مقاله

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

DOI: 10.20286/jne-050281395 دوره 5، شماره 2، خرداد و تیر
تاریخ دریافت مقاله: 28/1394/6 تاریخ پذیرش مقاله: 22/1394/7

واژگان کلیدی:
2m( 82/2 ± 2/29 بــود. در مطالعــه حاضــر وضعیــت رفتــار تغذیــه ای در زنــان در ســطح نامطلوبــی بــود
12/05)±7/38( و نتای ج آنالی ز رگرس یون ،82% از رفت ار تغذی ه ای زن ان را براس اس س ازه های موان ع درکش ده، احس اس مثب ت مرتب ط ب ا رفت ار، خودکارآم دی درک ش ده و تعه د ب ه عم ل، پی ش بینـی ک رد12/75)P > 0/001 ،R2 = 0/82 ،F = (.
نتیجه گی ری: در ای ن مطالع ه رفت ار تغذیــه ای زن ان در س طح نامطلوب ی ب ود، ب ا توج ه ب ه نق ش مه م زن اندر حف ظ س امت س ایر اعض ای خان واده، ل زوم ارتق ائ آگاه ی آن ان در زمین ه رفتاره ای تغذی ه ای مطل وبو کاه ش رفتاره ای نامطل وب احس اس می ش ود. بنابرای ن ب ر اس اس نتای ج ای ن مطالع ه توصی ه می ش وددر برنام ه ری زی ب رای اج رای مداخ ات ارتق اء دهن ده رفت ار تغذی های در زن ان بای د ب ر اس تراتژی هایافزای ش خودکارآم دی، تعه د ب ه عم ل و احساس ات مثب ت مرتب ط ب ا رفت ار و کاه ش موان ع درک ش دهبیش تر تأکی د نم ود. تمامی حقوق نشر برای انجمن علمی پرستاریایران محفوظ است.
یافتههــا: میانگیــن ســن زنــان بــا وزن بــالا 10/9 ± 29/38 ســال و میانگیــن شــاخص تــوده بدنــی) /kg

ارتقاء سامتچاقیزنانرفتار تغذیه ای

بررسی رفتار تغذیه ای و عوامل پیش بینی کننده آن بر اساس الگوی ارتقاء سلامت پندر در زنان با وزن بالا مراجعه کننده به درمانگاههای بیمارستان فاطمیه شهر همدان
مسعود خداویسی 1، افسر امیدی 2،*، شیما فرخی 3، علیرضا سلطانیان 4
مرک ز تحقیق ات مراقب ت بیماریه ای مزم ن در من زل، دانش گاه عل وم پزش کی هم دان، هم دان ،ایران
مرکز تحقیقات مراقبت های مادر و کودک، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران
دانشجوی ارشد پرستاری بهداشت جامعه، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران
مرک ز تحقیق ات م دل س ازی بیماری ه ای غی ر واگی ر، دانش گاه عل وم پزش کی هم دان، هم دان ،ایران
108493424156

* نویس نده مس ئول: افس ر امی دی، مرک ز تحقیق ات مراقبته ای م ادر و ک ودک، دانش گاه عل وم پزش کی هم دان، هم دان، ای ران. ایمی ل: afsar_ [email protected]
چکیده
مقدمــه: تغیی رات ش یوه زندگ ی و ع ادات غذای ی م ردم جه ت اس تفاده از غذاه ای چ رب و ان رژی زا و کاه ش فعالی ت فیزیک ی موج ب ش یوع روب ه رش د اضاف ه وزن و چاق ی در زن ان ش ده اس ت. ای ن مطالع ه ب ا ه دف تعیی ن وضعی ت رفت ار تغذی ه ای زن ان ب ا وزن ب الا ب ر اس اس الگ وی ارتق ای س امت پن در انج ام ش د.
روش کار: در ای ن مطالع ه توصیف ی- مقطع ی 384 زن ب ا ش اخص ت وده بدن ی بیش تر از 25 ب ه ص ورت در دس ترس انتخ اب ش دند. جامع ه پژوه ش ش امل تم ام زن ان ب ا وزن ب الا، مراجع ه کنن ده ب ه درمانگاهه ای بیمارســتان فاطمیــه شــهر همــدان در ســال 1393 می باشــد. گــردآوری اطاعــات از طریــق پرسشــنامه س ازه های م دل پن در و رفت ار تغذی ه ای انج ام ش د. دادهه ا ب ا اس تفاده از ن رم اف زار SPSS ویراس ت 16 و آزمونه ای همبس تگی و تحلی ل رگرس یون م ورد تجزی ه و تحلی ل ق رار گرفتن د.
