
فصل پنجم – خلاصه و نتيجه گيري
5-1 مقدمه87
5-2 بحث87
5-3-1-بررسي مدل در صنعت خودرو سازي89
5-3-2 بررسي مدل در فلزات اساسي90
5-4 نتيجه گيري و پيشنهادات اجرايي90
5-5 پيشنهاد براي تحقيقات آتي91
فصل ششم- منابع و مآخذ
منابع و ماخذ94
چکيده انگليسي 99
فهرست جدول ها
عنوان صفحه
جدول 2-1 خلاصه پيشين تحقيقات داخلي33
جدول 2-2 خلاصه پيشينه خارجي37
جدول3-1 ليست شرکتها44
جدول 4-1 آزمون مانايي63
جدول 4- 2 آزمون کلوموگروف اسميرنوف64
جدول4- 3 آزمون جارک برا64
جدول 4-4 تست ليمر65
جدول4 – 5 بررسي کلي مدل66
جدول4-6 بررسي کلي مدل66
جدول4 -7 تحليل واريانس67
جدول4 -8 ضرايب رگرسيون67
جدول 4-9 معني داري ضرايب رگرسيون68
جدول 4-10 بررسي کلي مدل69
جدول 4-11 تحليل واريانس69
جدول4- 12 ضرايب رگرسيون70
جدول4- 13 ضرايب رگرسيون70
جدول 4-14 بررسي کلي مدل71
جدول 4-15 تحليل واريانس71
جدول4-16 ضرايب رگرسيون72
جدول4-17 معني داري ضرايب رگرسيون72
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودارهاي هيستوگرام74
چکيده:
در اين تحقيق رابطه بين بهنگام بودن اعلام سود و بازده سرمايه گذاري در شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مورد بررسي قرار مي گيرد. براي اين منظور،59 شرکت پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در يک دوره 6 ساله (1390-1385 ) بررسي شده است. براي تجزيه و تحليل داده ها و آزمون فرضيات از مدل رگرسيوني و از نرم افزارEviews 7 و spss به صورت داده هاي پنل سازي کمک گرفته شده است.
نتايج حاصل از تحقيق نشان مي دهد که بين بهنگام بودن اعلام سود و بازده سرمايه گذاري در شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار رابطه معناداري وجود دارد. نتايج نشان داد در شرکتهايي که بازده بيشتري رخ داده است اعلان سود نيز به هنگام تر است و از سوي ديگر شرکت هايي که داراي سود منفي بوده اند تاخير در اعلام سود بيشتري نسبت به شرکتهايي داشته اند که داراي سود مثبت بوده اند.
واژگان کليدي: به موقع بودن ،اعلان سود، بازده سرمايه گذاري، شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار.
فصل اول
کليات تحقيق
1-1 مقدمه
راهبرد کنوني نظام اقتصادي کشور مبني بر کوچک سازي دولت و جلوگيري از تورم بخش هاي دولتي و نهادهاي عمومي و قرارگيري نوک پيکان حرکت اقتصادي در راستاي خصوصي سازي، سياست گذاران اين عرصه را بر آن داشته است تا با واگذاري شرکت ها و موسسات تحت پوشش دولت، دستيابي به اين مهم را تحقق بخشند علاوه بر اين کسب منافع اقتصادي و عايدات مالي موجب شده است که متوليان امر ضمن هموار ساختن مسير نيل به اين هدف، آن را تلاشي براي جبران کسري بودجه دولت بدانند. از طرف ديگر، ساير شرکت ها و سازمانها نيز با در نظر گرفتن اهداف و منافع خود که عمدتاً شناسايي سود مي باشد، در اين راستا حرکت کرده و زير مجموعه هاي خود را واگذار مي کنند.
تقريبا همه استفاده کنندگان برون سازماني در تلاشند که به کمک اطلاعات مالي گزارش شده، سود در چند دوره آتي را پيش بيني کنند. بنابراين سرمايه گذاران با استفاده از اطلاعات مالي شرکت ها بازده مورد انتظار خود را پيش بيني مي کنند. در ضمن سرمايه گذاران در مقايسه با ساير شاخص هاي عملکرد (از قبيل سود نقدي، جريان هاي نقدي، و تغييرات سود ) اتکاي بيشتري بر روي اطلاعات مربوط به سود دارند.از اين رو سود گزارش شده يکي از معيار هاي تعيين بازده مورد انتظار سرمايه گذاران است.
