متغير مستقل:8
متغير وابسته:8
فرضيه‏هاي تحقيق:9
تعريف واژه‏ها و اصطلاحات فني و تخصصي:9
روش شناسي تحقيق:11
فصل اوّل: تعريف و ويژگي هاي فضاي سايبري12
طرح بحث:13
مبحث اوّل: مفهوم و ويژگي هاي فضاي سايبري13
گفتار اوّل: فضاي سايبري و ارتباط شبکه هاي اطلاع رساني15
گفتار دوّم :مخفي و پنهاني بودن17
گفتار سوم :فراملي و غير قابل کنترل بودن18
مبحث دوّم: پيکره فضاي سايبري20
گفتار اوّل: مخازن اطلاعات20
گفتار دوّم: سيستم هاي ارتباطي21
گفتار سوم : ارائه دهندگان خدمات شبکه اي23
مبحث سوم: مزيت ها و محدوديت هاي فضاي سايبري25
گفتار اوّل: در حوزه آزادي بيان26
گفتار دوّم: در حوزه آزادي اطلاعات27
گفتار سوم: در حوزه حريم خصوصي28
فصل دوّم: تعريف جرايم سايبري و جرايم مرتبط با آن30
طرح بحث:31
مبحث اوّل: جرايم سايبري و ويژگي آن31
گفتار اول:تعريف جرم سايبري33
گفتار دوّم:جرم سايبري و جرايم مرتبط با آن35
گفتار سوم :ويژگي هاي جرايم سايبري36
مبحث دوّم: سير تاريخي جرايم سايبري38
گفتار اوّل: سير تاريخي جرايم سايبري در نظام بين الملل38
گفتار دوم: سير تاريخي جرايم سايبري در حقوق جزاي ايران41
گفتار سوم: جرايم سايبري و وضع قوانين مربوط به آن42
مبحث سوم : سياست جنايي مقابله با جرايم سايبري44
گفتار اوّل: سياست جنايي ماهوي45
گفتار دوّم :سياست جنايي پيشگيرانه47
گفتار سوم:سياست جنايي شکلي48
فصل سوم: بررسي قوانين سايبري در حقوق جزاي ايران50
طرح بحث:51
مبحث اوّل: مصاديق جرايم عليه امنيت و آسايش عمومي52
گفتار اوّل:دسترسي غير مجاز53
الف- رکن قانوني54
ب- رکن مادي55
1- مرتکب جرم55
2- رفتارمادي فيزيکي55
3- شرايط و اوضاع و احوال لازم55
ج- رکن رواني56
گفتار دوّم:جاسوسي سايبري56
الف- رکن قانوني59
ب- رکن مادي60
1-مرتکب جرم60
2-رفتار مادي فيزيکي60
3-شرايط و اوضاع احوال لازم62
ج- رکن رواني62
گفتار سوم: جعل سايبري62
الف- رکن قانوني64
ب- رکن مادي65
1-مرتکب جرم65
2-رفتار مادي فيزيکي65
3-شرايط و اوضاع و احوال لازم65
ج- رکن رواني66
مبحث دوّم: مصاديق جرايم عليه اموال و مالکيت67
گفتار اوّل:سرقت سايبري67
الف- رکن قانوني69
ب- رکن مادي69
1-مرتکب جرم69
2- رفتار مادي فيزيکي69
3- شرايط و اوضاع و احوال لازم69
ج- رکن رواني70
گفتار دوّم: کلاهبرداري سايبري70
الف- رکن قانوني72
ب- رکن مادي72
1- مرتکب جرم72
2- رفتارهاي مادي فيزيکي72
3- شرايط و اوضاع و احوال لازم73
ج- رکن رواني73
مبحث سوم: مصاديق جرايم عليه اشخاص75
گفتار اوّل: هتک حيثيت75
الف- رکن قانوني76
ب- رکن مادي77
1- مرتکب جرم77
2- رفتار مادي فيزيکي77
3- شرايط و اوضاع و احوال لازم77
ج- رکن رواني78
گفتار دوّم: نشر اکاذيب78
الف- رکن قانوني78
ب- رکن مادي79
1- مرتکب جرم79
2- رفتار مادي فيزيکي79
3- شرايط و اوضاع و احوال لازم80
ج- عنصر رواني80
فصل چهارم: تأثير تهديدات مرتبط با جرايم سايبري بر امنيت ملي82
طرح بحث:83
مبحث اوّل: ماهيت تهديدات سايبري85
گفتار اوّل: تعريف تهديدات سايبري85
گفتار دوّم:ويژگي هاي تهديدات سايبري87
گفتار سوم: انواع تهديدهاي سايبري88
الف) ترورسيم سايبري89
ب) جنگ سايبري90
ج) اخلال سايبري91
د) خرابکاري سايبري92
مبحث دوّم: ماهيت متفاوت امنيت93
گفتار اوّل: تعريف و ويژگي هاي امنيت ملي93
گفتار دوّم :ساختارهاي امنيتي95
گفتار سوم: رويکردهاي متفاوت به امنيت ملي98
مبحث سوم:تأثير تهديدات سايبري بر امنيت ملي100
گفتار اوّل: رويکردهاي متفاوت به تهديدات سايبري100
گفتار دوّم: قدرت در عصر اطلاعات102
گفتار سوم:امنيت در عصر اطلاعات103
فصل پنجم: نتيجه گيري و پيشنهادات105
نتيجه گيري:106
پيشنهادات:108
منابع و مآخذ:109
ضمائم:115
چكيده:
تحول اطلاعات و گسترش روز افزون استفاده از رايانه و اينترنت در تمامي ابعاد زندگي بشر و نياز شرکت ها ، سازمان ها ،گروه ها به آن سبب وقوع جرايم مختلفي در فضاي سايبرشده است. فضاي سايبر با ويژگي هاي خود مانند فراملي بودن، تعدد بازيگران، مخفي بودن سبب شده افراد وارد اين فضا شوند و بدون اينکه به راحتي مورد شناسايي واقع شوند جرايم مختلفي را مرتکب شوند. دراين فضاي مجازي اما واقعي و حقيقي جرايم مختلفي مانند سرقت، کلاهبرداري، جعل، جاسوسي به وقوع مي پيوندد. برخي از اين جرايم سبب آسيب و صدمه زدن به جامعه و به عنوان تهديدي عليه امنيت محسوب مي گردد. برخي ديگر از اين جرايم صدمات مالي واقتصادي وارد مي کند و برخي نيز به عنوان تهديد و آسيبي عليه اشخاص مي باشد. جرايم سايبري به عنوان يکي از مسائل غيرقابل انکار در حوزه سياست جنايي کشورها مي باشدو به همين دليل دولت ها درصدد مقابله با اينگونه جرايم برمي آيند. امنيت ملي هر کشوري يکي از نگراني هاي دولت ها مي باشد که در صدد تأمين امنيت داخلي و خارجي گام برمي دارند.به همين منظور در جهت مقابله با دستيابي غير مجاز داده ها و جرايمي که بوسيله وسايل الکترونيکي و به شيوه پيشرفته به وقوع مي پيوست، توسط قانونگذار آيين نامه ها و قوانيني وضع گرديد تا بدينوسيله راه را برافرادسودجو ببندد و موجبات امنيت ملي فراهم گردد.
