مربی، عضو هیات علمی، مرکز تحقیقات علوم اعصاب و انستیتو نروفارماکولوژِی دانشگاه علوم پزشكی کرمان، کرمان، ایران )نویسنده مسؤول(
[email protected] :پست الکترونیکی

نشریه آموزش پرستاری دوره 4 شماره 4 زمستان 1394 81-89
چکیده
مقدمه: دانشجویان مامایی باید علاوه بر تأمین سلامت مادر، سلامت جنین را نیز در نظر داشته باشند، بنابراین آموزش مهارتهایی ازجمله ارزیابی سیستمهای قلب و ریه در این قشر از کادر درمان اهمیت ویژهای دارد. لذا این مطالعه باهدف مقایسه تأثیر آموزش معاینه قلب و ریه مبتنی بر شبیهسازی توسط مانكن با سخنرانی بر دانش و اعتماد به نفس دانشجویان مامایی رفسنجان انجام گرفت.
روش: این پژوهش یک مطالعه نیمه تجربی است که در آن 28 دانشجوی مامایی شرکت داشته و به طور تصادفی در دو گروه شبیهسازی با مانكن و سخنرانی تخصیص داده شدند. ابزار گردآوری دادهها شامل پرسشنامه دانش و اعتماد به نفس در ارزیابی قلب و ریه بود .
اطلاعات با استفاده از شاخصهای مرکزی و پراکندگی، آزمونهای تی تست و تی زوجی تجزیه تحلیل شد.
-100641-1675692

یافتهها: میانگین ± انحراف معیار نمره دانش در گروه شبیه سازی با مانكن و سخنرانی بعد از مداخله به ترتیب 8/0± 12/9 و 95/1± 5/5 بود؛ که اختلاف آماری معنیداری بین دو گروه مشاهده شد) 1000/0 P>(. همچنین میانگین ± انحراف معیار نمره اعتماد به نفس بعد از مداخله در گروه شبیه سازی با مانكن 65/3± 53/25 و سخنرانی 61/3±15 بوده است که اختلاف آماری معنیداری بین دو گروه وجود داشت) 1000/0 P>(.
نتیجهگیری: بر اساس یافتههای این مطالعه، شبیه سازی ) استفاده از مانكن( در افزایش دانش و اعتماد به نفس در زمینه ارزیابی قلب و ریه مؤثر است؛ بنابراین مراکز آموزشی میتوانند از این روشها که گاها نیاز بهصرف وقت کمتری نیز دارد، استفاده کرده و فراگیر را در شرایط واقعیتری آموزش دهند که این خود می تواند بر آگاهی و توانایی انجام کار را با اطمینان بیشتر تاثیر گذار باشد .
كلید واژه ها: شبیه سازی با مانكن، سخنرانی، معاینه قلب و ریه، دانش، اعتماد به نفس.
تاریخ دریافت: 1393/11/19 تاریخ پذیرش: 6/9/1394
مقدمه

