[email protected] :پست الکترونیکی
کارشناس ارشد پرستاری، عضو هیئت علمی گروه پرستاری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت، رشت، ایران.

نشریه آموزش پرستاری دوره 4 شماره 4 زمستان 1394 17-25
چکیده
مقدمه: عزت نفس یكی از مهمترین عوامل مؤثر در رشد مطلوب شخصیت انسان بوده و به احساس فرد نسبت به ارزشمندی و تأیید او نسبت به خودش گفته می شود. یكی از مهمترین اهداف آموزشی، موفقیت تحصیلی دانشجویان است. مطالعه حاضر با هدف مقایسه عزت نفس در دانشجویان مامایی و پرستاری دانشگاه آزاد رشت و همبستگی آن با موفقیت تحصیلی در آنها انجام شد.
روش: این مطالعه تحلیلی به روش سرشماری بر روی 473 دانشجوی پرستاری و مامایی مشغول به تحصیل در دانشگاه آزاد اسلامی رشت در نیمسال دوم 91-92 انجام شد. اطلاعات با استفاده از پرسشنامه ای مشتمل بر دو قسمت: مشخصات فردی و پرسشنامه عزت نفس کوپراسمیت جمع آوری و موفقیت تحصیلی با معدل نیمسال قبل اندازه گیری شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار آماری /spss22ver و آمار توصیفی )میانگین و انحراف معیار( و تحلیلی )همبستگی پیرسون و آزمون تی مستقل( استفاده شد.
یافته ها: نتایج نشان داد که میانگین و انحراف معیار نمره عزت نفس دانشجویان مامایی و پرستاری به ترتیب : 54/4 ± 94/32 و
-100642-2315797

34/4 ± 85/32 بود. بین میانگین نمره عزت نفس دانشجویان پرستاری و مامایی اختلاف آماری معنی دار وجود نداشت) 82/0=p( همچنین بین نمره معدل دانشجویان دو گروه پرستاری و مامایی با نمره عزت نفس شان نیز همبستگی آماری معنی داری مشاهده نشد) .82/0 =p( نتیجه گیری: با توجه به نتایج، اکثریت دانشجویان دارای سطح عزت نفس بالا بودند. به نظر می رسد توجه به این مفهوم برای ارتقاء بهداشت روانی و به تبع آن موفقیت تحصیلی در دانشجویان از اهمیت بسیاری برخوردار باشد، لذا توسعه برنامه های آموزشی دانشگاه در تمام ابعاد عزت نفس و لزوم ارتقاء آن در دانشجویان ضروری است.
كلید واژه ها: عزت نفس، دانشجوی پرستاری، دانشجوی مامایی، موفقیت تحصیلی.
تاریخ دریافت: 92/4/3931 تاریخ پذیرش: 9/9/1394
مقدمه

