تقديم به يگانه همسفر آشنايان
حاج کامران مولايي
خدايا به من آرامش فکر عطا کن تا ايمان بياورم که من قادر به تغيير خيلي چيزها نيستم و شهامت آن را به من عطا کن که چيزهايي را که مي توانم تغيير دهم و عقل و هوش هم به من بده تا تفاوت اين دو را ادراک کنم.
“دکتر هولدنيبور”
هر صبح که از خواب بر مي خيزيم و به صبح دلپذير چشم مي گشايم و از اينکه زنده ايم و روز ديگري را شروع مي کنيم و بار ديگر با مواهب و نعمات دنيا براي فرونشاندن عطش بهره مي جوييم، از اينکه دوستاني داريم که پشتيبان ما هستند و از اينکه مي توانيم بر چهره عزيزانمان بنگريم از صميم قلب شکرگذاريم که اين همه براي شادماني ما کافي است.. “
چكيده:1
مقدمه:2
فصل اول: كليات تحقيق
1-1 مقدمه4
2-1 تاريخچه مطالعاتي5
3-1- بيان مسأله12
4-1- چهارچوب نظري تحقيق12
5-1- فرضيه هاي تحقيق15
6-1- اهميت و ضرورت تحقيق16
7-1- اهداف انجام تحقيق17
8-1 حدود مطالعاتي17
1-8- قلمرو مکاني تحقيق17
2-8- قلمرو زماني تحقيق17
3-8- قلمرو موضوعي تحقيق17
9-1- تعريف واژه ها و اصطلاحات18
فصل دوم: مروري بر ادبيات تحقيق
1-2 مقدمه21
2-2- بخش اول : نظريه هاي مربوط به سرمايه فکري23
1-2-2- تعاريف مختلف سرمايه فکري24
3-2- بخش دوم : مدل هاي طبقه بندي سرمايه فکري25
1-3-2- ادوينسون و مالونه (1997)26
2-3-2- سويبي (1997)26
3-3-2- طبقه بندي نورتون و کاپلان(1992)28
4-2- بخش سوم : روش هاي اندازه گيري سرمايه فکري29
1-4-2- طبقه بندي روش هاي اندازه گيري سرمايه فکري29
2-4-2- ارزش افزوده اقتصادي29
3-4-2- کارت نمره متوازن30
4-4-2- ترازنامه نامرئي30
5-4-2- کنترل دارايي هاي ناملموس30
6-4-2- روش جهت يابي تجاري اسکانديا31
7-4-2- شاخص سرمايه فکري31
8-4-2- نرخ بازده دارايي ها31
9-4-2- روش تشکيل سرمايه بازار32
10-4-2- کارگزار تکنولوژي32
11-4-2- روش سرمايه فکري مستقيم32
12-4-2- روش هاي مالي و مراحل اندازه گيري مالي سرمايه فکري33
13-4-2- مدل مديريت سرمايه فکري33
14-4-2- کيوتوبين33
15-4-2- هوش سرمايه انساني34
16-4-2- مدل کارگزار فناوري34
17-4-2- روش ارزشگذاري جامع34
5-2- ارزيابي تحليلي – تطبيقي و مدل هاي سنجش سرمايه فکري35
6-2- طبقه بندي شيوه اندازه گيري سرمايه فکري از ديد کلينت و دارن36
1-6-2- روش هاي محاسبه مستقيم سرمايه فکري36
2-6-2- روش هاي برآورد ارزش بازاري سرمايه 36
3-6-2- روش هاي برگشت دارايي ها 36
4-6-2- روش هاي کارت امتياز37

7-2- نحوه محاسبه سرمايه فکري ( با استفاده از مدل پاليک ) شاخص هاي عملکرد مالي شرکت ها37
1-7-2- محاسبه سرمايه فکري با استفاده از مدل پاليک37
8-2- انواع ريسک:40

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

1-8-2- انواع ريسک : نگرش نظريه نوين پرتفوي(ريسک هاي سيستماتيک و غير سيستماتيک )44
فصل سوم: روش‌ اجراي تحقيق
1-3 مقدمه47
2-3- روش تحقيق47
3-3- روش گردآوري اطلاعات48
4-3 روايي و پايايي تحقيق49
5-3- ابزارگردآوري اطلاعات49
6-3- جامعه آماري تحقيق50
7-3 مدل تحقيق و شيوه اندازه گيري متغيرهاي پژوهش51
8-3- متغيرهاي عملياتي تحقيق57
9-3- روش تجزيه و تحليل داده ها57
1-9-3- تحليل همبستگي پيرسون و رگرسيون ساده خطي59
2-9-3- آزمون همبستگي59
3-9-3- رگرسيون چندگانه60
4-9-3- آزمون نرمال بودن (کولموگروف- اسميرنوف)60
5-9-3- آزمون خودهمبستگي (دوربين – واتسن)61
6-9-3- چندهم خطي61
فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده‌ها
1-4 مقدمه‏64
2-4- شاخص هاي توصيفي متغيرها64
3-4- روش آزمون فرضيه هاي تحقيق67
4-4- تجزيه و تحليل فرضيه هاي تحقيق68
1-4-4- بررسي فرض نرمال بودن متغيرها :68
2-4-4- خلاصه تجزيه وتحليل ها به تفکيک هر فرضيه به شرح زير بيان مي شود70
1-2-4-4- تجزيه و تحليل آزمون فرضيه اصلي اول70
2-2-4-4- آزمون فرضيه فرعي اول:70
3-2-4-4- آزمون فرضيه فرعي دوم:72
4-2-4-4- آزمون فرعي سوم:73
5-2-4-4- آزمون فرضيه اصلي اول:75
6-2-4-4- تجزيه وتحليل آزمون فرضيه اصلي دوم :76
7-2-4-4- آزمون فرضيه فرعي چهارم :77
8-2-4-4- آزمون فرضيه فرعي پنجم :‌78
9-2-4-4- آزمون فرضيه فرعي ششم :80
10-2-4-4- آزمون فرضيه اصلي دوم:85
11-2-4-4- تجزيه وتحليل آزمون فرضيه اصلي سوم90
12-2-4-4- آزمون فرضيه فرعي هشتم :‌90
13-2-4-4- آزمون فرضيه فرعي نهم :92
.14-2-4-4- آزمون فرضيه فرعي دهم :‌93
15-2-4-4- آزمون فرضيه اصلي سوم:95
16-2-4-4- فرضيه اصلي چهارم:96
17-2-4-4- فرضيه اصلي پنجم:97
18-2-4-4- فرضيه اصلي ششم:99
فصل پنجم: نتيجه‌گيري و پيشنهادات
