مقاله

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

DOI: 10.20286/jne-050251395 دوره 5، شماره 2، خرداد و تیر
تاریخ دریافت مقاله: 1394/10/18 تاریخ پذیرش مقاله: 17/1395/2

واژگان کلیدی:
Magiran، Iranmedex، Google Scholar، Medline، Scopus، Elsevier، Pubmed، Sciencedirectاس تفاده ش د. در نهای ت 21 مقال ه وارد مطالع ه ش دند. دادهه ا ب ر اس اس روش ب روم م ورد تجزی ه و تحلی لق رار گرفتن د.
یافتههــا: نتایــج تحلیلهــا نشــان داد کــه موانــع اجتماعــی شــدن پرســتاران شــامل ســه دســته کلــیعوامــل حرفــه ای، عوامــل اقتصــادی -تســهیلات رفاهــی و عوامــل اجتماعــی می باشــد.
نتیجهگیــری: ارائ ه مراقب ت ب ا کیفی ت و مطل وب توس ط پرس تاران ب دون توج ه ب ه جای گاه اجتماع یو ارتق اء آن ام کان پذی ر نمیباش د. ل ذا، سیس تم های بهداش تی و مراقبت ی ب رای ارتق اء کیفی ت خدم اتدرمانــی و رضایتمنــدی بیمــاران بایســتی موانــع حرفــه ای، اقتصــادی و اجتماعــی را مــد نظــر قــرار داده وتمهی دات لازم در جه ت رف ع ای ن موان ع را ب کار گیرن د. تمامی حقوق نشر برای انجمن علمی پرستاریایران محفوظ است.
مطالع ات مرتب ط در کن ار مطالع ه کتابخان های از پایگاهه ای اطلاعات ی معتب ر فارس ی و بی ن الملل ی ، SID

اجتماعی شدنپرستاریپرستارانمرور یکپارچه
موانع اجتماعی شدن حرفه ایی در پرستاری: یک مطالعه مروری یکپارچه
لیلا ولیزاده 1، محمد زیرک 2، ناصر پریزاد 2،*
دانش یار گ روه پرس تاری، گ روه گ ودکان، دانش کده پرس تاری مامای ی، دانش گاه عل وم پزش کی تبری ز، ای ران
دانشــجوی دکتــری آمــوزش پرســتاری، گــروه داخلــی جراحــی، دانشــکده پرســتاری مامایــی ،دانشــگاه علــوم پزشــکی تبریــز، ایــران
108326424542

* نویس نده مس ئول: ناص ر پری زاد، دانش یار گ روه پرس تاری، گ روه گ ودکان، دانش کده پرس تاری مامای ی، دانش گاه عل وم پزش کی تبری ز، ای ران، ایمی ل: [email protected]
چکیده
مقدم ه: اجتماع ی ش دن حرف ه ای پرس تاران از ضروری ات ای ن حرف ه مراقبت ی ب وده و رابط ه مس تقیمی ب ا کیفی ت خدم ات ارائ ه ش ده توس ط پرس تاران دارد. ای ن مطالع ه ب ا ه دف بررس ی موان ع اجتماع ی ش دن پرس تاران و ارائ ه راهکارهای ی ب رای رف ع ای ن موان ع انج ام ش ده اس ت.
روش کار: ای ن مطالع ه م روری یکپارچ ه ب ا اس تفاده از روش ب روم انج ام گرف ت. در ای ن راس تا مطالعات ی ک ه در راس تای ه دف پژوهش ی بودن د، ب ه زب ان انگلیس ی و ی ا فارس ی ن گارش ش ده بودن د، دسترس ی ب ه مت ن کام ل آنه ا ممک ن ب ود و س ال چ اپ آنه ا مرب وط ب ه ده س ال اخی ر ب ود وارد مطالع ه ش دند و مق الات بین ام، ب دون تاری خ و غیرعلم ی از مطالع ه ح ذف ش دند. از دامن ه وس یعی از کلی د واژهه ا همچ ون اجتماعــی شــدن حرفــه ای، پرســتاری و پرســتار بــرای بازیابــی مطالعــات اســتفاده گردیــد. بــرای یافتــن
مقدمه
اجتماع ی ش دن فراین دی اس ت ک ه ط ی آن م ردم قوانی ن ،نقش هــا، ارزش هــا و موقعیت هــای لازم بــرای شــرکت در ســازمان های اجتماعــی را یــاد می گیرنــد. اجتماعــی شــدن ی ک فراین د مادام العم ر اس ت ک ه ب ا یادگیـری هنجارهـا ،مقــررات خانــواده و خــرده فرهنــگ شــروع می شــود و فــرد بوس یله آن ش خصیت خ ود را ش کل می ده د) 1(. بنابرای ن ،اجتماع ی ش دن رون د یادگی ری قوانی ن، دان ش، مهارت ه ا و مشــخصات یــک گــروه جدیــد در جامعــه اســت. کســب رفتاره ا و نگ رش جدی د ب ه اف راد ای ن فرص ت را خواه د داد ک ه عض وی از گ روه ی ا جامع ه ش وند) 2(.