مقدمه
چاق ی و ع وارض آن در کش ورهای توس عه یافت ه یک ی از عمده ترین عل ل م رگ و می ر محس وب میش وند. تغیی رات ش یوه زندگ ی و ع ادات غذای ی م ردم جه ت اس تفاده از غذاه ای چ رب و ان رژی زا و کاه ش فعالی ت فیزیک ی موج ب رش د روز اف زون اضاف ه وزن و چاقــی در کشــورهای در حــال توســعه و توســعه یافتــه شــده اس ت] 3-1[. ب ه گ زارش س ازمان جهان ی بهداش ت ش مار افـراد دارای اضاف ه وزن و چ اق ت ا س ال 2015، ح دود 5/1 میلی ون نف ر افزای ش خواه د یاف ت] 4[. ب ا وج ود اینک ه اضاف ه وزن و چاق ی در هــر ســن و جنســی دارای شــیوع بالایــی اســت امــا تحقیقــات نش ان داده اس ت ک ه از 6/32 میلی ون آمریکای ی دچ ار اضاف ه وزن ی ا چاق ی، زن ان اس تعداد بیش تری ب رای چ اق ش دن دارن د] 5[ کــه ایــن شــیوع بــالا در زنــان ســالمند ایرانــی نیــز دیــده شــده اســت. مطالعــات نشــان داده کــه در ایــران 6/28 درصــد از افــراد دارای اضاف ه وزن و 8/10 درص د چ اق و 4/3 درص د دچ ار چاق ی بیم ار گون ه می باش ند. ام روزه ب ا افزای ش س ن و تغیی رات ش یوه زندگ ی، زن ان بیش تر از گذش ته در مع رض خط ر مواج ه ب ا چاق ی و اضاف ه وزن میباش ند] 6[ و ای ن ش یوع ب الا در زن ان ایران ی ک ه در مقاب ل عــوارض چاقــی آسـیب پذیرتـر هس تند گــزارش شــده اســت] 7, 8[. نتایــج تحقیقــات، منطقی تریــن و کــم هزینه تریــن راه پیشــگیری از چاقــی و کاهــش مــرگ و میــر را اصــاح روش زندگ ی ای ن گ روه پیش نهاد ک رده اس ت] 9, 01[.
تغییــر الگــوی تغذیــه و تمایــل بــه مصــرف مــواد مــواد غذایــی پرکالــری و کــم ارزش از جملــه مصادیــق اثــرات شــیوه زندگــی جدیــد میباشــد. لــذا اهمیــت اصــاح الگــوی غذایــی بــه عنــوان یکــی از مهم تریــن عوامــل اصــاح شــیوه زندگــی و پیشــگیری از بیماریهــای غیرواگیــر توجــه ویــژهای را بــه خــود جلــب کــرده اســت] 11[. تحقیقــات نشــان داده میــزان آگاهــی و عملکــرد تغذی ه ای زن ان ایران ی در س طح مطلوب ی نیس ت] 12[ و اخت الات تغذیــه ای، یــک عامــل خطــر شــایع بــرای بســیاری از اختــالات بالینــی آنهــا اســت] 31[.
