گفتار دوم: پيشگيري وضعي …………………………………………………………………………………………………….81
فصل سوم: سياست جنايي قضايي در قبال تجهيزات دريافت از ماهواره……… 90
مبحث اول: سياست جنايي قضايي………………………………………………………………………………………91
بند1- مداخله‌جويي93
بند2-غير‌افتراقي بودن94
بند3- غير‌تعديلي بودن94
بند4- نارسايي اجرايي95
مبحث سوم:قواعد شکلي ناظر بر فرايند دادرسي کيفري در ارتباط با تجهيزات دريافت از ماهواره
گفتار اول_ ضرورت طرح بحث97
گفتار دوم_ فرايند دادرسي کيفري98
بند1 -وقوع98
بند 2 -کشف99
الف- ضابطان دادگستري100
ب- جرم مشهود و غيرمشهود102
بند 3 -تحقيق104
الف- مرجع صالح جهت ادامه‌ي تحقيقات مقدماتي106
ب- صدور قرار تأمين کيفري108
پ- صدور قرار مجرميت110
ت- تعقيب110
ث- قرار عدم صلاحيت112
بند4- رسيدگي و صدور حکم113
بند 5- اجراي حکم کيفري113
نتيجه‌گيري……..116
پيشنهادات118
منابع121
چکيده
به زعم بسياري از انديشمندان روند توقف‌ناپذير و سريع تحولات در عرصه‌ي ارتباطات به عاملي مهم در تعيين شيوه‌ي زندگي تبديل شده است به نحوي که اين تحولات گسترده در نظام ارتباطات سهمي بسزا در توسعه‌ي ابعاد مختلف جوامع انساني داشته است در حال حاضر يکي از فناوري‌هايي که در مجموعه‌ي اين تحولات مطرح مي‌شود پخش مستقيم برنامه‌هاي تلويزيوني از طريق ماهواره است. موضوع ماهواره و پخش مستقيم برنامه‌هاي تلويزيوني از طريق ماهواره در ايران به عنوان يکي از کشورهاي در حال توسعه قدمت چنداني ندارد اما در همين زمان کوتاه نيز مخاطبان خاص خود را از قشرها و گروه‌هاي مختلف اجتماعي جذب کرده است. تا آنجا که بر پايه‌ي برخي دلايل قانون‌گذار به ممنوعيت قانوني به كارگيري از تجهيزات دريافت از ماهواره پرداخته است. در حال حاضر دريافت برنامه‌هاي ماهواره‌اي در ايران مطابق قانون “ممنوعيت به‌کارگيري از تجهيزات دريافت از ماهواره مصوب 23 بهمن 1373” ممنوع است و ورود، توليد، توزيع، نصب، تعمير و استفاده از اين تجهيزات جز در مواردي که قانون معين کرده است واجد مجازات قانوني است. به‌رغم اين ممنوعيت مدتي است که سياست‌جنايي تقنيني و قضايي اتخاذ شده در اين خصوص به سبب افزايش مخاطبان اين وسيله به نقد کشيده شده است در واقع خيزش آمار استفاده‌کنندگان اين وسيله نشان مي‌دهد که قانون مذکور نتوانسته آنچنان که انتظار مي‌رفت موفق باشد موافقان اين قانون به دلايل زيادي من جمله سياسي، حقوقي و فرهنگي تمسک جسته‌اند و از سوي ديگر مخالفين نيز به نقد اين قانون با محوريت قرار دادن نظريات مطرح در جامعه شناسي جنايي به عدم انطباق قانون با وجدان جمعي جامعه و همچنين عدم توجه به معيارهاي جرم انگاري اشاره نموده‌اند.
در نهايت بايد اضافه کرد که فرآيند دادرسي جرم به‌کارگيري از تجهيزات دريافت از ماهواره به سبب برخي ابهامات نيازمند توجه و دقتي عميق است تا بتواند سياست جنايي قضايي کارآمد و مطلوبي را محقق کند.