ادراک و احساس هر فرد در مورد خودش بطور کلی تحت عنوان خودپنداره) self-concept( یا عزت نفس) selfesteem( شناخته می شود) 1(. شكل گیری و ارتقای عزت نفس از زمان کودکی تا لحظه مرگ، مهمترین مسئله سلامت روانی و اجتماعی انسان است. باورها و ارزشیابی هایی که نسبت به خود در ذهن می پرورانیم، تعیین می کند که ما چه کسی هستیم، توان انجام چه کاری را داریم و چه کسی خواهیم شد. این افكار، فشارهای داخلی نیرومندی هستند که با ایجاد یک نیروی هدایت کننده، انسان را در سراسر زندگی به سوی رشد و تكامل پیش می برند) 2( کوپراسمیت 1967)( چهار عامل را برای رشد عزت نفس مؤثر می داند: اولین عامل که مقدم بر تمام عوامل است، میزان احترام، پذیرش و علاقه مندی است که فرد دریافت می کند. دومین عامل، تجربه ها و موفقیت هایمان در زندگی، سومین عامل ارزشها و انتظاراتی است که بر مبنای آن تجربه ها را تفسیر می کنیم و چهارمین عامل ،چگونگی پاسخ فرد به از دست دادن ارزش است) 3( می توان گفت که عزت نفس زائیده زندگی اجتماعی و ارزشهای آن است و در تعالی فعالیتهای روزانه انسان به نوعی جلوه گر بوده و از مهمترین جنبه های شخصیت و ویژگیهای رفتاری انسان به شمار می رود 4)، 5(. در واقع ارزشیابی شخصی از خویشتن، قطعی ترین عامل در رشد روانی است. تصوری که فرد از خود دارد، بطور ضمنی در همه واکنش های ارزشی او تجلی می یابد. بطور کلی وقتی میزان عزت نفس بالا باشد، شخص فعالیت خود را افزایش داده، توانایی خود را در مواجهه با مشكلات و انجام وظایف متحول کرده و خویش را در سطح مطلوب و بالایی ارزیابی می کند) 6(. با افزایش عزت نفس، احساس توانمندی و ارزشمندی در فرد به وجود می آید و تغییرات مثبتی همچون پیشرفت تحصیلی، افزایش تلاش برای کسب موفقیت، داشتن اعتماد به نفس بالا، بلند همت بودن و تمایل به داشتن سلامت بهتر در فرد پدیدار می شود) 8(. Bertucci و همكاران در طی مطالعه ای گزارش کردند که افرادی که از عزت نفس بالاتری برخوردار هستند در مقایسه با اشخاص با عزت نفس کم، در برابر مسایل و مشكلات مقاومت بیشتری داشته، احتمال موفقیت آنها هم بیشتر است) 9(. از طرف دیگر، عزت نفس به عنوان یكی از عوامل مؤثر بر برایندهای یادگیری شناخته شده است. نادری و شریر در پژوهشی که در سال 2009 بر روی دانشجویان ایرانی دانشگاه های مالزی انجام دادند اظهار داشتند، افرادی که از عزت نفس بالاتری برخوردار باشند موفقیتهای بیشتری در امور تحصیلی خود نشان می دهند) 10(. به نقل از کمالی صاحب نظران دیگری وجود دارند که رابطه ی مستقیم بین این دو متغیر را مورد تردید قرار داده، معتقدند عزت نفس بالا تاثیر مهمی بر عملكرد تحصیلی فرد نداشته اما عزت نفس پایین تأثیر بازدارنده ای بر پشتكار و عملكرد تحصیلی او دارد) 6(. Trautwein و همكارانش در یک آزمایش طولی دقیق برای تعیین روابط متقابل میان عزت نفس، خودپنداره و پیشرفت تحصیلی بر روی یک نمونه بزرگ از شرق و غرب آلمان که روی دانش آموزان کلاس هفتم انجام گرفت، دریافتند که خودپنداره به طور قابل توجهی پیش بینی کننده دستاورد بعدی و پیش بینی کننده موفقیت است. اما، ارتباط دو طرفه بین عزت نفس و پیشرفت تحصیلی مشاهده نشد) 11(.
با این وجود، تأثیر مستقیم اعتماد به نفس بر عملكرد تحصیلی همچنان مبهم باقی مانده است و تحقیقات طولی بیشتری برای کمک به درک و فهم ارتباط بین این دو متغیر مورد نیاز است) 21(.
