محدوده مورد مطالعه در اين پژوهش آبهاي ساحلي پيرامـونجزيره کيش تا عمق ۱۵ متر ميباشـد . ايـ ن محـدوده در شـمالخليج فارس و در ۱۸ کيلومتري جنوب کرانه هاي بندر لنگه، درموقعيت جغرافياي ي ۲۶ درجـه و ۲۸ دقيقـه تـا ۲۶ درجـه و ۳۶ دقيقه عرض شمالي و ۵۳ درجه و ۵۲ دقيقـه تـا ۵۴ درجـه و ۴ دقيقه طول شـرقي واقـع اسـت . منطقـه مطالعـاتي بـه ۱۹ پهنـهتقسيمبندي گرديد که از اين ميان ۸ پهنه داراي آبسنگ مرجاني و ۱۱ پهنه فاقد آبسنگ مرجاني بود (شکل ۱).
جزيره کيش، جزيرهاي با منشا مرجـاني بـوده و در گذشـتهآبهاي کم عمق سـاحلي آن سراسـر پوشـيده از آبـسنگ هـايمرجاني بوده است. ولي امروزه به دليل تغييرات اقليمي و فشارناشي از عوامل انساني بخشهاي و سيعي از اين جزيره عـارياز آبسنگ مرجاني گشته اسـت. آبـسنگ هـاي مرجـاني جزيـره کـيش از نـوع آبـسنگ اهـ ي حاشـيه اي هـستند (۲۰). پـراکنش آبسنگهاي مرجاني در جزيره کيش حداکثر تا عمـق ۱۵ متـري ميباشد که بيشترين حضور اين گونهها در عمق ۳ تـا ۸ متـري ديـده مـي شـود. بيـشترين پوشـش آبـسنگهـاي مرج اني در بخشهاي شرقي و شـمالي جزيـره کـيش ديـده مـي شـود . امـاوضعيت پراکنش آبسنگها در اين مناطق به دليل تخليه پـسابمراکز مس کوني و تفريحي و وجود تأس يـسات آب شـيرين کـن تقريبا اندک بوده به طوري که پوشش آبسنگهاي مرجاني زنده در نزديکي سـاحل بنـدرگاه بـه ۲ تـا ۳ درصـد مـيرسـد (۲).
بزرگترين خانواده آبسنگهاي مرجاني از نظر تنـوع در جزيـره کــيش، خــانواده Faviidae بــا ۸ گونــه بــوده و بعــد از آن خانوادههاي Poritidae و Siderastreidae هر کدام بـا ۳ گونـه مختلف مي باشند. خانواده Acroporidae بيشترين فراواني را در آب هــاي اطــراف جزيــره کــيش دارد و پــس از آن خــانواده
۴۲
Poritidae در مرتبه دوم قرار دارد. کمترين فراواني ن يـز متعلـق
.(۲۰) است Dendrophyllidae به خانواده

جمع آوري داده ها
در تابستان ١٣٨٩ پارامترهاي فيزي کـي و شـيميايي آب و بـستردريا در ٣٠ ايستگاه پيرامون جزيره کـ يش مـورد سـنجش قـرار گرفت. از اين ٣٠ ايستگاه تعـداد ١٢ ايـستگاه در ٨ پهنـه دارايمرجان و ١٨ ايستگاه در ١١ پهنه فاقد مرجان واقع شـدند. ايـنپارامترها شامل ٨ پـارامتر فيزي کـي و شـيميايي آب (عمـق آب، دماي آب، شوري، کدورت، اکسيژن محلول، pH، کلروفيل a و سرعت جريان آب) و ٢ پارامتر فيزيکي بستر دريا (شيببستر وجنسبستر) ميباشند. پارامترهاي فيزي کي و شيميايي آب توسط دستگاه CTDثبـت شـدند. بـه دل يـل پـراکنش سـنگفرش هـاي مرجاني جزيره کيش تا عمـق حـداکثري ١٢ تـا ١٥ متـر ، نقـاط نمونه برداري حداکثر تا عمق ١٥ متـر انتخـاب شـدند . سـرعت جريان آب نيز در نقاط تعيين شده با توجه به پروژه مدلـسازي امواج ايران در منطقه خليج فارس به ويژه جزيره کـيش تعيـين شد.
بررسـي جـنس رسـوبات بـستر نيـز بـا اسـتفاده از گـرب نمونه برداري (با ٣ تکـرار در هـر ايـستگاه) و تعيـين جـنس و دانه بندي آنها در محيط آزمايشگاهي صورت گرفت . از هر يـک از ايستگاهها نمونهاي به وزن تقريبي ٥٠٠ گرم برداشت شد کـه پس از خشک شدن، ال ک شدن و تعيين وزن، درصد دانهبنـدي رسوبات مـشخص شـد. در ايـن بررسـي درصـد رسـوبات بـا دانهبندي بزرگ تر از ١٦ ميليمتر (قلوه سنگي و صخرهاي) براي هر ايستگاه در تحليلهاي آمـاري مـورد اسـتفاده قـرار گرفـت .
شيب بستر در هر يـک از ايـستگاه هـاي نمونـه بـرداري از روي نقشه عمق سنجي مشخص شد.
در نهايت از آنجايي که تغييرات يک فصل نميتواند بهطـور دقيق بيانگر تغييرات پارامترهاي فيزيکي و شيميايي آب در يک منطقه باشد، اقـدام بـه گـردآوري تغييـرات ثبـت شـده توسـط محققان مختلف طي ساليان گذشته گرديد که بـا ايـستگاه هـاي نمونه برداري اين مطالعه همپوشاني داشتند. در نهايـت از ميـانگينسالانه اين دادهها براي هر يـک از پارامترهـا در تجزيـه و تحليـل استفاده شد. جدول ۱ منابع مورد استفاده براي تعيـين پارامترهـايفيزيکي و شيميايي آب و جدول ۲ مقادير اين پارامترها طي ساليانگذشته در پيرامون جزيره کيش را نشان ميدهند.

