مقاله

DOI: 10.20286/jne-050261395 دوره 5، شماره 2، خرداد و تیر
تاريخ دريافت مقاله: 28/1394/9 تاريخ پذيرش مقاله: 17/1395/2

واژگان کلیدی:
هوش اخلاقی نوعدوستینگرش

پرستارانحقوق بیماران
بررسی همبستگی هوش اخلاقی و نوع دوستی با نگرش پرستاران نسبت به رعایت حقوق بیماراناعظم محمودی 1،*، لطفعلی خانی 2، مظفر غفاری 3
مربی گروه پرستاری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقان، اصفهان، ایران
دانش جوی دکت ری جامع ه شناس ی فرهنگ ی، دانش گاه آزاد اسـلامی واحـد دهاقـان، اصفه ان ،ای ران
مربی، گروه روانشناسی، دانشگاه پیام نور، ایران
* نويس نده مس ئول: اعظ م محم ودی، مربی گ روه پرس تاری، دانش گاه آزاد اس لامی واح د دهاقان ،
108754223321

[email protected] :اصفه ان، ایران. ایمی ل
چکیده
مقدمــه: هوش اخلاق ی و نوعدوس تی از مهم تری ن عوام ل تاثیرگ ذار ب ر رفت ار انس انها اس ت و میتوانن د نقــش اساســی در ارتقــای رعایــت حقوقبیمــاران داشــته باشــند. هــدف ایــن مطالعــه بررســی رابطــه هوشاخلاقــی و نوعدوســتی بــا نگرشپرســتاران نســبت بــه رعایــت حقــوق بیمــاران بــود.
ي افتههــا: نتایــج نشــان داد بیــن متغیــر نوعدوســتی )744/0 r =(، مؤلفــه درســتکاری )432/0 r =(، مؤلفــه مســئولیت پذیری )954/0 r =(، مؤلفــه بخشــش )646/0 r =( و مؤلفــه دلســوزی )0/518r = ( بــا نگرشپرس تاران نس بت ب ه رعای ت حقوقبیم اران رابط ه مثب ت و معن ادار وج ود دارد )50/0 P >(. نتای جضریــب همبســتگی چنــد متغیــری بــه روش Enter نشــان داد کــه مؤلفههــای هوشاخلاقــی و متغیــرنوع دوســتی در تبییــن نگرشپرســتاران نســبت بــه رعایــت حقوقبیمــاران )8/58% = R2( ســهم دارنــد.نتیجه گیــری: نتیجــه حاصــل از ایــن تحقیــق نشــان داد کــه مؤلفههــای هوش اخلاقــی و متغیــر نــوعدوســتی در پیشبینــی نگرش پرســتاران نســبت بــه رعایــت حقوقبیمــاران نقــش دارنــد. بنابرایــن، بــهنظــر می رســد بــا افزایــش هــوش اخلاقــی و نــوع دوســتی میتــوان نگرش پرســتاران نســبت بــه رعایــتحقوق بیمــاران تقویــت کــرد. تمامی حقوق نشر برای انجمن علمی پرستاریایران محفوظ است.
روش کار: روشپژوهــش توصیفــی از نــوع همبســتگی بــود. نمونهآمــاری ایــن تحقیــق شــامل 200 نفــر از پرســتاران شــاغل علومپزشــکی اســتان آذربایجانغربــی در ســال 1393 بودنــد کــه بــه روش خوشــه ای چن د مرحل ه ای انتخ اب ش دند. ب رای جم ع آوری اطلاع ات از پرس شنامه هوش اخلاق ی لین ک و کی ل و پرس ش نامه نوعدوس تی کارل و و هم کاران و مقی اس حق وق بیم اران هوش مند و هم کاران اس تفاده ش د .داده ه ا ب ا اس تفاده از پرسش نامه جم ع آوری ش دند و در محی ط ن رم ف زار SPSS ویرای ش 19 در س طح معن ی داری 50/0 P > ب ا اس تفاده از آزمونه ای آم ار توصیف ی و آمارهه ای تحلیل ی )ضریـب همبس تگی پیرس ون، رگرس یون چندگان ه( تجزی ه و تحلی ل ش دند.
مقدمه
حقــوق بیمــار همــان انتظاراتــی اســت کــه بیمــار از مؤسســات خدم ات بهداش تی و درمان ی دارد. یعن ی ه ر بیم ار، ب دون در نظ ر گرفت ن س ن، جن س، ن ژاد و دیگ ر تفاوته ا ح ق دریاف ت مراقب ت
و درمــان صحیــح را دارد] 1, 2[. بیمــاران یکــی از آســیب پذیرترین گروههــای اجتماعــی هســتند کــه دارای حــق و حقــوق قانونــی میباشــند کــه در صــورت رعایــت نشــدن، موجبــات خســران و پایمــال شــدن حقــوق آنــان میشــود] 3[. باتوجــه بــه اهمیــت حقوقبیمــاران، در ایــران در ســال 1381 منشــور حقــوق بیمــاران توســط وزارت بهداشــت تدویــن و بــرای اجــرا بــه ســازمان های ذیرب ط اب لاغ گردی د و در س ال 1388 نواقص ات آن م ورد بازبین ی قــرار گرفــت محورهــای پنجگانــه ایــن منشــور عبارتنــد: 1( حــق دریافــت خدمــات مطلــوب ،2( حــق دریافــت اطلاعــات مطلــوب و کافــی ،3( حــق انتخــاب و تصمیمگیــری آزادانــه در دریافــت خدمــات ســلامت ،4( حـق احت رام بــه حریــم خصوصـی بیمــار و اص ل رازداری ،5( ح ق اعت راض] 4[. بس یاری از بیم اران در رون د اقدام ات درمان ی مداخلـه نمیکنن د و تع داد بیش تری از آن ان از ح ق تصمیمگی ری خ ود بی اط لاع هس تند] 5[. ب ا وج ود افزای ش امکانــات و خدمــات درمانــی، میــزان اعتــراض و شــکایت بیمــاران رو بــه افزایــش نهــاده، ایــن امــر ســبب اضطــراب، افســردهگی و انزواطلب ی بیم اران ش ده اس ت] 6[. متاس فانه بعض ی از پرس تاران و کارکن ان بهداش ت و درم ان کش ور بـا توج ه ب ه حرف های ک ه دارن د کمت ر در قب ال بیم اران، خ ود را مس ئول قلم داد میکنن د 7][. مطالع ات زی ادی در ای ران در رابط ه ب ا تعیی ن می زان آگاه ی
بیمــاران و پرســتاران از منشــور حقــوق بیمــار انجــام گرفتــه اســت ]8[. کــه تعــدادی از ایــن مطالعــات نتیجــه گیــری کردهانــد کــه ای ن منش ور ب ه خوب ی در بی ن پرس تاران و س ایر پرس نل مراقب ت
درمانــی و بیمــاران شــناخته نشــده] 9[ و یــا در صــورت داشــتن آگاهــی، هنــوز بــه نحــو مطلــوب اجــرا نمی شــود] 01-31[.
