فـصل رشـد گ ياهـان در مراتـع منطقـه سـبز کـوه از اوايـل فروردين ماه تا اواخر تير ماه و فصل چرا معموﹰلا از ااو يل خرداد ماه تا پايان شهريور ماه ميباشد (۱). در دهههـا ي اخ يـر چـراي مفرط توسط دامهاي اهلي باعث تخريب جوامع گ يـاهي منطقـه شــده اســت. در حــال حاضــر دو گونــه بوتــهاي و چــوبي Astragalus adsendens و Daphne mucronata پوشش غالب جوامع گ ياهي منطقه را تشکيل مي دهند (۱). با اين حال به دليـلتنوع توپوگرافي و هم چنين جـاري بـودن چـشمههـاي دائمـ ي متعدد، تعداد قابل توجهي چمنزار (با مساحت متوسط ۱ هکتار) در مناطق مرتف عتر از ۲۵۰۰ متر از سـطح در يـ ا وجـود دارد کـهتقريﹰبا سهم ۱ درصد ي از پوشش منطقه را بـه خـود اختـصاصميدهند و به دليل تنوع گونهاي بالا و پوشش گ ياهي متراکم و پر توليد از جوامع گياهي ديگر کامﹰلا متما يز هستند . شـروع فـصل رشد گياهان در اين چمنزارهـا ي کوهـستان ي بـستگ ي بـه زمـان ذوب برف دارد ولي به دليل وجـود رطوبـت کـافي، تـا قبـل ازکاهش دما در فصل پاييز به رشد خـود ادامـه مـيدهنـد . زمـاناچر ي چمنزار هاي منطقه با تأخير نسبت به فصل چراي منطقـهاتفاق م يافتد، چرا که ارتفاع بالا، تأخير رشـد و رطوبـت زيـ اد مانع ورود زود هنگام دام به چمنزارها ميشود.

اجراي تيمار آزمايشي قرق در مکان هاي چمنزار
پس از شناسا يي مکانهاي چمنزار موجود، دو مکان چمنـزار بـا پوشش گياهي، شرا يط مح يطي و رطوبتي و هم چنـ ين مـديريت اچر ي نسبتاﹰ يکسان جهت احداث قرقهاي موقتي انتخاب شدند (جدول و شکل ۱). در هر يک از مکانهـا ي چمنـزار در آغـازفــصل رو ـيـ ش (فــروردين مــاه) در ســال اول ســه قــرق ۱۶ مترمربعي(۲×۸ متر ) با توجه بـه تغييـ رات پوشـش گ يـاهي و در دورترين فاصله نسبت به يکديگر مستقر گرديدند (ارتفاع فـنس۵/۱ متر ). سپس در خارج از قطعه قرق شده، به صورت تصادفي مساحت مشابه ي بـا پوشـش گ يـاهي و توپـوگرافي يکـسان درفاصله حدا کثر ۱۰ مت ري از فنس علا متگذاري شد (در مجموع۶ قرق و ۶ قطعه چرا شده ۱۶ مترمر بعي در دو مکان چمنـزار).
داخل هر يک از قطعات قرق و چرا، سه پلات ۱ مترمربعـ ي بـهفاصله ۲ متر از يکديگر و ۵۰ سانتي متر از ديواره قرق با استفاده از ميخهاي بچو ي مشخص گرديد (شـکل ۲). ( در مجمـوع ۱۸ پلات در داخل قرق ها و ۱۸ عدد در قطعات مورد چراي دام).

اندازه گيري لتو يد مکانهاي چمنزار
996696816864

در سال دوم قبل از شروع فصل چر اي چمنـزار هـا و در مرحلـه رشد حداکثر گياهان ( ااو يل تير ماه)، زيتوده لتو يدي هر يـ ک ازپلاتهاي قرق و چرا شده به دقت از سطح زمين قطع و به طور
۶۷
جداگانه داخل پاکتهاي کاغذي بزرگ به آزمايشگاه منتقل گرديد.
در آزمايشگاه علوفه قطع شده هر پلات قبل از فاسـد شـدنبه دقت و تا جاي ممکن برحسب اندامهـاي رويـشي (بـرگ و
۶۸
260094-6712120

شکل ۱. موقعيت جغرافيايي منطقه مورد مطالعه در استان به همراه موقعيت مکا نهاي چمنزار مورد مطالعه