1-5 مقدمه103
2-5- ارزيابي وتشريح نتايج آزمون فرضيه ها طبق شرايط متغيرها104
1-2-5- نتيجه آزمون فرضيه اصلي اول :104
2-2-5- نتيجه آزمون فرضيه اصلي دوم :105
3-2-5- نتيجه آزمون فرضيه اصلي سوم :107
4-2-5- نتيجه آزمون فرضيه اصلي چهارم :109
5-2-5- نتيجه آزمون فرضيه اصلي پنجم :110
6-2-5- نتيجه آزمون فرضيه اصلي ششم:110
3-5- نتيجه گيري کلي تحقيق111
4-5- پيشنهادها112
1-4-5- پيشنهاد مربوط به فرضيه اصلي اول :112
2-4-5- پيشنهاد دوم مربوط به فرضيه اصلي دوم :112
3-4-5- پيشنهاد سوم مربوط به فرضيه اصلي سوم :112
4-4-5- پيشنهادهايي مبتني بر يافته هاي تحقيق113
5-4-5- پيشنهادهايي براي تحقيق هاي آتي113
5-5- محدوديت هاي تحقيق114
پيوست ها
پيوست يک : نمونه آماري تحقيق117
منابع و ماخذ
منابع فارسي:119
منابع لاتين:121
چکيده انگليسي:125
جدول 1-1: خلاصه ي نتايج تحقيقات انجام شده در ارتباط با سرمايه فکري14
جدول 1-2 : برخي طبقه بندي هاي ارائه شده سرمايه فکري25
جدول 2-2 : مقايسه ارزش گذاري سرمايه هاي فکري(رودو وليرت)35
جدول 1-4 : شاخص هاي توصيف کننده متغيرها تحت، شاخص هاي مرکزي، شاخص هاي پراکندگي و شاخص هاي شکل توزيع براي متغير وابسته65
جدول 2-4: شاخص هاي توصيف کننده متغيرها تحت، شاخص هاي مرکزي، شاخص هاي پراکندگي و شاخص هاي شکل توزيع براي متغير مستقل66
جدول 3-4: آزمون کلموگروف اسميرونوف- متغير وابسته69
جدول 4-4 : ضريب همبستگي و سطح معني داري و تعداد داده ها بين دو متغير سرمايه فيزيکي و ريسک کل70
جدول 5-4 : ضريب همبستگي،ضريب تعيين و آزمون دوربين واتسون و سطح معني داري سرمايه فيزيکي و ريسک کل 71
جدول 6-4 : ضريب همبستگي و سطح معني داري و تعداد داده ها بين دو متغير سرمايه ساختاري و ريسک کل72
جدول 7-4: ضريب همبستگي ،ضريب تعيين و آزمون دوربين واتسون و سطح معني داري سرمايه ساختاري و ريسک کل 73
جدول 8-4 : ضريب همبستگي و سطح معني داري و تعداد داده ها بين دو متغير سرمايه انساني و ريسک کل74
جدول 9-4: ضريب همبستگي ،ضريب تعيين و آزمون دوربين واتسون و سطح معني داري سرمايه انساني و ريسک کل 74
جدول 10-4: ضريب همبستگي،ضريب تعيين و آزمون دوربين واتسون و سطح معني داري سرمايه فکري و ريسک کل 75
جدول 11-4 : ضريب همبستگي و سطح معني داري و تعداد داده ها بين دو متغير سرمايه فيزيکي و ريسک سيستماتيک77
جدول 12-4: ضريب همبستگي ،‌ضريب تعيين و آزمون دوربين واتسون و سطح معني داري سرمايه فيزيکي و ريسک سيستماتيک 78
جدول 13-4 : ضريب همبستگي و سطح معني داري و تعداد داده ها بين دو متغير سرمايه ساختاري و ريسک سيستماتيک79
جدول 14-4 : ‌ضريب همبستگي ،‌ضريب تعيين و آزمون دوربين واتسون و سطح معني داري سرمايه ساختاري و ريسک سيستماتيک79
جدول 15-4 : ضريب همبستگي و سطح معني داري و تعداد داده ها بين دو متغير سرمايه انساني و ريسک سيستماتيک80
جدول 16-4: ‌ضريب همبستگي ،‌ضريب تعيين و آزمون دوربين واتسون و سطح معني داري سرمايه انساني و ريسک سيستماتيک81
جدول شماره 17-4: ‌ آناليز واريانس رگرسيونبراي سرمايه انساني و ريسک سيستماتيک ANOVA81
جدول 18-4:‌ ضرايب معادله رگرسيون براي سرمايه انساني و ريسک سيستماتيک82
جدول 19-4: ضريب همبستگي ،‌ضريب تعيين و آزمون دوربين واتسون و سطح معني داري سرمايه فکري و ريسک سيستماتيک86
جدول 20-4:‌ آناليز واريانس رگرسيون براي متغير سرمايه فکري و ريسک سيستماتيک ANOVA86
جدول 21-4 :‌ ضرايب معادله رگرسيون براي متغير سرمايه فکري و ريسک سيستماتيک87
جدول 22-4 : ضريب همبستگي و سطح معني داري و تعداد داده ها بين دو متغير سرمايه فيزيکي و ريسک غيرسيستماتيک90
جدول 23-4:‌ضريب همبستگي ،‌ضريب تعيين و آزمون دوربين واتسون و سطح معني داري سرمايه فيزيکي و ريسک غيرسيستماتيک Model Summary91
جدول 24-4 : ضريب همبستگي و سطح معني داري و تعداد داده ها بين دو متغير سرمايه ساختاري و ريسک غيرسيستماتيک92
جدول 25-4: ‌ضريب همبستگي ،‌ضريب تعيين و آزمون دوربين واتسون و سطح معني داري سرمايه ساختاري و ريسک غيرسيستماتيک93
جدول 26-4 : ضريب همبستگي و سطح معني داري و تعداد داده ها بين دو متغير سرمايه انساني و ريسک غير سيستماتيک94
جدول 27-4:‌ضريب همبستگي ،‌ضريب تعيين و آزمون دوربين واتسون و سطح معني داري سرمايه انساني و ريسک غيرسيستماتيک94
جدول 28-4: ‌ضريب همبستگي ،‌ضريب تعيين و آزمون دوربين واتسون و سطح معني داري سرمايه فکري و ريسک غيرسيستماتيک95
جدول 29-4 : ضريب همبستگي ،‌ضريب تعيين و آزمون دوربين واتسون و سطح معني داري بين سرمايه فکري و ريسک کل با تأثير متغيرتعديلي اندازه شرکت97