اجتماعــی شــدن حرفــه ای فراینــد درونــی کــردن و تکامــل هویــت حرفــه ای از طریــق اکتســاب دانــش، مهارت هــا ،دیدگاه هــا، باورهــا، ارزش هــا، هنجارهــا و اســتانداردهای اخلاقــی بــرای ایفــای نقــش حرفــه ای می باشــد) 3(. طــی مطالعــه ای مشــخص شــد کــه اجتماعــی شــدن حرفــه ای فراینــدی پیچیــده بــا چهــار ویژگــی یادگیــری، تعامــل ،تکامــل و ســازگاری می باشــد کــه گاهــاً بــا نتایــج مطلــوب و گاه نی ز ب ا تبع ات ناخوش ایند هم راه اس ت. ای ن فراین د غیرقابــل پیــش بینــی، غیرخطــی، غیــرارادی، غیرقابــل اجتنــاب، پویــا و دایمــی اســت) 1, 4-6(.
ام روزه ب ا حرف ه ای ش دن پرس تاری و افزای ش نی از جامع ه ب ه پرس تاران حرف ه ای، موض وع اجتماع ی ش دن حرف ه ای پرســتاران و اینکــه چــه عواملــی بــر اجتماعــی شــدن آن تأثیــر می گــذارد، مــورد توجــه قــرار گرفتــه اســت. فراینــد اجتماعــی شــدن حرفــه ای در پرســتاری در طــول دوران دانشــجویی از زمــان شــروع برنامه هــای رســمی آموزشــی آغــاز و بــا بکارگیــری آموخته هــا در دنیــای واقعــی ادامــه پیــدا می کنــد) 7(. ایــن فراینــد جنبــه مهمــی از تکامــل دانش جویان پرس تاری اس ت ک ه در دو مرحل ه رخ می ده د؛ در اولیــن مرحلــه اجتماعــی شــدن از طریــق آمــوزش و تربی ت ک ه ب ه ط ور خ اص در ارتب اط ب ا محتوی ات نق ش و در برخــورد بــا اســاتید و همکلاســی ها رخ می دهــد و در مرحلــه دوم اجتماعــی شــدن از طریــق محیــط کار و در برخ ورد ب ا پرس تاران، بیم اران، پزش کان، هم راه بیم اران و کادر بیمارســتان اتفــاق می افتــد) 8(. بعــد از فــارغ التحصیــل شــدن نیــز پدیــده اجتماعــی شــدن پرســتاران حیــن یادگیــری ارزش هــا، مهارت هــا، نگرش هــا و قوانیــن اجتماعــی در حــوزه مســئولیتی یــا محیــط کاری آنــان رخ می دهــد) 9(.
اجتماع ی ش دن حرف ه ای مطل وب منج ر ب ه کس ب هوی ت و تعهــد حرفــه ای، درونــی شــدن ارزش هــا، ســنت ها ،افزای ش کیفی ت مراقب ت از بیم اران، تصوی ر ذهن ی مثب ت ،رضایــت شــغلی، بــروز رفتــار حرفــه ای، قــدرت تصمیــم گی ری حرف ه ای، توس عه دان ش و پویای ی حرف ه پرس تاری می ش ود) 7, 10(. در مقاب ل ع دم اجتماع ی ش دن حرف ه ای در پرســتاری منجــر بــه افــت کیفیــت خدمــات پرســتاری، تصویــر ذهنــی منفــی، کاهــش رضایــت شــغلی، اســترس ش غلی، ت رک خدم ت، کاه ش به ره وری، اف ت ارزش ه ای حرف ه ای و ع دم دس تیابی ب ه هوی ت حرف ه ای خواه د ش د 3), 7, 8, 11(.
نتایــج مطالعــات نشــان می دهــد کــه اجتماعــی شــدن پرســتاران در ســطح جهانــی بــا مشــکلات فراوانــی روبــرو می باشــد و حتــی جایــگاه اجتماعــی پرســتاران چنــدان مطلــوب نمی باشــد) 12( و ایــن بــه بدیــن معنــی اســت کــه رونــد اجتماعــی شــدن در پرســتاری بخوبــی انجــام نمی شــود و ایــن رونــد بــا مشــکلاتی مواجــه اســت کــه نیازمن د توج ه و رس یدگی می باش د. مطالع ات انج ام ش ده حاک ی از آنس ت ک ه ع دم اجتماع ی ش دن پرس تاران، مان ع از ارائــه مراقبت هــای مطلــوب و بــا کیفیــت می شــود) 31, 41(. لــذا اقدامــات اساســی در جهــات شناســایی عوامــل مؤثــر بــر رونــد اجتماعــی شــدن پرســتاران و بهبــود ایــن رون د از وظای ف مه م مس ئولین و سیاس تگزاران پرس تاری و مدیــران سیســتم های بهداشــت و درمــان می باشــد.
فراینــد اجتماعــی شــدن پرســتاران تحــت تأثیــر عوامــل فــردی نظیــر ســن، جنــس، نــژاد، تجربــه قبلــی، ارزش هــا و باورهــای شــخصی و عوامــل محیطــی شــامل محیــط آموزشــی و کاری، خانــواده، دوســتان، بیمــاران و رســانه ها قــرار می گیــرد، ایــن عوامــل ممکــن اســت دیــدگاه پرســتاران و علــی الخصــوص پرســتاران مبتــدی را نســبت ب ه نق ش پرس تاری تح ت تأثی ر ق رار دهن د) 6(. شناس ایی س ایر عوام ل مؤث ر در اجتماع ی ش دن پرس تاران نی از ب ه مطالعــات بیشــتری دارد.