واژگان کليدي: فضاي سايبري، جرايم سايبري، قوانين سايبري،امنيت ملي.

كليّات
مقدمه
ورود رايانه به زندگي بشري و استفاده روزافزون از اين وسيله شگفت انگيز سبب بوجود آمدن دگرگوني وتحولات گسترده در حيطه اطلاعات گرديده است.رايانه با ويژگي هاي منحصر به فرد خود مانند حجم بالاي اطلاعات ،دسترسي سريع و آسان به اطلاعات و ويژگي هاي متنوع و فراوان ديگري توانسته است
امکانات بي شماري را در اختيار افراد قرار دهد. همين امر سبب بوجود آمدن جرايم متنوع و مختلفي شده است که در مقايسه با جرايم کلاسيک مي تواند آسيب هاي جبران ناپذير وخطرناکي را به همراه داشته باشد.
محيط مجازي سايبر به مجرمين اين امکان را مي دهد که در فضايي به دور از ديدگان مردم به راحتي ودر محيطي امن دست به ارتکاب جرم بزنند.
امروزه با توجه به افزايش روز افزون استفاده کنندگان از اينترنت ميزان جرايم سايبري نيز سير صعودي به خود گرفته است.از آنجا که اينگونه جرايم در سطح ملي و حتي فراملي رخ مي دهد پس مي توان گفت براي اينگونه جرايم حد و مرزي وجود ندارد .
کاربران در اين محيط به ايجاد تغييراتي در داده ها و اطلاعات زده که همين امر نشانگر وقوع جرمي مي باشد.مخفي بودن اين محيط امکان تعقيب و شناسايي مجرمين را کاهش داده است.پس هر شخص به راحتي در هر نقطه از جهان مي تواند در گوشه اي ديگر از جهان جرمي را مرتکب شود.
همين امر موجب گرديده است که جهت تأمين امنيت داده ها وسيستم هاي رايانه اي قوانين و مقرراتي وضع گردد.به دليل تنوع و گستردگي اينگونه جرايم کشف و مقابله با آنها لازم و ضروري مي باشد.به همين دليل است که تمام حقوق دانان وجرم شناسان به دنبال شناسايي ماهيت اينگونه جرايم بر آمدند.
بيان مسأله
وقتي به نقش و جايگاه کامپيوتر در زندگي بشري نظري بيفکنيم خواهيم ديد که انسان بعد از قرون متمادي زندگي در دنياي فيزيکي، تصميم گرفت جهان مجازي را در محيط و فضايي بنام فضاي سايبر بوجود بياورد که :”فضايي است مجازي و غير ملموس که از طريق اينترنت به هم متصل مي شوند و تمام اطلاعات راجع به افراد، سازمان ها، شرکت ها، فرهنگ ها و به طور کلي هر چيزي که بصورت فيزيکي وجود دارد و بوسيله کامپيوتر، اجزاء آن و شبکه هاي بين المللي بهم مرتبط مي باشند را شامل شود.” و از طريق اين فضا به راحتي بتواند به تبادل اطلاعات دست يابد. درحقيقت اينترنت با شبکه هاي گسترده خود توانسته است روابط و مناسبات اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي افراد را تغيير دهد و همين امر موجب شد تا روابط انسان ها از شکل سنتي خارج شده و جنبه الکترونيکي به خود بگيرد همين گستردگي و پيچيدگي ارتباطات در دنياي امروز موجب بروز جرايمي جديد در سطح ملي و فراملي شده است به نام جرايم سايبري، که اين جرايم در محيطي مجازي و به وسيله اينترنت اتفاق مي افتد.جرايم سايبري از جمله جرايمي هستند که جديد بوده و ناشي از تکنولوژي مدرن هستند اين دو ويژگي موجب شده تا به عنوان نسل جديدي از جرايم ناميده شوند.بدليل اينکه در فضاي سايبر ارتکاب جرم به آساني امکان پذير است ممکن است جرايمي رخ دهد که اين جرايم حدود نيم قرن است که پيدايش يافته اند و از سطح بين المللي به ملي و از کلي به جزئي منحصر مي باشد.