سود يکي از مهمترين اقلام اطلاعات حسابداري بوده و به منظور مفيد بودن در اخذ تصميمات سرمايه گذاران، داراي ويژگي هايي از جمله بهنگام بودن است. به موقع بودن به عنوان يکي از ويژگي هاي کيفي اطلاعات مي باشد و طبق نظر انجمن حسابداراي امريکا به عنوان زير مجموعه اي از ويژگي هاي کيفي مربوط بودن اطلاعات طبقه بندي مي گردد. به موقع بودن بدين معناست که، اطلاعات مالي زماني در اختيار استفاده کنندگان قرار گيرند که فرصت اتخاذ تصميم، قضاوت و اقدام به موقع نسبت به موضوع مورد نظر براي آنان وجود داشته باشد. به عبارتي ديگر اطلاعات مالي بايد پيش از سپري شدن فرصتي که استفاده کنندگان مي توانند بر مبناي آن داوري يا تصميم گيري نمايند، در اختيار آنها قرار گيرند. بنابراين هر قدر ارائه اطلاعات به تاريخ وقوع رويداد هاي مربوطه نزديکتر باشد، اطلاعات بهنگام تر خواهد بود. اگر اطلاعات مربوط به سود، به موقع باشد بازده مورد انتظار سرمايه گذاران نيز واقعي خواهد بود.
بازده سهام از دو بخش تشکيل مي شود:
بخش اول در آمد يا سود سهام که عبارت است از وجوهي که به صورت متناوب و دوره اي به سرمايه گذاري تعلق مي گيرد و بخش ديگر بازده اي است که از تغييرات قيمت سهام ناشي مي شود.آگاهي سرمايه گذاران از اين که بازده مورد انتظار آنان از سرمايه گذاري، بيشتر از کدام يک از اين دو بخش ناشي خواهد شد، بر تصميم گيري هاي مربوط به خريد، فروش و حتي مدت نگهداري سرمايه گذاري و ترکيب پرتفوي سرمايه گذاري تأثير خواهد گذاشت.
در اين تحقيق، شرکت هاي خودروسازي و فلزات اساسي مورد استفاده قرار گرفته است؛ اين دو صنعت چون به همديگر ارتباط نزديکي و از ديدگاه بعضي از کارشناسان به نوعي مکمل همديگر هستند و جزء صنايع اساسي و اصلي و مهم به حساب مي آيند انتخاب شده است و همچنين جزء تحقيقات آتي پايان نامه هاي گذشته بوده است اهميت آن را دو چندان نموده است.
1-2 تشريح و بيان مسأله :
سرمايه گذاري يک امر ضروري و حياتي در جهت رشد و شکوفايي اقتصادي کشور است و يکي از مهمترين نيازهاي سرمايه گذاران بورس اوراق بهادار، داشتن اطلاعات کافي جهت تصميم گيري براي سرمايه گذاري مطلوب در سهام است. در بازار سرمايه ادبيات گزارش مالي بايد اطلاعات مفيدي را براي سهامداران ارائه کند. در بعد عرضه سرمايه، سرمايه گذاران سعي دارند که حتي الامکان پس اندازهاي خود را در جايي سرمايه گذاري کند که بيشترين بازده را داشته باشد. و سرمايه گذاران در بورس تلاش مي کنند از ميان طيف وسيعي از اوراق بهادار،آنهايي را انتخاب کنند که بازده مورد انتظار زيادي دارند.
در اين تحقيق، به بررسي مطالعه رابطه بين بهنگام بودن )به موقع بودن) اعلام سود بر بازده سرمايه گذاري در شرکتهاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته مي شود. کيفيت سود ابعاد مختلفي نظير محتواي اطلاعاتي سود، قابليت پيش بيني کنندگي سود، بموقع بودن سود، و….. داشته که در اين تحقيق جنبه بموقع بودن سود برگزيده شده است، و يکي از معيار هاي اساسي براي تصميم گيري در بورس، بازده سهام مي باشد. بازده سهام خود به تنهايي داراي محتواي اطلاعاتي است و بيشتر سرمايه گذاران بالفعل و بالقوه در تجزيه و تحليل مالي و پيش بيني ها از آن استفاده مي کند.
به موقع بودن به عنوان يکي از ويژگي هاي کيفي اطلاعات مي باشد و طبق نظر انجمن حسابداراي امريکا به عنوان زير مجموعه اي از ويژگي هاي کيفي مربوط بودن اطلاعات طبقه بندي مي گردد. به موقع بودن بدين معناست که، اطلاعات مالي زماني در اختيار استفاده کنندگان قرار گيرند که فرصت اتخاذ تصميم، قضاوت و اقدام به موقع نسبت به موضوع مورد نظر براي آنان وجود داشته باشد. به عبارتي ديگر اطلاعات مالي بايد پيش از سپري شدن فرصتي که استفاده کنندگان مي توانند بر مبناي آن داوري يا تصميم گيري نمايند، در اختيار آنها قرارگيرند. بنابراين هر قدر ارائه اطلاعات به تاريخ وقوع رويداد هاي مربوطه نزديکتر باشد، اطلاعات بهنگام تر خواهد بود. اگر اطلاعات مربوط به سود، به موقع باشد بازده مورد انتظار سرمايه گذاران نيز واقعي خواهد بود. از طرف ديگر هرچه اطلاعات در فواصل زماني کوتاه تري گزارش شوند به دليل بالا بودن سطح اطلاعات در دسترس سرمايه گذاران ريسک اطلاعاتي شرکت پايين خواهد بود.