متغیره ای مختلف ی ب ا نگ رش پرس تاران نس بت ب ه رعای ت حقوق بیم اران رابط ه دارد، یک ی از ای ن متغیره ا، متغی ر ه وش اخلاق ی )Moral Intelligence( می باشــد. هوشاخــلاق بــرای اولین بــار توســط Broba مطــرح گردیــد. وی هوشاخلاقــی را ظرفیــت و توانایــی درک درســت از نادرســت، داشــتن اعتقــادات اخلاقــی قــوی و عمــل بــه آنهــا و همچنیــن، رفتــار در جهــت صحیــح تعریــف کــرده اســت] 14[. هوش اخلاقــی بهمثابــه یــک راهنمــا بــرای رفتــار انســان ها عمــل میکنــد و انســان ها را در اعمــال هوشــمندانه و بهینــه یــاری میرســاند] 51[. Lennick و Kiel 2005)( بیــان میکننــد کــه هوشاخلاقــی شــامل چهــار اصــل ،درســتکاری) Honesty( مســئولیت پذیری) Responsibility(، بخشــش) Forgiveness( و دلســوزی) Compassion( اســت: 1( اصــل درســتکاری بــه معنــای ایجــاد هماهنگــی بیــن اعتقــادات و اعمــال افــراد اســت. در حقیقــت انجــام چیــزی کــه میدانیــم درســت اســت و گفتــن حــرف درســت در تمــام زمان هاســت .2( اصــل مســئولیت پذیری به معنــای پذیــرش اعمــال و پیامدهــای آن و همچنیــن، اشــتباهات و شکست هاســت .3( اصــل بخشــش شــامل آگاهــی از عیــوب و اشــتباهات و همچنیــن، بخشــیدن خــود و دیگــران اســت .4( اصــل دلســوزی بهمعنــای توجــه بــه دیگ ران می باش د] 16[. بس یاری از رفتاره ا و عملکرده ا، ریش ه در اصــول و ارزشهــای اخلاقــی انســانها دارد] 17[. در میــان ابعــاد هوشاخلاق ی، بع د دلس وزی نق ش بیش تری در تبیی ن عملک رد مراقبت ی پرس تاران داش ته اس ت در ضم ن س ایر مؤلفهه ای ه وش اخلاق ی ه م ب ر می زان عملک رد پرس تاران نق ش داش تند] 81[. پرس تارانی ک ه ه وش اخلاق ی بالای ی دارن د حساس یت بیش تری را نس بت ب ه رعای ت حق وق بیم اران از خ ود نش ان میدهن د] 91[. ه وش اخلاق ی همانن د قطبنم ا می باش د ک ه عملک رد مدی ران را کنت رل میکن د] 20[. مؤلف ه درس تکاری ه وش اخلاق ی س بب تفس یر صحی ح و احت رام ب ه حق وق دیگ ران میش ود] 21[. اف راد توانمنــد بــه دلســوزی )مؤلفــه هــوش اخلاقــی( نســبت بــه ســایر گروههــا، حقــوق دیگــران را بیشــتر رعایــت میکننــد] 22[.