در این میان یكی از دورانهای پرتنش زندگی برای افراد ،دوران دانشجویی است. زندگی در خوابگاه دانشجویی، ارزیابی دانشجو توسط اساتید و تلاش مستمر آنها برای رسیدن به اهداف خود، از مواردی است که در بین قشر غیر دانشجو هرگز مشاهدهنمی شود) 13(. یكی از مهمترین دغدغه های اساتید، مسئولین دانشگاه ها و خانواده های دانشجویان، موفقیت در تحصیل و جلوگیری از افت تحصیلی آنها است چرا که افت تحصیلی تأثیر به سزایی در سرنوشت فرد داشته و هزینه ی گزافی به خانواده و جامعه تحمیل می کند) 6(. در این میان، گروه علوم پزشكی به ویژه پرستاری و مامایی از مشاغل پر استرس جامعه محسوب می شوند 14)(. پرستاري حرفه اي است که اشتغال در آن نیازمند برخورداري از سطوح مطلوب سلامت رواني مي باشد. نتایج به دست آمده از مطالعات نشان مي دهد وضعیت سلامت رواني دانشجویان نه تنها تحصیل و زندگي روزمره، بلكه کیفیت عملكرد حرفه اي آنها در آینده و باقي ماندن آنان در حرفه پرستاري را متأثر از خویش خواهد ساخت .
بنابراین، شناسایي عواملي که سلامت روان را تحت الشعاع قرار مي دهند، از اهمیت ویژه اي برخوردار مي باشد) 7(.
مطالعه پیروی و همكاران بر روی دانشجویان پرستاری دانشگاه های علوم پزشكی تهران، نشان داد میانگن نمره عزت نفس در دانشجویان دختر 8/7± 7/36 بود و دانشجویان ترم هشتم
بیشترین میانگین نمره عزت نفس را کسب کردند. هر چند آزمونهای آماری ارتباط معنی داری را بین ترم تحصیلی دانشجویان و میانگین نمره عزت نفس در آنان نشان نداد. در این بررسی بین میانگین معدل دانشجویان و میانگین نمره عزت نفس ارتباط آماری معنی دار مشاهده شد) 51(.
در مطالعه کمالی و همكاران بر روی دانشجویان پرستاری و مامایی زنجان، نتایج حاکی از آن بود که میانگین نمره عزت نفس در دانشجویان مامایی) 34/7± 50/28( بالاتر از دانشجویان پرستاری 7/23)± 87/26( است. هچنین همبستگی مثبت و معنی داری بین عزت نفس و پیشرفت تحصیلی دانشجویان وجود دارد) 6(.
از آنجایی که رشته های پرستاری و مامایی جزء رشته های پر استرس محسوب می شود که دانشجویان علاوه بر تنش های محیط آموزشی، در معرض استرسهای محیط بالینی نیز قرار می گیرند، این موضوع می تواند باعث ایجاد مشكلاتی چون افت تحصیلی و بروز اختلالات جسمی و روحی گردد. با توجه به نقش عزت نفس به عنوان یک تعدیل کننده استرس، افراد برخوردار از عزت نفس بالاتر ،در موقعیتهای استرس زا، احساس خودارزشمندی بالاتر داشته، لذا این احساس مانند یک حائل آنها را از تأثیرات سوء استرس مصون خواهد داشت. یكي از ابعاد مهم آموزش پرستاري و مامایی توسعه مهارت هاي غیر شناختي مانند عزت نفس و مفهوم خود دانشجویان در محیط دانشگاهي است. ساختار چند بعدي عزت نفس ناشي از عقاید فرد در مورد کلیه صفات و ویژگي هاي خود بوده که مي تواند متأثر از متغیرهاي دروني و بیروني، از جمله مشخصات فردي دچار نوسان گردد) 51(.
با توجه به اهمیت موضوع عزت نفس و تأثیری که بر روی سلامت افراد دارد، و با ذکر این نكته که مطالعه مشابه بر روی دانشجویان پرستاری و مامایی گیلان انجام نگرفته و وضعیت این مولفه در گروه های فوق الذکر برای ما مشخص نیست تا اقدامات لازم در این زمینه انجام گیرد، لذا ضرورت انجام چنین مطالعه ای با هدف مقایسه عزت نفس در دانشجویان مامایی و پرستاری دانشگاه آزاد اسلامی رشت و همبستگی آن با موفقیت تحصیلی در آنان احساس شد.