برخي از کشورها مانند (آمريکا ، آلمان ،انگلستان وغيره) زود و برخي کشورها مانند (کشورهاي آسيايي و خاورميانه وغيره) ديرتر به اين پديده مجرمانه پرداخته اند.
مقنن ايران در راستاي حمايت از امنيت داده ها و سيستم هاي رايانه اي کاربران، دستگاه هاي دولتي، نهادهاي عمومي و مؤسسات خصوصي اقدام به وضع قوانين کيفري نموده و مجازاتهايي را براي مرتکبين اينگونه جرايم در نظر گرفته است تا موجبات امنيت داده ها و شبکه هاي رايانه اي و در نتيجه رشد و توسعه اجتماعي و اقتصادي کشور در محيط سايبر فراهم گردد.تحقيق پيش رو در نظر دارد به اين مسأله بپردازد: جرايمي که در فضاي سايبر انجام مي شود توسط چه کساني و به چه شکلي صورت مي گيرد؟
و وقوع اين جرايم تا چه ميزان بر امنيت ملي تأثير مي گذارد؟و دولت ايران چه مجازاتي را براي مرتکبين اين جرايم در نظر گرفته است؟
اهميت و ضرورت انجام تحقيق
در ارتباط با اهميت موضوع بايد گفت که با توجه به گستردگي و پيچيدگي حاصل از تکنولوژي مدرن و ظهور نسل جديد جرايم سايبري و شبکه اي در محيط هاي مجازي، حقوق جزا وارد مرحله جديدي چه در حقوق ماهوي و چه در حقوق شکلي شده است به طوري که تنها شرط مبارزه با اينگونه جرايم شناسايي، تجزيه و تحليل و شناخت کامل نحوه ارتکاب اينگونه جرايم است دراين تحقيق که در برگيرنده نسل سوم جرايم که شامل جرايم سايبري و اينترنتي يعني جرايم در محيط هاي شبکه هاي فراملي و به صورت مجازي مي باشد اينجانب سعي نموده ام که تا با تبيين مفهوم جرايم سايبري و شناسايي اينگونه جرايم و شناسايي قوانين کيفري که مقنن ايران در راستاي حمايت از داده ها و وسايل اينترنتي در محيط هاي مختلف وضع نموده است و بر حقوق ايران حاکم است راهي جهت شناخت و مبارزه با اينگونه جرايم بازگردد و به عنوان خطوط راهنما براي وارد شدن به نسل جديدي از جرايم استفاده گردد.
همچنين اين تحقيق مي تواند راهگشاي مناسبي براي آشنايي با جرايمي که امنيت ملي را به خطر مي اندازد باشد و همين امر مي تواند سبب آشنايي با نسل جديد جرايم سايبري براي محقق و ساير دانش پژوهان باشد و هر يک از اين موضوعات خود شامل مباحث علمي گسترده و جديدي بوده و مجال يک تحقيق علمي وسيع را براي دانش جويان و دانش پژوهان فراهم خواهد کرد.
مرور ادبيات و سوابق مربوطه
هرکشوري با توجه به ميزان استفاده و بهره مندي شان از فناوري اطلاعات در معرض خطرات و تهديداتي است که ممکن است به وسيله کاربران انجام شود مثلاً کشور آمريکا چهار مرحله از پنج مرحله تشکيل دولت الکترونيک را پشت سر گذاشته است در کشور ايران نيز از سال 1380 به بعد وقوع جرايم سايبري سير صعودي به خود گرفته است و مجرمان با بهره گيري ازاين امکانات و در فضاي سايبري براحتي جرايمي را انجام مي دهند، مانند جعل سايبري، کلاهبرداري سايبري، عمده آثار و پژوهش انجام گرفته در حوزه سايبري در حقوق ايران بصورت محدود مي باشد و بشکل محتوايي به بررسي جرايم سايبري به شکل جداگانه نوشته شده است مانند:
1-پاکزاد، بتول، تروريسم سايبري تهديدي نوين عليه امنيت ملي، معاونت پژوهشي دانشگاه آزاد اسلامي، چاپ اول، تابستان 1390.
جرايم رايانه اي در بخشي از رايانه تنها وسيله جرم است اصالت ندارد و داخل در جرايم سنتي است اما اگر فضاي سايبر تنها نقش وسيله يا پشتيبان اقدامات گروه تروريستي باشد، تروريسم سايبري داخل در تروريسم است پس جرم انگاري تروريسم رايانه ابزار بايد در قانون ضد تروريسم صورت بگيرد و قانونگذار ايران، به تروريسم سايبري دو چهره ي کاملاً متفاوت بدهد يک چهره به عنوان جرم رايانه اي و يک چهره به عنوان تروريسم، در مرحله اي از تدوين قانون جرايم رايانه اي، بنابراين بود که ماده اي به صراحت از تروريسم سايبري ياد کند که باتوجه به ملاحظات سياسي وحقوقي که نسبت به عنوان تروريسم درايران وجود دارد، عملاً اين پيشنهاد به مرحله نهايي نرسيد.
2-شيرزاد، کامران، جرايم رايانه اي از منظرحقوق جزاي ايران و حقوق بين الملل، شرکت نشر بهينه فراگير، چاپ اول، 1388.