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

مامایی یكی از حرفههای پزشكی و آمیختهای از هنر و علم است که نیاز به قابلیتهای پیچیده نظیر هوش، دانش، خلاقیت ،تجربه، درک منطقی و تفكر انتقادی دارد) 1(. آموزش بالیني از اجزاي اصلي و حیاتي برنامه آموزشي این رشته بوده و بهعنوان قلب آموزش مامایي و مرحله تكامل حرفهای شناختهشده است. با توجه به تغییرات سریعي که در محیطهای بهداشتي- درماني اتفاق میافتد، هر چه آموزش بالیني پربارتر باشد، دانشجوي امروز براي فردا ،کارآمدتر خواهد بود) 2(. از طرفی بسیاري از دانشك دههای پرستاري و مامایی آمریكا بر این عقیده هستند که بررسي وضعیت سلامت بخشی مهم و ضروري از آموزش است) 3(؛ ازآنجاکه دانشجویان مامایی باید سلامت دو نفر )مادر و نوزاد( را فراهم آوردند بنابراین آموزش مهارتهای بالینی ازجمله ارزیابی سیستمهای قلب و ریه در این قشر از کادر درمان ضروری به نظر میرسد) 1(.
تاکنون مطالعات زیادي در رابطه با روشهای مختلف آموزشي انجامشده، لیكن در این مطالعات، بر اساس محتواي آموزشي و افراد مخاطب نتایج گوناگوني حاصل گردیده است. ازجمله روشهای آموزشي مستقل، روش سخنراني است که در این روش، از بیان شفاهي براي توضیح و تفهیم مطالب استفاده میشود) 4(. سخنراني ،یک روش ساده، سریع و ارزان، در ارائه مطالب است. امروزه همراه کردن سخنراني با وسایل سمعي و بصري مناسب، موجب افزایش کارایي این روش شده است. درهرحال بسیاري از صاحبنظران معتقدند اگر این روش به نحو مطلوب ارائه شود در یادگیري مؤثر خواهد بود) 5(.
یادگیري به روش سخنراني براي همه در برههای از زمان اجتنابناپذیر است؛ زیرا وسیله مناسبي براي ارائه اطلاعات پایه و حتي در برخي شرایط، مناسبترین روش تدریس است؛ اما در این روش، به فراگیر فرصت تفكر که امري ضروري در یادگیري است داده نمیشود. مطالعات، نشان دادهاند که حدود 80 درصد از آموزشهای ارائه شده توسط این روش، در عرض هشت هفته فراموش میشوند 6)(. طبق نظر روان شناسان پرورشي ،یادگیري، زماني بهتر و تأثیرات آن ماندگارتر خواهد بود که با فعالسازی و مشارکت هر چه بیشتر فراگیر در امر یادگیري همراه باشد؛ بنابراین امروزه تأکید متخصصان آموزشي، بر استفاده از روشهای نوین و فعال یادگیري و فراگیر محور است) 4(. به نظر میرسد آموزش به روش دانشجو محور بتواند منجر به افزایش میزان رضایتمندی دانشجویان، تسریع در امر یادگیري، ایجاد مهارتهای حل مسئله و تداوم یادگیري و تفكر انتقادي گردد) 6(.
شبیهسازی یكي از تك نیکهای فعال یادگیري است کهدانشجویان را تشویق مینماید تا خود در کسب مهارتها و دانشتلاش کنند و روش آموزشي است که میتواند جایگزین روشسخنراني براي ارائه مطالب به دانشجویان باشد) 7(.
شبیه سازی بهعنوان روشی آموزشی نشان دهنده یک مدل بالینی جدید در آموزش علوم پزشكی است که طی آن مربیان سیاستهای تمرینی خاصی را برای دانشجویان جهت کسب تجربه و حل مشكلات، قبل از قرار گرفته در محیط واقعی ارائه میدهند. در واقع، شبیه سازی پلی است که میتواند فاصله بین تئوری و عمل را کاهش دهد) 8(. به عبارتی دیگر شبیهسازی بالینی عبارت از ایجاد یک محیط آموزشی است که در آن ،یادگیری از طریق استفاده از یک ابزار، مانكن ،یا گروه، بدون حضور بیمار واقعی اتفاق میافتد) 9(. حیطه شبیهسازی ممكن است در برگیرنده یک مانكن کامل بیمار یا یک شبیهساز کامپیوتری باشد. شبیهسازی توسط مانكن برای ما آشنا است، برای مثال، در دورههای احیای قلبی ریوی پایه و پیشرفته برای تربیت گروه احیا از مانك نهای ساده استفاده میشود. همچنین ،مانك نهای کاملاً پاسخگو که قادر به انجام عمل دم و بازدم هستند در بیهوشی مورد استفاده قرار میگیرد و میتوان آموزشهای عملی را از طریق یک سناریو روی آنها پیاده کرد. به این روش، شبیهسازی واقعی بیمار نیز میگویند) 9(.
تحقیقات اثربخشی آموزش مهارتهای بالینی مبتنی بر شبیه سازی در جهت ارتقاء عملكرد) 11(، دانش و اعتماد به نفس 13-12)( را گزارش گردهاند. نتایج مطالعهای که باهدف بررسی تأثیر شبیهسازی بر دانش و اعتمادبهنفس دانشجویان پرستاری توسط Tiffen و همكاران در سال 2011 انجام گرفت، نشان داد که دانش دانشجویان در زمینه ی معاینه فیزیكی گروه شبیه سازی بهطور قابلتوجهی نسبت به گروه کنترل افزایش داشته است علاوه بر این اعتماد به نفس و رضایتمندی گروه شبیه سازی بالاتر از گروه کنترل گزارش شده است) 14(. مطالعهای دیگر که توسط Bremner و همكاران در سال 2006 که به منظور ارزیابی مزایای استفاده از یک شبیه ساز بیمار نما در آموزش مهارتهای بررسی وضعیت سلامت انجام گرفت، نشان داد که 61 درصد از دانشجویان گزارش کردهاند که تجربه شبیه سازی به آنها اعتماد به نفس بیشتری در انجام این مهارتها داده است) 13(، این در حالی است که نتایج مطالعهای دیگر که به منظور بررسی تأثیر شبیه سازی در اعتماد به نفس دانشجویان پرستاری در ارزیابی سیستم قلب انجام گرفت، تفاوت معناداری بین دو گروه شبیهسازی با سخنرانی گزارش نشده است) 51(.
بدیهی است که دانشجویان رشته مامایی با توجه به مسئولیتهای خطیر حرفهای، جهت ایفای نقش مناسب و تأثیرگذاری بر روند آموزش بهداشت و درمان علاوه بر دریافت اطلاعات و دانش کافی نیاز به کسب مهارتهای تفكر انتقادی، حل مسئله و توانایی تصمیمگیری که درگرو یادگیری عمیق است، میباشند؛ لذا با توجه بهسرعت تغییرات در نظام سلامت، نیازهای جامعه و انتظارات جدید از حرفه مامایی، همچنین کمبود مطالعات مشابه داخلی و خارجی مرتبط با درس بررسی وضعیت سلامت، بر آن شدیم تا این پژوهش را باهدف مقایسه تأثیر آموزش ارزیابی قلب و ریه مبتنی بر شبیهسازی توسط مانكن با سخنرانی بر دانش و اعتمادبهنفس در دانشجویان مامایی دانشكده پرستاری – مامائی رفسنجان در سال 1393 انجام دهیم تا با استفاده از نتایج آن بتوان شیوه مناسب آموزش در بررسی وضعیت سلامت یا اقدامات مشابه را انتخاب کنیم.
روش مطالعه