جدول 30-4: ‌ضريب همبستگي ،‌ضريب تعيين و آزمون دوربين واتسون و سطح معني داري بين سرمايه فکري و ريسک سيستماتيک با تأثيرگذاري متغيرتعديلي اندازه شرکت98
جدول 31-4: ضريب همبستگي ،‌ضريب تعيين و آزمون دوربين واتسون و سطح معني داري بين سرمايه فکري و ريسک غير سيستماتيک با تأثيرگذاري متغير تعديلي اندازه شرکت99
جدول 32-4 : يافته هاي حاصل از بررسي فرضيه ها101

نمودار 1-2 : طرح ارزش اسکانديا26
نمودار 2-2: طبقه بندي سويبي از طريق چهارچوب ناظر دارايي نامشهود27
نمودار 3-2: چهارچوب کارت امتيازي متوازن28
نمودار 4-2 : انواع ريسک41
نمودار 5-2 طبقه بندي معيارهاي کمي ريسک (رتبه بندي براساس پيچيدگي محاسبه)44
نمودار 6-2 : ريسک سيستماتيک و غير سيستماتيک45
نمودار 1-3 تحليلي تحقيق51
نمودار 1-4 : ‌آزمون نرمال بودن خطاهاي معادله رگرسيون83
نمودار 2-4:‌ خط و معادله رگرسيون84
نمودار 3-4: چگونگي رابطه بين پاسخ ها و باقي مانده ها85
نمودار 4-4 : آزمون نرمال بودن خطاهاي معادله رگرسيون88
نمودار 5-4:‌ خط و معادله رگرسيون89
نمودار 6-4: چگونگي رابطه بين پاسخ ها و باقي مانده ها89
چكيده:
طبق ديدگاه مبتني بر منابع شرکت، سرمايه فکري منابع مهمي هستند که شرکت ها را قادر به ايجاد مزيت رقابتي و عملکرد مالي برتر مي نمايند. از اين رو هدف اصلي در اين پژوهش بررسي رابطه بين سرمايه فکري و ريسک سيستماتيک و غيرسيستماتيک طي سالهاي 1383 تا 1387در بورس اوراق بهادار تهران بوده است. در ابتدا متغيرهاي پژوهش مورد شناسايي قرار گرفته که جهت سنجش متغير مستقل از مدل پاليک استفاده شده است و جهت تجزيه و تحليل اطلاعات، از داده هاي بدست آمده از نرم افزار ره آورد نوين ، براي محاسبه متغيرهاي پژوهش، توسط نرم افزار Excel استفاده شده است. اين د اده ها جهت آزمون فرضيه ها توسط نرم افزار Spss به کمک آماره هاي توصيفي و استنباطي نظير تحليل همبستگي ، مورد تجزيه وتحليل قرارگرفتند. بنابراين 70 شرکت فعال بورسي به عنوان نمونه انتخابي در نظر گرفته شد. نتايج حاصل از آزمون فرضيه هاي پژوهش با استفاده از روش رگرسيون چندگانه براي فرضيه هاي اصلي صورت گرفته است. فرضيه اصلي اول که به بررسي رابطه بين سرمايه فکري و ريسک کل مي پردازد نشان از عدم وجود رابطه معناداري بين سرمايه فکري و ريسک کل در بورس اوراق بهادار تهران دارد. فرضيه اصلي دوم که به بررسي رابطه بين سرمايه فکري و ريسک سيستماتيک در بورس اوراق بهادار تهران طي سال هاي ذکر شده مي پردازد از وجود رابطه معنادار بين سرمايه فکري و ريسک سيستماتيک در بورس خبر مي دهد. فرضيه اصلي سوم که به بررسي رابطه بين سرمايه فکري و ريسک غيرسيستماتيک در بورس اوراق بهادار تهران مي پردازد، خبر از عدم وجود رابطه معنادار بين سرمايه فکري و ريسک غيرسيستماتيک مي دهد. نتايج حاصل از اين فرضيه ها صرفنظر از اندازه شرکت است حال با درنظرگرفتن اندازه شرکت در هر يک از فرضيه هاي اصلي به اين نتيجه رسيديم که بين سرمايه فکري و ريسک کل با تأثير اندازه شرکت رابطه معنادار وجود ندارد و همچنين بين سرمايه فکري و ريسک سيستماتيک و غير سيستماتيک با تأثيراندازه شرکت رابطه معنادار وجود ندارد
مقدمه:
يکي از مهمترين مشکلات سيستم هاي حسابداري سنتي ، ناتواني آنها در سنجش و اندازه گيري و در نظر گرفتن شفاف سرمايه فکري شرکت ها به شمار مي آيد . اغلب اين سيستم ها از نقش و اهميت فزاينده حق مالکيت معنوي و دانش در سازمان هاي عصر نوين غافل بوده و از توان سنجش ارزش واقعي دارايي هاي نا مشهود در محاسباتشان قاصرند. به همين دليل تمايل به سنجش و لحاظ کردن ارزش واقعي دارايي هاي نا مشهود و دانش در صورتهاي مالي شرکت ها بيش از پيش افزايش يافته است . در جوامع دانش محور کنوني ،بازده سرمايه فکري به کار گرفته شده اهميت يافته است . اين به آن معني است که در مقايسه با سرمايه هاي فکري ، نقش و اهميت سرمايه هاي مالي در تعيين قابليت سود آوري پايدار کاهش چشم گيري يافته است .به عبارتي ديگر مي توان چنين متصور شد که ميان ميزان برخورداري شرکت ها از دارايي هاي نا مشهود و دانش از يک طرف و ارزش واقعي سرمايه فکريشان (و در نهايت ارزش بازاري سهام شرکت ها ) رابطه ي مستقيمي وجود دارد . به دليل افزايش اهميت نسبي سرمايه هاي فکري (به عنوان مهم ترين بخش از سرمايه هاي کل شرکت ) در سود آوري پايدار و مستمر و بلند مدت ، اکثر شرکت ها در پي يافتن جواب هايي مناسب براي سؤالات اساسي زير هستند .