کليد واژگان : تجهيزات دريافت از ماهواره ـ سياست جنايي تقنيني ـ سياست جنايي قضايي ـ پيشگيري

مقدمه
هزاران سال از زندگي انسان بر روي اين کره خاکي مي گذرد و انسان همواره در پي تسهيل وتسطيح شرايط زندگي خود قدم برداشته است. پيشرفت جوامع انساني و اکتشافات علمي متعدّد مبيّن اين است که انسان مي خواسته در هر زمان به راحت‌ترين شکل زندگي کند و در اين بين تعامل وارتباط انساني نيز از نقش ويژه‌اي برخوردار بوده است به نحوي که براي هر چه آسان تر شدن ارتباط انسان ها با يکديگر نوع آوري هاي علمي متعدد در گستره ارتباطات مطرح شده‌ است و رسانه ها همچون ساير فناوري هاي علمي مختلف به زيست بوم انساني راه يافته‌اند انساني که تا ديروز دامنه ي اخبار و ارتباطات او فقط محدود و مربوط به حوزه زندگي اش بود هنگامي که مخاطب يک رسانه قرار گرفت چشمانش به دور دست‌ها باز شد و توانست به آوايي از فرسنگ ها آن طرف تر گوش سپارد. به راستي که رسانه ها آبراه هاي فرهنگي اند که هر چه در خود دارند مي غلتانند و مي آورند و مي برند. بشر امروز پذيرنده تحولي شگرف است و آن تحول چيزي جز تبديل جادوي نگارش به جادوي الکترونيک نيست که در طي آن جهان تحت حاکميت تمام عيار رسانه ها درآمده است و شايد ديگر مکاني نباشد که از تاثير اين تحول عظيم مصون مانده باشد. ماهواره از جمله رسانه هايي است که در حال حاضر در کشورهاي مختلف از اهميت زيادي برخوردار است تا جايي که ذهن بسياري از محققان علوم ارتباطي و برنامه ريزان رسانه اي را به خود مشغول ساخته است سرعت در انتقال اطلاعات از مکاني به مکاني وقدرت بي حد و مرز در پوشش خبري در سراسر جهان هر چه بشر به اهميت موضوع ماهواره افزوده است تا پيش از اين، انتقال اخبار و اطلاعات در گرو کوتاهي فاصله‌ها بود، هر چه مسافتي کوتاهتر بود اخبار آن منطقه آسان‌تر به منطقه‌ي ديگر انتقال مي يافت اما ظهور ماهواره به معناي در هم شکستن مسافتها و هجوم يک پارچهي اطلاعات و اخبار از هر جا به شمار ميرود، ديگر نيازي به پيمودن مسافت و زماني طولاني نيست و همه چيز در يک چشم به هم زدن رخ مي دهد آري جهان نظاره گر تحولي شگرف در گستره ي ارتباطات شده است. تحولي که هنوز نيز در بوته ي تحليل پژوهشگران خالي از پرسش نمانده و هر روز به نتايج جديد در خصوص ميزان تاثير آن در جوامع مختلف دست مي يابند. و ابعاد تازه‌اي پيرامون اين تکنولوژي نوظهور گشوده مي شود. امروزه محققان علوم ارتباطات تلاش خود را با جدّيت معطوف به تحقيق و بررسي در خصوص اين وسيله نموده اند و توانسته اند به کارکردهاي جديد از اين وسيله دست يابند. انقلابي که امروز در عرصه ي ارتباطات با ظهور ماهواره رخ داده است باعث شده تمام جهان در معرض فرهنگي غير بومي قرار گيرد ديگر هر کودکي که در دنيا متولد مي شود در معرض تبليغ فرهنگ هاي صادره از ماهواره خواه ناخواه قرار دارد و خانه ها آماج تبليغات فرهنگ هاي مختلف و متعلق به سرزمين هاي گوناگون هستند. به هر شکل وجود رسانه هاي تصويري به ويژه ماهواره، همراهي اجتناب ناپذير و عضوي از خانواده‌ي مدرن امروز بشمار مي‌رود و تأثيرات عميق و غيرقابل انكار آن در خانواده‌ها محتاج بررسي علمي ويژه‌اي است چون عادات اجتماعي تا حد زيادي در راستاي حضور رسانه ها تنظيم مي شوند و گاه حتي در برخي مسائل افراد با کمک گرفتن از اين رسانه به نتايج قابل توجهي در زندگي دست مي يابند. واقعيت اين است که تقويت فرايندهاي جامعه پذيري و ارتقاي هوش اجتماعي برخي افراد معلول فعاليت رسانه هاي عمومي و قابل دسترس است بطوريكه مي‌توان با توجه به محتواي برنامه هاي ماهواره اي به ويژه در حوزه هاي خبري، فيلم سينمايي، موسيقي، ورزش و تبليغات تأثيراتي را در راستاي جهاني شدن مشاهده نمود. با ملاحظه ي چنين نقش موثري از رسانه ها به ويژه ماهواره در