جرايم رايانه اي از حيطه حقوق جزاي عمومي مسائل متعددي را مطرح مي کنند. در آيين دادرسي جرايم رايانه اي تخصص مقامات از نقطه نظر جرم يابي از اهميت بالايي برخوردار است. وابستگي به محيط سايبر، درکشور ما نيز هر روز افزونتر مي گردد “جرايم مرتبط با محتوا با جرايم محتوايي، قسمت سياه فناوري اطلاعات است که معايب و نارسايي هاي آن را به تصوير مي کشد و زدودن اين زنگار سياه به دو طريق ميّسر است: نخست شناسايي ماهيت فضاي سايبر و دوم اتخاذ تدابير پيشگيرانه و سرکوب گر متناسب با فضاي مجازي اينترنت.
3-جلالي فراهاني، امير حسين، کنوانسيون جرايم سايبر و پروتکل الحاقي آن، خرسندي، چاپ اول، 1389.
پيشرفت ها و دگرگونيهاي اجتماعي و اقتصادي موجب پيدايش انواع جديد جرايم و همچنين ارتکاب جرايم سنتي به وسيله فناوري هاي نوين شده است. که همين امر موجب حفاظت از سيستم هاي رايانه اي، با تصويب و اجراي هماهنگ تدابير قانوني جهت پيشگيري از رفتار مجرمانه شده است.
4-بشيري، عباس، پوررحيم، مريم، اسرار تجاري الکترونيکي کاربردي در قانون تجارت الکترونيک ايران، جاودانه، چاپ اول، 1390.
حقوق اسرار تجاري به عنوان شاخه اي از حقوق مالکيت فکري در بستر دنياي مجازي و الکترونيکي مورد بررسي قرار مي گيرد و سپس هر نوع اطلاعات که داراي ارزش اقتصادي مستقل و بالقوه يا بالفعل است به سبب آنکه عموماً نا شناخته مي باشد، به عنوان تعريفي جامع و مانع از اسرار تجاري ارائه مي گردد.
در رابطه با تحقيق بايد اضافه شود با توجه به اينکه ميزان استفاده کنندگان اينترنت در طي سال هاي اخير به طور تصاعدي افزايش پيدا کرده است و ارتباط رايانه ها با يکديگر در قالب شبکه هاي اطلاع رساني، بر سرعت اطلاعات در جهان افزوده است، همين امر موجب شده تا محيط سايبر، تبديل به فضايي شود که کساني که قصد اضرار به افراد را دارند به راحتي مرتکب جرايمي مانند: جعل، کلاهبرداري رايانه اي، پورنوگرافي هويت، جرايم عليه حساب پست الکترونيک افراد و جرايم بي شمار ديگري شوند رايانه نيز امکان ارتکاب اين جرايم را افزايش داده است و تاکنون نيز تحقيق شايسته و جامعي در رابطه با اين موضوع صورت نگرفته است اين تحقيق قواعد مبهم را روشن و به تحليل دقيق اين مسائل مي پردازد.
جنبه جديد بودن و نوآوري در تحقيق:
بررسي قوانين و مقررات حاکم بر جرايم سايبري در حقوق ايران موضوع بسيار جديد بوده و در مورد آن تاکنون کار چنداني صورت نگرفته است مضافاٌ اينکه آشنايي با جرايم سايبري در حقوق ايران و بررسي مقررات حاکم بر آن براي امنيت ملي سودمند است.
اهداف مشخص تحقيق
فصل يکم: به شناسايي فضاي سايبري در حقوق کيفري پرداخته و محدوده اين فضا را مشخص مي کنيم.
درفصل دوم: به شناسايي جرايم سايبري در حقوق کيفري پرداخته و با توسل به ارکان تشکيل دهنده جرم به شناسايي اين جرايم اقدام مي کنيم.
درفصل سوم: به قوانين و مقرراتي که بر جرايم سايبري وضع شده است و سپس به شناسايي اين قوانين و تجزيه و تحليل آن ها در هر مورد مي پردازيم.
در فصل چهارم: جرايم سايبري يک پديده نوين تلقي شده و به عنوان تهديدي جديد عليه امنيت ملي فرض مي شود که هنوز براي آن نظام حقوقي مشخص شکل نگرفته است بايد از جنبه هاي مختلف شناخته شود.
سؤالات تحقيق:
سوال اصلي: چه جرايمي در فضاي سايبر موجب وضع قوانين سايبري شده است؟
و اين جرايم چه تأثيري بر امنيت ملي مي گذارد؟
متغير مستقل:
تحليل مقررات حاكم بر جرايم سايبري
متغير وابسته:
بررسي مقررات حاكم بر جرايم سايبري در حقوق ايران
فرضيه‏هاي تحقيق:
1. امنيت ملي و فضاي سايبر از آن جهت که در صدر برنامه هاي هر کشوري قرار دارد و اکنون نيز فضاي سايبري به عنوان رقيبي براي امنيت تلقي شده و مي تواند امنيت ملي را تهديد کند بايد محدوده و فضاي آن مشخص شود.
2. از آن جهت که در گذشته قوانيني براي جرايمي که در فضاي سايبر اتفاق مي افتاد وجود نداشت. اکنون قانون گذار در جهت حمايت از داده ها و منافع ملي اقدام به وضع قوانين سايبري نموده که مي تواند بر امنيت مؤثر باشد.
تعريف واژه‏ها و اصطلاحات فني و تخصصي:
فضاي سايبري- جرايم سايبري- قوانين سايبري- امنيت ملي
فضاي سايبري:
تعريف مفهومي: يک دنياي مجازي که توسط کاربران اينترنت موجوديت پيدا کند.
تعريف عملياتي: به دنياي مجازي همچون اينترنت گفته مي شود که اشخاص در آن ها از طريق رايانه ها به يکديگر متصل شده و ارتباط برقرار مي کنند.