متغیــر دیگــری کــه بــا حقــوق بیمــاران میتوانــد رابطــه داشــته باشــد، متغیــر نوعدوســتی) Altruism( هســت. نوعدوســتی اساســاً یــک ارزش اجتماعــی و اخلاقــی اســت کــه تضعیــف آن ،منجــر بــه ایجــاد اختــلال در جامعــه می شــود. یکــی از مســائل مه م جوام ع ام روزی کاه ش ح س نوعدوس تی اس ت] 32, 42[. نوعدوســتی فراینــدی اســت کــه حتــی در ســخت ترین شــرایط ،باعــث بهبــودی خدمــات پرســتاران نســبت بــه بیمــاران می شــود 25][. بــرای افزایــش انگیــزه پرســتاران و ســایرکارکنان بهداشــت و درمــان نســبت بــه رعایــت حقــوق بیمــاران بایــد نوع دوســتی آن ان را تقوی ت ش ود] 26[. بیش تر پرس تاران و کارکن ان بهداش ت و درم ان، ح س نوعدوس تی را اولی ن دلی ل ب رای رعای ت اخلاقی ات در حرفــه خویــش معرفــی کردنــد] 27[. امــا Singh در ســال 2015 نش ان داد ک ه رابط ه بی ن ن وع دوس تی ب ا رعای ت حق وق بیم اران در پرس تاران و س ایر کارکن ان بهداش ت و درم ان معن ی دار نمی باش د] 28[. ب ا وج ود افزای ش امکان ات و خدم ات درمان ی نظیــر طــرح بیمــه ســلامت همگانــی، میــزان رضایــت بیمــاران از خدم ات درمان ی و پرس تاری در ح د انتظ ار افزای ش نیافت ه اس ت کــه دلیــل ایــن امــر میتوانــد عــدم آگاهــی پرســتاران از حقــوق بیمــاران باشــد یــا در صــورت داشــتن آگاهــی، پایبنــدی ناکافــی پرســتاران بــه ایــن امــر حیاتــی می باشــد. بــا توجــه بــه اهمیــت رعای ت حقوقبیم اران توس ط پرس تاران، و تاثی ری ک ه در بهب ودی زود هنــگام و کاهــش هزینههــای درمانــی بیمــاران دارد. در ایــن مطالع ه ای ن س ؤال مط رح ب ود ک ه آی ا مؤلفهه ای هوش اخلاق ی و متغی ر نوعدوس تی در پی ش بین ی نگ رش پرس تاران نس بت ب ه رعای ت حق وق بیم اران نق ش دارن د؟روش کار
روش پژوهــش در تحقیــق حاضــر همبســتگی بــوده و پرســتاران اســتان آذربایجانغربــی در 1393 جامعــه آمــاری آن را تش کیل داده بودن د. نمون ه پژوه ش مطالع ه حاض ر ب ا توج ه ب ه ط رح پژوه ش و تع داد متغیره ا ش امل 217 نف ر 143) نف ر پرس تار خان م و 74 نف ر پرس تار آق ا( از پرس تاران بیمارس تان های اس تان آذربایجان غرب ی بودن د ک ه بـه روش نمونهگیــری خوشــهای چنــد مرحلــه ای )بــه علــت گســترده ب ودن جامع ه آم اری از روش نمون ه گی ری خوش های چن د مرحلــه ای( و بــا اســتفاده از فرمــول 2P) / d2-1)P n = Z انتخ اب ش دند، در م ورد عل ل انتخ اب 217 نف ر ب رای نمون ه آم اری بای د اش اره ک رد ک ه در روش های همبس تگی حداق ل نمون ه بای د 30 نف ر باش د ب رای اینک ه نمون ه انتخ اب ش ده نماین ده واقع ی جامع ه باش د و اعتب ار بالای ی داش ته باش د تعـداد نمون ه آم اری 217 نف ر انتخ اب ش دند] 29[. ب رای گزین ش اعض ای نمون ه، از بی ن 33 بیمارس تان) 33 خوش ه( اس تان آذربایج ان غرب ی ،7 خوش ه یا بیمارس تان )بیمارس تان فاطمهزهــرا میانــدوآب، بیمارســتان شــهدای تــکاب ،بیمارس تان انق لاب اس لامی ب وکان، بیمارس تان ق دس ماک و ،بیمارســتان قمربنی هاشــم خــوی، بیمارســتان امامخمینــی و بیمارس تان ام ام آذربایج ان ارومی ه( ب ه ص ورت تصادف ی ســاده انتخــاب شــدند. بعــد از بیــن پرســتاران هــر کــدام از بیمارســتان عباســی میانــدوآب، بیمارســتان قــدس ماکــو ،بیمارس تان قم ر بن ی هاش م خ وی، بیمارس تان امامخمین ی ارومی ه و بیمارس تان ام ام رض ا ارومی ه 31 نف ر ب ه ص ورت تصادفــی ســاده انتخــاب گردیــد و بــه علــت کوچــک بــودن جامع ه آم اری بیمارس تان های ش هدای ت کاب 29 و انق لاب اس لامی ب وکان 30 نف ر ب ه ص ورت تصادف ی س اده انتخ اب ش دند. محقق ان در وق ت کاری، مح ل کار پرس تاران حاض ر شــدند بعــد از جلــب نظــر و توجیــه آنــان اقــدام بــه توزیــع و جمــع آوری پرســش نامه ها و پاســخ نامه های مربــوط در هم ان زم ان و م کان نمودن د. در م دت چه ار هفت ه تمام ی دادههــا گــردآوری شــدند.17 پاســخنامه بــه دلیــل ناقــص ب ودن و ی ا پاس خدهی ت وأم ب ا بیدقت ی کن ار گذاش ته ش د و تحلی ل نتای ج ب ر روی 200 مجموع ه پاس خنامه باقی مان ده 130) پاس خنامه پرس تار خان م و 70 پاس خنامه پرس تار آق ا( انج ام گرف ت. تنه ا م لاک ورود ب ه پژوه ش، داش تن تمای ل هم کاری ب ا پژوهش گران ب وده و نداش تن تمای ل هم کاری باعــث خــروج پرســتار از مطالعــه میشــد. محققــان پــس از کس ب اج ازه از مس وولین مربوط ه، ب ه پرس تاران در م ورد ه دف و روش مطالع ه، توضیح ات