2-16- شاخصهاي کارآيي مالي50
2-16-1- بازده مجموع داراييها (ROA)50
2-16-2- نسبت قيمت به عايدي هر سهم (P/E)51
2-16-3- بازده سالانه سهام (ASR)51
2-16-4- بازده مجموع حقوق صاحبان سهام (ROE)52
فهرست مطالب
عنوان صفحه
2-16-5- ارزش افزوده اقتصادي (EVA)52
2-17- مفاهيم ارزش شرکت53
2-17-1- ارزش دفتري53
2-17-2- ارزش بازار54
2-17-3- ارزش با فرض تداوم فعاليت54
2-17-4- ارزش با فرض انحلال شركت54
2-17-5- ارزش ذاتي سهام يک شرکت54
2-17-6- ارزش دارايي هاي مالي55
2-18- عوامل تشکيل دهنده ارزش شرکت55
2-19- نظريه توبين در ارزشگذاري شرکتها57
2-20- تئوري (q) 57
2-21-ارزشگذاري شرکتها در ايران59
2-22- روشهاي فعلي ارزشگذاري شرکتهاي در ايران61
2-23- پيشينه تحقيقات انجام شده مرتبط با موضوع تحقيق62
2-23-1- تحقيقات انجام شده در خارج از کشور63
2-23-2- تحقيقات انجام شده در داخل کشور68
فصل سوم: روش تحقيق
3-1- مقدمه 72
3-2- فرضيات تحقيق72
3-3- تبديل فرضيه هاي پژوهشي به فرضيه هاي آماري73
3-4- روش تحقيق74
3-5- جامعه آماري74
3-6- روش نمونه گيري75
3-7- حجم نمونه آماري75
3-8- روش جمع آوري داده ها76
فهرست مطالب
عنوان صفحه
3-9- دوره زماني تحقيق76
3-10- متغيرهاي تحقيق و نحوه محاسبه آنها77
3-10-1- متغيرهاي مستقل77
3-10-1-1- شيوه اندازهگيري سرمايه فکري ………………………………………………………………….77
3-10-1-2- شيوه اندازهگيري سرمايه نوآوري……………………………………………………………… 79
3-10-2- متغيرهاي وابسته تحقيق80
3-10-2-1- شيوه اندازهگيري کارآيي مالي………………………………………………………………….. 80
3-10-2-2- شيوه اندازهگيري ارزش شرکت…………………………………………………………………. 80
3-11-شيوه آزمون فرضيات81
3-12- روش تجزيه و تحليل داده ها82
3-12-1- تحليل توصيفي داده ها82
3-12-2- همبستگي82
3-12-3- ضريب همبستگي82
3-12-4- ضريب تعيين83
3-12-5- مدل هاي رگرسيون83
3-12-6- فرض هاي اساسي رگرسيون84
3-12-7- آزمون معني دار بودن در الگوي رگرسيون85
3-12-8- آزمون معني داري براي معادله رگرسيون85
3-12-9- آزمون معني دار بودن ضرايب85
3-12-10- آزمون خود همبستگي جملات خطا85
3-12-11- بررسي نرمال يا غير نرمال بودن داده هاي تحقيق86
فصل چهارم: تجزيه وتحليل اطلاعات
4-1- مقدمه 88
4-2- نتايج تجزيه و تحليل توصيفي متغيرهاي تحقيق88
4-2-1- تحليل توصيفي در سطح کل داده ها 88
فهرست مطالب
عنوان صفحه
4-2-2- تحليل توصيفي متغيرهاي تحقيق به تفکيک صنايع90
4-3- بررسي همبستگي ميان متغيرهاي تحقيق91
4-4- بررسي اعتبار الگوي رگرسيوني92
4-5- بررسي نرمال بودن متغيرهاي وابسته تحقيق92
4-6- نتايج حاصل آزمون فرضيه اول93
4-7- نتايج حاصل آزمون فرضيه دوم95
4-8- نتايج حاصل آزمون فرضيه سوم98
4-9- نتايج حاصل آزمون فرضيه چهارم100
4-10- خلاصه فصل 102
فصل پنجم: نتيجه گيري و پيشنهادات
5-1- مقدمه104
5-2- خلاصه نتايج حاصل از آزمون فرضيات104
5-2-1- خلاصه نتايج فرضيه اول 105