جرايم سايبري:
تعريف مفهومي: به رفتارهايي که بر ضد فضاي سايبر ارتکاب مي يابد.
تعريف عملياتي: به جرايمي که توسط کاربران و در فضاي سايبري توسط اينترنت، رايانه شبکه هاي ارتباطي صورت مي گيرد
قوانين سايبري:
تعريف مفهومي: مجموعه قوانيني که بر جرايم سايبري حاکم است.
تعريف عملياتي: مجموعه قوانين و مقرراتي که توسط قانون گذار در جهت حمايت از داده ها و سيستم هاي رايانه اي کاربران، دستگاه دولتي اقدام به وضع قوانين کيفري نمايد تا موجبات امنيت ملي فراهم شود.
امنيت ملي
تعريف مفهومي: به اقداماتي که به منظور آسايش عمومي انجام مي شود.
تعريف عملياتي: به اقداماتي که براي حفاظت از دولت، سرزمين و افراد ساکن آن در برابر تهاجمات فيزيکي يک نيروي خارجي صورت مي گيرد تا از منابع مهم اقتصادي، سياسي، اجتماعي، فرهنگي،نظامي دولت در برابر حملات نيروهاي داخلي يا خارجي دفاع شود.
روش شناسي تحقيق:
الف- شرح كامل روش تحقيق بر حسب هدف، نوع داده ها و نحوه اجراء
(شامل مواد، تجهيزات و استانداردهاي مورد استفاده در قالب مراحل اجرايي تحقيق به تفكيك):
تذكر: درخصوص تفكيك مراحل اجرايي تحقيق و توضيح آن، از به كار بردن عناوين كلي نظير، “گردآوري اطلاعات اوليه”، “تهيه نمونه‏هاي آزمون”، “انجام آزمايش‏ها” و غيره خودداري شده و لازم است در هر مورد توضيحات كامل در رابطه با منابع و مراكز تهيه داده‏ها و ملزومات، نوع فعاليت، مواد، روش‏ها، استانداردها، تجهيزات و مشخصات هر يك ارائه گردد.
ب- متغيرهاي مورد بررسي در قالب يک مدل مفهومي و شرح چگونگي بررسي و اندازه گيري متغيرها:
پس از بررسي و توصيف مقررات حاكم بر جرايم سايبري و شناخت جرايم سايبري به تحليل اين مقررات به عنوان متغير مستقل بر حقوق ايران به عنوان متغير وابسته پرداخته مي‌شود.
ج -شرح کامل روش (ميداني، كتابخانه هاي) و ابزار (مشاهده و آزمون، پرسشنامه، مصاحبه، فيش‏برداري و غيره) گردآوري داده‏ها :
با عنايت به موضوع مورد بررسي روش تحقيق توصيفي- تحليلي مي باشد. پس ابتدا موضوع تحقيق مورد توصيف قرار گرفته و سپس به تجزيه و تحليل پرداخته مي شود. منابع و مآخذ مورد استفاده در اين تحقيق، به شيوه ي کتابخانه اي ، اينترنتي ،مصاحبه و گفتگو با کارشناسان گردآوري شده است و از کليه منابع مرتبط با موضوع اعم از کتب ، مقالات ، فصلنامه ها ، وب سايت ها ، مصاحبه کارشناسان استفاده شده است. از دشواري هاي اين تحقيق، بايد به محدوديت هايي که در زمينه گردآوري منابع وجود داشت اشاره کرد با توجه به اينکه کتابهايي دراين زمينه نوشته شده بود و اگر کتابي به طور پراکنده و مجزا مرتبط با موضوع مورد بررسي نوشته شده بود، کمياب و دسترسي به آن نيز مشکل بود.
د – روش‌ها و ابزار تجزيه و تحليل داده‏ها:
روش تحقيق بصورت کيفي مي باشد.
فصل اوّل:
تعريف و ويژگي هاي
فضاي سايبري
طرح بحث:
فضاي سايبري باويژگي هاي خاص خود مانند گستردگي، پنهاني بودن، تأثيرگذاري شگرف خود باعث ورود بازيگران بسياري مانند گروه ها ، سازمان ها شرکت ها براي اعمال قدرت در اين فضا شده است. به همين دليل در اين فضاي به ظاهر مجازي اما حقيقي و باور نکردني بسياري از کارهايي که تنها در ذهن و تخيل مي باشد را مي توان انجام داد.
در اين فصل در مبحث اوّل تعاريف و ويژگي هاي فضاي سايبر ارائه مي گردد در مبحث دوّم پيکره فضاي سايبر را خواهيم شناخت و در مبحث سوم به مزيت ها و محدوديت هاي اين فضا خواهيم پرداخت.
مبحث اوّل: مفهوم و ويژگي هاي فضاي سايبري
امروزه بحث هاي مربوط به اطلاعات و ارتباطات الکترونيکي وارد عرصه جديدي بنام فضاي سايبري شده است. واژه سايبر (Cyber ) از کلمه (Cybernetics )برگرفته شده است و در فيزيولوژي به معناي مطالعه و مقايسه بين دستگاه عصبي خودکار که مرکب از مغز و اعصاب مي باشد با دستگاه هاي الکتريکي، مکانيکي، فرمانشناسي مي باشد که اين واژه در دنياي اينترنت و رايانه بسيار شنيده شده است.
“نخستين بار اصطلاح سايبرنتيک توسط رياضيداني به نام نوربرت وينر(Norbert wiener )در کتابي با عنوان “سايبرنتيک و کنترل در ارتباط بين حيوان و ماشين” در سال 1948 به کار برده شد.