بنابرای ن ب ا توج ه ب ه اهمی ت س امت زن ان ب ه عن وان یک ی از مهم تریــن گروههــای در معــرض خطــر و آســیب پذیــر] 14[ و بــا توج ه ب ه نق ش مه م آن ان در حف ظ س امت س ایر اعض ای خانواده ای ن گ روه از جامع ه ب ه عن وان ی ک گ روه ه دف مناس ب ب رای بررس ی وضعی ت رفت ار تغذی ه ای و اص اح رفت ار تغذی ه ای و در کل ارتقــاء ســامت مطــرح میباشــند] 15[. یکــی از مدل هایــی کــه ب ه منظ ور برنام ه ری زی جه ت تغیی ر رفتاره ای غی ر بهداش تی و ارتق اء س امت وج ود دارد م دل ارتق اء س امت پن در میباش د 7], 16[ ک ه در س ال 1996 ب ه عن وان چه ار چوب ی ب رای تعیی ن رفتاره ای ارتق اء دهن ده س امت در نظ ر گرفت ه ش ده اس ت] 71-19[. مطالع ات بس یاری ب ر کارب رد ای ن م دل در کنت رل عوام ل خط ر مرتب ط ب ا چاق ی تاکی د کردهان د] 20[. ب ا توج ه ب ه اهمی ت تغذی ه ب ه عن وان یک ی از مهمتری ن رفتاره ای ارتقاءدهنده س امت در ای ن مطالع ه نی ز ب ر تعیی ن وضعی ت رفتاره ای تغذی های ب ر اس اس اس تراتژی های م دل پن در تاکی د ش ده اس ت] 21[. دلی ل تاکیــد بــر اســتفاده از ســازههای الگــوی ارتقــاء ســامت پنــدر ،جامعی ت و کارب رد آن در ش ناخت عوام ل تعیی ن کنن ده رفت ار ،در بی ش از چه ل مطالع ه ب رای پیش گویی رفتاره ای ارتقاءدهن ده س امت در زمین ه س بک زندگ ی، ورزش و ع ادات تغذی ه ای اس ت 24-22][. ســازههای پیشــگویی کننــده و توضیــح دهنــده رفتــار بهداش تی در م دل پنــدر شــامل فوائــد درک شــده عم ل، موانــع درک ش ده عم ل، خودکارآم دی درک ش ده، احس اس مرتب ط ب ا رفت ار، تعه د ب ه عم ل، تأثی ر گذارن ده ه ای بی ن ف ردی و تأثی ر گذارنــده هــای موقعیتــی می باشــد] 25, 62[.
بــا توجــه بــه تاکیدهــای ســازمان جهانــی بهداشــت بــر اهمیــت ارتق اء س امت و معرف ی س امت زن ان ب ه عن وان ش اخص رش د کش ورها و نی از ب ه مطالع ه و کار روی ای ن قش ر ک ه س تون اصل ی و تاثیرگ ذار خان واده هس تند] 17, 27[ موج ب ش د ت ا پژوهش ی بــا هــدف تعییــن رفتــار تغذیــهای و عوامــل پیــش بینــی کننــده آن بــر اســاس الگــوی ارتقــای ســامت پنــدر در زنــان بــا وزن ب الا مراجع ه کنن ده ب ه درمانگاهه ای بیمارس تان فاطمی ه ش هر همــدان در ســال 1393 انجــام گــردد.
روش کار
ای ن مطالع ه توصیف ی مقطع ی روی 384 زن ب ا وزن ب الا مراجع ه کننــده بــه درمانــگاه بیمارســتان فاطمیــه در ســال 1393 انجــام ش د. چارچ وب نظ ری م ورد اس تفاده در ای ن پژوه ش، اس تفاده از س ازههای الگ وی ارتق اء س امت پن در بـرای تعیی ن وضعی ت رفتــار تغذیــهای بــود. بــا توجــه بــه مطالعــات قبــل] 28[ کــه مش خص ش ده اس ت ح دود 76% زن ان ع ادات غذای ی نامناس ب دارن د و ب ا در نظ ر گرفت ن فاصل ه اطمین ان 95 درص د و حداق ل تفــاوت معنــاداری 4/2 درصــد حجــم نمونــه مطالعــه مــورد نظــر 384 نف ر ب رآورد ش د. جه ت انج ام پژوه ش، پ س از کس ب مج وز از معاونــت تحقیقــات و فنــاوری دانشــگاه و ریاســت بیمارســتان فاطمی ه، از واحده ای م ورد پژوه ش رضایتنام ه آگاهان ه و کتب ی کس ب ش د، ب رای افراد ب ا تحصی ات پایین و یا بی س واد پرسش نامه توس ط پرسش گر و از طری ق مصاحب ه ش فاهی تکمیل گردید. س پس از بیــن کل زنــان بــا وزن بــالا مراجعــه کننــده بــه درمانگاههــای بیمارس تان فاطمی ه هم دان 384 نف ر از آن ان ک ه دارای معیاره ای ورود ب ه مطالع ه بودن د ب ه ص ورت در دس ترس انتخ اب ش دند ،ســپس پژوهشــگر ضمــن معرفــی خــود و بیــان اهــداف پژوهــش و اطمینــان از اینکــه اطاعــات افــراد محرمانــه خواهــد مانــد پرسش نامه ها را جه ت تکمی ل در اختی ار ش رکت کنن دگان ق رار داد.