بازده به مفهوم نسبت کل عايدي يا ضرر حاصل از سرمايه گذاري در يک دوره معين به مبلغ سرمايه گذاري که براي کسب اين عايدي در همان دوره بکار گرفته شده است، مي باشد.
1-3 ضرورت انجام تحقيق :
سرمايه گذاري يک امر ضروري و حياتي در جهت رشد و شکوفايي اقتصادي کشور است و يکي از مهمترين نيازهاي سرمايه گذاران بورس اوراق بهادار، داشتن اطلاعات کافي جهت تصميم گيري براي سرمايه گذاري مطلوب در سهام است. هدف سرمايه گذاران از سرمايه گذاري در شرکتهاي سهامي کسب سود و در نهايت به حداکثر رساندن ثروتشان مي باشد. به منظور تحقق بخشيدن به اين امر سرمايه گذاران در سهامي که داراي بازده بالا و ريسک نسبتا پاييني مي باشد، سرمايه گذاري مي کنند.
امروزه به موقع بودن اطلاعات به عنوان معياري بسيار مهم از سوي مراجع حرفه اي، مراجع قانون گذار، تجزيه و تحليل کنندگان اطلاعات مالي، سرمايه گذاران، مديران و جامعه علمي مورد توجه قرار گرفته است. به منظور کسب اطمينان نسبت به ارائه اطلاعات جاري و مربوط، مي بايست جمع آوري، تلخيص و انتشار اطلاعات مالي در حد امکان سريع و بدون وقفه انجام گيرد. در فرايند تصميم گيري، اطلاعات قديمي ارزش چنداني براي تصميم گيرندگان و فعالان بازار نخواهد داشت. بدين ترتيب ويژگي بموقع بودن اطلاعات، تبديل به يکي از معيار هاي مهم کيفي، در ارائه اطلاعات حسابداري شده است.
اهميت اين تحقيق از دو ديدگاه مورد توجه مي باشد که مهمترين ديد گاه ها عبارتند از :
1- از ديدگاه سرمايه گذاران : سرمايه گذاران علاقه مندند در شرکت هايي که بازده بالايي دارند سرمايه گذاري کنند.
2- از ديدگاه سازمان بورس اوراق بهادار : اين تحقيق به سازمان بورس اوراق بهادار در فعال تر نمودن بازار بورس از نظر اطلاع رساني موثر است.
1-4 اهداف مشخص تحقيق:
هدف کلي اين تحقيق به اين موضوع اشاره دارد که، به بررسي رابطه بين بهنگام بودن اعلام سود و بازده سرمايه گذاري مي پردازد.
1-5 سؤالات تحقيق:
آيا بين بهنگام بودن اعلام سود و بازده سرمايه گذاري ارتباط معناداري مي باشد؟
1-6 فرضيه‏هاي تحقيق:
1-6-1 فرضيه اصلي :
بين بهنگام بودن اعلام سود و بازده سرمايه گذاري رابطه معناداري وجود دارد.
1-6-1-1 فرضيه فرعي 1 :
بين بهنگام بودن اعلام سود و بازده سرمايه گذاري در صنعت خودروسازي رابطه معناداري وجود دارد.
1-6-1-2 فرضيه فرعي 2 :
بين بهنگام بودن اعلام سود و بازده سرمايه گذاري در صنعت فلزات اساسي رابطه معناداري وجود دارد.
1-7 متغيرهاي مورد بررسي تحقيق :
متغيير وابسته : بازده سرمايه گذاري.
متغيير مستقل : بهنگام بودن اعلام سود،

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

متغيير کنترلي : ريسک.
1-8 روش انجام پژوهش:
1-8-1 روش تحقيق:
اين تحقيق از نظر روش تحقيق تجربي بوده و از نظر هدف کاربردي، چرا که با توجه به نتايج بدست آمده مي تواند براي شرکتهاي حاضر در بورس قابل کاربرد باشد و از سوي ديگر، اين پژوهش از نظرجمع آوري داده ها توصيفي از نوع همبستگي (توصيفي- همبستگي ) محسوب مي‌شود. پس به طور خلاصه اين پژوهش از نوع توصيفي و کاربردي است.
1-8-2 روش گردآوري اطلاعات :
* روش کتابخانه اي :
با توجه به هدف و روش انجام اين تحقيق براي جمع آوري اطلاعات و داده هاي آماري از روش کتابخانه اي استفاده مي شود. اين روش روشي است که محقق در آن براي گرد آوري اطلاعات آماري و غير آماري مورد نياز به مدارک و مستندات تاريخي و متون نظري موجود مراجعه مي کند تا با استفاده از آنها بتواند تحقيق و توصيف نمايد.
در اين قسمت جهت گردآوري اطلاعات در زمينه مباني نظري و ادبيات تحقيق موضوع و پيشينه تحقيقات و شاخصها از منابع کتابخانه‌اي نظير کتب، مقالات و مجله هاي مالي وحسابداري و نشريات داخلي و خارجي استفاده شده است.