واژه فضاي سايبر نخستين بار توسط “ويليام گيبسون” (William Gibson) نويسنده رمان “Neuromancer” در سال 1984 به کار برده شد.” (زندي1389، 38)
منظور از فضاي سايبري محيط هايي غير مادي است که در آن کاربران توسط وسايل الکترونيکي همچون اينترنت به يکديگر متصل مي شوند و از نظر خود دنياي مجازي را بوجود مي آورند که وجود واقعي ندارد در حالي که اين دنيا حقيقتي مجازي است که توسط رايانه بوجود آمده است.
هرچند در زبان فارسي واژه سايبر را به مجازي ترجمه کرده اند ولي فضاي سايبري فضايي است حقيقي و واقعي که بسياري از کارهاي باور نکردني که تنها در ذهن ما نمود پيدا مي کنند در اين فضا و اين دنياي مجازي حقيقت پيدا مي کند.
“آن چه به موازات ساده سازي و تنوع بخشيدن به کارکردهاي انعطاف پذير رايانه ها، بهره برداري گسترده تر و متنوع تر از سيستم هاي رايانه اي شخص(Personal computer) را به نحو باور نکردني توسعه داد و به آن وجه هاي جهاني بخشيد، امکان اتصال آن ها به يکديگر از طريق ارتباطات الکترونيک است. اين امر اشتراک گذاري کارکردها و اطلاعات ميان رايانه ها را ميسر ساخت و به تدريج شبکه اي جهاني به وجود آمد و فضايي به نام فضاي سايبر( Cyber space)شکل گرفت به طوري که از دنياي فيزيکي کاملاً متمايز بود و ويژگي هايي داشت که نمونه هاي آن در داستان هاي تخيلي آمده بود. “( باقري اصل. 11.)
آن چه دراين فضا بايد قابل توجه قرار گيرد اين است که همه چيز باهم در ارتباط است و بر هم تأثير
مي گذارد و باعث بوجود آمدن هنجارها و فرهنگ هاي مختلف شده است آن هم در يک دنياي بيکران و گسترده و نه دريک دنياي محدود و مشخص، که هيچ حد و مرزي براي آن وجود نداشته باشد.
با توجه به رشد سريع و گسترده فضاي سايبري زمينه اي جديد و مهم در سياست جهان بوجود آمده است. کم هزينه بودن ورود، ناشناس بودن افراد و نامتقارن بودن در آسيب پذيري باعث شده است که تغييرات بوجود آمده بر قدرت تأثير مهمي داشته باشد و محيط سايبر باعث بوجود آمدن يک دنياي مصنوعي و غير قابل تصور شده است.
“فضاي سايبر اگر با فضاي اذهان مقايسه شود، بزرگي اش حتي از دنياي ما نيز برجسته تر و بيشتراست؛ پس گزافه نيست تا فضاي سايبر را يک دنياي جديد يا دنياي ديگر ناميد. تعبير فضاي سايبر به جهان جديد يا جهان ديگر صرفاً مي تواند جنب? ادبي و در برخي موارد جنبه جرم شناختي داشته باشد تا با بيان بايسته ها و مقتضيات چنين فضاي عنان گسيخته و پهناوري، بتوان درک صحيحي از علت وقوع جرم و شناخت مجرمين داشت و گرنه اين تعريف از جهت حقوقي کمتر مي تواند مورد توجه باشد و به راستي نيز ويژگي هاي عيني و ملموس آن را هويدا نمي سازد.(پاکزاد1390، 43و44)
در اين فضا مي توان بسياري از کارهايي را که تنها در ذهن و خيال مي باشد، به راحتي و به دور از چشم ديگران انجام داد و همين امر موجب گرديده است تا در صدد کشف اينگونه جرايم و شناخت مجرميني که در اين محيط دست به ارتکاب جرم مي زنند برآمد.
با چنين تعبيري از فضاي سايبر به دنياي مجازي صرفاً مي توان بزهکاران و مجرميني که دراين محيط پهناور دست به ارتکاب جرم مي زنند و همچنين علل ارتکاب جرم را شناخت و با اتخاذ تدابير مناسب بتوان در پيشگيري اجتماعي و نهادينه سازي هنجارهاي اخلاقي سايبري مورد بررسي قرار داد.
“از محيط سايبر به محيط فناوري اطلاعات (IT) يا محيط اطلاعات و ارتباطات نيز ياد شده است. ازاين رو، مشاهده مي شود که براي نمونه به جرمهاي محيط سايبر جرمهاي عليه فناوري اطلاعات نيز گفته مي شود.
اين عبارتها نيز نمي توانند به گونه اي جامع متضمن جرمهاي محيط سايبر باشند. زيرا، براي نمونه، بسياري از جرمها در محيط سايبر و با استفاده از اين محيط ارتکاب مي يابند و نه لزوماً عليه محيط سايبر. بنابراين، عبارت جرمهاي عليه فناوري اطلاعات نيز عبارت درستي نيست. همچنين، بايد توجه داشت که فناوري اطلاعات بر ابزار تأکيد دارد، حال آنکه سايبر به محيطي اشاره دارد که جرم درآن محيط به وقوع
مي پيوندد. “(فضلي1383، 165)
پس مي توان گفت که با توجه به استفاده روز افزون از اينترنت و افزايش تعداد کاربران و ورود اشخاص به دنيايي به نام فضاي سايبري که با جهان واقعي برابري مي کند و ورود فضاي سايبر به تمامي عرصه هاي زندگي افراد و امکان ارتباط و تأثير گذاري اشخاص بر يکديگر به وسيله رايانه، همين امر سبب بوجود آمدن جرايمي دراين فضاي بيکران شده است.
