علاوه بر كاهش كربن آلي خاك سبب تجزيه لاشبرگ،
يونها، رسانايي الكتريكي، اسيديته، نسبت جذب سديم،
شكستن ساختمان، تراكم و كاهش تنوع زيستي نيز ميزان ماده آلي، آهك، اكسيد آهن و آلومينيوم، نوع ميگردد( 7, 12, 22).
كانيهاي رسي و غيره) و عوامل بيروني (مانند اقليم، مكانو فصل) طبقهبندي نمود (8). بسياري از پژوهشها نقش يكي از روشهاي ارزيابي پايداري ساختمان خاكشاخص ميانگين وزني قطر (MWD) خاكدانه ها است كه
ميانگين حسابي – وزني اندازه خاكدانههاي پايدار را بيانميكند. ميانگين وزني قطر خاكدانه شاخصي است كهوضعيت كلي (عمومي) خاكها را نشان ميدهد كه براياندازهگيري آن بسته به نوع نيروي فرساينده و هدف ازآزمايش، از الك تر يا خشك استفاده ميشود.Zhang و همكاران( 2008) تأثير الگوهاي مختلف كاربري زمين را بر پايداري خاكدانه ها به روش الك تر ارزيابي نموده و بيانكردند كه پايداري متفاوت خاكدانههاي خاك اين زمينها به طور عمده به شدت تخريب توسط انسان و نوع كشتوابسته بود (29). كريمي و همكاران (1386) با بررسيپايداري خاكدانه ها و توان بالقوه فرسايش خاك در دشتلامرد فارس به روش الك تر نتيجه گرفتند كه ميانگينوزني قطر و پايداري خاكدانهها بسيار كم است (5).
ميانگين وزني قطر شديداً كاهش مييابد( 01). Stavi و مواد و روشها
همكاران( 2011) گزارش كردند كه هر چه MWD خاك مراتع منطقه بردآسياب از توابع شهرستان فريدونشهر بالاتر باشد، قابليت نفوذپذيري بيشتر و قابليت در مناطق نيمهاستپي استان اصفهان واقع شده است. اين
Campo و همكاران (2008) در مقايسه پايداري خاكمراتع با پوشش گياهي خوب و ضعيف نتيجه گرفتند كهدر مرتع با پوشش گياهي خوب ميانگين وزني قطر وپايداري بيشتر است در حاليكه در مرتع با پوشش ضعيف،Debasish Saha و همكاران( 2011) به بررسي درصدخاكدانههاي پايدار در آب در مناطق علفزار و مناطقتخريب شده پرداختند. نتايج نشان داد كه بيشترين درصدخاكدانههاي بزرگ( mm 2> و 2-1) در علفزارها وفراواني خاكدانه هاي كوچك( mm 1-5/0، 5/0-25/0 و 25/0<) در مناطق تخريب شده بود (14)، يعني تخريبسبب كاهش درصد خاكدانههاي درشت تر و افزايش درصدخاكدانههاي كوچكتر شده بود.
هرچند قرق كوتاه و بلندمدت به عنوان روش مديريتياصلاحي در مراتع نيمه استپي ايران به خصوص مراتعتخريب يافته استفاده ميشود با اين وجود تأثير آن بروضعيت پايداري خاكدانهها كمتر در مطالعات داخلي موردتوجه قرار گرفته است. هدف از اين مطالعه بررسي رابطهكربن آلي خاك با ميانگين وزني قطر و همچنين مقايسهميانگين وزني قطر و توزيع اندازه خاكدانهها در داخل وخارج قرق و در شدتهاي مختلف چرايي ميباشد.
فرسايشپذيري آن كمتر است. در اين مطالعه، ميزانMWD در خاك زير لكههاي بوته اي در دو منطقه چراشده و چرا نشده تفاوت معني داري را نشان نداد، اما مكان-هاي لگدكوبي شده توسط دام در اين دو منطقه تفاوتمعنيداري نشان دادند [27]. توزيع اندازه خاكدانهها نيز برروي كيفيت فيزيكي و حاصلخيزي خاك تأثيرگذار است.
Stavi و همكاران (2011) بيان كردند كه خاكدانههاي
5-1 ميليمتر به طور مؤثري كيفيت خاك را تحت شرايطقرق و خارج از قرق نشان ميدهد. ايشان در اين تحقيقدرصد توزيع خاكدانههاي پايدار در آب را در دو مرحلهتخريب نشده و تخريب شده گزارش كردند كه درصد
خاكدانههاي 5/0-25/0 ميليمتر تفاوت معنيداري (%α=5) در دو مرحله داشتند بهطوريكه در مرحلهتخريب نشده درصد اين خاكدانه ها كمتر بود. در خاكدانههاي 75/4-2 ميليمتر، مرحله تخريب نشده نسبتبه مرحله ديگر درصد خاكدانههاي بيش تري داشت (27). منطقه داراي اقليم معتدل سرد، ميانگين بارش سالانه449 ميليمتر، ميانگين ارتفاع از سطح دريا 2695 متر وتيپ گياهي غالب -Astragalus adscendens Bromus tomentellus ميباشد. نمونه برداري به روشتصادفي طبق هبندي شده انجام گرفت بدين ترتيب كه ابتداوضعيت مراتع با استفاده از روش چهار فاكتوره تعديل شدهتعيين شد و سپس 3 ترانسكت به طول 30 متر به صورتتصادفي در وضعيتهاي مختلف مرتع شامل مراتع خوب(داخل قرق 25ساله و بدون چرا)، متوسط و ضعيف (كه درخارج از منطقه قرق واقع شده و به ترتيب فشار چراييمتوسط و شديد را در بلند مدت تجربه كرده بودند)، درامتداد شيب مستقر گرديد. نمونههاي خاك (22 نمونه) درامتداد ترانسك تها از خاك سطحي (20-0 سانتيمتر) و از
فضاي زير لكههاي پوشش گياهي و فضاي بين لكهاي پوشش گياهي (خاك لخت) برداشت شد. براي نمونهبرداري خاك از يك بيلچه استفاده شد و نمونههاي
خاك به آرامي در ظروف پلاستيكي قرار گرفتند تاكمترين آسيب به خاكدانهها وارد گردد. نمونههاي خاكبه آزمايشگاه انتقال داده شده و در هواي آزاد خشكشدند. براي اندازهگيري ويژگي هاي فيزيكي و شيمياييخاك، بخشي از نمونههاي خاك كوبيده شده و از الك2 ميليمتري عبور داده شد. ويژگيهاي اندازه گيري شدهخاك و روش اندازهگيري هر يك شامل بافت به روشهيدرومتري، كربنات كلسيم معادل به روش تيتراسيون،كربن آلي به روش والكي-بلاك و از عصاره اشباع خاك،كلسيم و منيزيم محلول به روش كمپلكسومتري، سديممحلول خاك با استفاده از دستگاه فليم فتومتر و رساناييالكتريكي توسط دستگاهEc متر بود. سپس درصد ذراتاوليه خاك (شن، سيلت و رس)، درصد كربن آلي، نسبتجذب سديم (SAR) و كربنات كلسيم معادل محاسبهشدند. كمينه، بيشينه، ميانگين، انحراف معيار (SD) و ضريب تغييرات (CV) برخي از خصوصيات خاك منطقهمورد بررسي در جدول 1 آمده است.
8 ميليمتري عبور داده شد. 50 گرم از خاك الكشده

