روش کار
جهت شناسا يي ارتباطات ممکن براي گونه هاي هدف با استفاده از تئور ي مدارها ي الکتر يکي دو گـروه لايـ ه رسـتر ي بـه عنـوانداده هاي ورودي به مدل در نر مافزار 9.3 Arc GIS تهيه گرديد.
۱. لايه رستر ي ز يـ ستگاه هـا ۲. لا يـ ه رسـتري گـره هـا ي اصـلي
.(Focal nodes)
۸۰

شکل۱. موقعيت منطقه مطالعاتي، حدفاصل بين پناهگاه هاي حيات وحش موته و قمشلو در شمال غرب استان اصفهان

تهيه نقشه زيستگاه ها
نقــشه زيــستگاه هــا نــشان دهنــده مقاومــت (resistance) يــا رسانايي(conduciveness) هر پيکسل سيماي سرزمين نسبت به عبور جر يان م يباشد(۱۴). دراين بررس ي لا يه ر سـتر ي ز يـ ستگاه از نوع مقاومت انتخاب گرديد که بـراي ته يـ ه آن از مـدل هـا ي مطلوبيت ز يستگاهي آهـوي ا يرانـ ي و قـوچ و مـيش اصـفهان ي به عنوان لايه اصلي استفاده شد.

تهيه لايه مقاومت منطقه مورد مطالعه
ايده استفاده از مدل هـاي مطلوبيـت زيـستگاهي بـراي محاسـبهمقاومــت از ايــن جهــت اســت کــه در ســيماي ســرزمين،پيکسلهايي با خصوصيات زيستگاهي مطلوب (مثلاﹰ تراکم کـمجمعيت انساني و عدم حضورجاده ها) مقاومت کمـي در برابـرعبور گونه دارنـد در حـالي کـه پيکـسلهـايي بـا خـصوصياتزيستگاهي ضعيف (مانند اراضي کشاورزي، تراکم زياد جمعيـتانساني و جادهها) مقاومت زيادي در برابر حرکت گونـه نـشانميدهنـد (۱۹). و ايـن بـدين معنـا اسـت کـه ميـان مقاومـت ومطلوبيـت زيـستگاه رابطـ هاي معکـوس وجـود دارد. بنـابراين مي تـوان از لايـه مربوطـه جهـت تهيـه لايـه مقاومـت اسـتفادهنمود(۴). براي مدل سازي مطلوبيت زيـستگاه از روش شـاخصمطلوبيت زيستگاهي(Habitat Suitability Index) استفاده شـد . براي ايـن منظـور بـراي ايـن منظـور ابتـدا بـر مبنـاي نظـراتکارشناســي، مــشاهدات ميــداني و مــرور منــابع(۸،۹ و۱۶) متغيرهايي زيستگاهي تأثير گذار بـر حرکـت گونـ ههـاي هـدف،شامل: ارتفاع، شيب ، فاصله تا جاده، پوشـش گيـاهي(بـه عنـوانمتغيـر هـايي زيـستگاهي) و کـاربري انـساني (شـامل کـاربري کشاورزي و صـنايع بـه عنـوان تعارضـات انـساني) انتخـاب وطبقـه بنـدي گرديـد. سـپس بـا اسـتفاده ازشـاخص مطلوبيـت (Suitability Index ) ميزان مطلوبيت هرطبقـه بـراي هـر گونـهدر محدوده ۱ – ۰۱/۰ تعيين شد. در مرحله بعد بـراي بـه دسـتآوردن شــاخص مطلوبيــت نهــ ايي زيــستگاه، براســاس نــوعمتغيرهاي مورد استفاده و با استفاده از فرمـول هـاي ارائـه شـدهتوسط مکـي و همکـاران(۵)، مـدل هـاي مطلوبيـت زيـستگاهيبراي هر دو گونه هدف بهدست آمـد. پـس از طبقـهبنـدي هـرکدام از متغيرهاي زيستگاهي و تعيين شاخص کيفـي مطلوبيـت(Suitability Index) بـر اي هـر طبقـه، مـدل نهـايي مطلوبيـتزيستگاه براي گونه هاي هدف، با اسـتفاده از فرمـول هـاي ارائـهشده توسط مکي و همکاران به دست آمـد، سـپس بـا معکـوسنمودن ارزش رسـترهاي مطلوبيـت زيـستگاهي، لايـه مقاومـتناحيه مطالعه زيستگاهي نيز تهيه گرديد(۱۹ و ۲۰).

نقشه گره هاي اصلي
اين رس تر نقاط يا پليگونهايي( معمولاﹰ زيستگاه هـاي اصـلي) را نـشان مـ يدهـد کـه درجـه ارتبـاط زيـستگاهي ميـان آنهـامدل سازي مي شود(۱۳). در اينجا از پليگونهايي پناهگـاههـايحيات و حش موته و قمشلو جهت تهيه اين لايه اسـتفاده شـد.
از آنجايي کـه برنامـه مـدار الکتريکـي از داده هـا يي بـا فرمـتASCII استفاده مي کند، پس از تهيه لايه هـا در محـيطArc GIS
9.3، فرمت آنها به فرمت موردنظر تبديل شد.