گفتار اوّل: فضاي سايبري و ارتباط شبکه هاي اطلاع رساني
فضاي سايبر با توجه به گستردگي و تنوع کاربران آن، دنياي جديدي را بوجود آورده است که داراي قابليت ها و کارکردهاي مختلفي است و به نسبت کارکردهاي آن چالش هاي مختلفي نيز بوجود آورده است.
با ظهور اينترنت و ارتباطاتي که در سطح جهاني به وجود آمد، ايجاد شبکه جهاني را مي توان يکي از مظاهر فن آوري اطلاعات به شمار آورد که با پيدايش رايانه ها و سامانه هاي ارتباطي و تحول گردش اطلاعات توانست در زندگي انسان ها تأثير بگذارد. رايانه توانست روش جمع آوري و توليد اطلاعات و پردازش داده ها را متحول سازد.
داده ها عبارت از نمادهايي هستند که مي توانند قابليت انجام کارهايي مانند ورود ، خروج ، پردازش و ذخيره دريک سيستم رايانه اي را داشته باشند. داده ها به اشکال مختلف از جمله متن هاي صوتي و تصويري ،ديسکهاي نوري (CD) ، يا داده هاي رقمي که دريک تراشه ذخيره شده و براي سيستم رايانه اي داراي مفهوم خاصي است، پردازش مي کنند.
کامپيوتر يا اينترنت را مي توان به عنوان ساختار اصلي جرايم سايبري دانست، در فضاي سايبري اينترنت نقش اصلي را ايفا مي کند و اين فضا چيزي غير از داده و اطلاعات نيست که گاهي اين دو در معناي مشابهي مورد استفاده قرار مي گيرند. دراين فضا به راحتي مي توان به آنسوي دنيا متصل شد و به تبادل اطلاعات در سطح بين المللي دست يافت. که اين تبادل اطلاعات تنها به وسيله سخت افزارهاي رايانه اي عمکرد خود را اجرا خواهد کرد.
در واقع ارتباط بين رايانه ها و سامانه هاي ارتباطي در سراسر جهان بوسيل? کاربران سبب بوجود آمدن فضاي سايبر شده است. سامانه هاي رايانه اي نيز قابليت تبادل اطلاعات و ارتباط شبکه هاي اطلاع رساني را متناسب با پردازش و مبادله داده، ذخيره و انتشار اطلاعات دارد.
“برخلاف دنياي واقعي در اين دنياي مجازي حد و مرزي براي قلمرو حاکميتي افراد وجود ندارد اينترنت بر پايه استانداردهاي جهاني باز و بدون اينکه تحت حاکميت فرد يا نهاد خاصي باشد بنا شده است. “هيچ فرد، دولت يا موسسه تجاري مالک آن نيست. ” (استيون وهلپين 1383،20)
قلمرو حاکميتي حق مسلم هر دولتي مي باشد که کشورها بايد به قلمرو يکديگر احترام گذاشته و از ايجاد ناامني و تعرض به يکديگر بپرهيزند که فضاي سايبر گاهي اوقات اين حق مسلم حقوق بين المللي کيفري را زير پا گذاشته و باعث شده است که بعضي افراد از آزادي هايي که در اين فضا وجود داشته استفاده سوء کرده و درجهت اختلال و تخريب سيستم ها گام بردارند.
گفتار دوّم :مخفي و پنهاني بودن

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

پنهاني و مخفي بودن فضاي سايبر را مي توان يکي ديگر از ويژگي هاي آن دانست. اين فضا را همانند ذهن آدمي که بسياري از قضايا درآن نقش مي بندد و به صورت پنهاني است، مي توان تشبيه نمود. تا زماني که افکار خود را در عمل نشان ندهد آن چيز تنها در ذهن خود آن شخص است و به صورت پنهاني است امّا وقتي آن افکار نمايان شود گاهي سبب نقض قوانين و هنجارهاي جامعه خواهد شد.
درفضاي سايبر نيز اشخاص در محيطي امن از طريق رايانه هاي خود، هر آنچه را که در ذهن دارند و به صورت پنهاني و پوشيده مي باشد نمايان مي سازند.
“به نقل از انديشمنداني چون “هابز” که ذات انسان را شرور مي دانند در چنين فضايي دوباره قوت مي گيرد، چرا که حس پوشيده بودن و مخفي ماندن اعمال ارتکابي است که اينترنت را دنيايي آزاد جلوه گر مي سازد تا در اين پهنه، افراد به شکلي افسار گسيخته و فارغ از کنترل هاي اجتماعي و اخلاقي ميداني براي تاخت و تاز و عقده گشايي آنچه بدان دست نيافته اند بيابند؛ نمونه اين امر را مي توان در مورد انتشار تصاوير مستهجن کودکان در فضاي سايبر ديد که در عين حالي که وسيله سود آوري براي ارائه کنندگان اين تصاوير گشته، براي خواستاران ارضاي غرايز جنسي نيز دنيايي آزاد فراهم آورده تا هر لحظه که خواستند بتوانند به راحتي وارد اين دنياي خيال گونه شوند و تمايلات غريزي خود را فرو بنشانند.” (فضلي1383 ،127)
پس فضاي سايبر محيطي است که بازيگران آن بصورت پنهاني بدون اينکه براحتي مورد شناسايي قرار گيرند مي توانند با استفاده از امکانات ديجيتال و فناوري ارتباطات دست به ارتکاب جرم بزنند.
اين افراد با توجه به امکاناتي که رايانه در اختيار آن ها قرار مي دهد به جرايمي مانند تخريب داده ها و اطلاعات، کلاهبرداري، جعل و غيره مي پردازند بدون اينکه کوچکترين ترسي از ارتکاب اين اعمال درآن ها وجود داشته باشد.