تجزيه و تحليل داده ها

شکل ۱. موقعيت محدوده مطالعاتي و پهنههاي دارا و فاقد آبسنگ مرجاني
(موقعيت آبسنگهاي مرجاني برگرفته از مطالعه رضائي و همكاران، ۱۳۸۹ است)
الگـوي پـراکنش ايـستگاه هـاي داراي مرجـان و فاقـد مرجـان براساس فا کتورهـاي زيـست محيطـي انـدازهگيـري شـده بـااستفاده از آزمون دسته بنـدي غيرمتر يـک (nMDS) از مـاتريس Euclidean distance ترسيم گرديد. از آنجايي کـ ه فاکتورهـايزيست محيطـي مـذکور از واحـدهاي متفـاوتي برخـورداربودند. لذا قبل از انجام آزمون به منظور حذف اثـر مقيـاس(واحد) تمامي دادههاي فا کتورهاي مذ کور (از طريـق کـسر مقدار هر مشاهده از ميانگين و تقـسيم آن بـر انحـراف معيـار) استاندارد شدند . همچنين در ادامه با استفاده از تحليل خوشهاي
۴۳

(Cluster analysis) درصد شباهت ايستگاه هاي مرجاني و فاقـد مرجان براساس فاکتورهاي زيست محيطـي انـدازه گيـري شـده مورد بررسي قرار گرفت. در تحليل خوشـه اي شـاخص تـشابهEuclidean مورد استفاده قرار گرفت.
براي تعيين پارامترهـايي کـ ه ب يـشترين تـأثير را در ايجـاد تفاوت بين ايستگاههاي مرجاني و فاقد مرجان ايجاد مي کنند، آزمون درصد شـباهت (SIMPER: Similarity Percentage) در نرم افزار PRIMER 5 مورد استفاده قرار گرفـت (۱۵). ابتـدانرمـال بـودن داده هـا بـا اسـتفاده از آزمـون کولمـوگروف- اسميرنوف (K-S) و تساوي واريانس ها با استفاده از آزمون ليون مورد سنجش قرار گرفـت . ايـن آزمـون پـارامترهـا رابراساس اهميت آنها در ايجاد تفاوت بين زونهاي مرجـانيو فاقد مرجان از زياد به کم مرتب مـي کنـد . در ايـن روشسهم مشار کت هر يک از پارامترها به صورت درصـد ارائـه ميشود. از اين آزمون به ترتيب براي تعيين درصد شـباهتبين ايستگاههاي مرجاني و ايستگاههاي فاقد مرجان هر يک به صورت جداگانه و همچنين براي تعيين ميزان شباهت مابين ايستگاههاي مرجاني با ايستگاههاي فاقد مرجان استفادهشد.
۴۴
جدول ۱. منابع مورد استفاده جهت تعيين پارامترهاي فيزيكي و شيميايي آب

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

توضيحات منابع مورد استفاده پارامترها
برگرفته از نقشه عمق سنجي و نتايج CTD (٨) ،(٧) عمق آب
ميانگين ٩ ساله (٨٩-١٣٨٠) (٩) ،(٨) ،(٧) ،(٤) ،(٢) ،(١) دماي آب
ميانگين ٩ ساله (٨٩-١٣٨٠) (٨) ،(٧) ،(٤) ،(٢) ،(١) شوري
ميانگين ٣ ساله (٨٩-١٣٨٦) (٨) ،(٧) ،(٢) كدورت