اجراي برنامه مدارهاي الکتريکي
اين برنامه با تبديل پيکسلهاي رستر زيستگاهي به گره و اتصال هرکدام از آنها به نزدي کترين گرههاي مجاور شبکهاي تـشکيل داده و شدت جريان عبوري از بين گرهها(ارتباط يا احتمال انتشار افراد) را محاسبه ميکند. تعداد گره هاي مجاور که براي اين منظـور انتخـابشد ۸ عدد بود. جريان الکتريکـي ميـان گـره هـا براسـاس ميـانگينمقاومت يا ميانگين ميزان رسانايي که بين گره هاوجود دارد محاسـبهميشود. به دليل اين که رسترانتخابي زيستگاهها نشان دهنده مقاومـتناحيه مطالعه بود، محاسبه ارتباط نيـز بـر مبنـاي ميـانگين مقاومـتتعيين گرديد . تئوري مدار براي محاسبه ارتباط ميان گرهها از يکـياز ۴ روش زير استفاده مينمايد:
۱. Pair wise: در اين روش، ارتباط بين هردو گره (پيکسل هـا ) محاسبه م يشود. در ا ين روش، به شکل اختياري يـ ک گـره بـهخروجــی(Ground) و گــره ديگــر بــه يــک منبــع جريــان ۱ آمپري(Source) وصل شده و جريان عبوري از دو گره محاسـبهو فرآيند بين تمامي جفت گرهها تکرار مي شود.
۲. One – to – all: در اين روش، يک گره بـه منبـع جريـ ان ۱ آمپري و بقيه گره ها به زم ين متصل شده و فرآيند براي تک تک گره ها تکرار مي شود.
۳. All-to-one: در ا ين مدل يک گره به زم ين و بق يه گرههـا بـهيک منبع جريان ۱ آمپري متصل ميشود. اين روش، جـايگزين بخو ي بـرا ي روش اول اسـت . بـه خـصوص زمـاني کـه هـدفنقشهسازي نواح ي ارتباط ي مهم در ميـ ان لکـههـا ي ز يـ ستگاهي متعدد مي باشد.
۴. Advanced mode: در اين روش کـاربر ايـن اختيـار را دارد کـههرتعــداد ورودي (Source) و خروجــي(Ground) بــراي جريــان الکتريکي در سيماي سرزمين تعيين نمايد (۱۳). در ايـن مطالعـه ازمدل سوم براي محاسبه جريـان الکتريکـي اسـتفاده شـد . چـرا کـهنواحي مهم براي ارتباطات زيستگاهي را بهتـر از سـه مـدل ديگـرنشان داده. به علاوه سريع تر اجرا شده و به حافظه کمتري نياز دارد.
۸۱
نتايج
مدل هاي مطلوبيت زيستگاه براي گونه هاي هدف
در شکل ۲، مدلهاي نهـايي مطلوب يـ ت ز يـ ستگاه بـراي آهـوي اينرا ي و قوچ وميش اصفهاني نشان داده شده است. همان طورکه از رو ي شکل مشخص است، مطلوبترين نواح ي ز يستگاهي بارنگ سبز و نواحي با مطلوبيت پايين با رنـگ قرمـز نـشان دادهشده است . حداقل م يزان مطلو بيت بـرا ي هـر دو گونـه نيـ ز بـهکاربريهاي انسان ي موجود در منطقه مربـوط مـي باشـد کـه بـهشکل لکه هايي با رنگ قرمز تيره مشخص شد هاند

لايه هاي مقاومت
لايههاي مقاومت زيستگاهي بر اي آهو ي ا ينرا ي و قوچ و مـيش اصفهاني که از طريق معکوس نمودن ارزش مدلهاي مطلوب يت زيستگاهي به دست آمدند، در شکل۳ نشان داده شـده اسـت. بـادقت در شکل مشخص ميشود که لا يـههـا ي مقاومـت عکـسمدلهاي مطلوب يت ز يستگاهي است . طوري که بخـشهـا يي کـهمقاومت بس يار بالا يي دارند (کاربريهاي انسان ي)، در واقع هماننواحي ز يستگاهي بوده که در مد لهاي مطلوبيت زيستگاه، ميزان مطلوبيت آنها حداقل مي باشد(لکه هاي سبز تيره).
۸۲