5-2-2- خلاصه نتايج فرضيه دوم106
5-2-3- خلاصه نتايج فرضيه سوم106
5-2-4- خلاصه نتايج فرضيه چهارم107
5-3- خلاصه مطالعات نظري و مقايسه نتايج حاصل از تحقيق يا نتايج تحقيقات پيشين108
5-4- پيشنهادهاي برآمده از تحقيق110
5-5- محدوديتهاي تحقيق110
منابع و مأخذ
منابع فارسي…………………………………………………………………………………………………………….. 112
منابع غير فارسي…………………………………………………………………………………………………………. 113
چکيده انگليسي………………………………………………………………………………………………………….. 116
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 2-1) طبقه بندي پتي و گويتر28
جدول 2-2) ويژگي هاي اصلي سيستم اندازه گيري39
جدول 3-1) نحوه انتخاب و استخراج نمونه76
جدول 4-1) تحليل توصيفي متغيرهاي تحقيق در سطح کل داده ها89
جدول 4-2) تحليل توصيفي متغير هاي تحقيق به تفکيک صنايع 90
جدول 4-3) ماتريس همبستگي متغيرهاي تحقيق91
جدول 4-4) آزمون نرمال بودن متغيرهاي وابسته93
جدول 4-5) نتايج تحليل آماري براي الگوهاي رگرسيون آزمون فرضيه اول94
جدول 4-6) نتايج تحليل آماري براي ضرايب الگوي آزمون فرضيه اول95
جدول 4-7) نتايج تحليل آماري الگوهاي رگرسيوني آزمون فرضيه دوم96
جدول 4-8) نتايج تحليل آماري براي ضرايب الگوي آزمون فرضيه دوم 97
جدول 4-9) نتايج تحليل آماري براي الگوي رگرسيوني آزمون فرضيه سوم98
جدول 4-10) نتايج تحليل آماري براي ضرايب الگوي آزمون فرضيه سوم99
جدول 4-11) نتايج تحليل آماري براي الگوي رگرسيوني آزمون فرضيه چهارم100
جدول 4-12) نتايج تحليل آماري براي ضرايب الگوي آزمون فرضيه چهارم101
جدول 4-13) خلاصه نتايج حاصل از آزمون فرضيات102
جدول 5-1) نتايج آزمون فرضيات ………………………………………………………………………………. 105
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 2-1) طرح ارزش اسکانديا (طبقه بندي ادوينسون و مالونه)22
نمودار 2-2) طبقه بندي سويبي از طريق چارچوب ناظر دارايي نامشهود25
نمودار 2-3) طبقه بندي اوليه توسط هانتاس و لوونداهل29
نمودار 2-4) طبقه بندي لوونداهل30
نمودار 2-5) طبقه بندي ليم و داليمور 31
نمودار 2-6) طبقه بندي تجاري دانمارک32

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

نمودار 2-7) شبکه منابع و فعاليتهاي ناملموس 38
چکيده:
در حقيقت حسابداري مالي سنتي قادر به محاسبه ارزش واقعي شرکتها نميباشد و تنها به اندازهگيري ترازنامه مالي و دارايي ملموس اکتفا ميکند. سرمايه فکري يک مدل جديد کاملي را براي مشاهده ارزش واقعي سازمانها فراهم ميآورد و با استفاده از آن ميتوان ارزش آتي شرکتها را نيز محاسبه کرد.
هدف اصلي در اين پژوهش بررسي تأثير سرمايه فکري و سرمايه نوآوري بر کارآيي مالي و ارزش شرکتهاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است. در اين پژوهش، روش آماري استفاده شده به منظور تجزيه و تحليل دادهها، روش حداقل مربعات جزئي ميباشد. نمونه آماري اين تحقيق شامل شرکتهاي موجود در صنايع داروسازي و سيمان پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و دوره زماني آن از 1383 تا 1388 ميباشد. نتايج نشان داد که بين سرمايه فکري و سرمايه نوآوري با ارزش شرکتهاي نمونه آماري رابطه معناداري به لحاظ آماري وجود ندارد. اين در حالي است که رابطه بين کارآيي مالي با سرمايه فکري مستقيم و معناداري و رابطه بين کارآيي مالي با سرمايه نوآوري معکوس و معنادار است.
کلمات کليدي: سرمايه فکري، سرمايه نوآوري، کارآيي مالي، ارزش شرکت، نرخ بازده داراييها، تحقيق و توسعه

فصل اول
كليات تحقيق

1-1. مقدمه
با ورود به اقتصاد دانشي، دانش در مقايسه با ساير عوامل توليد مانند زمين، سرمايه، ماشينآلات و … از ارجحيت بيشتري برخوردار شده است. بطوريکه در اقتصاد، دانش به عنوان مهمترين عامل توليد محسوب ميشود و از آن به عنوان مهمترين مزيت رقابتي سازمانها ياد ميشود.
همچنين با پيشرفت سريع تكنولوژي برتر، بويژه در زمينه ارتباطات، کامپيوتر و مهندسي بيولوژي از دهه 70 الگوي رشد اقتصادي جهان بطور اساسي تغيير کرد و به دنبال آن، دانش به عنوان مهمترين سرمايه جايگزين سرمايههاي پولي و فيزيكي شد.(چن و همکاران1 ، 200?)
يكي از ويژگيهاي دانش اين است که نامشهود است يعني غيرقابل لمس و غير محسوس است و ارزشگذاري و اندازهگيري آن سخت است در صورتي که در گذشته سازمانها با استفاده از روشهاي حسابداري قادر بودن تا ارزش و اندازه توليد خود را به طور کامل محاسبه کنند. ولي امروزه اين روشهاي حسابداري داراي کارآيي لازم نيستند. دانش به عنوان يكي از مهمترين اجزاي داراييهاي نامشهود محسوب ميشود اگر در گذشته بيشتر داراييهاي سازمانها مشهود بودند ولي امروزه قسمت اعظم داراييهاي سازمانها نامشهود هستند. (ساليوان و همکاران2، 2002)
موضوع تحقيق حاضر، بررسي ارتباط بين سرمايه فكري3 و سرمايه نوآوري4 با کارآيي مالي5 و ارزش شركت6 در بورس اوراق بهادار تهران ميباشد. در اين فصل، با عنوان كليات تحقيق، نگاهي كلي و سطح بالا به پژوهش ميشود. بنابراين ابتدا مسأله تحقيق بيان ميشود. هدف از ارائه اين بخش آشنايي با موضوع تحقيق بصورت كلي و درك جوانب آن بلحاظ علمي ميباشد. سپس در خصوص ضرورت انجام چنين تحقيقي در شرايط موجود بحث خواهد شد. در ادامه فرضيات تحقيق تدوين و مدلهاي آماري لازم جهت آزمون آنها ارائه خواهد شد. در پايان كلمات كليدي تحقيق به لحاظ عملياتي تعريف خواهند شد.