لازم را دادن د و ذک ر کردن د کــه مشــارکت و عدم مشــارکت در ارزشــیابی شــغلی آنــان تاثی ری نخواه د داش ت و پاس خهای آنه ا کام لاً محرمان ه خواهــد بــود. ابزارجمــع آوری اطلاعــات عبــارت بودنــد از: الــف( پرســش نامه هوش اخلاقــی: ایــن پرســش نامه توســط Lennik و Kiel در س ال 2008 تدوی ن ش ده و از 40 س ؤال تش کیل یافت ه و چه ار خ رده مقی اس )درس تکاری، بخش ش ،مســوولیت پذیــری و دلســوزی( دارد. پاســخ دهنــدگان بــه ه ر پرس ش ب ر روی طی ف پن ج درج های )هرگ ز ت ا تم ام اوقــات( پاســخ میدهنــد کــه بــه ترتیــب بــه ایــن گزینههــا امتیــاز 1 تــا 5 تعلــق میگیــرد کــه کمتریــن نمــره خــرده مقی اس درس تکاری، بخش ش، مس وولیت پذی ری و دلس وزی ب ه ترتی ب 16، 21، 8 و 4 و بیش ترین نم ره خ رده مقی اس درســتکاری، بخشــش، مســوولیت پذیــری و دلســوزی بــه ترتی ب 80، 06، 04، 20 ب وده اس ت ک ه پایای ی پرسش نامه از طریــق ضریــب آلفــای کرونبــاخ 96/0 بــه دســت آمــد .همچنیــن روایــی صــوری و محتوایــی و همســانی درونــی پرسش نامه مطل وب ب ه دس ت آم د] 30[. در ای ران ضری ب آلفــای کرونبــاخ پرسشــنامه 94/0 بــه دســت آمــد. روایــی صــوری، محتوایــی و هماهنگــی درونــی مولفههــای آن توســط متخصصــان روانســنجی مــورد تأییــد قــرار گرفــت .بیشــترین همبســتگی درونــی بیــن بخشــش و دلســوزی و درس تکاری ب ا ه وش اخلاق ی ب ه ترتی ب 86/0، 68/0 و 66/0 میباشــد. نتایــج تحلیــل عاملــی مولفههــای هــوش اخلاقــی نشــان داد کــه درســتکاری بــا بــار عاملــی 64/0، مســئولیت پذیــری 81/0، دلســوزی 84/0 و بخشــش 83/0 کــه دارای 80/0 درصــد اشــتراک هســتند کــه ایــن عامــل مشــترک همــان هــوش اخلاقــی می باشــد] 13[. ب( پرســش نامه نوعدوســتی: ایــن پرســش نامه توســط Carlo و همــکاران در ســال 2003 طراحــی شــده اســت] 32[. رفتــار نوعدوســتی )رفت اری ک ه ب ه نف ع دیگ ران باش د و ب ا انگی زه دیگردوس تی انجــام گیــرد( بــه عنــوان مجموعــه ای از پاســخ های نمــره گ ذاری ش ده ب ه 25 س ؤال محاس به می ش ود. پاس خ تم ام س ؤال از 1 ت ا 5 نم ره گ ذاری ش ده و نم ره 5 ب ه بالاتری ن درجــه رفتــار نوعدوســتانه دلالــت دارد .کمتریــن و بالاتریــن نمــره در ایــن آزمــون بــه ترتیــب 25 و 125 بــود. روایــی و پایای ی پرس ش نامه ب ا اج را ب ر روی دو گ روه از دانش آم وزان در کشــور آمریــکا انجــام گرفتهاســت. مطالعــه تحلیــل عاملــی ســؤالات پرســشنامه، کــه بــا روش چرخــش یافتــه و واریماکــس انجــام گرفتــه ضریــب همبســتگیها پیرســون 52/0 تــا 87/0 بــوده و ضریــب پایایــی بــه روش بازآزمایــی
)در فاصلــه دو هفتــه( 82/0 بــوده اســت کــه نشــاندهنده روایــی و پایایــی مطلــوب پرســشنامه اســت] 32[. در ایــران روایــی پرســش نامه در مطالعــه خانــی و همــکاران 3931، ان دازه kmo ب رای ای ن پرس ش نامه 0/811، مش خصه آم اری آزمــون کرویــت بارتلــت 3510/894 و در ســطح کوچکتــر از 0/001 معنــی دار گــزارش شده اســت] 33[. ج( مقیــاس نگــرش نســبت بــه رعایــت حقوقبیمــاران: ایــن پرســشنامه 30 س ؤال دارد ک ه 24 س ؤال آن ب ر اس اس منش ور حق وق بیم اران ای ران طراح ی ش ده و 6 عب ارت دیگ ر مرب وط ب ه م واردی اس ت ک ه در منش ور قی د نش ده اس ت ک ه نگ رش پرســتاران را نســبت بــه رعایــت حقوقبیمــاران انــدازه میگیــرد. گزینههــای ایــن مقیــاس بــه صــورت درســت] 1[ و نادرس ت) 0( می باش د. کمتری ن و بیش ترین نم ره در ای ن آزمــون بــه ترتیــب 0 و 30 می باشــد. جهــت تعییــن پایایــی پرسش نامه، از روش آلف ای کرونب اخ اس تفاده کردن د و مق دار آن را 69/0 ب ه دس ت آوردن د] 34[. در مطالع ه حاض ر ب رای اطمینــان بیشــتر از روایــی و پایایــی پرســش نامه، به صــورت دقی ق م ورد بازبین ی ق رار گرف ت و ضری ب آلف ای کرونب اخ پرس شنامه 80 /0 بهدس ت آم د ک ه نش ان از پایای ی قاب ل قبــول ابــزار می باشــد. همچنیــن در مطالعــه حاضــر بــرای بررس ی اعتب ار پرس شنامه، ع لاوه ب ر مطالع ه مقدمات ی) 51 نمونــه(، توســط 5 نفــر از اســاتید متخصــص وکارشــناس در ح وزه پرس تاری م ورد بازبین ی ق رار گرف ت و پ س از اعم ال اصلاحــات پیشــنهاد شــده پرســشنامه بــه صــورت نهایــی تدویــن شــد. بــا توجــه بــه فاصلــهای بــودن مقیــاس انــدازه گی ری متغییره ای پی ش بی ن و م لاک، و نی ز نرم ال ب ودن توزی ع نم رات