آنچــه مســلم اســت اجتماعــی شــدن حرفــه ای پرســتاران از ضروریــات ایــن حرفــه مراقبتــی می باشــد و مطالعــات نشــان می دهــد کــه اجتماعــی شــدن حرفــه ای پرســتاران رابطــه مســتقیمی بــا کیفیــت خدمــات ارائــه شــده توســط پرس تاران دارد) 7, 01(. ل ذا، حرف ه پرس تاری ب رای ارتق اء کیفیــت خدمــات خــود ناگزیــر اســت کــه زمینه هــای لازم بــرای تربیــت پرســتاران اجتماعــی شــده فراهــم آورد و موانــع موجــود در ایــن فراینــد را شناســایی و رفــع نمایــد .از این رو، ای ن مطالع ه م روری یکپارچ ه ب ا ه دف بررس ی و شناس ایی موان ع مرب وط ب ه اجتماع ی ش دن پرس تاران و ارائ ه راهکارهای ی در جه ت رف ع ای ن موان ع، تس هیل فرایند اجتماع ی ش دن پرس تاری و بهب ود جای گاه اجتماع ی ای ن حرف ه انج ام گرفت ه اس ت.
روش کار
ب ه منظ ور دس تیابی ب ه ه دف مطالع ه و ب رای ارتق اء دق ت مطالع ه و درک جام ع از آن، ای ن مطالع ه م روری یکپارچ ه ب ر اس اس روش ب روم) Broome( انج ام گرف ت. روش ب روم در قال ب س ه مرحل ه جس تجوی مت ون، ارزش یابی داده ه ا و تحلیــل داده هــا انجــام می گیــرد، بطوریکــه در مرحلــه جس تجوی مت ون مطالع ات پ س از بازیاب ی در ط ی چه ار مرحلــه از نظــر معیارهــای ورود بــه مطالعــه مــورد بررســی قــرار می گیرنــد و پــس از اخــذ شــرایط ورود بــه مطالعــه محتــوای مطالعــه مــورد ارزشــیابی قــرار می گیــرد و در آخــر نیــز بــا اعمــال کاهــش داده هــا) Data reduction( ، نمایــش داده هــا) Data display( ، مقایســه داده هــا
)Data coparison(، جم ع بن دی و تعیی ن اعتب ار داده ه ا )Conclusion drawing and verification( تجزیــه و تحلیــل صــورت می گیــرد) 15, 61(. بــرای ایــن منظــور مطالعات ی ک ه در راس تای ه دف پژوهش ی بودن د، ب ه زب ان انگلیســی یــا فارســی نــگارش شــده بودنــد، دسترســی بــه مت ن کام ل آنه ا ممک ن ب ود و در ط ی ده س ال اخی ر چ اپ شــده بودنــد، وارد مطالعــه شــدند و مطالعــات بــدون نــام، ب دون تاری خ و غیرعلم ی ح ذف ش دند. ب رای دس تیابی ب ه مطالع ات مرتب ط از دامن ه وس یعی از کلی د واژه ه ا ش امل اجتماع ی ش دن حرف ه ای، پرس تاران و پرس تاری ب ه ش کل جســتجوی تــک بــه تــک و ترکیبــی اســتفاده گردیــد. بــه منظ ور یافت ن مطالع ات مرتب ط در کن ار مطالع ه کتابخانه ای از پایگاه ه ای اطلاعات ی معتب ر فارس ی IranMedex ،SID، Magiran و پایگاه هــای اطلاعاتــی معتبــر بین المللــی
،Elsevier ،Pubmed ،Sciencedirect ،Google Scholar اس تفاده ش د. بدنب ال جس تجوی اولی ه Medline ،Scopus
984 مقال ه کام ل و چکی ده مقال ه ب ه دس ت آم د. مق الات بازیاب ی ش ده در ط ی چه ار مرحل ه ب ر اس اس روش ب روم از نظ ر معی ار ورود م ورد بررس ی ق رار گرفتن د. در مرحل ه اول از کل 984 مطالعــه ،50 مطالعــه بــه دلیــل داشــتن زب ان غی ر از فارس ی و انگلیس ی ح ذف ش دند. در مرحل ه دوم 796 مقال ه ب ه دلی ل عن وان و ه دف متف اوت از بی ن مطالعــات خــارج شــدند. در مرحلــه ســوم 50 مطالعــه بــا بررس ی خلاص ه مطالع ه ح ذف ش دند و 69 مطالع ه پ س از بررس ی مت ن کام ل مطالع ه ب ه دلی ل محت وای نامناس ب از مطالعــه خــارج شــدند. ضمنــاً، بخــش منابــع مقــالات انتخ اب ش ده ب رای یافت ن مق الات مرتب ط م ورد بررس ی ق رار گرف ت و دو مقال ه ب ه لیس ت مطالع ات اضاف ه گردی د .در نهایــت 21 مطالعــه بــرای بررســی وارد مطالعــه شــدند )تصوی ر 1(. تحلی ل داده ه ا ب ر اس اس روش ب روم ب ا اعم ال کاه ش داده ه ا) Data reduction(، نمای ش داده ه ا) Datadisplay(، مقایســه داده هــا) Data comparison(، جمــع بنــدی و تعییــن اعتبــار داده هــا) Conclusion drawingand verification( انجــام شــد. روایــی تحلیل هــا توســط س ه محق ق ک ه ب ه ط ور مس تقل در ط ی فراین د تحلی ل کار می کردنــد، تضمیــن شــد.