1-2. بيان مسئله
دنياي امروز، اقتصاد صنعتي را پشت سر گذاشته و وارد اقتصاد مبتني بر دانش شده است. اقتصاد مبتني بر دانش، اقتصادي است كه در آن توليد و بهرهبرداري از دانش، نقش اصلي را در فرآيند ايجاد ثروت ايفا مينمايد. يكي از ويژگيهاي متمايز اقتصاد مبتني بر دانش، جريان هنگفت سرمايهگذاري در سرمايه انساني و تكنولوژي اطلاعات و ارتباطات است. اقتصاد دانش جديد به گونه بالقوه منابع نامحدودي ارائه ميكند؛ زيرا ظرفيت انساني براي ايجاد دانش نامحدود است. داراييهاي نامشهود و سرمايه فكري7 سريعاً مكمل داراييهاي فيزيكي ميشوند. سرمايه فكري يعني كل موجودي سرمايه يا حق مالكانه مبتني بر دانش كه شركت مالك آن است. به بيان ديگر، منظور از سرمايه فكري، توسعه و بكارگيري منابع دانش در شركتها است. (هانسن و ورنرفلت8،1989)
از اين رو، در هزاره سوم ميلادي كه در آن سرمايه فكري نه مالي، زيربناي اصلي براي پويايي و موقعيت آتي شركت در اقتصاد دانش است لازم است منابع كليدي و محركهاي عملكرد و ارزش در سازمانها توسط مديران تعيين گردد؛ زيرا افزايش شناخت و بكارگيري سرمايه فكري به شركتها كمك ميكند تا كاراتر، اثر بخشتر، پربازدهتر و نوآورتر باشند افزون بر اين، موفقيت رقابتي شركتها به ميزان كمتري به تخصيص استراتژيك منابع فيزيكي و مالي و به ميزان بيشتري به مديريت استراتژيك سرمايه فكري بستگي دارد. (زينكوسكي،2000)
يكي از راههاي موفقيت در بازار رقابتي محصول، راهبرد نوآوري در محصول است. اين امر براي كسب مزيت رقابتي و تداوم آن مهم و ضروري است. در واقع شركتها براي بقا و تداوم فعاليت نيازمند گونهاي از مزيتهاي رقابتي هستند كه متمايز بودن محصول ميتواند يكي از آنها باشد. رسيدن به اين مزيت رقابتي به سطح دانش موجود در شركت بستگي دارد. چنانچه شركت بتواند در مسير سرمايهگذاري در تحقيق و توسعه پيشگام باشد؛ امكان كسب و حفظ مزيت رقابتي متمايز بودن بيشتر خواهد بود.
هدف اصلي اين پژوهش بررسي تأثير سرمايه فكري و سرمايه نوآوري بر کارآيي مالي و ارزش شركتهاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است. اين بررسي نه تنها در سطح كل شركتها، بلكه در سطح صنايع مختلف نيز صورت ميگيرد.
براساس مباحث فوق، سوال اصلي تحقيق حاضر بشرح ذيل مطرح ميشود:
* آيا بين سرمايه فكري و سرمايه نوآوري با کارآيي مالي و ارزش شركت رابطه معناداري وجود دارد؟
1-3. اهميت و ضرورت تحقيق
تغيير جهت اقتصاد در سطح جهاني از بخش توليد به بخش خدمات و اقتصاد مبتني بر منابع نامشهود، سبب افزايش چشمگير توجه به دانش و سرمايه فکري و ناتواني آن در عملکرد شرکتها شده و ارتباط بين بازده مالي و عملکرد شرکتها در اقتصادهاي نوظهور و در حال توسعه بسيار مورد توجه قرار گرفته است. ارتباط بين سرمايه فکري و عملکرد شرکتها به طور تجربي در کشورهاي زيادي از جمله آمريکا، کانادا، چين، مالزي، آلمان و … مورد بررسي قرار گرفته است. واژههاي نامشهودها، دارايي دانش و سرمايه فکري به طور وسيعي در ادبيات حسابداري، اقتصاد و مديريت مورد استفاده ميباشد ولي ارزش بالقوه و منافع آتي آنان به طور قابل اتکاء قابل اندازهگيري و سنجش نميباشد. به طور کلي، بهرهوري در شرکتها وابسته به سرمايه فکري و قابليتهاي سازمان در بکارگيري آن به عنوان يک دارايي است. استوارت اشاره مينمايد که در عصر اطلاعات و اقتصاد دانش محور يک انقلاب اساسي رخ داده است، به طوري که اطلاعات جايگزين سرمايه در گردش و داراييهاي فکري جايگزين داراييهاي فيزيکي گرديده است. در واقع، منافع فيزيکي و مادي تا حد زيادي توسط دانش و ارتباطات به عنوان منابع اصلي ارزش و ثروت جايگزين شدهاند و در عصر جديد اقتصادنوين در قالب اقتصاد نامشهور ظهور يافته است. انقلاب ديجيتال، در اقتصاد باعث پيدايش مفاهيم نوين از جمله اقتصاد فرا ـ ماده و اقتصاد بيوزن و اقتصاد نرمافزاري شده و اين مفاهيم به نوعي حکايت از آن دارد که عامل محرک اقتصاد ديگر ماده نيست، بلکه چيزي است بيوزن و غيرمادي مانند اطلاعات و دانايي.
در ادبيات مديريت استراتژيک، تحقيقات بسياري در خصوص منابع شرکت و مزيت رقابتي پايدار صورت گرفته است. سرمايه فکري شامل منابع فيزيکي، ارزشهاي مرتبط با قابليتهاي نيروي انساني، منابع سازماني، فرآيند عمليات و ارتباطات با ذينفعان است. در شرايط سازماني امروز، توجه به دانش و مهارت نيروي انساني، ارتباط و فرهنگ سازماني از جمله مهمترين عوامل براي مزيت رقابتي و عملکرد شرکتهاست.
مديريت کارا و اثر بخش شرکتها همواره مستلزم ابزارها و تکنيکهاي مناسب براي درک مسائل مديريتي معاصر ميباشد. امروزه، جريان اقتصاد و معيارهاي ايجاد ارزش تغيير يافته است و منابع نامشهود و سرمايه فکري اهرمهاي جديد براي مواجهه با اين تغييرات محيطي و ساختاري است. عملکرد تجاري به طور فزايندهاي نيازمند مديريت فعال در حوزه سرمايه فکري و منابع نامشهود براي دستيابي به بازدارنده پايدار سهامداران است.
اگر چه، از ويژگيهاي اقتصاد دانش محور سرمايهگذاري قابل توجه در زمينههاي سرمايه انساني و تکنولوژي اطلاعات است.
اما، در سيستم گزارشگري جاري سرمايهگذاران درک و تصوير درستي از ارزش واقعي شرکت و آينده آن ندارند.
زيانهاي وارد به بازار سرمايه در صورت افشا نشدن اطلاعات اين نوع سرمايه، گوياي اهميت سرمايه فکري است. نمونهاي از اين زيانها عبارت است از:
1- سهامداران خرد ممکن است از دسترسي به اطلاعات مربوط به داراييهاي نامشهود که در جلسههاي خصوصي با سهامداران کلان تشکيل ميشود، محروم بمانند.
2- اگر مديران از اطلاعات به دست آمده از تصميمهاي داخلي در رابطه با داراييهاي نامشهود بدون اطلاع ساير سرمايهگذاران استفاده کنند، احتمال وقوع معامله براساس اطلاعات محرمانه افزايش مييابد.
3- خطر ارزشيابي نادرست شرکتها افزايش مييابد و اين امر باعث ميشود بانکداران و سرمايهگذاران سطح ريسک بيشتري را براي سازمان در نظر بگيرند.
4- هزينه سرمايه افزايش مييابد. افشاي چنين اطلاعاتي، به دليل کاهش عدم قطعيت در رابطه با دورنماي آينده سازمان، ارزشيابي دقيقتري از شرکت به عمل ميآيد و هزينه سرمايه کاهش پيدا ميکند.
از آنجا كه سرمايه فكري و سرمايه نوآوري مورد علاقه گروههاي متعددي همچون سهامداران، مديران، پژوهشگران و سياستمداران است، لذا اهميت اين پژوهش، برجستهكردن نقش سرمايه فكري و نوآوري در ارزيابي عملكرد مديران شركتهاي پذيرفته شده در بورس است تا بدين وسيله بتوانند از اين سرمايهها بيشترين بهرهبرداري را داشته باشند. همچنين، يافتههاي اين پژوهش به مديريت بهتر سرمايه فكري و نوآوري نيز كمك مينمايد.