ميانگين ٩ ساله (٨٩-١٣٨٠) (٧) ،(٤) ،(٢) اكسيژن محلول
ميانگين ٩ ساله (٨٩-١٣٨٠) (٧) ،(٤) ،(٢) آب pH
ميانگين ٣ ساله (٨٩-١٣٨٦) (٧) ،(٣) ،(٢) كلروفيل a
برگرفته از ميانگين سرعت جزرومد و امواج (٨) ،(٥) شدت جريان آب
برگرفته از نقشه عمق سنجي (٨) شيب بستر
نمونه برداري با گرب و آناليز دانهبندي رسوب (٧) ،(٢) جنس بستر
نتايج
الگوي پراکنش مکاني ايستگاه هاي مرجاني و فاقد مرجان نتايج نمودار دستهبندي (nMDS) بـا اسـتفاده از مـاتريس Euclidean distance براساس فاکتورهاي زيست محيطـي اندازه گيري شده، نشاندهنده بروز تغيير در پراکنش مکاني هر يک از ايستگاههـاي مرجـاني و فاقـد مرجـان بـود بـهطوري که ايستگاه هاي داراي مرجان از ايستگاه هـاي فاقـدمرجان جدا شده اند (شکل ۲). هـم چنـين ميـزان شـباهت ايـستگاه هـاي مرجـاني و فاقـد مرجـان در جزيـره کـيش براساس پارامترهاي فيزيکي و شيميايي آب بـا اسـتفاده ازتحليل خوشهاي صورت گرفت کـ ه نتـايج آن در شـکل ۳ نشان داده شده است.
مطابق شکل ۳، ايستگاه مرجاني شـ ماره ۶ (CR 6) واقـع درشمال جزيره کيش در غرب اسکله ميرمهنا و همچنـين ايـستگاهفاقد مرجان شـماره ۲ (NC 2) واقـع در شـمال شـرقي جزيـرهک يش، از نظ ر پارامتره اي فيزيک ي و ش يميايي آب ش باهت بيشتري به يکديگر داشته و با ساير ايستگاههاي مرجاني و فاقـدمرجاني تفاوت بسياري را نشان مي دهند.

۴۵

شكل ۲. نمودار دسته بندي (nMDS) با استفاده از ماتريس Euclidean distance براساس پارامترهاي فيزيکی و شيميايي اندازه گيري شده

شكل ۳. نتايج تحليل خوشه اي ايستگاه هاي مرجاني و فاقد مرجان براساس پارامترهاي فيزيك ي و شيميايي آب

پارامترهــاي مــؤثر در الگــوي تغييــرات پــرا کنش مکــاني ايستگاه هاي داراي مرجان و فاقد مرجان
آزمونSIMPER به ترتيب بـراي تعيـين درصـد شـباهت بـينايستگاههاي مرجاني، ايـستگاههـاي فاقـد مرجـان و هـمچنـين ايستگاههاي مرجاني با ايستگاههاي فاقد مرجان استفاده گرديـد.
۴۶
با استفاده از اين آزمون، پارامترهايي که در مجموع بيشتر از ۹۲ درصد مسئول شباهت بين ايـستگاههـاي مرجـاني بـودهانـد درجدول ۳ نشان داده شدهاند. مطابق اين جدول شوري بـا سـهممـشارکتي براب ر بـا ۰۴/۳۲ درص د از مجمـوع ۲۰/۹۲ درص د بيشترين سهم و سپس دماي آب، شدت جريان، عمـق آب،pH و اکسيژن محلول به ترتيـب بـا ۴۰/۲۲، ۸۳/۱۹، ۶۷/۶، ۴۸/۶ و۷۸/۴ درصد عامل شباهت بين ايستگاه هاي مرجاني هستند.
همچنين پارامترهايي که مسئول شباهت بـين ايـستگاههـايفاقد مرجان بودهاند نيز در جدول ۴ ارائه شدهانـد . مطـابق ايـنجدول همانند ايستگاههاي مرجاني، شوري بـا سـهم مـشارکتي
جدول ۳. پارامترهاي موثر در شباهت بين ايستگاه هاي مرجاني با ارائه درصد مشاركتشان در اين شباهت (۳۳/۹۶ = ميانگين شباهت)
ميزان تجمعي درصد مشاركت انحراف معيار شباهت ميانگين شباهت ميانگين فراواني پارامترها
۳۲/۰۴ ۳۲/۰۴ ۳۱/۷۱ ۳۰/۸۶ ۳۸/۸۵ شوري
۵۴/۴۴ ۲۲/۴۰ ۴۰/۹۶ ۲۱/۵۸ ۲۷/۰۸ دماي آب
۷۴/۲۷ ۱۹/۸۳ ۲۸/۹۹ ۱۹/۱۰ ۲۴/۳۳ شدت جريان
۸۰/۹۴ ۶/۶۷ ۱۰/۱۰ ۶/۴۳ ۸/۴۰ عمق آب
۸۷/۴۲ ۶/۴۸ ۴۷/۹۰ ۶/۲۴ ۷/۸۰ pH
۹۲/۲۰ ۴/۷۸ ۱۳/۲۷ ۴/۶۰ ۵/۸۳ اكسيژن محلول