روش هاي سنجش سرمايه هاي فکري شرکت ها کدامند ؟
از لحاظ آماري آيا رابطه ي معني داري ميان ميزان سرمايه هاي فکري و ريسک شرکت ها و صنايع مختلف فعال در بورس اوراق بهادار تهران وجود دارد ؟
در اين تحقيق براي سنجش سرمايه فکري شرکت ها از مدل پاليک استفاده شده و بر اساس دادههاي 5 ساله شرکت هاي فعال در بورس اوراق بهادار تهران بين سالهاي 1383 تا 1387 ،سرمايه فکري شرکت ها محاسبه شد همچنين براي پاسخ گويي به سؤال دوم ، فرضيه هاي اصلي تحقيق مدعي آن است که بين سرمايه فکري با ريسک سيستماتيک در سالهاي ذکر شده رابطه ي معني داري وجود دارد و با ريسک کل و غير سيستماتيک رابطه ي معنا داري را برقرار نکرده است .
فصل اول
كليات تحقيق
1-1 مقدمه
در عصر کنوني که انقلاب دانش نامبرده شده است دانش در مقايسه با ساير عوامل توليد از قبيل زمين، ماشين آلات و … از اهميت بيشتري برخوردار شده است. يکي از مهمترين ويژگي دانش ، نامشهود بودن آن است بدين معنا که غير قابل لمس و نامحسوس است و تعيين ارزش واقعي و اندازه گيري آن بسيار مشکل است اگرچه در گذشته سازمانها با استفاده از روش هاي حسابداري قادر به اندازه گيري و محاسبه ارزش و اندازه عوامل توليد خود بوده اند. با توجه به سير تغييرات دانش در جهان مي توان چنين نتيجه گرفت که در گذشته بيشتر دارايي هاي سازمان قابل لمس بوده است و امروزه بخش وسيعي از دارايي هاي سازمانها نامشهود است. دانش يا سرمايه فکري به عنوان يک عامل توليد ثروت در مقايسه با ساير دارايي هاي فيزيکي ارجعيت بيشتري پيدا کرده است. سرمايه فکري بيشتر مبتني بر دانش و اطلاعات مي باشد و مي تواند شامل هر چيزي از قبيل وفاداري مشتري گرفته تا مهارت هاي تکنولوژي باشد که تأثير مهمي بر فرآيندهاي نوآوري سازماني دارد.
سرمايه فکري به دليل اهميت عناصر تشکيل دهنده آن سرمايه انساني، سرمايه مشتري، سرمايه ساختاري و سرمايه فيزيکي تأثير قابل توجهي بر عملکرد سازمانها خواهد داشت. پژوهش ها و تحقيقات فراوان در زمينه تأثير سرمايه فکري بر عملکرد سازمانها صورت گرفته است که مي تواند به تحقيق سوئيس و کود وريچارد رمون در سال 2000 در مالزي انجام شده است اشاره کرد. از سوي ديگر دنياي امروز، اقتصاد صنعتي را پشت سر گذاشته و وارداقتصاد مبتني بر دانش شده است . اقتصاد مبتني بر دانش اقتصادي است که در آن توليد و بهره وري از دانش، نقش ا صلي را در فرآيند ايجاد ثروت ايفا مي کند (چن و همکارانش ، 2005، 396-385). يکي از ويژگي هاي متمايز اقتصاد مبتني بر دانش، جريان هنگفت سرمايه گذاري در سرمايه انساني و تکنولوژي اطلاعات و ارتباطات است. اقتصاد دانش جديد به گونه بلقوه منابع نامحدودي ارائه مي کند؛ زيرا ظرفيت انساني براي ايجاد دانش نامحدود است . دارايي هاي نامشهود و سرمايه فکري سريعاً مکمل دارايي هاي فيزيکي مي شوند.
سرمايه فکري يعني کل موجودي سرمايه يا حق مالکانه مبتني بر دانش که شرکت مالک آن است (ديزونکوسکي، 2000، 36-32) 1. به بيان ديگر، منظور از سرمايه فکري، توسعه و بکارگيري منابع دانش در شرکت هاست. اين تحقيق به دنبال بررسي روابط متقابل بين اجزاي سرمايه فکري و اثرات آن برعملکرد سازماني در بورس اوراق بهادار تهران مي باشد. و از آنجا که سرمايه فکري مورد علاقه گروه هاي متعددي همچون سهامداران، مديران، پژوهش گران و سياستمداران است، لذا اهميت اين پژوهش ، برجسته کردن نقش سرمايه فکري در ارزيابي عملکرد مديران شرکت هاي پذيرفته شده در بورس است تا بدين وسيله نتوانند از سرمايه فکري خود بيشترين بهره برداري را داشته باشند. همچنين يافته هاي اين پژوهش به مديريت بهتر سرمايه فکري نيز کمک مي نمايد.