سطح جهان، تجديد حيات اجتماعي رويدادي است که چشم انسان را به روي همه‌ي جهان باز کرده است، به هر حال تاثيرات قابل توجه ماهواره در سطح جهان خصوصاً در جوامع جهان سوم يا کم رشد و در حال توسعه ذهن جامعه شناسان را به خود معطوف ساخته است در اين گونه جوامع مردم در حالي که مشغول زندگي با آداب و عادات قديمي هستند با ورود ناگهاني ماهواره ها به يک باره با پديده هاي جديد در ساختار اجتماعي خود مواجه مي شوند الگوهاي رفتاري جوامع متأثر از ماهواره، به يکباره دستخوش تغيير قرار مي گيرد در اين بين سنّتها وعادات اجتماعي که تا پيش از اين از سوي اين جوامع متبّع بود به يک باره در معرض شکست و گسست قرار مي گيرد و رفتاري جديد، پوششي جديد، گفتماني جديد جامعه را فرا مي گيرد و خانواده ها به شيوه اي جديد به برآوردن نيازهاي فرهنگي، اجتماعي…مي پردازند. و در نهايت اين موج عظّيم به تغيير در ساختار و سازمان اجتماعي جوامع مختوم مي گردد. اين چنين است که به نقش بديع از ماهواره در همه ي جوامع مي رسيم. و منظره‌اي جديد از جهان پيش رويمان گشوده مي شود. کشورهاي عصر حاضر همچون اعضاي يک خانواده محسوب مي شوند؛ و در تعاملات اجتناب ناپذيري که اين گونه کشورها با يکديگر دارند انتقال فرهنگ ها آداب و رسوم نقش بسيار مهم دارد در گذشته تعاملات فرهنگي محدود به ورود تابعان و شهروندان يک کشور به کشور ديگر بود اما امروز با ظهور تکنولوژي ماهواره در حوزه رسانه به راحتي مي توان از فرهنگ و منش اجتماعي هر کشور مطّلع شد چشم و گوشي که ارمغان عصر نوين بوده است و دامان خود را بر پهنه ي جهان امروز گسترده است. در هر حال برنامه هاي ماهواره اي به جريان جهاني شدن کمک مي کند در عصر حاضر آهسته آهسته مفهوم ارتباطات جمعي جاي خود را به مفهوم ارتباطات طبقه اي داده است، مفهوم اخير به معناي سليقه ها و طبقه هاي مختلف اجتماع و نيازمند برنامه هاي متناسب خود است و اين گونه نيست که براي تمامي گروه هاي اجتماعي يک برنامه ي واحد ارائه شود اين برنامه ريزي مخاطبان مختلف را به صورت گروهي جذب نظام رسانه اي جهان مي کند. سياست رسانه اي جهان امروزه سعي دارد با توجه به تکثر گرايي فرهنگي، قومي، نژادي….موجود به تقويت نقاط مشترک انسان ها بپردازد و جهان را سرشار از تعاملات و مناسبات انساني سازمند کند اما اينکه کشورها هر کدام با چه ظرفيت و ديدگاهي به تحقّق اين رسالت در جهان کمک کنند سؤالي است که پاسخ آن نيازمند گذر زمان خواهد بود.
در ايران نيز موضوع ماهواره به گونه اي متفاوت از ساير کشورهاي ديگر که ممنوعيتي براي تجهيزات ماهواره قائل نيستند دنبال مي شود و به رغم ممنوعيت قانوني و برخوردهاي فيزيکي با استفاده کنندگان و متقاضيان اين تجهيزات در جامعه شاهد افزايش مخاطبان و علاقه مندان اين رسانه و به موازات آن پيشرفت ساختار تکنولوژي وفني اين وسيله جهت دسترسي افراد هستيم. ارزيابي وضعيت و شرايط جامعه ايران در ارتباط با ماهواره مبيّن اين است که وجود اندوخته هاي فرهنگي، اجتماعي، تاريخي مردم ايران وتمايز آن با بسياري از کشورهاي آسيايي ممنوعيت اين وسيله را با سؤالات فراواني مواجه ساخته زيرا قدمت فرهنگي و نظام عميق ارزشي ايران تحمّل چنين محدوديت هاي بي چون و چرايي را ندارد از سوي ديگر اگر ماهواره را ناسازگار و در تقابل با مناسبات فرهنگي و رفتاري جامعه ي ايران بدانيم اولاً راهبردي مقطعي و کوتاه است و ثانياً با مقابله ي قانوني تنها به پاک کردن صورت مسأله پرداخته ايم و به بي محتوايي و کسل کنندگي رسانه ملي خود بيشتر دامن زده ايم حقيقت اين است که مخاطب ايراني هنگامي که در مقابل ارزش گذاري و گزينش بين رسانه ي ملي و برنامه هاي ماهواره اي قرار مي گيرد تنوع گسترده و محتواي متناسب ماهواره او را به گزينش اين وسيله هدايت مي کند تا جايي که تاثير