* روش ميداني:
ازآنجا که پژوهش حاضر از نوع توصيفي مي باشد، داده هاي مورد نياز جهت بررسي وآزمون فرضيه ها در اين پژوهش، از محل اطلاعات سازمان بورس اوراق بهادار تهران و بانکهاي اطلاعاتي موجود در بورس اوراق بهادار تهران که عمدتاً اطلاعات مربوط صورتهاي مالي شرکتها مي باشند، استخراج گرديده است.با در نظر گرفتن اين روش براي جمع آوري اطلاعات و داده هاي آماري از نرم افزار ره آورد نوين استفاده گرديده که اطلاعات آن مستقيماً و آنلاين از بورس اوراق بهادار استخراج مي گردد.

* اينترنت:
به منظور جمع‌آوري داده‌ها و اطلاعات مالي شركتها كليه اطلاعات مربوط به صورتهاي مالي از اعلاميه هاي انتشار يافته در سايت رسمي بورس اوراق بهادار و بسته هاي اطلاعاتي و وب سايتهاي شرکتها مورد استفاده قرار ميگيرد.
1-8- 3 قلمروي تحقيق:
قلمرو مکاني تحقيق : قلمرو مکاني پژوهش، بورس اوراق بهادار تهران است.
قلمروي زماني تحقيق : محدوده زماني اين پژوهش دوره مالي شرکت ها از ابتداي سال1385 لغايت تا پايان سال 1390 مي باشد.
1-8-4 جامعه آماري:
جامعه آماري اين تحقيق کليه شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران از سال 1385 لغايت تا پايان سال 1390 مي باشد براي تعيين نمونه تحقيق شرکت هاي با مشخصات زير در نظر گرفته مي شود :
1 – سال مالي آنها منتهي به 29 اسفند هر سال باشد.
2 – گزارشات مالي آنها در دسترس باشد
3- شرکت ها بين سال 1385 تا 1390 تغيير سال مالي نداشته باشد.
4- شرکت ها نبايد در گروه واسطه گري مالي باشد.. (بانک ها، سرمايه گذارها و….)
5- از بين شرکتهاي دو صنعت خودرو سازي و صنعت فلزات اساسي انتخاب شده است.
1-8-5 روش‌ها و ابزار تجزيه و تحليل داده‏ها:
پس از گردآوري اطلاعات از کتابخانه بورس اوراق بهادار تهران، اطلاعات جمع آوري شده در نرم افزار Excel داده مي شوند و نسبت‌هاي مالي هر شرکت نيز که به طور سالانه محاسبه مي‌شود و با اطلاعات صورت‌هاي مالي هر شرکت مورد محاسبه قرار مي‌گيرد.
با استفاده از ابزار نرم افزار تحليل آماري spss وEviews7 استفاده از روش ضريب همبستگي ارتباط بين متغيرهاي اصلي تحقيق و شدت و ضعف آن را مورد محاسبه قرار مي‌دهيم. و در صورت وجود ارتباط از آزمون معنادار بودن همبستگي و نهايتاً تحليل واريانس و تخمين معادله رگرسيون مربوط به آن استفاده مي‌کنيم.
بهنگام بودن سود بر اساس روش توسعه يافته توسط باسو (1997) و بال و همکاران، (2000) اندازه گيري شده است.
بهنگام بودن به طور کلي با توجه به رگرسيون خطي تکه اي سود حسابداري (EAR) بر بازده همزمان (RET) اندازه گيري شده.
آنجاييکه NEG به عنوان يک متغييير مجازي و شاخصي براي بازده منفي در نظر گرفته شده که اگر بازده شرکت منفي باشد، برابر با يک و در غير اينصورت برابر با صفر.
RET : بازده شرکت i در زمان t ، ? ضريب خطا باقي مانده است.
2?: ضريب بازده هاي مثبت سهام (سود اقتصادي يا اخبار خوب)
3?: ضريب بازده هاي منفي سهام ( زيان اقتصادي يا اخبار بد)
برآورد بازده سرمايه گذاري:
در اين تحقيق، براي محاسبه بازدهي سهام از نرم افزار ره آورد نوين و از فرمول زير استفاده شده و از محاسبات دستي پرهيز شده است.
R i,t: بازده سهام شرکت i در دوره t
Pi,t: قيمت سهام در ابتداي دوره t
Pi,t: قيمت سهام در انتهاي دوره t
DPSi,t: سود تقيسمي
? : سهام جايز
براي اندازه گيري نرخ بازده سرمايه گذاري، عايدي از سرمايه گذاري را بر مبلغ اوليه سرمايه گذاري تقسيم مي کنند. يعني :

بازده سرمايه گذاري در سهام، با استفاده از رابطه زير بدست مي آيد :

= قيمت سهم در ابتداي دوره
= قيمت سهم در انتهاي دوره يا پايان دوره
= منافع حاصل از مالکيت سهام که در دوره به سهام دار تعلق گرفته است.