جدول ۴. پارامترهاي مؤثر در عدم شباهت بين ايستگاههاي فاقد مرجان با ارائه درصد مشاركتشان در اين شباهت (۰۳/۹۶ = ميانگين شباهت)
ميزان تجمعي درصد مشاركت انحراف معيار شباهت ميانگين شباهت ميانگين فراواني پارامترها
۳۱/۷۱ ۳۱/۷۱ ۳۸/۸۶ ۳۰/۴۵ ۳۸/۵۹ شوري
۵۴/۴۰ ۲۲/۶۹ ۴۰/۸۲ ۲۱/۷۹ ۲۷/۶۰ دماي آب
۷۶/۲۱ ۲۱/۸۱ ۱۶/۷۷ ۲۰/۹۵ ۲۷/۰۹ شدت جريان
۸۳/۶۱ ۷/۴۰ ۱۰/۱۵ ۷/۱۰ ۹/۸۴ عمق آب
۹۰/۱۶ ۶/۵۵ ۴۱/۶۴ ۶/۲۹ ۷/۹۶ pH

جدول۵. درصد مشارکت پارامترهاي فيزيكي و شيميايي در ايجاد تفاوت ايستگاه هاي مرجاني و فاقد مرجان. ميانگين فراواني هر پارامتر روي هر نوع ايستگاه نشان داده شده است (۹۱/۴ = ميانگين عدم شباهت).
ميزان تجمعي
درصد
مشاركت انحراف معيار
عدم شباهت ميانگين
عدم شباهت ميانگين فراواني در
ايستگاه هاي فاقد مرجان ميانگين فراواني در
ايستگاه هاي مرجاني پارامترها
۲۵/۰۶ ۲۵/۰۶ ۱/۴۰ ۱/۲۳ ۳/۲۳ ۵/۶۰ شيب بستر
۴۸/۴۴ ۲۳/۳۸ ۱/۶۰ ۱/۱۵ ۲۷/۰۹ ۲۴/۳۳ عمق آب
۶۲/۳۱ ۱۳/۸۸ ۱/۴۷ ۰/۶۸ ۳۸/۵۹ ۳۸/۸۵ شدت جريان
۷۶/۱۳ ۱۳/۸۲ ۰/۹۲ ۰/۶۸ ۹/۸۴ ۸/۴۰ شوري
۸۴/۸۲ ۸/۶۹ ۱/۲۹ ۰/۴۳ ۲۷/۶۰ ۲۷/۰۸ دماي آب
۹۳/۴۳ ۸/۶۱ ۲/۶۸ ۰/۴۲ ۳/۱۸ ۴/۱۹ كدورت
برابر با ۷۱/۳۱ درصد از مجموع ۱۶/۹۰ درصد مهمترين عامـلشباهت بين ايستگاههاي فاقد مرجان است. در ادامه پارامترهايدماي آب، شدت جريان، عمق آب وpH به ترتيـب بـا ۶۹/۲۲، ۸۱/۲۱، ۴۰/۷ و ۵۵/۶ درصـ د از مجمـ وع ۱۶/۹۰ درصـ د از اهميت کمتري برخوردارند.
۴۷
در نهايـت بـا اسـتفاده از آنـاليز SIMPER پارامترهـايي کـه درمجم وع بي شتر از ۹۳ درص د در ايجاد ع دم ش باهت بــينايستگاههاي مرجاني و فاقد مرجان نقش داشتند با ارائه درصـدمشارکتشان در اين عدم شباهت مشخص شدند (جدول ۵). بـاتوجه به جدول ۵ بيشترين سهم در ايجاد عدم شباهت بـين دوگروه ايستگاه هاي مرجاني و فاقد مرجان را پارامتر شـيب بـستربا ۰۶/۲۵ درصـد دارا بـود و بـه دنبـال آن پارامترهـاي شـدتجريان، شوري، عمق، دماي آب و کدورت به ترتيب با سـهميبرابـــر بـــا ۳۸/۲۳، ۸۸/۱۳، ۸۲/۱۳، ۶۹/۸ و۶۱/۸ درصـــد در رتبه هاي بعدي اهميت قرار داشتند.