انکار ناپذير اين رسانه بر روي کودکان و جذابيت اين برنامه ها براي آنها به عنوان قشري واجد ويژگي رفتاري و ذهني متفاوت از ساير قشرها انديشه ي اتخاذ شيوه هاي زيربنايي و تربيتي را از سنين پايين تر تقويت مي کند. به راستي نگراني از مفسده هاي گوناگون ماهواره در کشور ما تا کي ادامه خواهد يافت و انديشه مسئولان تا کي معطوف به راهکارهاي سرکوب گر و تقابل گونه خواهد بود هنوز انتقادهاي موجود از مسئولان به لحاظ ممنوعيت ويدئو پايان نيافته بود که دوباره ممنوعيت ديگري در پناه مقابله با تهاجم فرهنگي در کارنامه ي سياست جنايي ما ثبت شد و برگ ديگري به قوانين کيفري اضافه گشت و ماهواره به عنوان وسيله اي غير اخلاقي تحريم شد همه اينها در حالي اتفاق افتاد که راهبرد بسياري از کشورهاي آسيايي علي رغم نگراني ها از تهاجم فرهنگي به ميزان گسترده اي با برخورد ما تفاوت داشت و علي رغم قبول برخي پيامدها مرزهاي فرهنگي خود را بر روي اين وسيله گشودند تا هم به نقاط آسيب پذير نظام فرهنگي خود واقف شوند و هم از گردش و گسترش اطلاعات و پيشرفت در سراسر جهان بي بهره نمانند در واقع سوال اينجاست که رمز همزيستي مسالمت آميز اين کشورها با ماهواره علي رغم وجود دغدغه هاي اجتماعي، فرهنگي، مذهبي در چيست؟ سوالي که انکارش تنها از عهده ي قانون گذار ايران بر مي آيد؛ زيرا اين حکايت که قانوني بدون استخراج نظر قاطبه ي شهروندان و مطالبات جامعه شناختي وضع گردد چيز تازه اي نيست. در حال حاضر مکانيسم هاي قانوني با جديت در جهت عدم استفاده از اين رسانه پيش مي روند و مراجع انتظامي با قاطعيت به اجراي اين مکانيسم هاي مي پردازند تا آنجا که سعي بر اين است که شخص استفاده کننده از اين وسيله فردي هنجارشکن تلقي شود گويا اين وسيله نوين چيزي جز مفاسد اجتماعي و انحرافات اخلاقي در پي ندارد و ظهور آن پيام آور افول فرهنگ، اخلاق و مذهب است اما بايد گفت ترسيم نيم رخ فساد و ناهنجاري هاي امروز معلول عواملي است که قطعاً استفاده از ماهواره عامل تام آن نيست ادبياتي که امروزه بدون پرداختن به عوامل متعدد و متفاوت در شکل گيري رفتارهاي ضداجتماعي و بي بند وباري هاي پوششي صرفاً جهت منع يکجانبه و متعصبانه به سياهه قانوني راه يافته است هر روز مغز قانون را خورده و به شکنندگي پوسته و بدنه ي آن مي افزايد بايد وقت آن رسيده باشد که شيوه هاي تلطيفي و منطقي نظريه پردازان انقلاب اسلامي همچون امام خميني (ره) و شهيد مطهري (ره) را که با ابتنا بر تعميق هنجارها، ارزش ها و آموزه هاي ديني بنا شده بود را بار ديگر مرور کنيم در واقع وجود چنين راهنماياني بود که پيش از انقلاب اسلامي و با وجود همه امکانات و ابزار عيش و عشرت و بي قيدي جامعه از هويتي عميق و نفوذناپذير بهره مند بود و رشادت هاي جونان در دفاع مقدس در برابر تجاوز عراق نمونه و نتيجه ي تربيت اجتماعي و ديني اين مربيان در عرصه جامعه محسوب مي شد امروزه بدون آشنايي با شرايط جهان و اوضاع جديد و بدون شناخت جاذبه هايي که در منظر و مرآي جوانان نسل امروز قرار دارد و عدم تمسک به راهکارهاي علمي علوم پرورشي و درک ظرافت هاي جامعه شناختي و تربيتي نمي توان جامعه ي جوان را به سوي تعالي مورد نظر هدايت نمود. در ابتداي دهه ي پنجاه زماني که هنوز راديو هم به سختي در منازل يافت مي شد دغدغه شهيد مطهري (ره) نوع تبليغ و روش ترويج معارف و آداب ديني بود که اين جز انعکاس نگراني ايشان از قرائت هاي ناصواب از آموزه هاي ديني به وسيله ي برخي افراط گرايان متحجر آن زمان چيز ديگري نبود. بايد از راه و رسم ارعاب و تهديد و تحقير و تنبيه و توسل به راهکارهاي خشن و قيم مآبانه و طلبکارانه که در تقابل با روحيه ي مهرطلبي و زيبايي گرايي و آزادمنشي غريزي جوانان است دوري گزيد و بار ديگر به خردورزي و تعامل آشتي جويانه روي آورد.