منافع حاصل از مالکيت ممکن است به شکل هاي مختلفي به سهامداران پرداخت شود که عمده ترين آن ها عبارتند از :
الف- سود نقدي
ب- افزايش سرمايه از محل مطالبات و آورده نقدي
پ- افزايش سرمايه از محل مطالبات و آورده نقدي
ت- تجزيه سهام
ث- تجميع سهام
براي حالت “الف” با استفاده از فرمول بالا مي توان نرخ بازده هر سهم را محاسبه نمود. براي حالتهاي “ب و پ” فرمول محاسبه نرخ بازده به صورت زير خواهد بود:
= درصد افزايش سرمايه از محل مطالبات و آورده نقدي؛
= درصد افزايش سرمايه از محل اندوخته؛
= مبلغ اسمي پرداخت شده توسط سرمايه گذار بابت افزايش سرمايه از محل نقدي (مطالبات)
البته چنانچه زمان وقوع هر يک از حالت هاي فوق، قبل از پرداخت (برگزاري مجمع) باشد، يا به عبارت ديگر چنانچه مجمع عمومي فوق العاده (در رابطه با تقسيم رابطه با افزايش سرمايه ) قبل از برگزاري مجمع عمومي عادي (در رابطه با تقسيم سود) باشد، در آن صورت فرمول، به صورت زير خواهد بود:
1-9 تعريف واژه‏ها و اصطلاحات:
1-9-1 بازده سرمايه گذاري:
بازده به مفهوم نسبت کل عايدي يا ضرر حاصل از سرمايه گذاري در يک دوره معين به مبلغ سرمايه گذاري که براي کسب اين عايدي در همان دوره بکار گرفته شده است، مي باشد.
1-9-2 بهنگام بودن اعلام سود :
در اين تحقيق فرض شده که، هر چه تاريخ اعلام سود به تاريخ پايان سال مالي نزديکتر باشد، سود به موقع تري ارائه شده است.
1-9-3 ريسک :
ريسک ميزان اختلاف بازده واقعي سرمايه گذاري با بازده مورد انتظار مي باشد. يا احتمال وقوع يک زيان مالي است.
فصل دوم
مباني نظري و پيشينه تحقيق
2-1 مقدمه
امروزه اطلاعات يک وسيله و ابزار راهبري مهم در تصميم گيري محسوب مي شود و بدون شک کيفيت تصميمات نيز بستگي به صحت، دقت و به هنگام بودن اطلاعاتي دارد که در زمان تصميم گيري در اختيار افراد قرار مي گيرد. در بازار هاي مالي اين اطلاعات مي تواند به صورت نشانه ها، علائم، اخبار و پيش بيني هاي مختلف از داخل يا خارج شرکت انعکاس مي يابد و در دسترس سهامداران قرار مي گيرد و باعث ايجاد واکنش ها و در نتيجه تغييراني در نوع و روش سرمايه گذاري مي گردد. با توجه به رونق بازار سرمايه علي الخصوص بورس اوراق بهادار در رشد چشمگير شاخص بورس اوراق بهادار در سالهاي اخير و عدم رونق بازار هاي مشابه جذابيت بازار فوق دو چندان شده است که در اين تحقيق به بررسي رابطه بين بهنگام بودن اعلام سود و بازده سرمايه گذاري در شرکتهاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. پرداخته مي شود.
سرمايه گذاري يک امر ضروري و حياتي در جهت رشد و توسعه اقتصادي هر کشور است. براي اينکه وجوه لازم جهت اين سرمايه گذاري فراهم آيد، بايد يکسري منابع براي تامين سرمايه وجود داشته باشد. بهترين منبع براي تامين سرمايه پس اندازهاي مردم يک جامعه است. لذا بايد يک مکانيزم قوي وجود داشته باشد که اين پس اندازها را به سوي بخش هاي توليدي سوق دهد و نياز مالي اين بخش ها را فراهم کند. بورس اوراق بهادار بهترين مکاني است که امکان استفاده از پس اندازها در بخش هاي توليد را فراهم مي آورد. پس بورس از يک طرف پس اندازهاي سرگردان را به سمت توليد سوق مي دهد و از طرف ديگر احتياجات مالي شرکت ها و موسسات را برآورده مي کند. (شفيع زاده, 1376). سرمايه گذاري در اوراق بهاداري همچون سهام علاوه بر اينكه موجب سود آوري مي گردد، مهيج نيز مي باشد ولي با اين حال ريسك زيادي را در بر دارد. به همين خاطر نياز است تا فرد از علوم مربوطه آگاهي داشته و از مهارت لازم نيز برخوردار باشد تا بسان يك هنرمند به اين نوع سرمايه گذاري اقدام نمايد براي اين كه در چنين سرمايه گذاري هايي هم منطق نقش دارد و هم احساس فرد. سرمايه گذاران مي كوشند منابع مالي خود را در جايي سرمايه گذاري نمايند كه بيشترين بازده و كمترين ريسك را داشته باشد.