محتوای آموزشی زمان صرف شده گروه
مراحل انجام معاینه قلب و ریه
محل صحیح قرار دادن گوشی جهت سمع صداهای ریه و قلبشناسایی صداهای طبیعی و غیر طبیعی
انجام مراحل معاینات سیستم قلب و ریه با استفاده از مانكن شامل محل های صحیح سمع صداهای زیه و قلب، نحوه دق قفسه سینه، گوش دادن به صداهای طبیعی و غیر طبیعی ساعت
ساعت
تقسیم بندی شرکت کنندگان در گروه شبیه سازی به سه گروه هر دو گروه
گروه مانكن
1 ساعت یک هفته بعد از مداخله پرسشنامه های مربوطه توسط دانشجویان تكمیل گردید پس آزمون
این پژوهش یک مطالعه نیمه تجربی است که با هدف مقایسه
شبیه سازی مبتنی بر مانكن و سخنرانی بر میزان دانش و اعتماد به نفس دانشجویان مامایی دانشكده پرستاری-مامایی رفسنجان درسال 1393 انجام شد. در این مطالعه پس از تصویب طرح در دانشگاهعلوم پزشكی کرمان و دریافت کد اخلاق با شماره ک/692/93، ازدانشجویان مامایی مشغول به تحصیل در ترم سوم برای شرکت در مطالعه دعوت به عمل آمد. حجم نمونه معادل با حجم جامعه 28 نفر در نظر گرفته شد که شرکت کنندگان به طور تصادفی با استفاده از قرعهکشی بر طبق لیست حضور و غیاب در دو گروه شبیه سازی 14) نفر( و سخنرانی) 14 نفر( قرار گرفتند. معیارهای خروج از مطالعه شامل گذراندن دوره بررسی وضعیت سلامت، شرکت در پژوهش مشابه یا سابقه کار در بیمارستان است. تمامی جلسات گروه شبیه سازی و سخنرانی که در مجموع 2 جلسه بود. جلسات شبیه سازی در مرکز مهارت های بالینی دانشكده پرستاری مامایی رفسنجان برگزار شد .
به منظور دستیابی به اهداف پژوهش از پرسشنامهای متشكل از 3 بخش؛ مشخصات دموگرافیک )سن، تاهل، معدل(، پرسشنامه دانش که شامل 10 سوال در سه حیطه) 1. شناسایی محل صحیح قرار دادن گوشی پزشكی )شامل سوالات محل صحیح قرار دادن گوشی برای شنیدن صدای قلب در نارسایی دریچه میترال؟، بهترین محلی که شما سوفل دریچه آئورت را می شنوید؟ و شما در حال سمع صداهای ریه هستید برای بررسی کلی صداهای ریه محل صحیح قرار دادن گوشی پزشكی را مشخص کنید؟(، شناسایی صداهای طبیعی از غیر طبیعی ) سوالات 4 تا 9( و سوال 10 بررسی دانش کلی است .هر سوال به صورت صفر برای پاسخ غلط و 1 برای پاسخ صحیح نمره دهی شد و محدوده نمرات بین صفر تا 10 متغیر در نظر گرفته شد. روایی محتوایی این ابزار در مطالعه توسط Tiffen و همكاران در سال 2011 بررسی گردید و پایایی آن نیز با استفاده از محاسبه آلفا کرونباخ بررسی و 87/0 محاسبه شده است) 14(. همچنین به منظور بررسی اعتماد به نفس از پرسشنامه ای متشكل از 6 سوال در مقیاس لیكرت 5 درجه ای که نمره 1 برای پایین ترین سطح اعتماد به نفس و نمره 5 برای بالاترین سطح آن در نظر گرفته شد. دامنه نمرات بین یک تا 30 متغیر بود. روایی محتوایی این ابزار در مطالعه توسط Tiffen و همكاران در سال 2011 بررسی گردید و پایایی آن نیز با استفاده از محاسبه آلفا کرونباخ بررسی و 91/0 محاسبه شد) 14(.
همچنین برای روایی پرسشنامه های دانش و اعتماد به نفس از روایی صوری و محتوا استفاده شد که هر دو از روایی مناسبی برخوردار بودند 0/87) ، 08/0( جهت برآورد پایایی نیز از ضریب آلفا کرونباخ استفاده شد که برای پرسشنامه دانش 92/0 و اعتماد به نفس 89/0 برآورد گردید. از آنجایی که این ابزار برای اولین بار در ایران مورد استفاده قرار گرفت، ابتدا نسخه اصلی پرسشنامه با استفاده از روش استاندارد Backward-Forward توسط سه نفر از اساتید مسلط به زبان انگلیسی، به صورت جداگانه از زبان انگلیسی به فارسی ترجمه گردید ،سپس نسخه فارسی تهیه شده توسط یكی از اساتید حوزه نشانه شناسی مورد بازبینی قرار گرفت.