ف
ال

ب

ف

ال

ب

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

شکل۲. مدل هاي مطلوبيت زيستگاه براي الف) آهوي اينرا ي، ب) قوچ و ميش اصفهاني

نقشه هاي شدت جريان
نتايج حاصل از اجراي تئوري مدار به شکل نقـشه هـاي شـدتجريان براي آهو و قوچ و ميش در شکل ۴ نشان داده شده است.
پليگونهاي سبز رنگ نشان دهنده پناهگا ههاي حيات وحش موته و قمشلو است که به عنوان ز يستگاههاي اصل ي برا ي آهو وقوچ و م يش تعيين شده اند. در اين مـدل هـا ارزش هـر پيکـسلنشان دهنده شدت جريـ ان عبـوري از آن پيکـسل (گـره ) يـ ا بـهعبارتي احتمال حرکت گونه از يک لکه زيستگاهي به لکههـا ي ديگر ميباشد. رنگهاي گـرم تـر (زرد و قرمـز ) شـدت جر يـ ان بيشتر (احتمال بالاتر انتشار) را نشان مي دهد که در بخ ـشهـا ي مختلفي از ناحيه مطالعه مشاهده ميشود. هر چه به سمت رنگآبي پ يش م يرويم از م يزان جر يـ ان و بـالتبع از احتمـال انتـشارکاسته م يگردد. ولي به دليل باريک بودن، بهعنوان گردنـه بطـري عمل نموده . در اين نواحي احتمال حرکت گونه هـا بـسيار بـالا است ولي پهناي کم ناحيه ارتباط را بسيار آسيب پذير ميکند
به اين مناطق براي آهـو بـين ارتفاعـات دهـق و کلنـگ دربخش مرکزي و ارتفاعات تخت چاه دينار و دم سياه در شـمالشرقي ناحيه و براي قوچ و ميش در نزديکي ارتفاعـات هـشتادسر، تخت چاه دينار در شمال غرب و کوه دهق در مرکز ناحيـهمي باشند. شناسايي نواحي کـه حرکـت جريـان يـا بـه عبـارتي حرکت گونهها از طريق ناحيه باريکي صورت مي گيرد، يکي از مهمترين نتايج حاصل از نقشههاي جريان براي گونه هاي هدف مي باشد. اين نواحي ارتباطي مهم که pinch point نام دارند، حـساستـرين وآسـيب پـذيرترين بخـش هـاي شـبکهارتباطي بوده، زيرا حذف يا کاهش زيستگاه ها در اين نواحي ميتواند باعث اختلال يا قطع ارتباط در کل ناحيه شود(۱۲) موقعيت ايـن نـواحي بـراي آهـوي ايرانـي وقـوچ و مـيش

شکل ۳. لايه مقاومت منطقه مورد مطالعه برای الف) آهوی ايرانی، ب) قوچ و ميش اصفهانی

شکل۴. نقشه شدت جريان الکتريکي براي الف) آهوي ايراني، ب) قوچ و ميش اصفهاني

اصفهاني در شکل۵ نشان داده شده است.
اگر مقايسهيا ميان نقشه هـا ي جريـان ولايـ ههـا ي مقاومـتزيستگاهي انجام شود، به خوب ي دليل باريـک شـدن مـسيرهاي عبور جريان در برخي از بخش هاي منطقه مـشخص مـي شـود .
براي آهوي ا ي نرا ي دليل اصـلي باريـک شـدن مـسيرهاي عبـورجريان ايراني، پهناي و وسعت کم زيستگاها ي مطلوب اين گونه مي باشد. براي قـوچ و مـيش اصـفهاني نـواحي ارتبـاطي مهـم
۸۳
در جنوب غربـي وشـمال غربـي ناحيـه مـشاهده مـي شـود . در جنوب غرب ي ناحيه وجود کاربريهاي انساني ازجملـه شـهرک صنعتي علويجه، اراضـي کـشاورزي، شـيبهـاي بـالاتر از ۴۰ درصـد و نـواحي مرتفـع (ارتفاعـات بـالاتر از ۲۵۰۰ متـر)کـه مقاومت بالايي دارند سبب باريکي بخـشي از مـسيرهاي عبـورجريان از اين بخش شده است. دربخش شمال غربي منطقه نيـز قرارگيري زيستگاه هاي مطلوب در بـين ارتفاعـات ايـن بخـش سبب تنگ نمودن مسير عبور جريان شده اسـت . عبـور جريـاناز اين بخشها به شـکل رگـههـاي قرمـز رنگـي کـه از مـابين ارتفاعات ناحيه(نواحي آبـي رنـگ ) عبـور کـرده انـد مـشخص مي باشد. بخش هاي آبي رنگ کـه بـراي آهـو وسـعت بيـشتريدارند، نشانگر شدت جريان پـايين يـا کمتـرين ميـزان احتمـالانتشار مي باشند. که اصلي ترين عامل آن وجود زيستگاه هـاي بـاکيفيت پايين (مقاومت بالا ) به عنـوان مـانع عمـده بـراي انتـشارگونه است . براي آهو با اين که بيـشتر وسـعت ناحيـه را شـيب مطلوب (۱۰ -۰ درصد ) تشکيل مي دهـد ولـي ارتفاعـات بـالايحــدود ۲۰۰۰ متــر، شــيب بيــشتر از ۱۰ درصــد و کــاربريکــشاورزي عامــل محدودکننــده مهمــي بــوده و از مطلوبيــتزيستگاه کاسته است.
۸۴
30784813048

ف
ال


دیدگاهتان را بنویسید