حاکميت بر مناسبات شهروندي وحفظ ارزش هاي اجتماعي جز با تربيت و نهادينه کردن سلامت اجتماعي در جامعه تحصيل نمي گردد جوامع پيشرفته و سالم هيچ گاه وامدار تحکّم و سرکوب نبوده اند وجود ضمانت اجراهاي يک سويه کيفري و ايجاد شبکه هاي پيچيده ي بهنجار سازي در جامعه اي در حال گذار و در حال توسعه همه دليلي بر استيصال نظام عدالت کيفري و رخت بستن عدالت از اين نظام خواهد بود. نظام عدالت کيفري مي بايد بر پايه ي اصول و قواعد اجتماعي بار ديگر در موضع خود نسبت به تحولات و فناوري هاي نوين تجديدنظر کند و با راهبردي مناسب و موفق وارد مناسبات اجتماعي گردد در دنيايي با چراغ هاي خاموش و ديوارهاي ضخيم که مانع از عبور و ورود مصنوعات و ابداعات فراگير بشري مي شود. ارتباطات انساني به شيوه اي غير منصفانه قرباني ملاحظات مصلحت گرايانه و سليقه اي مي گردد. تاريخ کشورهاي پيشرفته که پر چشم آزادي و آزادگي را همچون سايباني بر فراز زيست بومشان برافراشته اند و چوب آن را بر سر کشورهاي ديگر مي کوبند مملو از مجازات خشن و برخوردهاي شديدي است که روزگاري با توسّل به قوانين ناعادلانه و به دور از اقتضائات و شرايط آن زمان تعيين يافته بود و حال چرا بايد تناول اين ميوه ي تلخ و تجربه ناصواب نسيب ما گردد: اعتماد و احترام به وجدان اجتماعي جامعه و وضع کارشناسانه ي قوانين آرزويي دست نيافتني نيست و تحقق آن در گرو اندکي همّت در بازوي قانون گذار است. وسيله اي را که مي توانستيم با اندکي پذيرش و اعتماد به يکديگر از کنارش همانند ساير وسايل نوين عبور کنيم به جهت برخي رويکردهاي حساسيت زا و تعصب آلود به ديوي وحشتناک مبدّل کرديم. گويي آنچه که از تورّق اوراق قانوني به دست مي آيد چيزي جز منازعات و ملاحظات سليقه اي در عرصه ي منافع اقليت حاکم نيست قوانيني که امروز بواسطه ي تامين نظر عده اي يا نهادي ابداع و فردا به لحاظ تعارض با منافع گروه يا نهاد ديگري الغا مي شود که دستاوردي جز سرگرداني افراد در پيچ و خم محاکم دادرسي در پي نخواهد داشت.
سرانجام دير يا زود اين سد قانوني در برابر ورود ماهواره شکسته مي شود وقانون گذار ناگريز از پذيرش اين فناوري مي گردد امّا نمي توان بررسي ابعاد اين وسيله را به آن زمان موکول نمود لذا ضرورت مطالعه ي دقيق و عميق ابعاد اجتماعي، فرهنگي و تاثير اين وسيله درمناسبات اجتماعي شهروندان ولزوم توجه به تجربه هاي تلخ ناشي از ويدئو ما را بر آن داشت. که رسالت اين پايان نامه را در راستاي بررسي سياست جنايي قانون گذار و سياست جنايي قضايي قوه قضايه جمهوري اسلامي در قبال تجهيزات دريافت از ماهواره قرار دهيم موضوع مذکور به جهت پاره اي از خصايص که ذيلاً تبيين مي شود کمتر مورد بحث و بررسي قرار گرفته است بنابراين تنها به مدد لطف پروردگار و مساعدت اساتيد عالم قدم در اين حوزه گذارديم.
بايد گفت منابعي که مستقيماً در اين خصوص يافت مي شود کمتر به تامين رسالت ما در اين اثر مي انجاميد؛ زيرا اکثر منابع واجد جنبه‌هاي ديگري بود که از منظرهاي ديگري به موضوع مي پرداخت در اينجا ضرورت تلفيق و چينش مباحث در ساختار تحقيق در پرتو هدايت موثر و مدّبرانه ي اساتيد احساس مي‌شد که مساعدت خود را از وي دريغ نفرمودند.
به مباحث و مسائلي همچون سياست جنايي و جرم انگاري به نحو گسترده و مرسوم در مدارج عالي تر و تحصيلات دکتري تدريس پرداخته که خود نيازمند مطالعه و بررسي علمي در اين باره و بهره گيري از فيض اساتيد صاحب فن در اين حوزه است که خوشبختانه با تحصيل منابع مرتبط و هدايت اساتيد سعي در ارتفاع اين مشکل نموديم البته بعضاً ضعف در تبيين و تحليل مباحثي بدين سنگيني که شايسته ي مقطع دکتري حقوق کيفري است واقعيتي اجتناب ناپذير خواهد بود که ممکن است در اين اثر نيز يافت شود.