یافته ها
در ایــن مطالعــه پــس از بررســی و مقایســه مکــرر مفاهیــم موانــع اجتماعــی شــدن حرفــه ای پرســتاران در قالــب ســه دســته از عوامــل بــه شــرح زیــر مشــخص شــدند:
ال ف: عوام ل حرف های )کمب ود نی روی پرس تاری، اس ترس کاری، عــدم رضایــت شــغلی، فشــار کاری، تــرک خدمــت پرســتاران، عــدم انگیــزش پرســتاران(، ب: عوامــل اقتصــادی و تس هیلات رفاه ی )حق وق و مزای ای پایی ن و ع دم ارتق اء شــغلی( و ج: عوامــل اجتماعــی )موقعیــت اجتماعــی پاییــن ،پنداش ت نادرس ت جامع ه از حرف ه پرس تاری، تصوی ر ذهن ی نامناســب جامعــه و خــود پرســتاران از پرســتاری، ترســیم جایــگاه غیــر حرفــه ای رســانهها از پرســتاری و عــدم جاذبــه پرس تاری در جامع ه(. نتای ج بررس ی در ج دول 1 ارائ ه ش ده اس ت.

تصویر 1: الگوریتم بازیابی و انتخاب مقالات واجد شرایط
جدول 1: موانع اجتماعی شدن حرفه ای پرستاران
عوامل حرفه ای – آرمان آزادی، ایران )2931( )41( فاصله بین پزشک و پرستار )تبعیض(
– فارسی و همکاران، ایران )9831( )31( عدم وجود انگیزش در پرستاران
– نصرآبادی و همکاران، ایران )3831( )11( عدم اعتماد به نفس پرستاران
– مهرداد و همکاران، ایران )3831( )71( فاصله بین تئوری و عمل
– یو و همکاران، چین )2102( )81( کیفیت پایین خدمات پرستاری
– کاندون و همکاران، ژاپن )0102( )91( عدم تعهد حرفه ای

– یون و همکاران، چین )0102( )02( عدم حمایت مناسب از پرستاران
– ایکن و همکاران، آمریکا )8002( )12( عدم وجود ارتباط مناسب بین همکاران
– ابوالراب، اردن )7002( )22( عدم داشتن استقلال حرفه ای
– کوئن و همکاران، بلژیک )6002( )32( مسئولیت بالای کاری
– تاکسی، استرالیا )5002( )42( کمبود نیروی کار
– لی و همکاران، هنگ کنگ )3002( )52( عدم رضایت شغلی
– لی و همکاران، کره جنوبی )3002( )62( استرس کاری بالا
– تزنگ و همکاران، تایوان )2002( )72( افزایش فشار کاری
– وانگ و همکاران، چین )2002( )82( فرسودگی شغلی
– یانگ و همکاران، تایوان )92( انگیزش شغلی پایین
– کاوین ل.، استرالیا )2002( )03( مهاجرت پرستاران
– فنگ ی، سنگاپور )1002( )13( ترک محل خدمت
– کاوان و همکاران، امریکا )2991( )23( – لاند و همکاران، سوئد )9991( )33( عوامل اقتصادی – نصرآبادی و همکاران، ایران )3831( )11( حقوق و مزایای کم پرستاران
– مهرداد و همکاران، ایران )3831( )71( عدم ارتقاء شغلی
– یون و همکاران، چین )0102( )02( – ابوالراب، اردن )7002( )22( – تزنگ و همکاران، تایوان )2002( )72( – وانگ و همکاران، چین )2002( )82( – یانگ و همکاران، تایوان )2002( )92( – کاوین ل.، استرالیا )2002( )03( – لاند و همکاران، سوئد )9991( )33( – تووی و همکاران، انگلستان )9991( )43( عوامل اجتماعی – آرمان آزادی، ایران )2931( )41( موقعیت اجتماعی پایین
– فارسی و همکاران، ایران )9831( )31( پنداشت نادرست جامعه از حرفه پرستاری
– نصرآبادی و همکاران، ایران )3831( )11( تصویر ذهنی نامناسب از پرستاری
– مهرداد و همکاران، ایران )3831( )71( تصویر ذهنی نامناسب پرستاران
– یون و همکاران، چین )0102( )02( ترسیم جایگاه غیرحرفه ای پرستاری توسط رسانه ها
– ابوالراب، اردن )7002( )22( عدم جاذبه حرفه پرستاری در جامعه
– تاکسی، استرالیا )5002( )42( – کاوین ل.، استرالیا )2002( )03( بحث
ایــن مطالعــه بــا هــدف بررســی و شناســایی موانــع موجــود در رونــد اجتماعــی شــدن و جایــگاه اجتماعــی پرســتاران و ارائ ه راهکارهای ی در جه ت رف ع ای ن موان ع و بهب ود رون د اجتماع ی ش دن و ارتق اء جای گاه اجتماع ی پرس تاران انج ام گرفت ه اس ت. یافتهه ا نش ان داد ک ه موان ع اجتماع ی ش دن پرس تاران در غال ب س ه طبقه ش امل عوام ل حرف ه ای، عوامل اقتص ادی و رفاه ی و عوام ل اجتماع ی ق رار میگیرن د.