معی ار ورود اف راد م ورد مطالع ه ش امل: س ن 18 س ال ب ه ب الا ،شــاخص تــوده بدنــی 25 و بالاتــر، عــدم ناتوانــی جســمی یــا بیماریه ای زمین های ک ه در رعای ت رژی م غذای ی مؤث ر باش د و از ط رف پزش ک تأیی د ش ده باش د، تمای ل ب ه ش رکت و هم کاری در پژوه ش، ع دم ب ارداری و ش یردهی ط ی دوره پژوه ش، ع دم ســابقه حــوادث حــاد منجــر بــه بــروز مشــکل روحــی و جســمی ط ی ی ک م اه گذش ته، ع دم مص رف داروهای ی ک ه ب ر چاق ی اث ر داش ته باش ند )مانن د: قرص ه ای ضدب ارداری و(… ب ود. معیاره ای خ روج از مطالع ه نی ز ش امل: ع دم تمای ل ش رکت کنندهه ا ب ه ادام ه ش رکت در پژوه ش، خ روج از مطالع ه ب ه ه ر دلی ل ط ی انج ام مطالع ه مانن د ف وت و نق ل م کان ب ود.
اب زار جم ع آوری دادهه ا پرسش نامه محق ق س اخته ش امل 3 قس مت ب ود: قس مت ال ف- اطاع ات دموگرافی ک و ش اخص تــوده بدنــی بــود کــه بــر اســاس تقســیم وزن بــر حســب گیلوگ رم ب ر ق د ب ر حس ب مت ر ب ه ت وان 2 محاس به ش د .افــراد بــا شــاخص تــوده بدنــی بیــن 25-29/9 بــه عنــوان اضاف ه وزن و ش اخص ت وده بدن ی بیش تر از 9/29 ب ه عن وان چ اق در نظ ر گرفت ه ش دند] 1[. ب رای ان دازه گی ری ش اخص ت وده بدن ی، وزن اف راد ب ا دق ت 500 گ رم و ق د ب ا دق ت 1 س انتی مت ر ب ا اس تفاده از ت رازوی دیجیت ال seca و قدس نج seca ب دون کف ش و ب ا حداق ل پوش ش و ایس تاده ب ا حالت ی ک ه س ر در راس تای ب دن باش د ان دازه گی ری ش د] 1[. جهت تعیی ن اعتب ار علم ی ت رازو ب ا ی ک وزن هٔ مش خص، وزن مورد بررس ی قرارگرف ت و پ س از 10 ب ار توزی ن، مج دداً صح ت کار تــرازو بررســی شــد. همچنیــن روزانــه ابزارهــا توســط پژوهش گران جه ت رس یدن ب ه نتای ج یکس ان کنت رل ش دند.
قســمت ب- پرسشــنامه محقــق ســاخته ســازه های مــدل پنــدر کــه شــامل شــش بعــد: ســازه های فوائــد درک شــده عمــل) 11 ســؤال(، موانــع درک شــده عمــل) 11 ســؤال( ،خ ود کارآم دی درک ش ده) 12 س ؤال(، احس اس مرتب ط ب ا رفت ار) 5 س ؤال در رابط ه ب ا احساس ات مثب ت و 6 س ؤال در رابط ه ب ا احساس ات منف ی(، تأثی ر گذارن ده ه ای بی ن فردی 11) س ؤال( و تأثی ر گذارن ده ه ای موقعیت ی) 6 س ؤال( در مقی اس لیک رت 5 گزین های )خیل ی زی اد 5، زی اد 4، نس بتاً 3، کــم 2 و خیلــی کــم 1( و تعهــد بــه طــرح عمــل) 21 س ؤال( در مقی اس 4 گزین ه ای )هرگ ز 1، گاه ی 2، اغل ب 3 و همیش ه 4( ب ود.