بحث و نتيجهگيري
اين بررسي با هدف بررسي ميزان شباهت پهنههـاي مرجـاني وفاقد مرجان جزيـره کـ يش بـا توجـه بـه دادههـاي چنـد سـالهپارامترهـاي فيزيکـي و شـيميايي آب و شـکل بـستر صـورت گرفت. نتايج اين بررسي نشان داد که پهنههاي مرجاني از نظـرشرايط فيزي کي و شيميايي آب و جنس بستر با پهنـه هـاي فاقـدمرجاني متفاوت هستند. با توجه به جدول ۵، پارامترهاي شـيببستر، عمق آب، شدت جريان، شوري، دماي آب و کدورت درمجم وع ب يش از ۹۳ درص د م سئول تف اوت ب ين دو گ روهايستگاههاي مرجاني و فاقد مرجان بودند که از ايـن ميـان سـهپارامتر شيب بستر، عمق آب و شدت جريان بيش از ۳/۲ (بيش از ۶۲ درصد) مجموع مشارکت را در ايجاد عـدم شـباهت بـين دو گروه ايستگاه مرجاني و فاقد مرجان نشان دادند. در بـين دوگروه بررسي شده پـارامتر شـيب بـستر بـا بـيش از ۲۵ درصـدبيشترين سهم را در اين عدم شباهت دارا بـود. ميـانگين شـيببــستر در ايــ ستگاههــاي داراي مرجــان، ۵۹/۵ درجــه و در ايستگاههاي فاقد مرجان، ۲۲/۳ درجه بود. اين موضـوع بيـانگراين واقعيت است که آبسنگهاي مرجـاني در پيرامـون جزيـرهکيش مناط ق شيبدار را در مقايـسه بـا بـسترهاي کـم شـيب وهموار براي استقرار تـرجيح مـيدهنـد کـه ايـن امـر بـه دليـلناپايداري رسوبات در چنين بسترهايي و جابجايي آنهـا توسـط
۴۸
جريانات دريايي است. بسترهاي شـيبدار بـه دليـل ناپايـداري رسوبات، اغلب از نرخ رسوب گذاري پائينتري برخوردار بوده و داراي جنس بستر دانه درشتتر و صخرهاي ميباشـند کـه از ش رايط مطل وبتري جه ت اس تقرار لارو مرج ان ه ا و رش د کلونيهاي مرجـاني برخـوردار اسـت (۲۵). لارو مرجـانهـا در شرايط فيزيکي پايدار همچـون نـرخ رسـوب گـذاري پـايين و وجود بسترهاي محکم در يک منطقـه از نـرخ اسـتقرار بـالاي ي برخوردار بوده و تشکيل کلنيهاي جد يـدي را مـي دهنـد (۲۵).
همچنين مناطق شيبدار به ميزان ز يادي رو ي جهـت و شـدتجريانـات دري ايي در تپـ هه اي کربنـاتي ک ه محـل س کونت آبسنگهاي مرجان ي اسـت تأثيرگـذار هـستند. ايـ ن نکتـه از آنجهت که مرجانها موجودات ي چسب يده بـه بـستر بـوده و بـراي تامين بخش عمدهاي از مواد غذايي خود (صيد پلانکتونها) بـهجريانات در يا يي وابسته اند از اهميـ ت ز يـادي برخـوردار اسـت(۲۱).
پس از شيب بستر پارامترهاي عمق آب و شدت جريان آبب ه ترتي ب ب ا ۳۸/۲۳ و ۸۸/۱۳ درص د از جمل ه مه م ت رين شاخصهاي عـدم شـباهت بـين دو ايـستگاه مرجـاني و فاقـدمرجان در جزيره کيش بودند . مطابق اين بررسي ميانگين عمـقآب در ايــستگاههــاي مرجــاني (۳۹/۷ متــر) در مقايــسه بــاايستگاههاي فاقد مرجان (۸۴/۹ متـر) بـه مراتـب کمتـر اسـت. مهمترين دليل اين امر بالاتر بـودن شـدت نـور در منـاطق کـ م عمقتر ميباشد. به خاطر ماهيت فتوسنتز کنندگي آبـسنگهـايمرجاني، اين موجودات وابستگي شديدي به شدت نـور دارنـد(۳۰). از سوي ديگر تغيير در کيفيـت و کميـت نـور ، بـر روي غلظت کلروفيل a و در نتيجه روي ميزان فتوسنتز آبـسنگهـايمرجاني تأثير گذار است(۱۲). هـمچنـين فرا ينـد آهکـي شـدن آبسنگها نيز در حضور نور خورشيد و با کمـک بـاکتري هـاي فتوسنتزکننده با سرعت بيشتري انجام مي شود (۱۸).
از اين رو مناسبترين عمق در ارتباط با بقاي آبـسنگ هـاي مرجاني عمقي است کـه در آن شـدت نـور بـه ۱ تـا ۲ درصـد شدت نـور در سـطح آب کـاهش يافتـه باشـد (۱۲). در منـاطق استوايي به دليل تـابش عمـود نـور خورشـيد ، عمـده پـراکنشآبسنگهاي مرجاني تا اعماق ۲۵ تا ۳۰ متر نيز ديـده مـيشـود (۱۲)، اما در جزيره کيش و ساير نقاط خليج فارس به دليل قرار گرفتن در نواحي نيمه اسـتوايي و تـابش مايـل نـور خورشـيد ، پراکنش آبسنگهاي مرجاني محـدود بـه اعمـاق کمتـري شـدهاست. آبسنگهاي مرجاني در جزيره کيش حدا کثر تا عمـق ۱۱ متر پرا کنش دارند (۱۹و۲۰)، که عمـده پـراکنش آنهـا در دامنـهعمقي ۳ تا ۸ متر (۲۰) است. طبيعتـﹰا هـر چـه عمـق آب کمتـرباشد، به دليل افزايش شدت نور، آبسنگ هاي مرجاني در جزيره کيش نيز بايستي از پراکنش بالاتري برخوردار باشند. اما امروزهدر جزيره کيش بـه دليـل شـدت بـالاي فعاليـتهـاي تفرجـي(غواصي، قايق سواري و ماهيگيري) و صيادي مخـرب، عمـدهپراکنش آبسنگهاي مرجاني به مناطق عميقتـر آب (۸-۶ متـر) محدود گشته است.