سود حسابداري يکي از اقلام مهم و اصلي صورتهاي مالي است که در نوشتارهاي مختلف به کاربرد هاي متفاوت آن اشاره دارد. معمولا سود به عنوان مبنايي براي محاسبه ماليات و عاملي براي تدوين سياست هاي تقسيم سود، راهنمايي براي سرمايه گذاري و تصميم گيري و پيش بيني به شمار مي آيد. (صالح شهابي، 1386، ص 6)
معمولاً مهم ترين معيار ارزيابي عملکرد موسسات، در حال حاضر نرخ بازده سهام است. اين معيار به تنهايي داراي محتوي اطلاعاتي براي سرمايه گذران بوده و براي ارزيابي عملکرد مورد استفاده قرار مي گيرد. وقتي اين معيار کاهش يابد زنگ خطري براي شرکت است و عملکرد شرکت را مناسب نشان نمي دهد. اين معيار داراي محتوي اطلاعاتي زيادي مي باشد، زيرا ارزيابي عملکرد برمبناي ارزش بازار، اطلاعات سرمايه گذران را به خوبي منعکس مي کند. بازده در فرآيند سرمايه گذران نيروي محرکي است که ايجاد انگيزه مي کند و پاداشي براي سرمايه گذران محسوب مي شود. بيشتر سرمايه گذاران بافعل و بالقوه در تجزيه وتحليل مالي و پيش بيني، از آن استفاده مي شود.
در اين فصل ابتدا به بررسي مباني نظري تحقيق و سپس به پيشينه تحقيقات انجام شده در زمينه مشابه با اين تحقيق پرداخته مي شود.
مباني نظري
بخش اول : 2-2 بازده
2-2-1 مفهوم بازده
نرخ بازدهي يك سرمايه گذاري مفهومي است كه از نظر سرمايه گذاران مختلف معناي متفاوتي دارد. برخي از سرمايه گذاران در جستجوي بازده كوتاه مدت نقدي هستند و ارزش كمتري به بازدهي بلندمدت ميدهند. چنين سرمايه گذاران ممكن است سهام شركتهايي را كه سود سهام نقدي زيادي پرداخت ميكنند، را خريداري كنند. برخي ديگر از سرمايه گذاران در درجه اول به رشد و توسعه اهميت مي دهند. اين قبيل سرمايه گذاران در جستجوي شركتهايي هستند كه در بلندمدت درآمد بيشتري عايد آنها ميكنند و در شركتهايي سرمايه گذاري ميكنند كه بازده سهام يا ارزش ويژه آنها بسيار بالا باشد. فرانسيس1 معتقد است كه سرمايه گذاري يك نوع واگذاري پول است كه انتظار ميرود پول اضافي به دنبال داشته باشد. ماركويتز عقيده دارد ممكن است تعريف مناسب بازده يك سرمايه گذاري با سرمايه گذاري ديگر فرق كند اما بازده در هر معنايي كه باشد سرمايه گذاران بيشترين آن را ترجيح ميدهند تا كمترين آن را. بازده به بيان ساده عبارت است از كل عايدي كه يك سرمايه گذار در طول يك دوره سرمايه گذاري به دست مي آورد. نرخ بازده، سرعت كاهش يا افزايش ثروت سرمايه گذار را به صورت درصدي از سرمايه گذاري اوليه نشان مي دهد.
بازده يا پاداش سرمايه گذاري، شامل درآمد جاري (سود سالانه) و افزايش يا كاهش ارزش دارايي (منفعت يا ضرر سرمايه) است. بنابراين، معمولاً نرخ بازده نشاندهنده كل درآمد سالانه است و منفعت سرمايه بر حسب درصدي از مبلغ سرمايه گذاري بيان مي گردد.
منظور از بازده سهام، مجموعه مزايايي است كه در طول سال مالي به يك سهم تعلق مي گيرد مجموعه اين مزايا شامل موارد زير است: مزايا شامل موارد زير است:
– افزايش قيمت سهم در آخر سال مالي نسبت به ابتداي سال مالي (تفاوت نرخ اول و آخر سال مالي سهام شركت).
– سود نقدي ناخالص هر سهم که اين سود عبارت است از سود سهام پيشنهادي ناخالص پيشنهادي يا تصويب شده توسط مجمع عمومي صاحبان سهام.
– مزاياي حق تقدم که شامل مجموعه مزايايي است که در هنگام افزايش سرمايه به سهامداران سابق تعلق مي گيرد.
– مزاياي سهام جايزه که معمولا شرکتها در زمان انقضاي دوره پرداخت سود نقدي، به دليل کمبود نقدينگي با حفظ منابع نقدي موجود، براي تامين سود متعلق به هر سهم، به جاي پرداخت نقدي اقدام به دادن سهام جايزه يا سود سهمي مي نمايد و از اين راه افزايش سرمايه مي دهند که همان افزايش سرمايه از محل مطالبات سهامداران درآخرين روز مهلت پرداخت سود سهام است.