2-1 تاريخچه مطالعاتي
در اينجا تنها به ذکر پژوهش هاي تجاربي مهم خارجي که رابطه بين سرمايه فکري و عملکرد را بررسي کرده اند بسنده مي کنيم لازم به ذکر است که تحقيقات داخلي و خارجي در زمينه بررسي رابطه بين سرمايه فکري و ريسک نپرداخته است و به دليل محدود بودن اين پژوهش به تحقيقات مربوط به سرمايه فکري و ريسک به تفکيک مي پردازيم.
تحقيقات خارجي
در زمينه سرمايه فکري با ريسک سيستماتيک و غيرسيستماتيک تحقيقاتي صورت نگرفته است اما پژوهشي که در زمينه سرمايه فکري و ريسک با رويکرد گزارشگري مي توان اشاره کرد که در سال 2007 و در ژورنال خارجي به چاپ رسيده است نويسندگان اين مقاله توبين و هانسن و بونتيس و هافمن هستند . جامعه آماري آنها 8 شرکتIT در سوئد بوده است. آنها دراين مقاله به اين نتيجه رسيدند که بين ريسک غيرسيستماتيک و سرمايه فکري رابطه اي وجود ندارد و گزارشگري سرمايه فکري به شفافيت صورت هاي مالي با تأثير ريسک سيستماتيک مي افزايد.
رياحي بکلويي، به بررسي تأثير سرمايه فکري بر عملکرد شرکت هاي چند مليتي امريکايي در دوره زماني 1996-1992 پرداخته است (رياحي بلکويي 2003، 226-215) 2. جامعه آماري وي 100 شرکت توليدي و خدماتي چند مليّتي امريکايي در سال 1991 و نمونه آماري آن 81 شرکتي بود که داده هاي مورد نياز پژوهش را در سال هاي مورد بررسي ارائه کرده بودند.
در اين راستا، وي “تعداد درخواست هاي حفاظت از علائم تجاري” توسط هر شرکت در طي يک دوره 10 ساله منتهي به 1991 را به عنوان معياري براي سنجش سرمايه فکري و ” نسبت افرزش افزوده به کل داراي ها” را به عنوان معياري براي سنجش عملکرد شرکت در نظر گرفت. در واقع، متغير مستقل اين پژوهش، تفاوت بين تعداد درخواست علائم 5 ساله (1996-1992) نسبت ارزش افزوده به کل داراي ها و ميانه ميانگين 5 ساله (1996-1992)، اين نسبت در نمونه مورد مطالعه بود. نتايج وي حاکي از آن است که بين عملکرد شرکت هاي چند مليتي امريکايي و سرمايه فکري شرکت رابطه مثبت و معني داري وجود دارد.
چن و همکاران، نيز رابطه بين سرمايه فکري با ارزش بازار و عملکرد مالي شرکت هاي پذيرفته شده در بورس سهام تايوان در دور? زماني 2002-1992 را به گونه اي تجربي بررسي کردند آن ها سرمايه فکري را با استفاده از ضريب ارزش افزوده فکري و اجزاي آن مخارج تحقيق و توسعه تقسيم بر ارزش دفتري سهام عادي و هزينه تبليغات تقسيم بر ارزش دفتري سهام عادي و ارزش بازار و عملکرد مالي را با استفاده از نسبت هاي ارزش بازار به ارزش دفتري، بازده حقوق صاحبان سهام، بازده دارايي ها، رشد درآمد و بهره وري کارکنان اندازه گيري نمودند. روش آماري مورد استفاده در اين پژوهش، رگرسيون خطي چندگانه بود. نتايج حاصل از آزمون فرضيه ها نشان داد که سرمايه فکري اثر مثبتي بر ارزش بازار و عملکرد مالي دارد و ممکن است معياري براي عملکرد آتي محسوب گردد. همچنين شواهد ارائه شده حاکي از آن بود که مخارج تحقيق و توسعه اطلاعات بيشتري را در مورد سرمايه ساختاري ارائه مي نمايد و داراي رابطه مثبتي با سودآوري و ارزش بازار شرکت مي باشد(چن و همکاران، 2005، 176-159) 3.
چانگ، با استفاده از ضريب ارزش افزوده فکري و ضريب ارزش افزوده فکري تعديل شده، تأثير سرمايه فکري را بر ارزش بازار (نسبت ارزش بازار به ارزش دفتري و نسبت حقيقت به سود) و سودآوري (بازده دارايي ها، بازده حقوق صاحبان سهام، قدرت سودآوري ساده و حاشيه سود در صنعت تکنولوژي اطلاعات تايوان طي سال هاي 2005-2001 بررسي نمود. وي از طريق گنجاندن مخارج تحقيق و توسعه و اموال فکري به عنوان دو متغير مستقل جداگانه در مدل رگرسيون خطي چندگانه، ضريب ارزش افزوده فکري پاليک (1997)، را تعديل کرد. نتايج وي نشان داد که در سطح کل صنعت مربوطه، سرمايه فکري و اجزاي آن، فقط رابطه مثبت و معني داري را با سودآوري و ارزش بازار دارند. اما در زمينه هاي مختلف هر صنعت تکنولوژي اطلاعات، رابطه مثبت و يا منفي معني داري بين سرمايه فکري و اجزاي آن با ارزش بازار و سودآوري وجود دارد.
همچنين، نتايج آزمون ضريب ارزش افزوده فکري تعديل شده بر اهميت مخارج تحقيق و توسعه و احوال فکري براي افزايش ارزش بازار و سودآوري شرکت تأکيد مي کرد (چانگ و همکارانش، 2007، 35) 4 .
چن و همکاران، نيز درا ين پژوهش به بررسي رابطه بين سرمايه فکري و بازده مالي 150 شرکت پذيرفته شده به بورس سهام سنگاپور در دوره زماني 2002-2000 پرداختند. براي اين منظور، آن ها سه نسبت بازده حقوق صاحبان سهام، سود هر سهم و بازده سالانه هر سهم را به عنوان شاخصي براي بازده مالي، و سه جزء ضريب ارزش افزوده فکري پاليک (1997)، را به عنوان شاخصي براي سرمايه فکري در نظر گرفتند.