همچنين در اين بررسي مشخص شد کـ ه ميـانگين سـرعتجريان آب در ايستگاههاي مرجاني ( cm/s۳۳/۲۴) در مقايسه با ايـستگاه هـاي فاقـد مرجـان ( cm/s۰۹/۲۷) از ميـزان کمتـري برخوردار است . با اين وجود آبهاي ساحلي پيرامـون جزيـرهکيش در مقايسه با نتايج به دست آمـده در سـاير نقـاط جهـان(۲۲، ۲۶ و ۳۲) از شدت جريان مطلوبي بـراي بقـاء و سـلامتآبسنگهاي مرجـاني برخـوردار اسـت. مناسـب تـرين سـرعت جريان آب در اکوسي ستمهاي مرجاني، حـداکثرcm/s ۷۵ (۳۲) وcm/s ۶۰ (۲۲) گزارش شده است و اعتقاد بر اين اسـت کـ ه شدت جر يان بيش از اين مقدار ميتواند بر پايداري آبسنگهاي مرجاني و اسـتقرار لارو مرجـان هـا آثـار زيانبـار داشـته باشـد . هــم چنــين حــداقل ســرعت جريــان آب بــراي ســلامت اک وسيستمهاي مرجـاني، cm/s ۱۰ گـزارش شـده اسـت (۲۶). پارامتر شدت جريان آب از اين جهـت بـراي سـلامت و بقـای آبسنگهاي مرجاني با اهميت است که مـيتوانـد تع يـين کننـده ميزان پراکنش لارو مرجان ها در بستر دريا باشد (۲۲). به علاوه اينکه جريانات دريايي بـه علـت داشـتن آب حـاوي اکـسيژن فراوان و مواد غذايي مانند پلانکتون هـا و ن يـز دور کـردن مـواد زائد مانند نوترينتها با توجه به ماهيت ساکن بودن آبسنگ هاي مرجاني مـيتواننـد بـراي مرجـانهـا مف يـد هـم باشـد و مـانع رسوبگذاري ذرات معلق روي مرجانها شود (۱۲). البته امواج پر انرژي ميتوانند تأثير منفي داشته باشند و منجـر بـه ش کـسته شدن مرجانها گردند (۳۱). از سوي ديگر جريانات در يـايي بـا شدت کم (کمتر ازcm/s ۱۰) نيز به دليـل پـايين بـودن کـارايي ورود آب ح اوي اک سيژن محلول و م واد غ ذائي همچون
فيتوپلانکتونها و خروج مواد زائد همچون نوترينتها تـأثيرات نامطلوبي بر سلامت اکوسيستمهاي مرجاني بـر جـا مـيگـذارد(۲۲ و ۳۲).
مطابق اين بررسي ميتوان ايـن گونـه نتيجـه گرفـت کـ ه توجه به پارامترهاي شيب بستر، عمق آب و شدت جريان دردرجـه نخـست و سـپس پارامترهـاي شـوري، دمـاي آب و کدورت در درجه بعدي اهميـت مـيتوانـد شـاخص خـوبيبراي بررسي پراکنش آبسنگهـاي مرجـاني پيرامـون جزيـرهکيش باشد. نگـاهي بـه پارامترهـاي فيزيکـ ي و شـيمايي کـه توسط محققان مختلف براي مطالعه آبسنگ هاي مرجاني مـد نظر قرار گرفته است، تأييدکننده نتايج حاصل از اين پژوهش است. به عنوان مثال طي مطالعه اي روي آبسنگ هاي مرجاني جزاي ر ايران ي خل يج ف ارس ب ه وي ژه جزي ره ک يش (۲)، پارامترهايي ماننـد دمـاي آب، عمـق آب، شـوري ، کـدورت، اکسيژن محلول و کلروفيل a به عنوان مهـم تـرين پارامترهـاي فيزيکي و شيميايي آب مد نظر قـرار گرفـت . نتيجـه تحقيـق(۱۰)، پارامتره اي جريان ات دري ايي، دم اي آب، ش وري، کدورت، اکسيژن محلول و pH آب را بـه عنـوان مهـم تـر ين پارامتره اي فيزيک ـي و ش ـيميايي در مطالع ه آب سنگ ه اي مرجاني سواحل درياي سرخ در کشور مصر مورد توجه قرار داد. در منطقه صخره هاي بزرگ مرجاني اسـتراليا، متغيرهـاي دماي آب، شوري، کدورت، عمق آب و کلروفيلa علاوه بـر متغيرهايي مانند P ،N و C در ب ررسي کيفيت آب مورد توجه قرار گرفت (۲۶).
توجه و شناخت پارامترهاي فيزيکي و شيميايي آب معرفـي
۴۹
شده در اين پژوهش با توجه به اينکه روي فرايندهاي ز يـستيآبسنگهاي مرجاني نيز تأثيرگذار ميباشند، در کنـار توجـه بـهعوامل انساني موثر بر سلامت مرجـانهـا ماننـد پـساب مراکـ ز مسکوني و تفرجي (به ويـژه در سـواحل شـرقي و شـمالي) از اهمي ـت ب سيار زي ـادي در موفقي ت برنام ـه ه اي حفاظ ـت از اکوسيـستم هـاي مرجـاني در آب اهـ ي سـاحلي جزيـره کـيش برخوردار است.