قســمت ج- پرسشــنامه محقــق ســاخته رفتــار تغدیــه ای: شــامل 20 ســؤال کــه در مقیــاس 4 گزینــهای )هرگــز 1، گاه ی 2، اغل ب 3 و همیش ه 4( رتب ه بن دی ش ده ب ود. ب رای رتبــه بنــدی نمــرات هــر یــک از ســازه های مــدل و رفتــار تغذی ه ای ب ا نظ ر مش اور محت رم آم ار، نم ره کل ه ر ی ک از پرسشــنامهها بــر مبنــای 100 محاســبه شــد و میانگیــن نمــره ســازه های فوائــد درک شــده عمــل، خــود کارآمــدی درک شــده، احســاس مثبــت مرتبــط بــا رفتــار، تعهــد بــه عم ل، تأثی ر گذارن ده ه ای بی ن ف ردی، تأثی ر گذارن ده ه ای موقعیت ی و رفت ار تغذی ه ای در س ه س طح مطل وب )میانگی ن نم ره بالات ر از 75(، متوس ط )میانگی ن نم ره بی ن 57-05( و نامطل وب )میانگی ن نم ره کمت ر از 50( و میانگی ن نم رات س ازههای موان ع درک ش ده عم ل و احس اس منف ی مرتب ط بــا رفتــار در ســه ســطح نامطلــوب )میانگیــن نمــره بالاتــر از 75(، متوســط )میانگیــن نمــره بیــن 50-75( و مطلــوب )میانگی ن نم ره کمت ر از 50( رتب ه بن دی ش دند.
جهــت تعییــن روایــی محتوایــی پرسشــنامه های محقــق ســاخته، پرسشــنامه های ســازه های مــدل پنــدر و رفتــار تغذی های ب ا اس تفاده از مناب ع معتب ر علم ی، تهی ه و پ س از آن در اختیــار 10 نفــر از اســاتید دانشــکده پرســتاری و مامایــی و بهداشــت کــه دارای تخصــص و تجربــه کافــی بودنــد قرارگرفــت و اصاحــات مــورد نظــر ایشــان، اعمــال و روایــی محتوایــی آن تأییــد گردیــد. جهــت تعییــن پایایــی پرسشــنامهها، آزمــون پایلــوت بــه حجــم نمونــه 20 نفــر از زن ان دارای معیاره ای ورود ب ه مطالع ه انج ام ش د و س پس مج دداً آزم ون 2 هفت ه بع د توس ط هم ان نمونهه ا تک رار ش د و ضری ب همبس تگی آن محاس به ش د. ضری ب پایای ی پرسشــنامهها بــا اســتفاده از ضریــب همبســتگی پیرســون ب رای ه ر ی ک از س ازههای مناف ع درک ش ده، موان ع درک ش ده، احس اس مرتب ط ب ا رفت ار، خودکارآم دی درک ش ده ،تاثیرگذارنــده هــای فــردی، تاثیرگذارنــده هــای موقعیتــی ،تعهــد بــه طــرح عمــل و رفتــار تغذیــهای بــه ترتیــب برابــر بــا 579/0، 418/0، 578/0، 527/0، 567/0، 608/0، 638/0 و 0/827 ب ود. همچنی ن ضری ب همبس تگی کل آزم ون نی ز 0/854 ب ود ک ه در کل پرسش نامهها از پایای ی قاب ل قبول ی برخــوردار بــود.
جهــت انجــام پژوهــش، پــس از کســب مجــوز از معاونــت تحقیق ات و فن اوری دانش گاه و ریاس ت بیمارس تان فاطمی ه ،از واحدهــای مــورد پژوهــش رضایتنامــه آگاهانــه و کتبــی کس ب ش د و واحده ای م ورد پژوه ش ح ق داش تند ک ه در ص ورت ع دم تمای ل ب ه هم کاری در ه ر مرحل ه از مطالع ه خــارج شــوند همچنیــن ایــن پژوهــش در جلســه کمیتــه اخ اق دانش گاه عل وم پزش کی هم دان م ورخ 18/11/93 ب ه شــماره 9/5858/53/16/پ بــه ثبــت رســید.
در مرحل ه اج را جه ت جم ع آوری دادهها، توضیح ات لازم در م ورد نح وه پاس خگویی ب ه س ؤالات در قس مت های مختل ف پرسش نامه داده و س پس ب ا در نظرگرفت ن فرص ت کاف ی) 03 دقیق ه( ب رای پاس خگویی ب ه س ؤالات، پرسش نامه ها توس ط زنــان بــه روش خودگزارشــی تکمیــل و جمــع آوری شــد .ب رای توصی ف مش اهدات جم ع آوری ش ده از ش اخصهایی مانن د میانگی ن، انح راف معی ار، ضری ب همبس تگی و آنالی ز رگرســیون اســتفاده شــد. دادههــا بــا اســتفاده از نــرم افــزار SPSS ویراســت 16 و بــا اســتفاده از آزمونهــای میانگیــن ،انحــراف معیــار، ضریــب همبســتگی و آنالیــز رگرســیون در س طح معن ی داری کمت ر از 05/0 تحلی ل ش د.