روش آماري مورد استفاده در اين پژوهش، رگرسيون حداقل مربعات جزئي بود. نتايج مطالعه آن ها اين بود که: 1) بين سرمايه فکري و عملکرد شرکت رابطه مثبتي وجود دارد. 2) بين سرمايه فکري و عملکرد آتي شرکت رابطه مثبتي وجود دارد. 3) بين نرخ رشد سرمايه فکري و عملکردآتي شرکت رابطه مثبت وجود دارد. 4) نقش سرمايه فکري درعملکرد صنايع مختلف، متفاوت است.
به گونه کلي بررسي تحقيقات خارجي حاکي از اين است که بين سرمايه فکري و عملکرد مالي شرکت رابطه مثبتي وجود دارد. اما شدت اين رابطه در کشورها و صنايع مختلف متفاوت است. اين امرنشان دهنده اهميت نقش سرمايه فکري در ارتقاء عملکرد مالي شرکت هاي مختلف است.
کوجان سيوو(2005)5
سرمايه فکري IC به قابليت هاي رقابت پذيري بسياري از شرکت ها صرف نظر از صنعت اطلاق مي شد. سرمايه فکري شامل منابع غير مادي مانند قابليت هاي کارکنان، منابع سازماني، روش عملياتي و روابط ذينفعان است. به سرمايه فکري (IC) اهميت داده مي شود چرا که شرکت ها به اطلاعات مربوط به آن احتياج دارند.
اندازه گيري عملکرد موجود اساساً روي جنبه هاي مالي و فيزيکي شرکت ها متمرکز شده است و سيستم هاي اندازه گيري بدون اطلاعات مربوط به عملکرد IC ناقص است. به هر حال، در سال هاي اخير، ابزارها وروش هاي خاص بسياري براي اندازه گيري ومديريت IC گسترش يافته است.
اين مقاله اطلاعاتي براي عملکرد شرکت هاي فنلاندي، به کار برنده يکي از اين روش هاي جديد را ارائه مي کند.
متدلوژي ضريب ارزش افزوده سرمايه فکري، توسعه يافته توسط Antepalic براي اندازه گيري عملکرد کل يک شرکت بکار مي رود. دراين تحقيق مفهوم تبعي VAIC، کارايي سرمايه فکري6 ، جهت اندازه گيري عملکرد IC درون يک شرکت به کار مي رود. اين روش بر اين اساس شناخته شده است که ايجاد ارزش از 2 دسته منبع اوليه مشتق مي شود. منابع سرمايه فيزيکي و منابع سرمايه فکري، داده هاي مورد نياز براي محاسبه را مي توان در سيستم هاي مالي موجود شرکت يافت.
آپوهامي7
هدف اين مقاله تحقيق اثر خلق ارزش در افزايش قيمت سهام سرمايه گذاري است. نويسنده از اطلاعات جمع آوري شده از دو منبع زير استفاده کرده است: 1- شرکت هاي ليست شده در بورس تايلند 2- ضريب ارزش افزوده فکري8 توسط داده شده جهت تحقيق اثر کاترايي و خلق ارزش شرکت بر افزايش قيمت سهام سرمايه گذاري، به عنوان مقياس سرمايه فکري و مدل رگرسيون چند گانه.
تحقيق از گزارشات سالانه حسابرسي شده ضعيف بازارسهام بورس تايلند استفاده مي کند. جامعه آماري تحقيق شامل 33 شرکت بيمه، مالي و بانکداري بورس تايلند در سال 2005 مي باشد.
تحقيق تجربي نشان داد که سرمايه فکري يک شرکت يک رابطه معني داري با افزايش قيمت سهام سرمايه گذاران دارد. يافته ها دانش پايه سرمايه فکري را افزايش مي دهد و مفهوم سرمايه فکري را بدست آوردن ضريب رقابتي در اقتصاد پايدار مانند تايلند توسعه مي دهد. بدينگونه يک شرکت با توجه به نتايج اين تحقيق مي تواند استراتژي هاي تجاري اش را جهت افزايش کارايي منابعش و دست يافتن به مزاياي رقابتي پايدار فرم بندي کند.
ويليافر9
اين تحقيق با ادبيات قبلي به روش هاي آشکارسازي سرمايه فکري در 2 روش عمده تفکيک شده است. نخست اين تحقيق يک آزمون طولي از روش هاي آشکارسازي سرمايه فکري در گزارشات سالانه از FTSE100، شرکت هاي ليست شده از سال 1996 تا 2000 آماده مي کند دوم، اين مقاله رابطه ميان عملکرد سرمايه فکري و آشکارسازي سرمايه فکري را تحقيق مي کند.
با توجه به اينکه اولين هدف اصلي مقاله به نتيجه رسيده است، براساس يافته هاي گزارش شده که درمقايسه نتايج سالانه دوره بررسي آمده اين تحقيق يک افزايش عمده در ميزان افشاء سازي سرمايه فکري در گزارشات سالانه شرکت هاي سهامي عام در بريتانياي کبير از FTSE100 بود.
در ارتباط با دومين هدف اصلي اين تحقيق، يافته هاي تجربي يک رابطه منظمي بين عملکرد سرمايه فکري و ميزان افشا در طي دوره بررسي نشان نداد. نتايج به هر حال اظهار مي کند که اگر عملکرد سرمايه فکري مقدار بالايي باشد. افشاء سازي کاهنده است. در آخر اين مقاله بينشي را با ارزش جهت راهنمايي ادبيات تحقيق سرمايه فکري تهيه مي کند. راهنمايي ها عبارتند از:
( يک نشان از تغييرات روش هاي افشاء سرمايه فکري شرکت هاي سهامي عام از بريتانياي کبير در طول دهه 1990.
( عامل هاي تأثير گذار برروش هاي افشاء سرمايه فکري در طي دوره مزبور.