1-4. اهداف و سئوالات تحقيق
هدف آرماني تحقيق حاضر، كمك به مديران واحدهاي انتفاعي براي بهرهوري بيشتر از سرمايه انساني در جهت بالابردن سطح دانش در واحدها و توجه به اهميت و نقش سرمايه فكري و نوآوري در موفقيت واحد تحت مديريتشان ميباشد. در اين تحقيق اهداف ويژه ذيل تعريف و پيگيري ميشوند:
1) سنجش سرمايه فكري و سرمايه نوآوري در شركتهاي نمونه آماري
2) سنجش کارآيي مالي و ارزش شركتهاي نمونه آماري
3) بررسي ارتباط بين سرمايه فكري با کارآيي مالي و ارزش شركتهاي نمونه آماري
4) بررسي ارتباط بين سرمايه نوآوري با کارآيي مالي و ارزش شركتهاي نمونه آماري
با توجه به مسئله و اهداف تحقيق، سئوالاتي بشرح ذيل مطرح شده است:
1) آيا بين سرمايه فكري و ارزش شركتهاي نمونه آماري ارتباط معنيداري وجود دارد؟
2) آيا بين سرمايه فكري و کارآيي مالي شركتهاي نمونه آماري ارتباط معنيداري وجود دارد؟
3) آيا بين سرمايه نوآوري و ارزش شركتهاي نمونه آماري ارتباط معنيداري وجود دارد؟
4) آيا بين سرمايه نوآوري و کارآيي مالي شركتهاي نمونه آماري ارتباط معنيداري وجود دارد؟