2-2-2 نرخ بازده
اصطلاح نرخ بازده يا نرخ عايدي براي توصيف نرخ افزايش يا کاهش سرمايه گذاري در طول دوره نگهداري دارايي به کار مي رود. (راعي, 1389)
نرخ بازده به طور ساده عبارتست از کل بازدهي که يک سرمايه گذار در طول دوره سرمايه گذاري يا دوره نگهداري بر روي سرمايه گذاري خود بدست مي آورد. نرخ بازده، سرعت افزايش يا کاهش ثروت سرمايه گذار را نشان مي دهد و به صورت درصدي از سرمايه گذاري اوليه نشان داده مي شود. براي اندازه گيري نرخ بازده سرمايه گذاري، سود حاصل از سرمايه گذاري را بر مبلغ سرمايه تقسيم مي کنند.
سود حاصل از سرمايه گذاري از دو بخش تشکيل مي شود. (جهانخاني, 1376(
1- جريانات نقدي که از بابت سود سهام و يا بهره اوراق قرضه حاصل مي شود.
2- منفعت (يا ضرر) سرمايه که از افزايش (يا کاهش) قيمت بازار اوراق بهادار در طي دوره سرمايه گذاري حاصل مي شود.
حاصل جمع اين دو منبع در آمد (يا ضرر) برابر با تغيير کل در ثروت سرمايه گذاري شده طي دوره سرمايه گذاري مي باشد.
2-2-3 نرخ بازده تحقق يافته و نرخ بازده مورد انتظار
بازده تحقّق يافته همان بازدهي است كه در طول دوره كسب شده است و در واقع بازدهي است كه به وقوع پيوسته باشد. بازده مورد انتظار، بازدهي تخميني است كه سرمايه گذاران انتظار دارند در دوره هاي مشخص آتي بدست آورند.
2-2-4 نرخ بازده بدون ريسک2
در بسياري از كشورها، دولت ها براي تامين بخشي از منابع مالي مورد نيازشان اقدام به انتشار اوراق قرضه مي كنند، اين اوراق داراي سررسيدهاي گوناگون، از چند روز تا چند سال است كه مبلغ اسمي و نرخ بهره مشخصي دارند. بنابراين سرمايه گذاران، علاوه بر حق انتخاب دارايي هاي ريسك دار مانند سهام عادي ميتوانند دارايي هاي بدون ريسكي مانند اوراق قرضه (در ايران اوراق مشاركت) و يا اوراق خزانه را خريداري نمايند. يك دارايي بدون ريسك عبارت است از يك دارايي با بازده مورد انتظار معين، به گونه اي كه واريانس (ريسک) بازده صفر باشد. چون واريانس برابر صفر است بنابراين نرخ بازده بدون ريسك در هر دوره اي برابر با ارزش مورد انتظار خواهد بود. بعلاوه كوواريانس ميان دارايي بدون ريسك و هر دارايي ريسک داري برابر صفر ميباشد در نتيجه اين همبستگي دارايي ها با دارايي هاي مخاطره آميز برابر صفر مي باشد.
2-2-5 نرخ بازده سرمايه گذاري
نرخ بازده سرمايه گذاري، عمومي ترين مفهوم کليدي است که معيار بسياري از تصميمات مهم اقتصادي و مالي مي باشد. اين نرخ با اهميت ترين عاملي است که در ارزيابي پروژه هاي سرمايه گذاري، ارزيابي عملکرد مالي شرکت ها، ارزيابي کارايي مديريت در بخش هاي اقتصادي يا خطوط توليدي مورد استفاده قرار مي گيرد.
براي اندازه گيري نرخ بازده سرمايه گذاري، عايدي حاصل از سرمايه گذاري را بر مبلغ اوليه سرمايه گذاري تقسيم مي كنند.
عايدي حاصل از سرمايه گذاري، از دو بخش تشكيل مي شود :
1- مبلغ دريافتي، بابت سود سهام يا بهره اوراق قرضه.
2- منفعت و يا ضرر سرمايه ناشي از تغيير اوراق بهادار در طي دوره سرمايه گذاري.
به ديگر سخن حاصل تفاضل جريان نقدي ورودي از جريان نقدي خروجي، تقسيم بر جريان نقدي خروجي، نرخ بازده سرمايه گذاري را مشخص خواهد نمود
رابطه (1-2)
بازده سرمايه گذاري در يك سهام عادي در يك دوره معين با توجه به قيمت اول و آخر دوره و منافع حاصل از مالكيت بدست مي آيد. منافع حاصل از مالكيت در دوره هايي كه شركت مجمع برگزار كرده باشد به سهام دار تعلق مي گيرد و در دوره هايي كه مجمع برگزار نشده باشد منافع مالكيت برابر صفر خواهد بود.
بازده سرمايه گذاري در سهام با استفاده از رابطه زير قابل محاسبه است:
رابطه( 2-2 )
كه در آن:
Pt = قيمت سهام در پايان دوره t
Pt-1 = قيمت سهام در ابتداي دوره t يا پايان دوره t-1
Dt = منافع حاصل از مالكيت سهام كه در دوره t به سهام دار تعلق گرفته است.