در ای ن مطالع ه عوام ل حرف های ب ه عن وان مهمتری ن مان ع در مس یر اجتماع ی ش دن حرف ه ای مش خص ش د و از بی ن عوامــل حرفــه ای کمبــود نیــروی پرســتاری، تبعیــض بیــن پرس تاران و پزش کان، وج ود فاصل ه بی ن بالی ن و دانش گاه ،ع دم اس تقلال پرس تاران، انگی زش ش غلی پایین و فرس ودگی ش غلی از مهمتری ن عوام ل مؤث ر در ای ن ح وزه ب ود و اکث ر مطالعــات بررســی شــده بــه نوعــی بــه آن پرداختــه بودنــد 21), 32, 52, 62, 82, 92, 13, 33, 43(.
کمبــود نیــروی پرســتاری بــه عنــوان یکــی از مشــکلات و چالشهــای سیســتمهای بهداشــتی درمانــی و ســازمان های ارائــه دهنــده خدمــات پرســتاری در ســطح جهــان مطــرح هســت) 35(. کمبــود نیــروی پرســتاری نقــش مهمــی را در جهــت ایجــاد اختــلال در رونــد اجتماعــی شــدن پرســتاران ب ازی میکن د. اس ترس و فش ار کاری ب الا ناش ی از کمب ود نی روی پرس تاری منج ر ب ه ایج اد ح س ع دم تعه د حرفه ای و افــت کیفیــت خدمــات پرســتاری میشــود و همچنیــن فرصــت تعامــل و تبــادل اطلاعــات و ارزشهــای حرفــه ای را بی ن پرس تاران و پرس نل درمان ی از بی ن میب رد و پرس تاران ت ازه کار فرص ت الگ و ب رداری از کارکن ان مج رب را از دس ت میدهــد. از طرفــی، محیطهــای شــلوغ و پــر ازدحــام مانــع از بــروز ارزشهــای واقعــی توســط پرســتاران می شــود .همچنی ن، کمب ود نی روی پرس تاری موج ب کاه ش انگی زه و ع دم علاق ه در کس ب دان ش توس ط پرس تاران ش ده و باع ث خس تگی، فرس ودگی و اس ترس ش دید در پرس تاران خواه د شــد) 11, 31, 15(. در چنیــن شــرایطی، پرســتاران حتــی در صــورت تمایــل باطنــی بــه کســب ارزشهــای حرفــه ای فرصــت و امــکان لازم بــرای اجتماعــی شــدن را بــه دســت نخواهن د آورد. ل ذا، ض روری اس ت ک ه تمهیدات ی در کاه ش ب ار کاری پرس تاران از طری ق کاه ش س اعات کاری، پ رورش پرس تاران جدی د و دارای انگی زه و ب ا س واد و حت ی افزای ش امــکان ورود پرســتاران از ســایر کشــورها و امــکان جابجایــی پرســتاران بــه شــکل بین المللــی و افزایــش مرخصیهــای اســتحاقی اندیشــیده شــود تــا پرســتاران فرصــت لازم بــرای کس ب ارزشه ای حرف ه ای رش ته خ ود را داش ته باش ند. در همی ن رابط ه کش ور ای الات متح ده امری کا علیرغ م کمب ود نیــروی پرســتاری بــا بهبــود موقعیــت اجتماعــی، افزایــش حقــوق و مزایــای پرســتاران رضایــت ش غلی در پرســتاران را افزای ش داده و می زان ت رک خدم ت را در پرس تاران پایی ن آورده همچنی ن، ب ا تس هیل مهاج رت پرس تاران خارج ی در صــدد کاهــش کمبــود نیــروی پرســتاری زمینــه اجتماعــی ش دن و ارتق اء جای گاه اجتماع ی پرس تاران را فراه م آورده اســت) 21, 23(.
از س ایر موان ع مؤث ر در اجتماع ی ش دن پرس تاران تبعی ض بی ن پرس تاران و پزش کان می باش د. ق رار گرفت ن پرس تار در س ایه پزش ک وی را از حق وق و مزای ای متناس ب ب ا موقعی ت اجتماعــی آنــان محــروم میکنــد. همچیــن جایــگاه بالاتــر پزشــک نســبت بــه پرســتاران موجــب می شــود کــه رابطــه بی ن پرس تار و پزش ک حال ت رئی س و مرئوس ی داش ته باش د 14)(. از طرف ی تص دی پس ت های مدیریت ی و کلان توس ط گــروه پزشــکان و عــدم وجــود موقعیتهــای ارتقــاء جایــگاه ش غلی روز ب ه روز ب ه گس ترش ای ن ش کاف بی ن پزش ک و پرس تار می افزای د. ای ن تبعیضه ا اث رات س وئی ب ر انگی زه پرس تاران دارد و س طح نارضایت ی را افزای ش میده د. کاه ش انگی زه و افزای ش نارضایت ی ش غلی پرس تاران را در جس تجوی هنجاره ای حرف ه ای دلس رد میکن د) 36(. از این رو ض روری اســت کــه مســئولین پرســتاری اقدامــات اساســی همچــون مهندس ی ش غل، ارتق اء پرس تاران ب ه پس ت های مدیریت ی و افزایــش جایگاههــای مدیریتــی بــرای پرســتاران نســبت ب ه ارتق اء جای گاه ش غلی پرس تاران و کاه ش تبعی ض بی ن پرس تاران و پزش کان ب ه کار گیرن د.