nMWD=åxiwi
(mm8<) روي يكسري الك (به ترتيب از بالا به پايين1=i
جدول 1: كمينه، بيشينه، ميانگين، انحراف معيار SD)) و ضريب تغييرات CV)) برخي از خصوصيات خاك منطقه بردآسياب
ضريب تغييرات انحراف معيار ميانگين بيشينه كمينه ويژگيهاي خاك
26/93 0/53 1/96 2/86 1/02 كربن آلي%( )
48/57 7/23 14/89 34 6 كربنات كلسيم معادل%( )
4/83 3/93 9/64 16 1 كلسيم و منيزيم (1-meq lit)
21/44 0/45 2/11 3/1 1/56 (meq lit-1 )سديم
29/47 0/27 0/93 1/46 0/6 نسبت جذب سديم 0.5(1-meq lit)
1/48 0/11 7/65 7/92 7/5 اسيديته
15/32 0/16 1/06 1/45 0/68 رسانايي الكتريكي (1-dS.m)
16/96 6/36 37/52 48/7 24/9 شن%( )
14/14 5/14 36/37 46/4 26/1 سيلت%( )
14/46 3/76 26/01 32/1 18/4 رس%( )
براي اندازه گيري پايداري ساختمان خاك از روش الكتر و شيوه مرطوبكردن سريع استفاده شد (20). بدينمنظور ابتدا خاك هوا خشكشده (بدون كوبيدن) از الك
4، 2، 1، 5/0، 25/0 و 05/0 ميليمتر) به طور يكنواختريخته شده و در درون آب تكان داده شد (بالا و پايينبرده شد). ارتفاع آب بر روي الكها طوري تنظيم گرديدكه خاكدانه هاي روي الك بالايي (mm 4) در مدت الككردن هنگاميكه الك ها به بالاترين نقطه ميرسيدند ،اندكي از آب خارج شده و هنگامي كه به پايينترين نقطهميرسيدند اندكي توسط آب پوشيده ميشدند، بنابراين دامنه 3/1 سانتيمتر انتخاب گرديد. زمان مناسب الك-كردن( 10 دقيقه) با 30 نوسان در دقيقه براي تكاندادن الكها در آب استفاده شد. پس از پايان الككردن، الك ها به آرامي از آب خارج شده، خاكدانههاي باقي مانده روي هرالك شسته شده و در آون در دماي 105 درجه سانتي گراد خشك و وزن شدند. سپس خاكدانههاي باقي مانده مربوطبه هر الك خرد شده و شن و سنگريزه آن جدا شد وجرم واقعي خاكدانهها بر روي هر الك محاسبه گرديد. ازشاخصهاي ميانگين وزني قطر( MWD) خاكدانه ها برايارزيابي پايداري ساختمان خاك استفاده شد.
ميانگين وزني قطر( MWD) خاكدانه ها از رابطه زيرمحاسبه گرديد( 02):
(معادله شماره 1).
ابتداي آزمايش پس از كسر ذرات شـن و سـنـگريـزه
در اين معادله xi ميانگين قطر خاكدانههاي باقيمانده بر روي هر الكi (ميانگين قطر سـوراخهـاي الـك بالايي و پاييني)،n تعداد الكها و نسبت وزن خاكـدانـه-هاي روي هر الك به وزن كل خاك به كار برده شـده دركه بر پايداري خاك تأثير ميگذارند، كربن آلي به عـنـوانعامل معنيدار در تحليل رگرسيوني وارد معادله شد. رابطهرگرسيوني ضريب تبيين 3/61 درصد را نشان داد كـه درسطح α=0.01% اين ارتباط معنيدار بود (شكل 1).
54390521399081