1-5. فرضيههاي تحقيق
1) بين سرمايه فكري و ارزش شركتهاي نمونه آماري ارتباط معنيداري وجود دارد.
2) بين سرمايه فكري و کارآيي مالي شركتهاي نمونه آماري ارتباط معنيداري وجود دارد.
3) بين سرمايه نوآوري و ارزش شركتهاي نمونه آماري ارتباط معنيداري وجود دارد.
4) بين سرمايه نوآوري و کارآيي مالي شركتهاي نمونه آماري ارتباط معنيداري وجود دارد.
1-6. روش محاسبه متغيرهاي تحقيق
متغيرهاي اساسي اين تحقيق شامل سرمايه فکري و سرمايه نوآوري بعنوان متغيرهاي مستقل و کارآيي و ارزش شرکت بعنوان متغيرهاي وابسته ميباشند که شيوه اندازهگيري هر کدام از آنها بشرح ذيل ميباشد:

1-6-1. شيوه اندازهگيري سرمايه فكري
سرمايه فكري نوعي سرمايه ارزشمند است كه دارايي نامشهود يك سازمان شناخته ميشود. اقتصاد امروز مبتني بر سرمايه فكري است و كالاهاي آن دانش و اطلاعات هستند. سرمايه فكري عامل مهم فكري شامل دانش، اطلاعات، اموال فكري و تجربيات است كه ميتواند براي ايجاد ثروت به كار رود. اين مجموعه شامل قدرت فكري يا دانش مفيد است. (توستيگا و تولو گوروا،2007)
متداولترين طرح طبقهبندي، سرمايه فكري را به سه جزء سرمايه انساني، سرمايه ساختاري و سرمايه مشتري تقسييم ميكند:
1- سرمايه انساني: بگو نه ساده، سرمايه انساني بيانگر موجودي دانش هر يك از كاركنان سازمان است. سرمايه انساني مكان شروع مراحل ترقي، منبع و سرچشمه نوآوري و سرآغاز بينش و بصيرت است. سرمايه انساني، نيز اساس و پايه سرمايه فكري و عنصر اساسي براي تحقق سرمايه فكري است.
2- سرمايه ساختاري: سرمايه ساختاري عبارت است از كليه موجودي دانش غيرانساني در سازمان كه در برگيرنده پايگاه دادهها، نمودارهاي سازماني، استراتژيها، روالها، راهنماي فرآيندها و هر چيزي است كه ارزش آن براي شركت بيشتر از ارزش مادي آن است. افراد ممكن است از سطح بالايي از خرد برخوردار باشند، اما اگر سازمان، داراي سيستمها و رويههاي ضعيفي باشد و افراد بوسيله آن عمليات خود را دنبال كنند، كل توان بالقوه سرمايه فكري تحقق نخواهد يافت. سازمانهاي با سرمايه ساختاري قوي داراي يك فرهنگ حمايتي هستند كه به افراد اجازه تجربه چيزهاي جديد، يادگيري، شكست و تجربه دوباره را ميدهد.
3- سرمايه مشتري : مضمون اصلي سرمايه مشتري، دانش به كار گرفته شده در كانالهاي بازاريابي سازمان و روابط با مشتري در حين انجام كسب و كار است.
در اين تحقيق براي اندازهگيري سرمايه فكري از مدل ضريب ارزش افزوده فكري پاليك (2000)، استفاده ميشود. به دليل افزايش درک مديران در مورد نقش داراييهاي نامشهود در ايجاد مزيت رقابتي، تاکنون، روشهاي متعددي براي سنجش و اندازهگيري، سرمايه فکري به وجود آمده است. در اين تحقيق بنا به دلايل زير از مدل ضريب ارزش افزوده فکري پاليک (2000)، براي سنجش سرمايه فکري استفاده ميشود: مبناي سنجش در اين روش ثابت و استاندارد است به گونهاي که امکان مقايسه نمونههاي بزرگ در صنايع مختلف را فراهم ميسازد.
1- کليه دادههاي مورد استفاده در روش ضريب فکري ارزش افزوده از صورتهاي مالي حسابرسي شده استخراج ميشوند. بنابراين، محاسبات انجام شده عيني و قابل رسيدگي هستند.
2- روش ضريب ارزش افزوده فکري يک تکنيک ساده و شفاف است. سادگي محاسباتي اين روش امکان استفاده از آن را توسط ذينفعان برون سازماني فراهم ميکند. ساير روشهاي سنجش سرمايه فکري از اين جهت محدود هستند که صرفاً توسط گروههاي درون سازماني يا به وسيله مدلهاي، تحليلها و اصولهاي پيچيدگي قابل مقايسه هستند.
3- اين روش در پژوهشهاي متعددي (به عنوان نمونه، فايرر و ويليامز، شيو، چانگ، كاماث) به كار گرفته شده است. مدل پاليك (2000) براي اندازهگيري سرمايه فكري 5 مرحله به شرح زير دارد:
1- مرحله اول : تعيين ارزش افزوده