از ســایر عوامــل تأثیــر گــذار در رونــد اجتماعــی شــدن پرســتاران وجــود فاصلــه بیــن بالیــن و دانشــگاه میباشــد .ع دم وج ود هماهنگ ی بی ن دانش گاه و محیطه ای بالین ی باع ث می ش ود ک ه دانش جویان پرس تاری در زم ان ورود ب ه محیطهــای بالینــی دچــار تنشهــا و اســترسهایی شــوند .از نظ ر پرس تاران بس یاری از آموختهه ای دوران دانش جویی در محیط هــای بالینــی مــورد اســتفاده قــرار نمیگیــرد و ایــن منجــر بــه فراموشــی دانــش آموختــه شــده میشــود و پرســتاران بیشــتر روی بــه کارهــای روتیــن و تکــراری میآورنــد و محیطهــای تکــراری مانــع از اجتماعــی شــدن مناســب پرســتاران میشــود) 14(. یافتــه فــوق حاکــی از آنســت کــه محیطهــای دانشــگاهی و بالینــی نقــش موثــری در اجتماع ی ش دن پرس تاران دارن د و هماهنگ ی بی ن ای ن دو محیــط نقــش عمــده در تســریع رونــد اجتماعــی شــدن پرس تاران دارن د. بنابرای ن افزای ش ارتب اط بی ن محیطه ای دانشــگاهی و بالیــن از ضروریــات اجتماعــی شــدن مطلــوب پرســتاران می باشــد. بــرای ایــن منظــور اســتفاده از اعضــای هیئ ت علم ی دانش کده پرس تاری و مامای ی ب ه عن وان عوامل مدیریتـی و آموزش ی )مدی ر خدم ات پرسـتاری، سـوپروایزر آموزشــی و مســولین بخشهــا( بیمارســتان های آموزشــی و درمانــی بــه شــکل مقیــم در بیمارســتان میتوانــد ارتبــاط موثــری را بیــن دانشــکده های پرســتاری و محیط هــای بالینـی ایج اد کنـد.
در ایــن مطالعــه مشــخص شــد عــدم اســتقلال از جملــه عوامــل مؤثــر اجتماعــی نشــدن پرســتاران میباشــد. متاســفانه پرســتاران دخال ت آش کاری در درم ان ندارن د و تم ام عملک رد آن ان تح ت کنتــرل پزشــک صــورت میگیــرد. نتایــج مطالعــه ای حاکــی از آنس ت ک ه تبعب ت کورکوران ه از پزش ک و انج ام کاره ای روتی ن و روزم ره رابط ه معکوس ی ب ا اس تقلال و حرف ه ای ش دن پرس تاری دارد) 37(. ب ه نظ ر می رس د ک ه ع دم اس تقلال کاری پرس تاران را در تنــش قــرار میدهــد و ممکــن اســت کــه آنــان را بــه فکــر ره ا ش دن از ای ن تن ش بیان دازد و پرس تاران ممک ن اس ت ک ه بدنبــال تغییــر محیطهــای کاری )انتقــال بــه بخشهــای وِیــژه ، بخشهــای اداری(، تــرک و تغییــر شــغل برآینــد) 38(. انگیــزش و اســتقلال نقــش مهمــی در اجتماعــی شــدن پرســتاران دارد و محیطهــای کــه انگیــزش و اختیــار لازم را در پرســتاران ایجــاد نکننــد مانــع از اجتماعــی شــدن پرســتاران می شــوند) 14(. لــذا بایســتی محیــط کار بــه گونــهای تغییــر یابــد کــه پرســتاران بــه عن وان اف راد مس تقل حرف های در نظ ر گرفت ه ش وند و پرس تاران در محی ط کار، مراقب ت و مداخ لات مرتب ط ب ا بیم اران تأثی ر گ زار باش ند.