متغیره ا، ب رای بررس ی می زان و ن وع رابط ه متغیره ا از آزم ون همبس تگی پیرس ون اس تفاده ش ده اس ت ،کــه 1r = >0<1 ،r = >0<1 ،r = 1 ،r = و 0= r بــه ترتیــب ضریــب همبســتگی کامــل و مســتقیم، کامــل و معکــوس ،ناقــص و معکــوس، ناقــص مســتقیم و عــدم همبســتگی را نشــان میدهــد، همچنیــن ضریــب همبســتگی بیــن 52/0 ت ا 35/0، 53/0 ت ا 65/0 و 65/0 ت ا 85/0 ب ه ترتی ب نش ان دهنــده ضریــب همبســتگی ضعیــف، متوســط و شــدید می باش د) 29(. در ای ن مطالع ه ب رای بررس ی توزی ع نم رات متغیره ا از آزم ون Kolmogorov-Smirnov اس تفاده ش د ک ه نش ان از نرم ال ب ودن توزی ع نم رات متغیره ا ب وده اس ت همچنی ن ب رای تعیی ن س هم متغیی ر نوعدوس تی و ه ر ی ک ازمؤلفههــای هوشاخلاقــی )درســتکاری، مســئولیت پذیری ،بخش ش، دلس وزی( در پی ش بین ی نگ رش پرس تاران نس بت بــه رعایــت حقوقبیمــاران از تحلیــل رگرســیون چندگانــه همزم ان ی ا اس تاندارد اس تفاده ش د. در ای ن رگرس یون هم ه متغیرهــای پیشبیــن بــه طــور همزمــان وارد تحلیــل شــده و ه ر متغی ر براس اس ت وان پیشبین ی خ ود ارزیاب ی ش د .ب رای اطمین ان از ع دم تخط ی از مفروضهه ای نرمالب ودن ، خطیبــودن، همخطــی و یکســانی پراکندگــی، از تحلیــل مقدماتــی اســتفاده شــد. مقادیــر گــزارش شــده بــرای Tolerance و Variance inflation factor( VIF( در ج دول 2 حاکــی از آن اســت مفروضــه هــم خطــی، تخطــی نشــده اس ت. چ ون ک ه ارزشTolerance تم ام متغیره ا بیش تر از 1/0 و ارزش VIF متغیره ا کمت ر از 10 ب وده اس ت. همچنی ن ب رای بررس ی اس تقلال خطاه ا از آزم ون Durbin-Watson اســتفاده شــده اســت کــه میــزان آن 94/1 بــه دســت آمــد کــه نشــان از مســتقل بــودن خطاهــا بــوده اســت. مفروضــه دیگــری کــه در آزمــون رگرســیون بایــد رعایــت می شــد نرمــال بــودن توزیــع نمــرات متغیــر مــلاک )وابســته( بــود ک ه در مطالع ه حاض ر ب رای بررس ی توزی ع نم رات متغی ر مــلاک ) نگرشپرســتاران نســبت به رعایــت حقوقبیمــاران( از آزمــون Kolmogorov-Smirnov اســتفاده شــد کــه میــزان Sig بیشــتر از 5 صــدم به دســت آمــد کــه نشــان از نرم ال ب ودن توزی ع متغی ر م لاک ) نگرشپرس تاران نس بت بــه رعایــت حقوقبیمــار( میباشــد. بــرای بررســی دادههــای پــرت از آزمــون Mahalanobis اســتفاده شــد کــه میــزان 39/20 ب ه دس ت آم د ک ه می زان آن کمت ر از مق دار بحران ی مجــذور کای بــا آلفــای 0/001 بــوده اســت )مقــدار بحرانــی مجــذور کای از طریــق برنامــه آمــاری Minitab بــا در نظــر گرفت ن تع داد متغیره ا ب ه مق دار 42/20 ب ه دس ت آم د( ک ه نش ان داد در ای ن مطالع ه دادهه ای پ رت وج ود ن دارد .در ضمـن دادهه ای جم ع آوری ش ده ب ه وس یله ن رم اف زار آم اری SPSS نس خه 19 تجزی ه و تحلی ل ش دند و 50/0 > P ب ه عن وان ارتب اط معن اداری در نظ ر گرفت ه ش د.
یافته ها
نمونه آمــاری پژوهــش حاضــر شــامل 200 نفــر) 70 نفــر آقــا و 130 نفــر خانــم( از پرســتاران بیمارســتان های اســتان آذربایج ان غرب ی بودن د ک ه 171 نف ر تحصی لات لیس انس و 29 نف ر تحصی لات ف وق لیس انس داش تند. میانگی ن و انحراف معی ار س ن 80/5 ± 71/29، میانگی ن و انح راف معی ار نگ رش نس بت ب ه حق وق بیم اران 82/4 ± 25، میانگی ن و انح راف معیــار نــوع دوســتی 15/2 ± 57/77، میانگیــن و انحــراف معی ار درس تکاری 83/1 ± 40/30، میانگی ن و انح راف معی ار بخشــش 2 ± 50/31، میانگیــن و انحــراف معیــار مســولیت پذی ری 28/1 ± 40/29، میانگی ن و انح راف معی ار دلس وزی 84/1 ± 60/32 ب وده اس ت.
نتایــج ارائــه شــده در جــدول 1 نشــان داد بیــن متغیــر نگرشپرســتاران نســبت بــه رعایــت حقوقبیمــاران بــا متغیــر نوعدوســتی بــا شــدت همبســتگی متوســط) 744/0 =r و 100/0= P (، مؤلفــه درســتکاری هوشاخلاقــی بــا شــدت همبســتگی ضعیــف) 0/234 =r و 50/0= P(، مؤلفــه مســئولیت پذیری هوشاخلاقــی بــا شــدت همبســتگی متوســط) 0/459 =r( و 100/0= P (، مؤلفــه بخشــش هوشاخلاقــی بــا شــدت همبســتگی متوســط) 0/646 =r و 0/001P>( و مؤلفــه دلســوزی هوشاخلاقــی بــا شــدت همبس تگی متوس ط) 0/518 =r و 100/0= P( رابط ه مثب ت و معن یدار وج ود دارد. بهعب ارت دیگ ر می زان نگ رش نس بت بهرعایــت حقوقبیمــاران، در پرســتارانی کــه از نوعدوســتی و مؤلفههــای هوش اخلاقــی بالایــی برخــوردار بودنــد بیشــتر بــوده اســت.