همين امر موجب شده فضاي سايبر، جهاني وسيع و گسترده اما پوشيده و پنهاني را به وجود آورد با مجرميني خطرناک که مي توانند به راحتي به مبادله اطلاعات بپردازند.
گفتار سوم :فراملي و غير قابل کنترل بودن
فراملي بودن و غير قابل کنترل بودن اينترنت و عدم وجود محدوديت مکاني و زماني براي آن يکي ديگر از ويژگي هاي فضاي سايبر مي باشد.
پيدايش ميلياردها سايت اينترنتي دراين فضا سبب شده کاربران بسياري در سطح جهاني و بين المللي بوسيله رايانه با يکديگر مرتبط شده و همين امر گاهي مشکلات فراواني را موجب مي گردد، از جمله مي توان به خدشه وارد کردن به حاکميت سرزميني دولت ها اشاره داشت و همين امر کنترل اين دنياي بزرگ را با مشکل رو به روساخته است. دراين فضا به وسيل? شبکه جهاني اينترنت مي توان با صرف کمترين هزينه ممکن، به آسان ترين شيوه به گنجينه کامل از اطلاعات در هر نقطه از جهان دست يافت. به طور مثال درفضاي سايبر يک کاربر در دورترين نقطه اهواز با فشردن يک دکمه با يک سرويس دهنده در خراسان مي تواند تماس و ارتباط برقرار کند يا شخصي در دورترين نقطه قاره اروپا با يک کاربر در قاره آسيا بدون اينکه هيچگونه محدوديتي وجود داشته باشدبا يکديگر در ارتباط باشند.
اينترنت ابزارهاي جديد ارتباطي مانند وبلاگ ها را ايجاد نموده است، که جهت انتقال اطلاعات و افکار کاربران براحتي مي توانند خواسته ها و انديشه هاي خود را وارد شبکه هاي مورد نظر خود نمايند تا ديگران از آن استفاده نمايند. همين امر اينترنت را از ارتباطات يکطرفه خارج ساخته و از آن رسانه اي مبتني بر تعامل مي سازد که آزادانه افراد، گروه ها، سازمان هارا به يکديگر متصل مي سازد.
“تصور اشخاص ازاين محيط اين است که در اين فضا به دور از چشم قانون و به دور ازنظارت سازمان يا افراد مختلف، هر کس هر آنچه مي خواهد انجام مي دهد چرا که او را در حين ارتکاب جرم نمي بينند. بنابراين ويژگي ديگر اين محيط عدم امکان يک کنترل مؤثر تکنيکي و حقوقي در شرايط حاضر است.” (حسن بيگي1384،36)
“به عبارت ديگر فضاي سايبر داراي يک نظام عرضي است و نه يک نظام طولي وبرخلاف جوامع انساني، ساختار آن مبتني بر سيستم سلسله مراتبي بالا به پايين نيست که نهادهاي بالا دست بر نهادهاي پايين دست حاکم و ناظر باشند، بلکه درآن از نظام قدرت و کنترل تمرکز زدايي شده و هر شخص در کنار ديگري قرار مي گيرد و هيچ نهاد بالا دستي برآن حاکميت ندارد که امر کنترل و ايجاد نظم را در آنجا عهده دار باشند.” (Brenner، 55)
خصوصيت فراملي و سرزميني بودن فضاي سايبر سبب شده است که جرايمي که دراين فضا رخ مي دهد بر خلاف جرايم چند رسانه اي ديگر مستقل از محل ارتکاب باشد. (جرم مولتي مديا1997،76)
اينترنت با ايجاد شبکه هاي متنوع و گسترده خود توانسته است فضايي را جهت ارتکاب جرايم مختلف توسط مجرمين بوجود آورد. مرتکبين مي توانند براحتي با قرار گرفتن در اين فضا با اقصي نقاط جهان ارتباط برقرار کنند. در اين محيط مجرم مي تواند با مشخص ساختن محل مورد نظر خود حتي در دورترين نقطه از کشور ديگر نيز براحتي جرايمي را مرتکب شود و همين امر سبب گرديده است که اينگونه جرايم جامعه بين المللي را تهديد کند.
مبحث دوّم: پيکره فضاي سايبري
منظور از پيکره فضاي سايبري اصول و زير ساخت هاي اطلاعاتي تشکيل دهنده فضاي سايبر
مي باشد که وسيله ارتباط بين ارکان تشکيل دهنده را فراهم مي نمايند.
اجزاي تشکيل دهنده فضاي سايبر را مخازن اطلاعات (که بر مبناي ذخيره داده ها مي باشد) سيستم هاي ارتباطي، ارائه دهندگان خدمات شبکه اي، تشکيل مي دهند.
در اين مبحث ساختار فضاي سايبر را به سه قسمت تقسيم نموده ايم که به بررسي آن ها
مي پردازيم.
گفتار اوّل: مخازن اطلاعات
امروزه بوسيله وسايل ارتباطي و اطلاع رساني مي توان به سيستم هاي راه دور و نزديک متصل شد. انواع وسايل ارتباطي شبکه هاي ماهواره اي ، شبکه هاي تلفني ،شبکه هاي عمومي گزينه اي داده ها وغيره مي باشند که امکان اتصال افراد را در اقصي نقاط جهان فراهم مي نمايند.
اطلاعات ذخيره شده در رايانه ها، امکان دستيابي به ميلياردها نويسه از داده هاي مختلف را فراهم
مي سازند.
داده ها به اشکال مختلفي مانند تصوير، واقعه عدد يا گزاره مي باشند.


پاسخ دهید