منابع مورد استفاده
سپاسگزاری
نگارندگان اين مقاله وظيفه خود ميدانند تا از همکـاري آقا يـ ان دکتر دان يال اژدر ي رئ يس مرکز تحقيقاتي ش يلات آبهاي دور – چابهار و محمود ابراهيمي کارشناس پژوهشکده اکولوژي خل يج فارس و درياي عمان کمال تشکر و قـدرداني را داشـته باشـند. همچنـين از سـازمان منطقـه آزاد کـ يش بـه خـاطر حمايـت و پشتيباني مالي اين تحقيق تشکر مي شود.
۱. ابراهيمي، م . ۱۳۸۵. مطالعات مستمر هيدرولوژي و هيدروبيولوژي خليج فارس و تنگه هرمز در محدوده آبهاي اسـتان هرمزگـان.
گزارش پژوهشکده اکولوژي خليج فارس و درياي عمان، بندر عباس.
۲. رضائي، ح.، ك . صميمي، ک. کبيري، پ. غفاري، م. جليلي، م. هشترودي، پ. قوام مصطفوي و م. غواصي. ۱۳۸۹. بر رسـي ز يـست بوم شناسي سواحل دريايي جزيره کيش با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافيايي (GIS). گزارش موسسه ملـي اق يـانوس شناسـي، تهران.
۳. شکري، ن. ۱۳۸۵. اندازهگيري ميزان کلروفيل a در مرجانهاي جزيره کيش. پاياننامه کارشناسي ارشد، دانشگاه تربيت مدرس، نور.
۴. عميـدي، ر. ۱۳۸۰. بررسـي و انـدازهگيـري عناصـر سـنگين (نيکـل و وانـاديوم) و هيـدروکربن هـاي نفتـي در صـدف خـوراکي Saccostrea cucullata در محدوده جزرومدي جزيره کيش. پايان نامه کارشناسي ارشد آلودگي و حفاظت محـيط زيـست دريـا،دانشکده علوم و فنون دريايي، دانشگاه آزاد اسلامي واحد تهران شمال، تهران.
۵. فرزين گهر، م. ۱۳۷۷. پيشبيني جزرومد در جزيره کيش. پايان نامه کارشناسي ارشد فيزيک دريا، دانشکده علوم دريايي نور، دانشگاهتربيت مدرس، نور.
۶. مقصودلو، ع.، پ. اقتصاديعراقي و م. جليلي. ۱۳۹۰. مرجانهاي سخت آبهـا ي سـاحلي ايـران در خلـيج فـارس. مؤسـسه ملـي اقيانوسشناسي، تهران.
۷. موسوي، س . ح. ۱۳۸۹. مکانيابي استقرار زيستگاههاي مصنوعي دريايي با اسـتفاده از روش ارزيـابي چنـد معيـارهSMCE – (مطالعـهموردي آبسنگهاي مرجاني جزيره کيش). پايان نامه کارشناسي ارشد محيط زيست، دانشکده منابع طبيعي، دانشگاه تهران، کرج.
۸. مهندسين مشاور سازهپردازي ايران. ۱۳۸۶. طرح جامع مديريت سواحل و محيط ز يست جز يـره کـ يش. سـازمان منطقـه آزاد کـيش، جزيره کيش، فصل سوم، صفحات ۵۶-۵۹.
۹. ناظم السادات، س. م. ج. و ا. شيرواني . ۱۳۸۴. پيشبيني دماي سطح آب خليج فارس بـا اسـتفاده از رگرسـيون چندگانـه و تحليـلمؤ لفههاي اصلي. مجله علوم و فنون کشاورزي و منابع طبيعي ۹(۳): ۱-۱۲.
.01 Ammar, M. S. A. and M. A. Mahmoud. 2006. Effect of physicochemical factors and human impacts on coral distribution at Tobia Kebir and Sharm el Loly, Red sea- Egypt. Egyptian Journal of Aquatic Research 32:
184-197.
.11 Basson, P. W., J. E. Burchard, J. T. Hardy and A. R. G. Price. 1977. Biotopes of the Western Arabian Gulf: Marine Life and Environments of Saudi Arabia, Aramco, Dhahran, Saudi Arabia, pp. 80.
.21 Birkeland, C. 1997a. Life and Death of Coral Reefs. Chapman and Hall, New York, pp. 536.
.31 Burchard, J. E. 1979. Coral Fauna of the Western Arabian Gulf. Aramco, Dhahran, Saudi Arabia, pp. 50.
۵۰
.41 Carpenter, K. E., P. L. Harrison, G. Hodgson, A. H. Saffar and S. H. Hazeem. 1997. The Corals and Coral Reef Fishes of Kuwait. Fahed Al Marouk Press Est. Kuwait, pp. 120.