همانطــور کــه از نتایــج تحلیــل رگرســیون چندگانــه اســتاندارد مشــاهده میشــود، متغیــر نوعدوســتی و مؤلفههــای درســتکاری، مســئولیت پذیری، بخشــش و دلســوزی در پیشبینــی نگــرش پرســتاران نســبت بهرعایــت حقوقبیمــاران ســهم دارنــد) 667/0 = R، 885/0 = مجــذور R، 775/0 = مجــذور R تعدیــل شــده ،462/55 = F، 100/0
.)P >
بحث
تحلی ل داده ه ای مطالع ه حاض ر نش ان داد ک ه بی ن متغی ر ن وع دوس تی و نگ رش پرس تاران نس بت ب ه رعای ت حق وق بیم ارن رابط ه مثب ت و معن ی دار وج ود دارد. یافت ه بدس ت آمــده هم ســو بــا یافتــه Pellegrino کــه نشــان داد بــرای افزای ش انگی زه پرس تاران نس بت ب ه رعای ت حق وق بیم اران بایــد نوع دوســتی در آنــان تقویــت کــرد] 26[. به عبــارت دیگــر افــراد نوع دوســت بــرای برطــرف کــردن انگیزه هــای انســان دوســتانه عــلاوه بــر نیازهــای خــود بــه نیازهــای س ایر اف راد ه م توج ه دارن د. ع لاوه برای ن نتیج ه مطالع ه حاضــر بــا نتایــج پژوهــش Arnold کــه نشــان داد بیشــتر پرســتاران و کارکنــان، حــس نوعدوســتی را اولیــن دلیــل بــرای رعایــت اخلاقیــات در حرفــه خویــش معرفــی کردنــد هم خوانــی دارد] 27[. در حالــی کــه یافتــه فــوق متناقــض
جدول 1: ضرایب همبستگی پیرسون بین مؤلفههای درستکاری، مسئولیتپذیری، بخشش، دلسوزی و متغیر نوع دوستی و نگرش پرستاران نسبت به رعایت حقوقبیماران در پرستاران بیمارستان های استان آذربایجان غربی در سال 1393
5 4 3 2 1 1. مؤلفه درستکاری
،r = 0/074
P = 0/179 2. مؤلفه مسئولیت پذيری
،r = 0/433 P = 0/006 ،r = 0/238
** P = 0/009 3. مؤلفه بخشش
،r = 0/474
** P = 0/000 ،r = 0/333
** P = 0/007 ،r = -0/119 P = 0/122 4. مؤلفه دلسوزی
،r = 0/349
** P = 0/001 ،r = 0/173
* P = 0/01 ،r = 0/116 P = 0/115 ،r = 0/079
P = 0/124 5. نوع دوستی
،r = 0/447
** P = 0/01 ،r = 0/518
** P = 0/01 ،r = 0/646
** P = 0/01 ،r = 0/459

** P = 0/01 ،r = 0/234
** P = 0/05 6. متغیرحقوق بیماران
** 10/0 > P و * 50/0 > P
جدول 2: پیشبینی متغیر نگرش به حقوق بیماران از طریق متغیر نوعدوستی و مولفه های هوش اخلاقی در پرستاران بیمارستان های استان آذربایجان غربی در سال 1393
ضرايب غیر استانداردضرايب استانداردToleranceVIFPt
Bخطای استانداردبتا
1. مؤلفه درستکاری0/1370/0710/1071/93705/01/8330/646
2. مؤلفه مسئولیت پذيری0/3110/0790/2093/9090/0011/1120/754
3. مؤلفه بخشش0/3010/0520/3805/7850/0011/1320/545
4. مؤلفه دلسوزی0/2530/0830/1823/0460/0030/9830/851

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

4. متغیر نوعدوستی0/3320/0580/2855/7260/00104/197/0
بــا یافته هــای Singh در ســال 2015 بــود کــه نشــان داد رابط ه بی ن متغی ر ن وع دوس تی و رعای ت حق وق بیم اران توســط پرســتاران معنــی دار نمی باشــد] 82[. بــا توجــه بــه یافتــه مطالعــه حاضــر، می تــوان گفــت کــه حــس نــوع دوســتی در افزایــش نگــرش پرســتاران نســبت بــه رعایــت حقوق بیمــاران تأثیــر بســزایی دارد و باعــث می شــود کــه پرس تاران رفتاره ای اخلاق ی و اجتم اع پس ند را ب ه ص ورت زیــر از خــود نشــان دهنــد: ارجحیــت دادن منافــع بیمــار بــر منافــع خــود، توجــه بــه خواســته های بیمــار، صــرف وق ت و حوصل ه بـرای آرام ش بخش یدن ب ه بیم ار، تـلاش بــرای کاهــش رنــج و درد بیمــار از تمــام راه هــای ممکــن و دلســوزانه گــوش دادن بــه نگرانی هــای بیمــاران. نتایــج تحلی ل آم اری همبس تگی پیرس ون نش ان داد بی ن مؤلف ه درســتکاری و نگــرش پرســتاران نســبت بــه حقوق بیمــاران
رابطــه مثبــت و معنــاداری وجــود دارد. نتیجــه بدســت آمــده هم ســو بــا یافتــه نــوزری و همــکاران) 1392( کــه نشــان دادنــد مؤلفــه درســتکاری هــوش اخلاقــی ســبب تفســیر صحیــح و احتــرام بــه حقــوق دیگــران می شــود 21][. می ت وان گف ت ک ه هرچ ه پرس تاران بیش تر پایبن د ارزش هــا و هنجارهــای حرفــه ای خــود باشــند بیشــتر در ح ق بیم اران صداق ت و درس تی نش ان خواهن د داد. ای ن گ روه درمان ی و بهداش تی )پرس تاران( از ی ک س و علائ ق و منفعــت طلبی هــای خودخواهانــه خــود را مهــار می کننــد و اخ لاق اجتماع ی را ب ه اعض ای خ ود می آموزن د و از س وی دیگ ر در رواب ط ب ا بیم اران احس اس همبس تگی نم وده و اصــول اخلاقــی را ســرلوحه خــود قــرار می دهنــد. دومیــن مؤلفــه هوش اخلاقــی، مؤلفــه مســئولیت پذیری می باشــد نتای ج ای ن تحقی ق نش ان داد، بی ن مؤلف ه مس ئولیت پذیری و نگــرش پرســتاران نســبت بــه رعایــت حقوق بیمــاران رابطــه مثبــت و معنــادار