اين اثر به لحاظ آميختگي و نيازمندي به مباحث جامعه شناختي و بررسي آراي جامعه شناسائي كه در عرصه‌ي جامعه‌شناسي قلم زده‌اند محتاج بررسي و مداقه در جامعه شناسي جنايي جنايي بود و از اين روي به مطالعه منابع مورد نظر در اين مقام و تقريرات خويش در درس جامعه شناسي جنايي پرداختم که مساعدت و توجه اساتيد محترم بسيار راهگشا و راهنماي اينجانب در رسيدن به اهداف علمي مورد نظر و بهره مندي از انديشه ي جامعه شناسان بود.
در پايان از لطف پروردگار و راهنمايي و نظارت بي دريغ و دقيق اساتيد محترم راهنما و مشاور در تحقق اين رسالت علمي و هدايت در مسير اعتلاي دانش و بينش عالمانه سپاسگذارم و اميدوارم همواره شايسته اين عنايت قرار داشته باشم.

فصل اول:
کليّات تحقيق

مبحث اول: موضوعات روشن

1- بيان مسأله
عصر حاضر عصري هست که حيات اجتماعي، اقتصادي، و سياسي … بشر در گرو ارتباط با ديگران تداوم مي‌يابد و در اين بين ابزاري که مقوم اين فرآيند تعامل است نقشي مؤثر دارد. از جمله يکي از ابزارهاي پيش گفته که به صورتي شگرف بر فضاي ارتباطات سايه افکنده، ماهواره است. تجهيزات ماهواره‌اي به عنوان يکي از وسايل توليد و دريافت اطلاعات و نيز برقراري ارتباطات در ابتداي ورود خود به فضاي اجتماعي جامعه‌ي ايران با استقبال نظام عدالت کيفري جمهوري اسلامي ايران روبه‌رو نگرديد، و پس از چندي با تصويب قانون منع بكارگيري از تجهيزات دريافت از ماهواره مصوب 1373 از سوي قانون‌گذار جمهوري اسلامي ايران اين عنوان در سياهه‌ي قوانين کيفري ما جاي گرفت امروزه از سويي شاهد جرم‌انگاري و ممانعت قانوني و ضمانت اجراي کيفري در اين خصوص هستيم و از سوي ديگر عدم تمکين مخاطب و سرسختي و افزايش تمايل به استفاده از تجهيزات دريافت از ماهواره و گاه کنجکاوي و اشتياق اذهان عمومي در اين مقام به واقعيتي مشهود تبديل گشته است.
پديده جهاني شدن و درآميختگي هويت‌هاي فرهنگي و ارتباط رو به گسترش در جهان مدرن، و در نوريده شدن مرزهاي جغرافيايي در پرتو هجمه‌ي بي حد و حصر اطلاعات اهميتي مضاعف به چالش منع بكارگيري از ماهواره مي‌بخشد، آنچنان که، تحولات سريع مربوط به توسعه‌ي شبکه‌هاي تلويزيوني ماهواره‌اي آسيا مجال بررسي را از محققان علوم ارتباطات در اين خصوص را ربوده است، اما در ايران قانون‌گذار با برخوردي واکنش‌گرايانه به تعيين جزاي نقدي براي افراد استفاده کننده از تجهيزات دريافت از ماهواره پرداخت راه‌کاري که تا به امروز نه تنها مانع از گرايش افراد در استفاده از ماهواره نشده است بلکه همه‌روزه بر گستره‌ي تعداد مخاطبان اين رسانه‌ها افزوده است؛ اين در حالي است که اراده‌ي عمومي جامعه مي‌تواند در برابر اين موج با توجه به ارزش‌ها و زيرساخت‌هاي فرهنگي موجود به گونه‌اي طبيعي، موضعي منطقي و ضابطه‌مند در پيش گيرد و انديشه‌پردازان علوم مخاطب‌شناسي و ارتباطات قطعاً نقشي مؤثر در تعميق فرهنگ استفاده از اين رسانه و تعيين حدود و ثغور بهره‌بري از آن را دارند. بنابراين، در جهان امروز که سلول‌هاي رسانه‌اي فراسوي مرزهاي داخلي شکل مي‌پذيرند و از شاخصه‌ي کنترل‌ناپذيري و مديريت‌گريزي نسبت به مدل‌هاي داخلي فرهنگ برخودارند، بايد راه‌کارها و سياستي متناسب با ضرورت‌هاي موجود اتخاذ گردد و با توسعه‌ي شناخت رسانه‌اي و تقويت و تثبيت ارزش‌هاي داخلي کارکردهاي مثبت رسانه‌هاي غير داخلي (ماهواره‌اي) به نحوي شايسته در نظام اجتماعي تبيين شود. در غيراين صورت با ادامه‌ي چالش پيش گفته شاهد کاهش شعاع دايره‌ي اعتماد عمومي جامعه نسبت به نظام عدالت کيفري و افزايش و مداومت تجارت سياه تجهيزات دريافت از ماهواره‌اي به شکلي پنهان از رؤيت مراجع ناظر توسط عده‌اي سودجو و فرصت‌طلب و استفاده‌ي افراد با‌انگيزه‌هاي متفاوت خواهيم بود.