یافته ها
ب ا توج ه ب ه اینک ه آزم ون م ورد اس تفاده تحلی ل رگرس یون ب ود تم ام دادهه ا و خطاه ا از توزی ع نرم ال برخ وردار بودن د .آنالیزهــا نشــان داد، میانگیــن ســن زنــان مــورد مطالعــه 10/9 ± 29/38 ســال، میانگیــن شــاخص تــوده بدنــی) kg/
2m(82/2 ± 2/29 بیشــتر زنــان متأهــل و دارای تحصیــات لیس انس بودن د. اغل ب آنه ا خان ه دار، س اکن مناط ق ش هری و اغلــب در خانوارهــای 4 نفــره و دارای 2 فرزنــد بودنــد .حداکثــر درآمــد خانوارهــا بیــن یــک تــا دو میلیــون تومــان ب ود. ب ر اس اس رتب ه بن دی میانگی ن نم رات س ازهها، نم ره س ازه مناف ع درک ش ده در س طح نامطل وب، احس اس مثب ت مرتب ط ب ا رفت ار در س طح مطل وب، خودکارآم دی درک ش ده در س طح نامطل وب، تأثی ر گذارن ده ه ای موقعیت ی در س طح نامطل وب، تأثی ر گذارن ده ه ای بی ن ف ردی ش امل هنج ار بیــن فــردی و الگوســازی بیــن فــردی در ســطح متوســط و تعهــد بــه عمــل نیــز در ســطح متوســط بــود و موانــع درک ش ده و احس اس منف ی مرتب ط ب ا رفت ار در س طح نامطل وب بودن د )ج دول 2(.
جدول 3: همبستگی بین رفتار تغذیه ای با سازه های الگوی ارتقای سامت پندر در زنان مورد مطالعه
سطح معنی داری ضریب همبستگی
> 0/001 0/723 منافع درک شده
> 0/001 -0/767 موانع درک شده
احساس مرتبط با رفتار
> 0/001 0/674 احساس مثبت
> 0/001 -0/761 احساس منفی
> 0/001 0/787 خودکارآمدی درک شده
تأثیر گذارنده های بین فردی
> 0/608 0/026 هنجار فردی
> 0/076 -0/091 الگوسازی فردی
> 0/368 -0/046 تأثیر گذارنده های موقعیتی
> 0/001 تعهد به عمل0/725
جدول 2: میانگین و انحراف معیار سازه های الگوی ارتقاء سامت پندر در زنان مورد مطالعه
وضعیت میانگین ± انحراف معیار نامطلوب 49/82 ± 12/17 منافع درک شده
نامطلوب 77/65 ± 13/12 موانع درک شده
احساس مرتبط با رفتار
متوسط 58/19 ± 17/12 احساس مثبت
نامطلوب 79/81 ± 16/54 احساس منفی
نامطلوب 37/64 ± 11/76 خودکارآمدی درک شده
نامطلوب 49/33 ± 10/16 تأثیر گذارنده های موقعیتی
تأثیر گذارنده های فردی
متوسط 56/22 ± 10/01 هنجارهای بین فردی
متوسط 53/8 ± 12/51 الگوسازی بین فردی
متوسط 57/24 ± 12/19 تعهد به طرح عمل
جدول 1: همبستگی بین رفتارتغذیه ای و مشخصات دموگرافیک زنان مورد مطالعه
سطح معنی داری ضریب همبستگی اطلاعات دموگرافیک
P = 0/042 0/92 تحصیلات
P = 0/035 0/74 درآمد خانوار
P = 0/535 0/03 تعداد افراد خانوار
P = 0/037 شاخص توده بدنی64/0-
میانگیــن نمــره رفتــار تغذیــه ای 50/21 ± 7/38 بــود کــه براســاس نمــرات کســب شــده در ســطح نامطلوبــی بــود .ارتب اط بی ن متغیره ای دموگرافی ک و س ازه های م دل پن در ب ا رفت ار تغذی ه ای ب ا اس تفاده از ضری ب همبس تگی پیرس ون در ج داول 1 و 3 آم ده اس ت. در پای ان ب ا اس تفاده از م دل رگرســیون همبســتگی متغیرهــای مــورد مطالعــه بــا رفتــار تغذیــه ای مــورد بررســی قــرار گرفــت. هــدف ایــن مرحلــه ،تعییــن پیــش بینــی کنندههــای رفتــار تغذیــهای در زنــان مــورد مطالع ه بــود )جــدول 4(.