VA : ارزش افزوده شركت
OUT : كل درآمد حاصل از فروش كالاها و خدمات
IN : كل هزينه مواد، اجزاء و خدمات خريداري شده
2- مرحله دوم: تعيين كارآيي سرمايه به كار گرفته شده
در اين مدل براي ارائه يك تصوير كامل از كارآيي منابع ايجاد كننده ارزش، لازم است كه كارآيي سرمايه فيزيكي و همچنين سرمايه مالي را نيز در نظر گرفت. اين كارآيي از رابطه زير بدست ميآيد:

CEE: كارايي سرمايه بكار گرفته شده؛
CE: سرمايه بكار گرفته شده كه برابر است با ارزش دفتري كل داراييهاي شركت منهاي داراييهاي نامشهود آن.

3- مرحله سوم: تعيين كارآيي سرمايه انساني
طبق اين مدل، كليه هزينههاي كاركنان به عنوان سرمايه انساني در نظر گرفته ميشود. از آنجا داريم:
HCE‌: كارآيي سرمايه انساني؛
HC: سرمايه انساني كه برابر است با كل هزينه حقوق و دستمزد شركت.

4- مرحله چهارم : تعيين كارآيي سرمايه ساختاري
كارآيي سرمايه ساختاري از رابطه زير محاسبه ميشود.

SC: سرمايه ساختاري شركت؛

SCE: كارآيي سرمايه ساختاري؛

حال مي توان كارايي سرمايه فكري را طبق رابطه زير محاسبه كرد:

ICE: كارآيي سرمايه فكري؛

5- مرحله پنجم : تعيين ضريب ارزش افزوده فكري
آخرين مرحله، محاسبه ضريب ارزش افزوده فكري است كه طبق رابطه زير محاسبه ميشود:

VAIC: اين ضريب نشان دهنده كارآيي ايجاد ارزش يا توانايي فكري شركت است. هر چقدر اين ضريب بيشتر باشد، مديريت از توان بالقوه شركت بهتر استفاده كرده است.
خاطر نشان ميسازد كه مدل پاليك تنها سرمايه بكار گرفته شده، سرمايه انساني و سرمايه ساختاري را در نظر ميگيرد. و به سرمايه مشتري به گونه رسمي توجه نميكند.
1-6-2. شيوه اندازهگيري سرمايه نوآوري(متغير مستقل)
در اين تحقيق از شدت تحقيق و توسعه جهت اندازهگيري سرمايه نوآوري استفاده ميشود. اين شيوه سنجش در تحقيقات قبلي( هال و باگچي سن،2002 و شونگر و وانسون، 2002) مورد استفاده قرار گرفته است. شدت تحقيق و توسعه كه نماينده سرمايه نوآوري تلقي ميشود از طريق رابطه ذيل محاسبه ميشود:

R&D IN = R&D EX ÷ NI
R&D IN: شدت تحقيق و توسعه
R&D EX: هزينه هاي تحقيق و توسعه
NI: سود خالص عملياتي

1-6-3. شيوه اندازهگيري کارآيي مالي
يكي از متغييرهاي وابسته اين پژوهش، کارآيي مالي شركتها است كه در قالب نسبتهاي سودآوري ارائه شده توسط نوو، اندازهگيري ميشود. زيرا نسبتهاي سودآوري به عنوان يكي از مهمترين معيارهاي کارآيي مالي در نظر گرفته ميشوند.در اين ميان از بازده داراييها بعنوان نماينده کارآيي مالي استفاده خواهد شد.
بازده داراييها : اين نسبت بيانگر كارآيي استفاده از داراييها است و ميزان سود به ازاي هر ريال از وجوه سرمايهگذاري شده در شركت را نشان ميدهد:

ROA: بازده دارايي ها؛
NI: سود خالص؛

1-6-4. شيوه اندازهگيري ارزش شركت
جهت اندازهگيري ارزش شركت در اين تحقيق از معيار كيوتوبين استفاده ميشود. كيوتوبين عبارتست از نسبت ارزش بازار شرکت بر ارزش دفتري يا ارزش جايگزيني دارايي‌هاي شرکت. از آنجايي که بدست آوردن ارزش جايگزيني دارايي‌هاي شرکت با توجه به اطلاعات موجود در صورتهاي مالي و گزارشات بورس مشکل و اغلب موارد غير ممکن است از ارزش دفتري دارايي‌هاي شرکت در مخرج کسر استفاده مي‌گردد و در صورت کسر نيز ارزش بازار شرکت، مجموع ارزش بازار سهام شرکت و ارزش دفتري بدهي‌ها است. بدين ترتيب كيوتوبين از فرمول زير محاسبه مي‌گردد:
Tobin’s Qi,t= M.V.S+ B.V.D/ B.V.A
M.V.S : ارزش ‌بازار سهام ‌عادي
B.V.D :ارزش دفتري بدهي‌ها
B.V.A : ارزش دفتري‌ دارايي‌ها

1-7. روش تحقيق
روش تحقيق توصيفي و از نوع همبستگي است. توصيفي به اين دليل که هدف آن توصيف کردن شرايط يا پديدههاي مورد بررسي است و براي شناخت بيشتر شرايط موجود ميباشد و همبستگي به دليل اينکه در اين تحقيق رابطه بين متغيرها موردنظر است. تحقيق حاضر به بررسي روابط بين متغيرها پرداخته و در پي اثبات وجود اين رابطه در شرايط كنوني براساس دادههاي تاريخي ميباشد. بنابراين ميتوان آن را از نوع پس رويدادي طبقهبندي نمود. در اينگونه تحقيقات، محقق به بررسي علت و معلول (متغير مستقل و متغير وابسته) پس از وقوع ميپردازد. در اين تحقيقات بين متغيرها يك رابطه آماري وجود دارد كه هدف بررسي اين رابطه ميباشد . همچنين متغيرها قابل دستكاري نيستند.
هدف تحقيق بررسي ارتباط بين سرمايه فكري و سرمايه نوآوري با کارآيي مالي و ارزش شركتهاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ميباشد. براين اساس دادههاي شركتهاي نمونه براي يك دوره زماني شش ساله از 1383 تا 1388 جمعآوري ميگردد. سپس براساس روش ذيل متغيرهاي تحقيق اندازهگيري و فرضيات آزمون ميگردند.

1-8. جامعه آماري
جامعه آماري اين تحقيق شامل كليه شركتهاي موجود در صنعت داروسازي و صنعت سيمان پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ميباشد. با توجه به محدوديتي که در جامعه آماري اعمال شده است؛ نمونه آماري تحقيق منطبق با جامعه آماري است. بعبارت ديگر کليه اعضاي جامعه آماري که داراي شرايط ذيل بودهاند؛ در نمونه وارد شدهاند.
1) پايان سال مالي شرکت منتهي به پايان اسفند باشد.
2) شرکت در دوره مورد مطالعه تغيير سال مالي نداشته باشد.
3) نماد معاملاتي شرکت به تابلوي غيررسمي بورس منتقل نشده باشد.
4) نماد معاملاتي شرکت فعال و حداقل يکبار در سال معامله شده باشد.
5) اطلاعات مالي شرکت در دوره مورد مطالعه در دسترس باشد.
بنابراين روش نمونه گيري حذفي سيستماتيك و دوره تحقيق 6 سال متوالي از 1383 لغايت 1388 است و براساس ملاحظات فوق شركتهايي كه شرايط مذكور را نداشتهاند از نمونه حذف شدهاند.

1-9. روش جمعآوري دادهها
با توجه به ماهيت اين تحقيق از دو روش ميداني و کتابخانهاي استفاده ميشود:
روش کتابخانهاي: استفاده از منابع کتابخانهاي كه شامل کتاب، مجلات، پايان نامهها، مقالات و اينترنت ميباشد. اين روش براي انجام مطالعات مقدماتي، تدوين فصل ادبيات تحقيق و چارچوب نظري پژوهش بکار ميرود.
روش ميداني: براي جمعآوي دادههاي مربوط به فرضيات تحقيق به گروه شرکتهاي پذيرفته در بورس مراجعه خواهيم نمود و پس از استخراج اطلاعات مورد نياز از طريق نرم افزار تدبير پرداز و بانكهاي اطلاعاتي سازمان بورس و تجميع دادهها در ستونهاي Excel به آزمون و تحليل و تفسير نتايج جهت تصميمگيري در خصوص فرضيات پژوهش ميپردازيم.