منافع حاصل از مالكيت ممكن است به شكلهاي مختلفي به سهام داران پرداخت شود كه عمده ترين آنها عبارتند از (گل ارضي 1379)
1- سود نقدي
2- افزايش سرمايه از محل اندوخته
3- افزايش سرمايه از محل مطالبات و آورده نقدي
4- تجزيه سهام
5- تجميع سهام
براي حالت 1 با استفاده از فرمول 2-2 مي توان نرخ بازده هر سهم را محاسبه نمود. براي حالتهاي 2و3 فرمول محاسبه نرخ بازده به صورت زير خواهد بود.
(3-2)
كه در آن:
Dt= سود نقدي پرداختي.
= درصد افزايش سرمايه از محل مطالبات و آورده نقدي.
= درصد افزايش سرمايه از محل اندوخته.
C= مبلغ اسمي پرداخت شده توسط سرمايه گذار بابت افزايش سرمايه از محل آورده نقدي.
بازده سهام از دو قسمت تشکيل مي شود:
1- بازده ناشي از دريافت سود سهام
2- بازده ناشي از تغييرات سهام
2-2-6 اجزاي بازده
– سود دريافتي : مهمترين جزء بازده، سودي است که به صورت جريانات نقدي دوره اي سرمايه گذاري بوده و مي تواند به شکل بهره يا سود تقسيمي باشد.
– سود ( زيان ) سرمايه : دومين جزء مهم بازده، سود ( زيان ) سرمايه است که مخصوص سهام عادي است ولي در مورد اوراق قرضه بلند مدت و ساير اوراق بهادار با درآمد ثابت نيز مصداق دارد. به اين جزء که ناشي از افزايش ( کاهش ) قيمت دارايي است سود ( زيان ) سرمايه مي گويند.
2-2-7 عوامل موثر بر بازدهي
سرمايه گذاري در سهام تابع عواملي مثل بازدهي و ريسک و مقايسه ساير دارايي ها، مي باشد. بازدهي سهام مي تواند به عوامل متعددي بستگي داشته باشد.
به طور کلي اين عوامل را مي توانيم به دو گروه تقسيم کرد :
گروه اول، عواملي را در بر مي گيرد که سود نقدي و مزاياي پرداختي را تحت تاثير قرار مي دهد.
برخي از اين عوامل که سود نقدي را تحت تاثير قرار مي دهند به شرح زير هستند:
– سود نقدي و کارايي بنگاه يکي از عوامل مهم در اين گروه مي باشد. کارايي بنگاه مستقيما به مديريت آن وابسته است، چگونگي مديريت بنگاه تاثير روشني بر کارايي فعاليت هاي توليدي و تجاري، سودآوري قدرت و سلامت مالي و امکانات رشد بالقوه بنگاه دارد.
– معافيت هاي مالياتي از يک طرف موجب افزايش سود بنگاه شده و از طرف ديگر، سياست کمتر بر سرمايه گذاري در ساير دارايي هاي مالي، موجب افزايش تقاضاي سرمايه گذاري در سهام مي گردد.
– ظرفيت بازار و نوع کالاهاي توليدي شرکت نيز به نوبه خود سود شرکت را تحت تاثير قرار مي دهد. هرچه ظرفيت بازار براي کالايي که شرکت توليد مي کند، بيشتر باشد، ميزان فروش آن بنگاه بيشتر بوده و لذا درآمد و سود بنگاه بيشتر خواهد بود. همچنين سود جاري و آينده شرکت، تا حدي زيادي تحت تاثير شرايط اقتصادي حاکم بر کشور نيز مي باشد.
– اندازه شرکت نيزاز جمله عواملي ديگري است که توجه متخصصين را به خود جلب کرده است، از آنجايي که شرکت هاي بزرگ به منابع مالي ارزانتري دسترسي دارند از کارايي و سوددهي بيشتري برخوردار است.
گروه دوم، نرخ بازدهي علاوه بر سود و مزاياي پرداختي، تحت تاثير قيمت سهام نيز مي باشد، قيمت سهام تابع عوامل زير مي باشد :
– روند آينده اقتصادي ( انتظارات سهامداران ) قيمت سهام را مستقيما تحت تاثير قرار مي دهد. چنانچه سهامداران نسبت به تحولات آتي اقتصاد خوشبين باشد، تقاضاي خريد سهام خود را افزايش مي دهند. تقاضاي بيشتر براي خريد سهام، موجبات افزايش قيمت سهام را فراهم مي سازد و برعکس ( عبده تبريزي، 1383، ص310-312 )
– کيفيت ترکيب سهامداران نيز از جمله عواملي است که قيمت سهام را تحت تاثير خود قرار مي دهد. بسته به اينکه اکثريت سهامداران بازار سهام، کداميک از گروه هاي سرمايه گذاران کم تحرک، سرمايه گذاران حرفه اي و سفته بازان باشند، تغييرات قيمت سهام متفاوت خواهد بود.
– قابليت نفوذ پذيري سهام، نرخ تورم، چگونگي توزيع درآمد، نحوه قيمت گذاري سهام و ميزان عرضه سهام که تحت تاثير عوامل اقتصادي و غير اقتصادي است، قيمت سهام را متاثر مي سازد.


پاسخ دهید