وجــود دارد. در خصــوص یافتــه بدســت آمــده می تــوان اشــاره کــرد کــه پرســتار توانمنــد بــه خصلــت مســئولیت پذیــری، بــه صــورت مســتقیم و یــا غیــر مســتقیم خــود را در قبــال خدمــات درمانــی مســئول می دانــد لــذا بــا افزایــش مســئولیت پذیری، پرســتار خــود را از ه ر گون ه غلف ت و س هل ان گاری در فراین د درم ان و مراقب ت نگ ه م ی دارد و در تعام ل ب ا بیم اران ب ه گون ه ای رفتــار می کنــد کــه موجــب افزایــش اعتمــاد بیمــاران بــه خدمــات پرســتاران می شــود. هم چنیــن در ایــن مطالعــه رابطــه مؤلفــه بخشــش هوش اخلاقــی بــا نگــرش پرســتاران نســبت بــه رعایــت حقوق بیمــاران بررســی شــد بعــد از تحلیــل آمــاری مشــخص شــد کــه رابطــه ای مثبــت و معنــاداری بیــن مؤلفــه بخشــش و نگــرش پرســتاران بــه رعایــت حقوق بیمــاران وجــود دارد. نتیجــه به دســت آمــده بــا یافتــه محمــدی و همــکاران) 1392( کــه نشــان دادنــد مولفه هــای هوش اخلاقــی )مســئولیت پذیری، درســتکاری و بخش ش( در عملک رد پرس تاران نق ش دارن د، هم س و اس ت 18][. در ایــن خصــوص بایــد گفــت کــه نیــاز اقتصــادی و عــدم تأمیــن مالــی پرســتاران یــا حضــور در چنــد شــیفت متوال ی، موج ب ب روز خس تگی جس می و روانی در پرس تاران می شــود، همیــن عوامــل هــم بــه نوبــه خــود باعــث ایجــاد واکنش هــای غیــر متعــارف )در پاســخ بــه خواســته های منطقــی و مشــروع بیمــاران( در بیــن پرســتاران می گــردد کــه خــود زمینه ســاز بــروز شــکایت در مراجعــه کننــدگان خواهــد بــود، بــرای همیــن ایثــار و بخشــش لازمــه چنیــن شــغلی می باشــد. آخریــن مؤلفــه هوش اخلاقــی، مؤلفــه دلس وزی ب ود ک ه تحلی ل آم اری نش ان داد رابط ه مثب ت و معن ادار بی ن مؤلف ه دلس وزی و نگ رش پرس تاران نس بت ب ه رعای ت حقوق بیم اران وج ود دارد. نتیج ه بدس ت آم ده ب ا یافت ه محم دی و هم کاران ک ه نش ان دادن د در می ان ابع اد هوش اخلاق ی، بع د دلس وزی نق ش بیش تری را در عملک رد مراقبتــی پرســتاران دارد، هم جهــت اســت] 18[. می تــوان گف ت ک ه وزارت بهداش ت و درم ان کش ور، ب ا برخ ورداری از پرس تاران متعه د و دلس وز و ب ا ه دف ق رار دادن خدم ت صادقان ه ب ه بیم اران، ک ه عملک رد درس ت آن ان )پرس تاران( رضایــت خداونــد متعــال را به دنبــال خواهــد داشــت. بــه طــور کلــی می تــوان گفــت کــه پذیرفتــن هــر نقشــی ،مس ؤولیت هایی را ب ه دنب ال دارد و ایف ای ای ن مس ؤولیت ها ،مســتلزم رعایــت جنبه هــای اخلاقــی آن می باشــد. از آنجــا کــه هوش اخلاقــی یــک ظرفیــت جامعــه پســندانه اســت کــه مســئولیت پذیری، ایثــار، درســتکاری و دلســوزی در می ان پرس تاران ارتق ا می بخش د ک ه ه ر س ازمان درمان ی ،بــرای ترویــج فرهنــگ رعایــت حقــوق بیمــاران، عــلاوه بــر پرســتاران دارای تخصــص و تجربــه، بــه پرســتاران توانمنــد بــه ویژگیهــای شــخصیتی چــون درســتکاری، بخشــش ،مس ئولیت پذیری و دلس وزی ه م نی از دارن د. همچنی ن در ای ن مطالع ه نتای ج تحلی ل رگرس یون چندگان ه اس تاندارد نشــان داد کــه مولفه هــای هوش اخلاقــی و متغیــر نوع دوســتی در پیش بینــی نگــرش پرســتاران نســبت بــه رعای ت حقوق بیم اران نق ش دارن د. ب ا توج ه ب ه ض رورت پژوهــش در حــوزه حقوق بیمــاران و نیــاز روزافــزون بــه آن ،پژوهش گران امی دوار هس تند ک ه یافته ه ای ای ن پژوه ش بتوانــد راهــکار مفیــدی را بــرای ارتقــاء نگــرش )مثبــت( پرس تاران نس بت ب ه رعای ت حقوق بیم اران فراه م نمای د .بنابرای ن ب رای تقوی ت نگ رش مثب ت پرس تاران نس بت ب ه رعایــت حقوق بیمــاران، پیشــنهاد می شــود بــا آموزش هــای گروه ی و س ایر روش های آموزش ی در افزای ش هوش اخلاق ی و ح س نوع دوس تی پرس تاران ت لاش ک رد. پژوه ش حاض ر محدودیت هایــی نیــز داشــت. اول اینکــه پژوهــش حاضــر از نــوع همبســتگی بــوده و نمی تــوان گفــت کــه متغیرهــای پیش بیــن علــت اصلــی متغیــر مــلاک می باشــند بنابرایــن در تحقیقــات بعــدی لازم هســت اثــرات ســایر ویژگی هــای روانشــناختی و جامعــه شناســی روی نگــرش پرســتاران نســبت بــه رعایــت حقوق بیمــاران بررســی و مطالعــه شــود .دوم اینکــه در ایــن پژوهــش بــرای جمــع آوری داده هــا از پرســش نامه اســتفاده شــده، از ایــن رو بــا توجــه بــه ایــن کــه پرســش نامه ها جنبــه خودســنجی داشــته اند ممکــن اسـت در پاسـخ ها سـوگیری وجـود داشـته باشـد. پیشـنهاد می شـود در پژوهش هـای آتـی از روش مصاحبـه و مشـاهده هــم بــرای جمــع آوری اطلاعــات اســتفاده شــود.