یافتههــا همچنیــن، نشــان داد کــه عوامــل اجتماعــی نیــز نقــش مهم ی در ممانع ت از اجتماع ی ش دن پرس تاران ب ازی میکنن د و در ایــن بیــن پنداشــت جامعــه از نقــش و مفهــوم پرســتار و تصویــر ذهنــی پرســتارن از خــود، از جملــه مهمتریــن عوامــل در ایــن حــوزه می باشــند و تأثیــر بســزایی در ممانعــت از اجتماعــی شــدن پرســتاران دارنــد) 11, 31, 41, 71, 42, 30(. پرســتاری حرف ه ای اس ت ک ه تصوی ر اجتماع ی آن از زمانه ای دور مش کل ســاز بــوده اســت. جامعــه پرســتاران را عمدتــاً از طریــق تصویــر کلیشــه ای می شناســد. از ایــن تصاویــر کلیشــه ای می تــوان بــه مــواردی ماننــد هــوش پایینتــر از پزشــکان، وابســته بــه پزشــک ب ودن، نداش تن ق درت و حق وق ک م اش اره ک رد) 24(. مطالع ه ای کمبــود آگاهــی مــردم از پرســتاری، کمبــود اطلاعــات و عــدم آگاهــی مــردم از پرســتاری علــت اصلــی کلیشــه ســازی مــردم از پرس تاری عن وان ک رد) 39(. در مطالع ه وی س م رادی و هم کاران نی ز نب ود تصوی ر واض ح از پرس تاری ب ه عن وان عل ت اصل ی ع دم شــکل گیــری هویــت حرفــه ای پرســتارن مطــرح گردیــد) 40(. از مهمتــرن علــل تصویــر نامناســب پرســتاری در جامعــه، تصویــر پرســتار در رســانه ها می باشــد) 14(. تصویــر پرســتار در رســانه ها نق ش مهم ی در ش کل گی ری تصوی ر کلیش ه ای از پرس تاری دارد 41)(. نتای ج مطالع های نش ان داد ک ه رس انه ها عمدت اً پرس تاران را بــه عنــوان افــرادی کــه نمیتواننــد تصمیــم مســتقل بگیرنــد ،توانای ی مدیریت ی ندارن د، زی ر دس ت پزش کان هس تند و پرس تاری را بــه عنــوان حرفــه ای مــادون پزشــکی معرفــی میکننــد) 24(. علیرغ م پیش رفت های قاب ل ملاحظ ه در حرف ه پرس تاری، هن وز پرس تاران ب ا چالشه ای مرتب ط ب ا تصوی ر ذهن ی حرف ه ای مواج ه میباشــند کــه ایــن بــر جایــگاه، قــدرت و توانایــی تأثیرگــذاری پرس تاران ب ر مراقبته ای س لامتی مؤث ر اس ت؛ چ را ک ه تصوی ر منف ی از پرس تاری دس تاوردهای منف ی ب ه دنب ال خواه د داش ت و بــر کیفیــت و کمیــت افــرادی کــه پرســتاری را بعنــوان یــک حرفــه انتخــاب میکننــد تأثیــر خواهــد گذاشــت) 43(. تصویــری ک ه از پرس تاران در جامع ه وج ود دارد بس یار متن وع میباش د و پرس تاران در جوام ع مختل ف تصاوی ر متنوع ی را از خ ود تجرب ه میکنن د و ای ن تصوی ر ذهن ی متن وع و گاه نامناس ب از پرس تاران از ط رف جامع ه باع ث کاه ش اعتم اد ب ه نف س و افزای ش ت رک خدم ت خواه د ش د. ای ن فراین د ممک ن اس ت ورود دانش جویان جدیــد بــه ایــن رشــته را نیــز بــا تهدیــد روبــرو ســازد. بنابرایــن ،ضــروری اســت کــه پرســتاران و مســئولین پرســتاری نســبت بــه تصوی ر ذهن ی جامع ه از پرس تاری حساس یت لازم را به خ رج داده و زمین ه بهب ود جای گاه اجتماع ی پرس تاران را فراهم آورند. پرس تاران بــه عنــوان افــراد حرفــه ای سیســتمهای بهداشــتی درمانــی دارای دان ش زی ادی هس تند. ب ا اینح ال، عم وم جامع ه ب ه مهارته ا و شایســتگیهایی کــه پرســتاران از طریــق آمــوزش و نــوآوری کســب کردهانــد ارزش نمیدهنــد) 12(. لــذا، ضــروری اســت کــه بــا اســتفاده از رســانه ها و شــبکههای اجتماعــی بــی طــرف نس بت ب ه معرف ی صحی ح پرس تاری ب ه جامع ه و معرف ی اه داف و عملکردهــای آن اقدامــات موثــری صــورت پذیــرد. در همیــن زمین ه س ازمان نظ ام پرس تاری ب ه عن وان ی ک سیس تم صنف ی و دارای قــدرت میتوانــد پیــش قــدم باشــد همچنیــن پرســتاران نیــز بــرای بهبــود تصویــر عمومــی خــود و کســب یــک موقعیــت قویتــر در ســازمان های بهداشــتی مراقبتــی پرســتاران بایســتی در سیس تم بیش تر دی ده ش وند ک ه ای ن از طری ق آم وزش م دام و ایج اد محیطه ای چالش ی ک ه پرس تاران را ب رای ایس تادن ب ر روی پــای خــود تشــویق میکنــد، فراهــم میشــود. بــه عــلاوه ،پرســتاران بایســتی از موقعیتهــای اســتراتژیک ماننــد پســت های مدیریت ی، آموزشدهن ده پرس تار و ی ا پرس تار متخص ص بالین ی بهتــر اســتفاده کننــد و از حرفه ایگــری خــود بــرای نشــان دادن اینکــه واقعــاً چــه کاری انجــام میدهنــد، اســتفاده نماینــد.