شايان ذکر است که گرايش به تجمل و تقليد کورکورانه در لايه‌هاي مختلف جامعه، بي‌محتوايي و جذاب نبودن برخي از محصولات رسانه‌هاي داخلي، آمادگي ذهني قشر کودک و نوجوان جهت پذيرايي از رسانه‌هاي غير بومي و سنتي، تنوع محصولات رسانه‌هاي غيرداخلي به تناسب مخاطبان خود و کنجکاوي افراد در پي ممانعت قانوني از عواملي است که تاثيري به سزا در استفاده از ماهواره داشته است.
شکاف موجود في‌مابين بي‌توجهي و عدم پذيرش افراد نسبت به قانون منع بكارگيري از ماهواره در جامعه ايران و جرم انگاري اين موضوع توسط قانون‌گذار خود گوياي اين حقيقت است که اصولا قانون‌گذار پيش‌تر از جامعه و قبل از اينکه جامعه استفاده از ماهواره را کج‌روي و عدول از ارزش‌هاي پذيرفته شده تلقي نمايد و از قانون‌گذار خود مطالبه‌ي ضمانت اجراي قانوني کند، طي فرآيندي نابالغ به جرم انگاري در اين مقام پرداخته است.
در بعد تقنيني تعيين جزاي نقدي و ضبط تجهيزات ماهواره‌اي آن چنان که بايد بازدارندگي ايجاد ننموده و حتي آمارها از افزايش استفاده كنندگان اين وسيله و بي‌مهري افراد نسبت به اين قانون خبر مي‌دهد و سياست جنايي تقنيني صرفا به عنوان تاکتيکي مقطعي به حل اين چالش پرداخته است که آن نيز تا تامين کننده‌ي روند کاهش سطح تقاضاي مخاطب رسانه‌هاي ماهواره‌اي نيست. در بعد قضايي و فرآيند شکلي رسيدگي نيز مي‌توان گاه به شکست حرمت حريم خصوصي افراد به نحوي ناآگاهانه توسط بعضي مراجع در مرحله‌ي کشف و اضرار معنوي و مادي به افراد اشاره نمود. در هر صورت تلاش در ردع و رفع چالش ناشي از منع برخورداري از تجهيزات ماهواره‌اي به تورم‌زدايي قانوني و هم‌چنين به اصلاح عناوين مجرمانه تحقق مي‌بخشد؛ زيرا کثرت عناوين مجرمانه به تشتت هر چه بيشتر اذهان عمومي در آگاهي از حقوق حقه‌ي خود مي‌انجامد و سرانجام موجي از هرج و مرج قانوني توده افراد را فرا مي‌گيرد. تلاش در راستاي تبيين و تعيين شايسته‌ي حدود حريم خصوصي و حقوق مسلم افراد و ارتقاي سطح آگاهي آنان در اين مقام در پرتو آموزه‌هاي وثيق حقوقي سبب اتخاذ سياست جنايي تقنيني و قضايي راه‌بردي و مناسب از سوي مرجع مربوط مي‌گردد؛ النهايه توجه بخشي نظام عدالت‌کيفري نسبت به ضرورتها و مسائل مستحدثه کنوني و تجزيه و تحليل واقعيت‌ها، ره‌يافتي است که در سايه‌ي يک تحقيق علمي جامع و کارشناسانه به‌دست مي‌آيد.
2-پيشينه و ضرورت انجام تحقيق
عنوان و محتواي اين تحقيق با عنايت به بررسي‌هاي انجام شده در اينترنت و مقالات و پايان‌نامه‌هاي مسبوق به سابقه نيست. لذا با توجه به وجود قانون منع به‌کارگيري از تجهيزات دريافت از ماهواره و عدم تمکين شهروندان نسبت به اين قانون ضرورت يک پژوهش علمي در اين مقام ضروري خواهد بود.
3-اهداف تحقيق
الف: هدف اصلي
اهداف نظري تحقيق شامل غنابخشي به ادبيات حقوق کيفري در عرصه‌ي جرم انگاري با رويکرد و جامعه‌شناختي و چالش‌زدايي از ادبيات حقوق کيفري در راستاي اتخاذ سياست جنايت تقنيني و قضايي جمهوري اسلامي ايران نسبت به بکارگيري تجهيزات دريافت از ماهواره مي‌باشد.