نتیجه گیری
نتایــج ایــن مطالعــه نشــان داد کــه متغیرهــای پیــش بیــن )نــوع دوســتی و هــوش اخلاقــی( در پیــش بینــی متغیــر م لاک )نگ رش پرس تاران نس بت ب ه رعای ت حق وق بیم اران( نق ش دارن د و میت وان از ای ن متغیره ا ب رای ارتق اء نگ رش )نگ رش مثب ت( پرس تاران نس بت ب ه رعای ت حق وق بیم اران اســتفاده کــرد. براســاس یافتههــای ایــن پژوهــش، بــرای تغیی ر نگ رش پرس تاران نس بت ب ه رعای ت حق وق بیم اران ،بــه پرســتاران تمامــی بخشهــا لازم هســت در ایــن زمینــه کارگاههـای آموزشـی اجـرا شـود.
سپاسگزاری
ای ن مقال ه مس تخرج از ط رح پژوهش ی ب ا عن وان ” بررس ی رابطــه هوشاخلاقــی و نوعدوســتی بــا نگرشپرســتاران به رعایــت حقوقبیمــاران” اســت کــه بــا حمایــت مالــی دانشـگاه آزاد اسـلامی واحـد دهاقـان انجـام شـده اسـت. در اینج ا صمیمان ه از تم ام کس انی ک ه م ا را بهنح وی در انج ام ایــن پژوهــش یــاری نمودهانــد ســپاس گزاری مینماییــم.
تضاد منافع
هیچگونــه تضــاد منافعــی بــرای نویســندگان ایــن مقــالات وجــود نــدارد.
ligence in nursing: a cross-sectional study in East of Iran]. Iran J Med Ethic History Med. 2013;6(5):57-66.
Mayer PP. Dose enhances attitude to the rights of patients in nurse with moral intelligence: P.U.Chamdigerth university; 2013.
Beheshtifar M, Esmaeli Z, Moghadam MN. Effect of moral intelligence on leadership. Europ J Econom Financ Admin Sci. 2011;43(1):6-11.
Nozari M, Razipour A, Nozari A, Raoufi Ahmad R. The relationship between moral intelligence and cognitive distortions among employees masoumeh. J Basic Appl Sci Res. 2013;3(9):345-8.
Eisenberg N, Guthrie IK, Murphy BC, Shepard SA, Cumberland A, Carlo G. Consistency and development of prosocial dispositions: a longitudinal study. Child Dev. 1999;70(6):1360-72. PMID:
10621961
Alessandrini M, Carr A. The Politics of Organ Donation. Int J Human Ann Rev. 2007;4(3):153-66. DOI: 10.18848/1447-9508/CGP/ v05i03/42053
Ghafari S, Mohammadi F. [Concept analysis of nursing care: a hybrid model]. J Mazandaran Uni Med Sci. 2012;21(1):153-64.
Rahimnia F, Mirzaei V. [Evaluation of predictive conceptual model organizational citizenship behavior in nurses based on their lifestyle and organizational commitment]. Quart J Nurs Manag. 2014;3(2):41-51.
Pellegrino ED. Altruism vs. Self-interest: Ethical Models for the Medical Profession. NYU Physic. 1988;45(1):40-3.
Arnold L. Assessing professional behavior: yesterday, today, and tomorrow. Acad Med. 2002;77(6):502-15. PMID: 12063194
Singh J. altruism and rights of patients in hospital: P.U.Chamdigerth University; 2015.
Pallant J. SPSS Survival Manual: A Step by Step Guide to Data Analysis Using SPSS for Windows (Versions 10 and 11): SPSS Student Version 11.0 for Windows. Australia: Open University Press; 2001.
Lennick D, Kiel F. Moral intelligence: Enhancing business performance and leadership success. Pennsylvania: Pearson Prentice Hall; 2007.
Mokhtaripour M. Relationship between Moral Intelligence and the Team Leadership in Administrators from Faculty MembersPoint of View at the Medical Sciences University of Isfahan 2008-2009. J Health Admin. 2009;12(36):61-9.
Carlo G, Hausmann A, Christiansen S, Randall BA. Sociocognitive and behavioral correlates of a measure of prosocial tendencies for adolescents. J Early Adoles. 2003;23(1):107-34.
Khani L, Ghaffari M, Haghighian M. [The relationship between social capital and altruism and the ethical attitudes of physicians]. Iran J Med Ethic History Med. 2014;7(4):80-91.


دیدگاهتان را بنویسید