در بع د اقتص ادی نی ز یافته ه ای مطالع ه نش ان داد ک ه حق وق و مزایــای پاییــن پرســتاری در مقایســه بــا حجــم کاری بــالا و مســئولیت زیــاد پرســتاران نقــش مهمــی را در رونــد اجتماعــی ش دن پرس تاران دارد) 11, 71, 02, 22, 29-27(. حقوق و مزایای کــم در مقایســه بــا مســئولیت های شــغلی خطیــر و حجــم کاری ب الا، پرس تاران را دچ ار نوع ی ی اس و ناامی دی می کن د و آن ان در ارائ ه خدم ت و مراقب ت دچ ار تردی د می کن د ک ه ای ن ب ر اس اس نظریــه برابــری و عدالــت و انتظــار قابــل توجیــه می باشــد. بــر اس اس ای ن نظریه ه ا کارکن ان در ص ورت ع دم احس اس براب ری و عدال ت ممک ن اس ت ک ه انگیزه ه ای خ ود را ب رای خدم ت ب ه سیس تم از دس ت بدهن د و ب ر اس اس نظری ه انتظ ار ع دم تأمی ن انتظ ارات اف راد دچ ار تن ش می ش وند و ای ن ممک ن اس ت ک ه زمین ه را ب رای کاه ش رضای ت ش غلی، فرس ودگی ش غلی و ت رک ش غل فراه م نمای د. ب ر اس اس نظری ه نیازه ای مازل و، نیازه ای فیزیولوژی ک مق دم ب ر س ایر نیازه ای ف ردی می باش د. اگ ر چ ه ع دم تأمی ن نیازه ای فیزیولوژی ک ممک ن اس ت ک ه مان ع ت لاش ف رد ب رای تأمی ن نیازه ای نیازه ای س طح ب الا )خ ود ش کوفایی ،حرف ه ای ش دن واجتماع ی ش دن( نش ود ول ی تأمی ن نیازه ای فیزیولوژیــک منجــر بــه تســریع تأمیــن ایــن نیــاز می شــود) 44, 54(. بنابرایــن، بنظــر می رســد کــه دسترســی بــه مراقبت هــای پرس تاری مطل وب ب دون تأمی ن نیازه ای مال ی و اقتص ادی اف راد و اراده دهنــدگان مراقبت هــای بهداشــتی کــه زمینــه اجتماعــی ش دن آن ان را فراه م می کن د ممک ن نیس ت. از این رو، مس ئولین بهداشــتی درمانــی بایســتی زمینــه را بــرای پرداخــت عادلانــه و متناس ب ب ا عملک رد پرس تاران فراه م نماین د و بس تر مناس بی را ب رای ارائ ه مراقبت ه ای پرس تاری ایم ن و ب ا کیفی ت فراه م نماین د.
همانطــور کــه اشــاره شــد فراینــد اجتماعــی شــدن، فراینــد پیچی ده ای می باش د و عوام ل متع ددی ای ن رون د را تح ت تأثی ر ق رار می ده د) 36(. در ای ن مطالع ه مهمتری ن موان ع اجتماع ی ش دن پرس تاران مش خص ش د ک ه بایس تی م د نظ ر مدی ران و مس ئولان پرس تاری و خ ود پرس تاران ق رار گی رد. آنچ ه مس لم اس ت ب دون اجتماع ی ش دن مناس ب پرس تاران و ب دون داش تن جایــگاه مناســب اجتماعــی انتظــار ارائــه مراقبــت بــا کیفیــت از پرســتاران انتظــار نابجایــی خواهــد بــود. لــذا بایســتی اقدامــات موث ری را ب رای ارتق اء رون د اجتماع ی ش دن پرس تاری و ارتق اء جایــگاه اجتماعــی آنــان بــه کار بســت. نتایــج مطالعــات نشــان داد کــه جایــگاه اجتماعــی پرســتاری در نظــام ســلامت ایــران و اکثــر کشــورهای جهــان همــراه بــا چالش هــای متعــددی اســت 16-12)(. نظام هــای ســلامتی بــرای ارتقــاء کیفیــت خدمــات درمان ی و رضایتمن دی بیم اران بایس تی موان ع موج ود در س ر راه اجتماع ی ش دن پرس تارن را رف ع نماین د. ب ا توج ه ب ه مباح ث مطــرح شــده و نتایــج مطالعــات ،1. توانمندســازی ســاختاری و روانش ناختی مدی ران پرس تاری ،2. توانمندس ازی و ارتق اء ش غلی پرس تاران ،3. بهب ود تصوی ر ذهن ی جامع ه و خ ود پرس تاران از پرس تاری ،4. کاه ش فاصل ه تئ وری ب ا بالی ن ،5. تأمی ن نی روی پرس تاری و کنت رل عوام ل مؤث ر ب ر آن ،6. توانمندس ازی صنف ی پرســتاری ،7. نیازســنجی و اصــلاح کوریکولــوم پرســتاری بــر حس ب ش رایط ،8. رف ع تبع ض و فاصل ه طبقات ی بی ن حرف ه ای ب رای رف ع موان ع مرب وط ب ه اجتماع ی ش دن و بهب ود جای گاه اجتماعــی پرســتاران پیشــنهاد می شــود.


دیدگاهتان را بنویسید