( توجيه متدولوژي VAIC به عنوان يک تکنيک مناسب براي اندازه گيري عملکرد سرمايه فکري شرکت ها
در زمينه تحقيقات انجام شده از ريسک مارکويتز اولين کسي بود که معيار خاص سبد سهام را بسط داد به بازده مورد انتظار و ريسک يک پرتفليو رسيد مدل مارکويتز مرز کارآمد پرتفليو ها را خلق نمود و سرمايه گذاران انتظار دارند که پرتفليو را انتخاب نمايند که براي آنها از مجموعه کارايي سبد سهام هاي در دسترس آنان بهينه ترين باشد.
مارکويتز در سال 1959 بود که پي برد سرمايه گذاران به دو دليل ، به کمينه کردن ريسک کاهش(منفي) علاقه مند هستند.
1- فقط ريسک کاهشي ( منفي) يا (ابتدا ايمني) به سرمايه گذار مربوط مي شود.
2- توزيع اوراق بهادار ممکن است که نرمال نباشد.
يکي ديگر از محققاني که در زمينه بررسي قابليت هاي نيم واريانس مطالعات زيادي انجام داده است ژاوير استرادا مي باشد او در يکي از مقاله هاي خود رفتار برخاسته از شيوه ميانگين واريانس سرمايه گذاران را با رفتار برخاسته از شيوه ميانگين – نيم واريانس مقايسه مي کند به نظر او پذيرفتني ترين تعريف از ريسک دارايي در يک سبد سهام متنوع ، بتاي آن دارايي (ريسک سيستماتيک ) است. استرادا عقيده دارد که اين تعريف ريسک از تعادلي ناشي مي شود که در آن سرمايه گذاران رفتار ميانگين – واريانسي از خود نشان مي دهند.
سراواسترادا در سال (2005) با بررسي 1600 کمپاني در 30 کشور به بررسي متغيرهاي تأثيرگذار برروي بازده موردنياز پرداختند. پژوهش اين محققان برروي بتاي تعديلي جهاني و ريسک هاي هم خانواده مي باشد. اين مطالعه شامل چندگروه متغير بوده که گروه اول متغيرها گروه متغيرهاي سنتي (شامل انحراف معيار، بتاي منطقه اي و بتاي جهاني است و گروه دوم متغيرها تحت عنوان فاکتورهاي خانوادگي شامل (اندازه ، ارزش دفتري به ارزش بازار، دور? زماني بازار منطقه اي و… و بالاخره گروه سوم متغيرها شامل ريسک هم خانواده تعديلي است که مشتمل بر شبه انحراف معيار و بتاي تعديلي جهاني است ( استراداوسرا، 2005، 272-257)10.
تحقيقات داخلي
تاکنون پژوهش هاي زيادي در مورد تأثير سرمايه فکري بر عملکرد شرکت هاي بورس اوراق بهادار تهران انجام نشده است. سايه پژوهش هاي داخلي انجام شده در زمينه سرمايه فکري به قرار زير است: انواري رستمي و رستمي، پس از ارائه تعاريفي در مورد سرمايه فکري و اجزاي تشکيل دهنده آن، برخي از روش هاي سنجش سرمايه فکري را به طور مختصر ارائه و در پايان چند مدل کمّي ساده را براي سنجش سرمايه فکري پيشنهاد نمودند(انواري رستمي و رستمي، 1382، 75-51)11.
انواري رستمي و سراجي، به بررسي رابطه ميان سرمايه فکري و ارزش بازار سهام شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداختند(انواري رستمي و سراجي، 1384، 62-49)12. در اين راستا، با استفاده از روش هاي کمّي و رياضي پيشنهادي انواري رستمي و رستمي داده هاي 7 ساله شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادارتهران، سرمايه فکري شرکت ها سنجيده شده و پس رابطه بين نتايج هر روش و ارزش بازار شرکت هاي تحت بررسي از نظر آماري مورد آزمون قرار گرفته است. يافته هاي پژوهش حاکي از آن بود که تنها دو مورد از روش هاي پيشنهادي همبستگي بالا و معني داري با ارزش بازار سهام شرکت هاي عضو بورس اوراق بهادار دارند. هم چنين در اين مقاله به ادامه تحقيقات پيش خود پرداخته و سعي کرده است که به سؤال پاسخ دهد اول اينکه چگونه مي توان ارزش سرمايه فکري را محاسبه و برآورد کرد؟ سؤال اساسي دوم آنکه آيا رابطه معني داري ميان سرمايه فکري محاسبه شده شرکت ها و ارزش بازار سهام آن ها وجود دارد و در نهايت اينکه جهت محاسبه سرمايه فکري کدام يک از روش هاي سنجش، از توان بالاتري برخوردار و رابطه بهتري با ارزش بازار سهام شرکت ها نشان مي دهد؟
امان گلدي صدقي در پايان نامه کارشناسي ارشد (رشته مديريت دولتي) خود به بررسي رابطه سرمايه فکري و بازده مالي در بين شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته که براساس نتايج تحقيقات مذکور، ميانگين شاخص مالي در سطوح مختلف و سرمايه فکري با بازده جاري وآتي شرکت رابطه معني داري دارد.
مهدي اصغر نژاد اميري در پايان نامه کارشناسي ارشد (رشته مديريت مالي) به سنجش سرمايه فکري و بررسي آن با بازده مالي شرکت ها پرداخته است در اين تحقيق سرمايه فکري از طريق ضريب ارزش افزوده فکري مدل پاليک سنجش شده دار شاخص هاي بازده سهام و سود هر سهم و بازده دفتري حقوق صاحبان سهام به عنوان معيارهاي بازده مالي استفاده شده است يافته هاي تحقيق حاکي از آن است که ارتباط معنادار مثبت بين سرمايه فکري و بازده مالي آتي شرکت در بورس اوراق بهادار تهران است (اصغرنژاد اميري، 1388، 116-101)13 .
در نهايت هدي همتي در رساله دکتري خود از طريق مقايسه شش مدل سنجش سرمايه فکري به بررسي ارتباط بين سرمايه فکري با متغيرهاي نوين سنجش عملکرد مبتني بر ارزش آفريني از جمله ارزش افزوده اقتصادي،14 ارزش افزوده بازار15، ارزش افزوده سهامدار16پرداخته است نتايج حاصل از تحقيق مبين وجود رابطه بين مقياس سرمايه فکري و ارزش افزوده بازار بوده است (رودپشتي و همتي، 1388، 111)17.