ب: اهداف فرعي
اهداف کاربردي تحقيق شامل تقويت زمينه‌هاي استفاده از وجدان جمعي در نهادهاي تقنيني در گستره‌ي جرم انگاري به نحو علمي و چالش‌زدايي از فرآيند دادرسي در نهادهاي قضايي در خصوص جرم به‌کارگيري از تجهيزات دريافت از ماهواره و همچنين جرم‌زدايي عملي از اين عنوان مجرمانه مي‌باشد.
4-سؤالات تحقيق
1- اساسي‌ترين چالش فراروي نظام عدالت کيفري ايران در خصوص استفاده از تجهيزات دريافت از ماهواره چيست؟
2-مؤثرترين راه‌کار براي برون‌رفت نظام عدالت‌کيفري ايران از چالش به‌کارگيري تجهيزات دريافت از ماهواره چيست؟
5- فرضيه‏هاي تحقيق
1-به نظر مي‌رسد در جرم‌انگاري راجع‌ به تجهيزات دريافت از ماهواره اهتمامي نسبت به وجدان جمعي جامعه صورت نپذيرفته و اين قانون با وجدان جمعي جامعه در اصطکاک است.
2- به نظر مي‌رسد نظام عدالت‌کيفري ايران با تغيير سياست جنايي تقنيني و قضايي از طريق اهتمام به وجدان جمعي جامعه و جرم‌زدايي از عنوان مجرمانه‌ي بکارگيري از تجهيزات دريافت از ماهواره بتواند به چالش‌زدايي در اين مقام بپردازد.
6-روش تحقيق
اعتبار ماهيت و اهميت تحقيق توصيفي و تحليلي محسوب مي‌گردد بنابراين توصيف مفاهيمي چون سياست جنايي تقنيني و قضايي، وجدان جمعي، جرم‌انگاري و تحليل ميزان تاثير وجدان جمعي بر سياست‌جنايي تقنيني و قضايي در رعايت اصول جرم‌انگاري در خصوص به‌کارگيري از تجهيزات دريافت از ماهواره ضروري خواهد بود.
مبحث دوم: مفاهيم، تاريخچه و مباني تحقيق
گفتار اول: مفاهيم

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

1- واژه شناسي
در پيش آهنگ پرداختن به ادبيات هر تحقيق مي بايست واژگان بنيادي و مهم تحقيق به گونه اي علمي و بي طرفانه و به دور از هر گونه پيش داوري تبيين و ژرف کاري گردد زيرا؛ بسترسازي و تمهيد فضاي پژوهش در تحقيقات علمي بر پايه توصيف دقيق از واژگان کليدي، سبب غناي هر چه افزون تر فرايند تحقيق و تحکيم ادبيات علمي آن مي گردد.
شکافتن دقيق و عميق واژگان مهم و استخراج معاني و مفاهيم مرتبط به هدايت پژوهشگر و تحصيل نتيجه ي مورد نظرش از تحقيق کمک مي کند و چنانچه اين ژرف کاوي به نحوي شايسته صورت پذيرد؛ غبار گمراهي و کژبيني را از دوديده ي مخاطب تحقيق فرو مي نشاند و به حقيقت بيني و واقع نگري او مي افزايد، لذا تعريف و تبيين واژگان کاربردي و کليدي از منظر لغوي و اصطلاحي در پيشاني نگارش تحقيق ضروي به نظر مي رسد.
1-1- تعريف لغوي
1-1-1- سياست جنايي
از منظر دستور زبان فارسي “سياست جنايي” ترکيب وصفي بوده است به نحوي که واژه ي “جنايي” در مقام توصيف واژه “سياست” آورده شده است. سياست در لغت به معناي پاس داشتن، حفاظت، حراست، مصلحت، تدبير1، اداره خون امور مملکت، مراقبت از امور داخلي کشور، عقوبت و مجازات آمده است2 و جنايي از ريشه‌ي جنايت به معناي جرم و گناه آورده شده است.3
1-1-2- وجدان جمعي
وجدان به کسرِ واو در لغت از ريشه وَجَدَ به معناي يافتن در معاني مختلفي آورده شده که عبارتند از گم شده را يافتن، نفس و قواي باطنه، دريافت و يافت4 و قواي باطني که خوب و بد اعمال از آن ادراک مي شود آورده شده است5 و اضافه شدن واژه جمعي به “وجدان” دلالت بر بيان قوه ي ادراک عده اي که در يک جا گرد آمده باشند و مبيّن وجدان عده اي از مردم مي باشد.
1-1-3- افکار عمومي
افکار به فتح الف جمع فکر به معناي انديشه6 و واژه عمومي در مقام فراگيري و شمول افکار آمده است.
1-1-4- حريم خصوصي


پاسخ دهید