جدول 4: نتایج آنالیز رگرسیون بین رفتار تغذیه ای و سازه های الگوی ارتقای سامت پندر در زنان مورد مطالعه
شیب خط) b(خطای معیار SE(b)سطح معنی داری
منافع درک شده0/1560/043576/0 = P
موانع درک شده551/0-0/055500/0 = P
احساس مرتبط با رفتار
احساس منفی0/0270/038474/0 = P
احساس مثبت121/0-0/045700/0 = P
خودکارآمدی درک شده0/2520/052100/0 > P
تعهد به عمل0/1190/055330/0 = P
100/0 > R2: 0/82 ،F: 12/75 ،P
بحث
یافتههــا نشــان داد اغلــب زنــان مــورد مطالعــه دارای اضافــه وزن بودن د ک ه مش ابه یافتهه ای مطالع ه ضیغم ی محم دی و هم کاران در بررســی همبســتگی بیــن شــاخص تــوده بدنــی، تصویــر ذهنــی از جســم خــود و افســردگی در زنــان شــهر کــرج می باشــد] 92[. میانگی ن نم ره رفت ار تغذی های در زن ان م ورد مطالع ه در س طح نامطلوب ی ب ود ک ه همس و ب ا نتای ج مطالع ات Scott-Sheldon و ن وروزی نی ا ب ود] 30, 31[. کمتری ن نم رات رفت ار تغذی ه ای س الم مرب وط ب ه ص رف غ ذا در بش قابهای کوچ ک، خ وردن صبحان ه ،اســتفاده از چربیهــای غیــر اشــباع ) روغنهــای مایــع و گیاهــی( ،ع دم اس تفاده از نمک دان هن گام ص رف غ ذا و س ر س فره، مص رف غذاه ا ب ه ص ورت آب پ ز ، بخارپ ز ی ا کباب ی، مص رف روزان ه 8-6 لی وان آب، دریاف ت حداق ل مق دار واح د م ورد نی از از ه ر گ روه غذای ی و ع دم خ وردن غ ذا در حال ت اضط راب و اس ترس ب ود. از جمل ه عل ل ای ن رفتاره ا میت وان ب ه اث رات ش یوه زندگ ی جدی د ب ه ص ورت تغیی ر الگ وی تغذی ه و تمای ل ب ه مص رف م واد غذای ی پرکال ری و ک م ارزش اش اره ک رد.
بیــن درآمــد خانــوار و تحصیــات زنــان بــا رفتــار تغذیــه ای همبس تگی مثب ت و معن اداری وج ود داش ت ک ه تحصی ات ب الا میتوان د در ارتب اط ب ا آگاه ی و توج ه و ت وان مال ی ب الای ای ن قش ر باش د ک ه باع ث بهب ود وضعی ت تغذی های درآن ه ا ش ده اس ت ک ه مش ابه نتای ج مطالع ه عل ی آب ادی و هم کاران ب ود] 31[. در حال ی ک ه در مطالع ه دادی پ ور و هم کاران نتایج ی ب ر خ اف ایــن یافتــه مشــاهده شــد و مصــرف غداهــای آمــاده و ناســالم در قش ر دانش جو و تحصی ل ک رده بی ش از س ایرین مش اهده ش د ک ه ب ه دلی ل دسترس ی س ریع و آس ان، ک م هزین ه ب ودن غداه ای آم اده و کمب ود وق ت ب ه دلی ل مش غله زی اد ب ود] 1[. همچنی ن بیــن شــاخص تــوده بدنــی و رفتــار تغذیــه ای ســالم همبســتگی منف ی و معن اداری وج ود داش ت، یعن ی مص رف بیش تر می وه و س بزیجات و کاه ش مص رف چربیه ای اش باع و غذاه ای آم اده و کنســروی در افــراد بــا شــاخص تــوده بدنــی پایین تــر مشــاهده ش د ک ه همس و ب ا مطالع ه مظف ری و هم کاران می باش د] 23[. مطالعــات دیگــر نیــز نشــان دادهانــد کــه عوامــل مطــرح شــده در بــروز چاقــی مربــوط بــه تغییــرات رفتارهــای تغذیــه ای اســت کــه شــامل: افــراط در مصــرف غذاهــای آمــاده، افزایــش مصــرف آبمیوهه ای صنعت ی، تنق ات، افزای ش مص رف چرب ی و قنده ای ســاده و تــرک وعدههــای اصلــی غذایــی میباشــد] 12[.