روش مطالعه

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

پژوهش حاضر از نوع مطالعه توصیفی- تحلیلی بوده و به صورت مقطعي، عزت نفس و پیشرفت تحصیلی دانشجویان مامایي و پرستاری دانشگاه آزاد اسلامي رشت را در نیمسال دوم سال تحصیلی 1391-92، مورد بررسي قرار داده است. نمونه گیري به روش سرشماري انجام گرفت و کلیه دانشجویان مامایي و پرستاری مشغول به تحصیل در مقطع کارشناسي دانشگاه آزاد اسلامي رشت در نیمسال دوم 91-92 در آن شرکت داده شدند. از مجموع تعداد کل 473 دانشجوی مشغول به تحصیل این دانشگاه) 223 دانشجوی مامایي و 250 دانشجوی پرستاری( ،43 نفر از دانشجویان مامایی و 26 نفر از دانشجویان پرستاری که به اطلاعات پرسشنامه درخواستي به طور کامل پاسخ ندادند، دانشجویانی که سابقه مشكلات روانی در خود یا خانواده داشتند و کسانی که تمایل به شرکت در پژوهش نداشتند، از مطالعه خارج شدند و در مجموع 404 نفر) 180 نفر دانشجوی مامایی و 224 نفر دانشجوی پرستاری(، مورد بررسی قرار گرفتند. قابل ذکر است، پس از کسب مجوز انجام مطالعه از معاونت پژوهشی دانشگاه، از تمامي دانشجویان براي شرکت در مطالعه ،رضایت شفاهي اخذ شد و به آنان اطمینان داده شد که داده ها بدون نام و فقط براي استفاده در پژوهش جمع آوري مي شوند. سپس پرسشنامه ها در محل دانشكده ارائه و پس از تكمیل در همان روز از آن ها باز پس گرفته شد. مدت زمان پاسخ دهی 30 دقیقه در نظر گرفته شد.
ابزار گردآوري داده ها، پرسشنامه ای مشتمل بردو قسمت بود؛ بخش اول شامل مشخصات فردي مانند: سن، وضعیت تاهل، شغل و تحصیلات والدین، وضعیت اقتصادي، محل سكونت، معدل ترم قبل و در بخش دوم، پرسشنامه استاندارد شده عزت نفس کوپراسمیت )cooper smith( مورد استفاده قرار گرفت. کوپراسمیت در سال
1967 مقیاس عزت نفس خود را بر اساس تجدیدنظری که بر روی مقیاس عزت نفس راجرز و دیموند) Rogers and Dymond( انجام داد، تهیه و تدوین کرد) 3(. این مقیاس دارای 58 عبارت بوده و شیوه نمره گذاری این آزمون بصورت صفر و یک است به این معنا که در عبارات 4-8-9-41-91-02-72-82-92-33-73-47-43-42-39-38 به پاسخ بلی، نمره یک و به پاسخ خیر نمره صفر داده می شود و بقیه عبارات بصورت معكوس، نمره گذاری می شوند. خرده مقیاس اعتبار متشكل از 8 گویه )گویه هاي 6، 31،02، 27،43،14، 84 ،55( است که امتیازي به آن تعلق نمی گیرد و نشان دهنده صداقت فرد در پاسخ دهي به سؤالات مي باشد. چنانچه فرد مورد پژوهش از این خرده مقیاس نمره بیش از 4 کسب کند اعتبار آزمون پایین خواهد بود و نشان دهنده تدافعي بودن پاسخ دهنده حین تكمیل پرسش نامه است، بدین معني که نمره عزت نفس این فرد میزان واقعي آن نخواهد بود و لذا داده هاي مربوط به وي در تجزیه و تحلیل وارد نمي شد .
نهایتاً محدوده نمره کسب شده حداقل نمره صفر و حداکثر 50 خواهد بود. نمره بیشتر نشانگر عزت نفس بالاتر است. لازم به ذکر است جهت توصیف داده ها میانگین نمره کلي عزت نفس دانشجویان به عنوان ملاک تعیین عزت نفس پایین و بالا قرار داده شد، بدین ترتیب بر اساس میانگین نمره عزت نفس کسب شده در واحدهاي مورد پژوهش نقطه برش برابر 25 و نمره کمتر از آن ،معادل عزت نفس پایین و نمره بالاتر از آن، معادل عزت نفس بالا در نظر گرفته شد.
به نقل از جنتی، در مطالعه شكر کن که بر روی دانش آموزان دختر و پسر سال سوم دبیرستانهای تهران انجام شد، باز آزمایی این مقیاس برای دانش آموزان دختر و پسر به ترتیب 90/0 و 92/0 به دست آمد. روایی و پایایی پرسش نامه در مطالعات دیگر نیز از طریق اعتبار محتوا و آزمون مجدد تایید و مورد سنجش قرار گرفته است .ضریب پایایي پرسشنامه عزت نفس در مطالعه زارع 79/0گزارش شد) 18، 71(.
در این مطالعه موفقیت تحصیلی دانشجویان بر اساس معدل ترم گذشته آنان مورد بررسی قرار گرفته است و در تقسیم بندی معدل بالاتر از 17 دانشجوی ممتاز، معدل 99/61- 14 دانشجوی متوسط و معدل زیر 99/13 به عنوان دانشجوی ضعیف، در نظر گرفته شد.
داده ها پس از گردآوري با نرم افزار آماري 22.SPSS.ver مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. با استفاده از آزمون کلموگروف اسمیرنوف، فرض نرمال بودن توزیع داده ها مورد قبول قرار گرفت 0/05)P>(، لذا در این پژوهش از آزمون پارامتریک استفاده شد .جهت تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفي )توزیع فراواني ،میانگین و انحراف معیار( و آمار تحلیلي) t-test و ضریب همبستگي پیرسون( استفاده شد که در آن ضریب اطمینان 95% و سطح معني داری 05/0P< در نظرگرفته شد .
یافته ها


دیدگاهتان را بنویسید