اما در رابطه با تحقيقات انجام گرفته از ريسک مي توان به تحقيقي در تهران و صادق شريف(1383) در بورس اوراق بهادار تهران برروي ريسک و بازده انجام دادند وبه اين نتيجه رسيدند که مدل شرطي قيمت گذاري دارايي هاي سرمايه اي توان تبيين مقطعي رفتار بازده در شرايطي که جهت حرکت بازار رو به پائين و صرف ريسک بازار منفي باشد در بورس تهران را دارد.
رهنماي رودپشتي و زنجيردار (1387) نيز در تحقيق خود به بررسي تبيين ضريب حساسيت با استفاده از مدل CAPM و مدل D- CAPM در شرکت ايران خودرو ديزل پرداختند و به اين نتيجه رسيدند که D- CAPM تبيين دقيق تر نسبت به CAPM از رابطه بين بازده مورد انتظار و بازده بازار ارائه مي دهد. همچنين بين بتاي تعديلي و بتا تفاوت معناداري وجود دارد و بازده مورد انتظار دو مدل از تفاوت معناداري برخوردارند ونهايتاً استفاده از D- CAPM نسبت به CAPM در بازار جهت ارزشيابي دارايي هاي مالي ، به دليل آنکه از توان بهتري برخوردار است، مناسب تر است(رهنماي رودپشتي و زنجيردار، 1387، 12-2)18.
بخشنده (1370)، زينل همداني و پيرصالحي (1373) مطالعاتي در رابطه با ريسک و بازده در بازار تهران انجام دادند. صرف نظر از مسائل مربوط به حجم نمونه، قلمرو زماني، سنجش متغيرها و آزمون فرضيه ها در اين تحقيقات ، نتايج به دست آمده نشان مي دهد، بين ريسک سيستماتيک و بازده سهام شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران رابطه خطي مستقيم و ساده وجود ندارد.
علي شفيع زاده (1375) ارتباط بين ريسک سيستماتيک و بازده سهام را در بورس اوراق بهادار تهران مورد بررسي قرار داد. براي انجام اين پژوهش 40 شرکت از ابتداي 1370 تا پايان 1374 محاسبه گرديد نتايج به دست آمده نشان از آن دارد که رابطه غيرخطي بهتر از رابطه خطي قادر است ارتباط بين ريسک سيستماتيک و بازده سهام را تبيين کند. اين بدان معناست که فرض خطي بودن ارتباط بين ريسک سيستماتيک و بازده سهام را رد مي کند (شفيع زاده، 1375، 1)19.
3-1- بيان مسأله
سازمانها در حال وارد شدن به اقتصاد مبتني بر دانش هستند . اقتصادي که در آن دانش و دارايي هاي نامشهود به عنوان مهمترين مزيت رقابتي سازمان ها شناخته شده است. امروزه نحوه استفاده از دارايي هاي نامشهود تأثير بسيار مهمي در موفقيت و بقاي سازمانها دارد به طوري که اين موضوع باعث به وجود آمدن حوزه مطالعاتي جديدي در مديريت شده است. در يک طبقه بندي ساده دارايي هاي نامشهود به دو دسته تقسيم مي شوند که يکي از مهمترين اجزاي آن سرمايه فکري است که تأثير مهمي برعملکرد و پياده سازي استراتژي هاي سازماني دارد. سرمايه فکري يک دانش سازماني وسيع و گسترده است که مخصوص و منحصر به فرد، براي هر سازمان است که به آن اجازه مي دهد که به طور پيوسته خود را با شرايط در حال تغيير انطباق دهد در اين تحقيق اجزاي سرمايه فکري شامل سرمايه انساني سرمايه ساختاري و سرمايه فيزيکي شده است با توجه به آنچه بيان شد مسأله موردنظر در تحقيق حاضر به بررسي اين مسأله خواهيم پرداخت که: 1- آيا سرمايه فکري و ريسک در سازمان ها با يکديگر ارتباط دارند؟ 2- و در نهايت اين که ، جهت محاسبه سرمايه فکري کدام يک از روش هاي سنجش از توان تعيين بالاتري برخوردارند . 3- و رابطه بهتري را با کدام يک از انواع ريسک نشان مي دهند.
4-1- چهارچوب نظري تحقيق
به دليل افزايش درک مديران در مورد نقش دارايي هاي نامشهود در ايجاد مزيت رقابتي، تاکنون روش هاي متعددي براي سنجش و اندازه گيري سرمايه فکري به وجود آمده است در اين پژوهش بنا به دلايل زير از مدل ضريب ارزش افزوده فکري پاليک براي سنجش سرمايه فکري استفاده مي شود (پاليک،2005، 64)20.
1- مبناي سنجش در اين روش ثابت و استاندارد است به گونه اي که امکان مقايسه نمونه هاي بزرگ در صنايع مختلف را فراهم مي کند. ساير روش هاي سنجش سرمايه فکري از جهات زير محدود هستند.
الف) از شاخص هاي مالي و غير مالي منحصر به فردي استفاده مي کنند که نمي توان به آساني آنها را در يک معيار جامع واحد ترکيب کرد.
ب) متناسب با ويژگي هاي يک شرکت خاص هستند. از اين رو، امکان استفاده از آنها براي انجام تحليل هاي مقايسه اي در بين يک نمونه وسيع و متنوع از شرکتها کاهش مي يابد.
ج) از اطلاعاتي استفاده مي کنند که خاص برخي از شرکتها يا ملل است، براي نمونه داده هاي مرتبط با سهام.
2- کليه داده هاي مورد استفاده در روش ضريب ارزش افزوده فکري ارزش افزوده از صورتهاي مالي حسابرسي شده استخراج مي شوند. بنابراين، محاسبات انجام شده عيني و قابل رسيدگي، هستند.


دیدگاهتان را بنویسید