زن ان م ورد مطالع ه درک بالای ی از مناف ع رفتاره ای ارتقاء س امتی نداش تند و پی روی از اینگون ه رفتاره ا را موج ب حف ظ س امتی ،تأمی ن ان ژری ب دن و افزای ش ط ول عم ر نمیدانس تند ک ه ای ن نتای ج همس و ب ا مطالع ه طاهرپذی ر و یافتهه ای مطالع ه کرم ان س اروی ب ود] 33, 34[. اما ب ا نتایج مطالع ه Mosca و Thanavaro همس و نب ود. مطالع ه Thanavaro نش ان داد اف راد م ورد مطالع ه ک ه ش امل زنان ی فاق د عوام ل خط ر بیماریه ای ع روق کرون ر بودن د، درک بالای ی از مناف ع رفتاره ای ارتق اء س امتی داش تند و پی روی از اینگون ه رفتاره ا را موج ب ارتق اء س امت، ایج اد ح س بهت ر، افزای ش ط ول عم ر و پیش گیری از مص رف دارو میدانس تند 35], 36[. جه ت تغیی ر رفت ار، داش تن آگاه ی از مناف ع و اهمی ت تغیی ر رفت ار ض روری اس ت، ام ا کاف ی نیس ت و ب ه نظ ر می رس د ای ن تف اوت در درک مناف ع میتوان د مرب وط ب ه عوام ل فرهنگ ی، اجتماعــی –اقتصــادی، خانوادگــی و شــخصی باشــد کــه در ایجــاد تغیی ردر رفتاره ای ارتق اء دهن ده س امت دخال ت دارند.
موان ع پی ش بین ی ش ده ب ر روی قص د انج ام ی ک رفت ار و اج رای آن موثرنــد و از قوی تریــن پیشــگویی کنندههــای پیــروی از رفتاره ای ارتق اء س امت هس تند. در ای ن مطالع ه ب ا توج ه ب ه ب الا ب ودن نم ره موان ع درک ش ده احتم ال وق وع رفت ار تغذی ه ای س الم در زن ان م ورد مطالع ه خیل ی ک م پی ش بین ی می ش ود. از جمل ه مهم تری ن موان ع ذک ر ش ده در ای ن مطالع ه ع دم آگاه ی از فوای د رفت ار تغذی ه ای س الم، ع دم آگاه ی از روش طب خ س الم م واد غذای ی، اهمی ت ن دادن ب ه فوای د غذاه ای س نتی و تهی ه ش ده ب ا اص ول بهداش تی، ع دم توانای ی در ش ناخت م واد غذای ی ســالم از ناســالم و وقــت گیــر بــودن تهیــه مــواد غذایــی ســالم و تــازه بــود. بــا توجــه بــه ایــن نتایــج بــه نظــر میرســد جهــت تقویــت رفتارهــای ارتقــاء دهنــده ســامتی تغییــر در آگاهــی و نگ رش و فرهن گ جامع ه نس بت ب ه س امتی و تغدی ه س الم ب رای تغیی ر رفتاره ا ض روری اس ت و ای ن موض وع ب ر اهمی ت و تأثی ر برنامههــای آموزشــی بــر کاهــش موانــع تاثیرگــذار بــر رفتارهــای ارتق اء دهن ده س امت تاکی د میکن د، بطوریک ه Sorf و مروت ی در مطالع ات خ ود ب ه ای ن نتیج ه رس یدند ش ناخت موان ع درک شــده بــرای رفتارهــای ارتقاءســامتی و کاهــش آنهــا میتوانــد ب ه ارتق اء کیفی ت مراقب ت از بیم اران و چگونگ ی برنام ه ری زی خدم ات آموزش ی ب رای آنه ا ب ه منظ ور تغیی ردر رفت ار کم ک نمایــد] 73-93[.


دیدگاهتان را بنویسید