ساقه) و زا يشي (گل آذين، بذر و ميوه) هـر گونـه جـدا شـد وبراي خشک شدن در فضاي اتاق خـشک و سـايه بـه مـدت دوهفته قرار گرفت.
آماده سازي و تجزيه و تحليل دادهها
براي هر يک از ۳۶ پلات مطالعـ ه شـده (۱۸ پـلات قـرق و ۱۸ پلات چرا شده)، توليد ز يتـوده رو يـشي و زا يـشي هـر يـ ک ازگروههاي گونهاي (پهن برگان علفي، بقولات، گنـدميان و شـبهگندميان) و جامعه گ ياهي چمنزار محاسبه شد. سپس بـا توجـهبه عدم وجود تفاوت معن ي دار بين ۶ فنس احداث شده از نظـرثتأ ير قرق بر لتو يد زيتوده کل (آزمون تجز يه وار يانس يکطرفه بافاکتور ثابت فنس ،۴۵/۰= (۱۲،۵)P=۰/۶۷ ،F)، و ابر ي جلـوگ يري از ثتأ ير تکرار کاذب در مقا يـسههـا ي آمـار ي، ميـ انگين آمـار ي اطلاعات مربوط به ۳ پلات ۱ مترمربع ي در هر يک از قرقها يا قطعات چرا شده به دست آورده شـد . بـدين ترت يـب بـراي هـرکميت ۶ م يانگين مربوط به ۶ قرق احـداث شـده و ۶ م يـ انگين مربوط به ۶ قطعه چرا شده در دو مکـان چمنـزار مطالعـه شـده به دست آمد (۶=n).
به منظور بررس ي اثر تيمـا ر قـرق کوتـاه مـدت روي تول يـد زيتوده کل (رو يـشي و زا يـشي) و درصـد تول يـد ز ا يـشي (وزن اندامهاي زا يشي به وزن کل زيتوده تول يد شده) جامعه چمنـزار ،
جدول ۱. موقعيت جغرافيايي و مشخصات مکان هاي چمنزار مطالعه شده لتو يد علوفه
(گرم در مترمربع) ارتفاع از سطح دريا
(متر) مساحت
(هکتار) موقعيت جغرافيايي نام مکان
چمنزار شماره
۷۶۰ ۲۷۳۰ ۰/۷ ۵۰º ۵۹΄ ۴۶˝ E ، ۳۱ º ۵۴΄ ۳۶˝ N تل کل عباس ۱
۷۵۰ ۲۷۵۰ ۱/۲ ۵۰º ۵۸΄ ۰۵˝ E، ۳۰º ۵۰΄ ۱۲˝ N له دراز ۲

شکل ۲. نمايي از طرح اجراي سه عدد پلات ۱ مترمربعي در هر قرق و قطعه چمنزار چرا شده (۱۶ مترمربع)

گروههاي گونهاي و گونههاي غالب از روش تجز يـه و تحل يـل تي استفاده شد. قبل از انجام تمام تجزيه و تحليلها، نرمال بودن (Data normality) دادههاي مربوط به هر متغيـر، همگـن بـودن واريانس (Homogenity of variance) و وجود يـا عـدم وجـود دادههاي پرت (Outliers) در آنها مورد بررسي قرار گرفـت و در صورت نياز با روش مناسب تغيير داده (Data transformation)، نسبت به اصلاح آن اقدام گرديد. تمامي آزمـون هـا ي آمـار ي در نرم افزار Minitab 14و رسم نمودارها در نرم افزار 2007 Excel انجام شد.

نتايج
تأثير قرق بر توليد جامعه گياهي چمنزار
مقايسه توليد کل در پلاتهاي قرق و چرا شده نشان داد که تيمار قرق باعث افزا يش توليد کل (۰۱/۰≤P) و کاهش درصـد تول يـد زايشي جامعه گياهي چمنزار شده است (۰۱/۰≤P) (شکل ۳). در هر صورت ثتأ ير قرق روي تول يد کل مشهودتر از تـأث ير آن روي درصد توليد زايشي جامعه گياهي چمنزار بود (شکل ۳).
۶۹
تأثير قرق بر توليد گروههاي گونهاي چمنزار
قرق کوتاه مدت باعث افزايش معني دار در تول يـد کـل گياهـان علفي پهن برگ و شبه گندميان و کاهش معني دار لتو يد کـل در گياهان بقولات در مناطق مورد مطالعه گرديد. با اين حال اعمال تيمار قرق منجر به اختلاف معنـ ي داري در تول يـد کـل گنـدم يان نشد (شکل ۳ – الف، جدول ۲). به طـور متفـاوت، قـرق کوتـاه مدت باعث کاهش معنـ ي دار در درصـد تول يـد زا يـشي گياهـان علفي پهن برگ، بقولات و گندميان گرديد. درصد لتو يد زايشي شبه گندميان در نتيجه اعمال تيمار قرق افزايش يافت ولي ا يـن اختلاف معني دار نبود (شکل ۳ – ب، جدول ۲).

تأثير قرق بر توليد گونههاي چمنزار
اعمال قرق کوتاه مدت ثتأ ير متفاوتي روي لتو يد کل گونـه هـا ي چمنزار در مناطق مورد مطالعه داشـت (شـکل ۴ – الـف ). قـرق باعث افزايش معني دار توليد چهار گونه شبه گندمي orbicularis Eleocharis uniglumis ،Carex stenophylla ،Carex و Juncus gerardii و ســه گونــه پهــن بــرگ علفــي fuchsia
۷۰
185929-2984718

ت
لا
و
بق

ن
په

ن
ا
گ
بر

ف
عل
ي

ه
شب

م
د
گن
يان

م
د
گن
يان

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

ت

لا

و


دیدگاهتان را بنویسید