ميباشد كه از فرمول زير محاسبه شد:
(معادله شماره 2) (Wi -Wi(s
wi =

n
Wt -åWi(s)
1=iدر اين معادله wi وزن ذرات باقيمانده در دامـنـهi ، wi(s) وزن ذرات شن و سنگريزه در دامنه i و wt وزن آون خشك خاك ميباشد.
سپس اثر ويژگي هاي خاك شامل نسبت جذب سديـم(SAR)، درصد رس، كربنات كلسيم معادل، درصد كـربـنآلي( OC) و رسانايي الكتريكي (EC) بر پايداري ساختمانخاك با استفاده از رگرسيون گام بـه گـام1 و مـقـايسـهميانگين وزني قطر در داخل و خارج قرق و در شـدت هـايچرايي مختلف و توزيع اندازه خاكدانهها در داخل و خـارجقرق و تحت شدتهاي چرايي مختلف به روش تـجـزيـهواريانس يك طرفه و مقايسه ميانگين LSD با استفـاده ازنرمافزار Minitab مورد ارزيابي قرار گرفت. لازم بـه ذكـراست كه شرط استفاده از تجزيه واريانس، همـگـن بـودنواريانس بين گروهها و نرمال بودن دادهها در داخل گروهها ميباشد كه اين مورد و همچنين كفايت مدل رگرسيون از
لحاظ نرمال بودن و همگن بودن واريانس باقـيـمـانـده هـابررسي گرديد.
نتايج و بحث
الف- رابطه پايداري ساختمان خاك با كربن آلي

1. Stepwise regression
پايداري خاكدانه و ساختمان خاك دو عامل مؤثـر بـركنترل قابليت فرسايشپذيري خاك هسـتـنـد. از بـيـنويژگيهاي مختلف خاك (ميزان كربن آلي، نسبت جـذبسديم، رس، كربنات كلسيم معادل و رسانايي الكتـريـكـي)
3.0
2.5
2.0
1.5
1.0
2.5
2.0
1.5
1.0
0.5
OC%
MWD
MWD= 0.33+0.98OC%

R-sq 61.3%

P-value 0.0001

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

3.0

2.5

2.0

1.5

1.0

2.5

2.0


دیدگاهتان را بنویسید