اطلاعات با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 18، شاخص های مرکزی و پراکندگی و با توجه به اینكه آزمون کولموگروف- اسمیرنوف بر توزیع نرمال دلالت داشت، از آزمون های تی تست و تی زوجی به منظور تجزیه تحلیل استفاده شد. سطح معنی داری در این مطالعه 05/0 در نظر گرفته شد.
شرکت کنندگان واجد شرایط پس از کسب رضایت شفاهی به مطالعه وارد شدند؛ در ابتدا اعتماد به نفس آنها در زمینه ارزیابی قلب و ریه با استفاده از پرسشنامه های مذکور ارزیابی شد. تمامی شرکت کنندگان در یک جلسه سخنرانی یک ساعته با تكنیک های صحیح ارزیابی قلب و ریه از قبیل دق، لمس و سمع صداهای طبیعی و غیر طبیعی قلب و ریه آشنا شدند. سپس شرکت کنندگان در گروه شبیه
سازی که به صورت تصادفی و با استفاده از جدول اعداد انتخابشده بودند، به دلیل جلوگیری از ازدحام و درک بهتر مطالب به گروههای کوچک تر پنج و چهار نفره تقسیم شدند. جلسات شبیه سازیشامل بحث کلی در مورد موقعیت صحیح آناتومیک برای گوش دادنصداهای قلب و ریه، مسائل مرتبط با فیزیولوژیک صداهای طبیعی و غیر طبیعی و نمایشی از موقعیت درست قرار دادن گوشی پزشكی بود. آموزش های لازم توسط مانكن به مدت 45 دقیقه به شرکت کنندگان در مطالعه توسط مدرس ارائه شد. شرکت کنندگان در گروه سخنرانی به جز روش متداول هیچ مداخله ای را دریافت نكردند. در پایان سوالات طرح شده در پرسشنامه های دانش و اعتماد به نفس یک هفته بعد در بین دانشجویان توزیع) 16( و پس از پاسخ جمع آوری گردید .
یافته ها


دیدگاهتان را بنویسید