.51 Clarke, K. R. and R.M. Warwick. 2001. Change in marine communities: an approach to statistical analysis and interpretation. 2nd ed., PRIMER-E, Plymouth, pp.150.
.61 Coles, S. L. 1997. Reef corals occurring in a highly fluctuating temperature environment at Fahal Island, Gulf of Oman (Indian Ocean). Coral Reefs 16: 69-272.
.71 Coles, S. L. and Y. H. Fadlallah. 1991. Reef coral survival and mortality at low temperatures in the Persian Gulf: new species-specific lower temperature limits. Coral Reefs 9: 231-237.
.81 Crossland, C. J. 1984. Seasonal variations in the rates of calcification and productivity in the coral Acropora formosa on a high-latitude reef. Marine Ecology Progress Series 15: 135-40.
.91 Eghtesadi-Araghi, P. 2011. Coral reefs in the Persian Gulf and Oman Sea – An integrated perspective. Journal of Fisheries and Aquatic Sciences 6: 48-56.
.02 Fatemi, M. R. and M. R. Shokri. 2001. Iranian coral reefs Status white particular reference to Kish Island, Persian Gulf. International coral reef initiative Indian Ocean Regional Workshop, Maputo, Mozambique, 26-28 November, 524-536pp.
.12 Guinan, J. C., C. Brown, M. F. Dolan and A. J. Grehan. 2009. Ecological niche modeling of the distribution of coldwater coral habitat using underwater remote sensing data. Ecological Informatics 4: 83-92.
.22 Leverette, T. and M. Anna. 2005. Predicting habitat for two species of deep-water coral on the Canadian Atlantic continental shelf and slope. PP. 457-479. In: Freiwald, A. and J. M. Roberts. (Eds.), Cold-water Corals and Ecosystems. Springer-Verlag Pub., Berlin.
.32 Newton, K., I. M. Cote, G. M. Pilling, S. Jennings and N. K. Dulvy. 2007. Current and future sustainability of island coral reef fisheries. Current Biology 17: 655-658.
.42 Pandolfi, J. M. 2002. Coral community dynamics at multiple scales. Coral Reefs 21:13-23.
.52 Petersen, D. and R. Tollrian. 2001. Methods to enhance sexual recruitment for restoration of damaged reefs. Bulletin of Marian Science 69: 989-1000.
.62 Pradal, M. A. and B. Millet. 2005. Hydrodynamics modeling applied to reaching optimal functioning of the largest French artificial reef site. Proc. 14th Biennial Coastal Zone Conf. New Orleans, Louisiana, USA, July 17-21, pp 432-445.
.72 Sheppard, C. R. C. and A. L. S. Sheppard. 1991. Corals and coral communities of Arabia. Fauna of Saudi Arabia 12: 3-170.
.82 Snelgrove, P. V. R. 1998. The biodiversity of macro faunal organisms in marine sediments. Biodiversity and Conservation 8: 1123-1132
.92 Sorokin, Y. I. 1993. Coral Reef Ecology, Ecological Studies. Springer Verlag Pub., Berlin.
.03 Spieler, R. E., D. S. Gilliam and R. L. Sherman. 2001. Artificial substrate and coral reef restoration: what do we need to know to know what we need? Bulletin of Marine Science 69: 1013-1030.


دیدگاهتان را بنویسید