1-10. روش آزمون فرضيات
در اين تحقيق از روش “رگرسيون حداقل مربعات جزئي” براي تخمين رابطه بين متغيرها استفاده ميشود. هدف اين روش حداكثر نمودن واريانس توزيع است. بنابراين، ضريب تعيين و معنيداري روابط بين متغيرهاي اساسي تحقيق نشان دهنده مناسب بودن مدل هستند.
جهت آزمون فرضيات اين تحقيق 4 الگوي رگرسيوني برازش داده شده است. در اين الگوها متغيرهاي وابسته تحقيق شامل ارزش شركت و کارآيي مالي تابعي از سرمايه فكري و سرمايه نوآوري تلقي شدهاند. همچنين از متغيرهاي اندازه شركت و نرخ رشد فروش بعنوان متغيرهاي كنترل جهت خنثي كردن ويژگيهاي مختلف شركتهاي نمونه آماري استفاده شده است.
الگوي آزمون فرضيه اول Qit=?0+ ?1 VAIC it+ ?2SIZE it+ ?3GROW it+? it
الگوي آزمون فرضيه دوم Qit=?0+ ?1 RDT it+ ?2SIZE it+ ?3GROW it+? it
الگوي آزمون فرضيه سوم ROAit=?0+ ?1VAIC it+ ?2 SIZE it+ ?3 GROW it+? it
الگوي آزمون فرضيه چهارم ROAit=?0+ ?1RDT it+ ?2SIZE it+ ?3GROW it+? it
Qit: معيار كيوتوبين (شاخص ارزش شركت)
ROAit: بازده داراييهاي شركت (محاسبه شده در بند ب-3)
VAIC it: كارآيي سرمايه فكري (محاسبه شده در بند ب-1)
RDT it: شدت تحقيق و توسعه (محاسبه شده در بند ب-2)
SIZE it: لگاريتم طبيعي داراييهاي شركت (متغير كنترل اندازه شركت)
GROW it: نرخ رشد فروش (تفاوت بين درآمد فروش دوره t+1 و دوره t تقسيم بر درآمد فروش دوره t)
1-11. قلمرو زماني تحقيق
محدوده زماني تحقيق شامل شش سال متوالي از سال 1383 تا 1388 ميباشد كه بررسي فرضيات تحقيق با استفاده از دادههاي واقعي اين سالها انجام ميپذيرد. براساس هدف تحقيق اطلاعات مربوط به دوره فوق بررسي و ارتباط بين متغيرها برازش ميگردد.

1-12. قلمرو مكاني تحقيق
قلمرو مكاني تحقيق بازار بورس اوراق بهادار تهران ميباشد و تمامي شركتهاي پذيرفته شده در بورس كه شرايط مذكور در بند جامعه آماري را داشته باشند؛ در نمونه آماري وارد ميشوند.

1-13. تعريف واژهگان تحقيق
سرمايه فكري: نوعي سرمايه ارزشمند است كه دارايي نامشهود يك سازمان شناخته ميشود. اقتصاد امروز مبتني بر سرمايه فكري است و كالاهاي آن دانش و اطلاعات هستند. سرمايه فكري عامل مهم فكري شامل دانش، اطلاعات، اموال فكري و تجربيات است كه ميتواند براي ايجاد ثروت به كار رود. اين مجموعه شامل قدرت فكري يا دانش مفيد است.

سرمايه نوآوري: سطح دانش موجود در واحد انتفاعي براي ايجاد محصولات جديد و كسب مزيت رقابتي متمايز بودن با عنوان سرمايه نوآوري تعبير ميشود. شاخص اندازهگيري اين متغير، شدت تحقيق و توسعه ميباشد.
ارزش شركت: جهت اندازهگيري ارزش شركت از معيار كيوتوبين استفاده ميشود. كيوتوبين عبارتست از نسبت ارزش بازار شرکت بر ارزش دفتري يا ارزش جايگزيني دارايي‌هاي شرکت.
کارآيي مالي : در اين تحقيق جهت اندازهگيري کارآيي مالي از نسبت بازده داراييها استفاده ميشود. اين نسبت بيانگر كارآيي استفاده از داراييها است و ميزان سود به ازاي هر ريال از وجوه سرمايهگذاري شده در شركت را نشان ميدهد.
1-14. خلاصه فصل
در انجام هر تحقيق و پژوهشي يكي از مهمترين بخشها، ارائه طرح تحقيق (كليات) مناسب و كامل ميباشد. در اين فصل سعي شد تا با بيان كليه جوانب تحقيق، در خصوص مطالعه انجام شده اطلاعات كامل و قابل فهمي ارائه گردد.
بدين منظور ابتدا به بيان مسئله پرداخته شد؛ تا خواننده با مسائل بنيادي تحقيق بيشتر آشنا گردد. سپس دلايل اهميت تحقيق مطرح گرديد و علت انتخاب چنين موضوعي تبيين شد. در ادامه سئوالاتي را قرار است اين مطالعه به آن پاسخ دهد؛ بيان گرديد و در اين راستا اهداف و فرضيههاي تحقيق مطرح شد.
همچنين نحوه پاسخگويي به سئوالات و شيوه آزمون فرضيات بصورت اجمالي تبيين گرديد و نهايتاً واژهگان كليدي تحقيق را تعريف نموديم. در ادامه اين رساله كه شامل فصول دو تا پنج ميباشد كليه موارد فوق بتفصيل خواهد آمد.

فصل دوم
مباني نظري
2-1. مقدمه


پاسخ دهید